Kamulaştırma sürecinde taşınmazdaki mandalina ağaçlarının bedelinin ödenmediği iddiasıyla açılan sebepsiz zenginleşme davasında eksik inceleme nedeniyle Bölge Adliye Mahkemesinin bozma kararı.
Özet: Davacının, davalıya devrettiği taşınmazdaki mandalina ağaçlarının (muhdesat) bedelinin ödenmediği iddiasıyla açtığı sebepsiz zenginleşme davasında, ilk derece mahkemesi davayı kabul ederek davalıyı sorumlu tutmuş; ancak bölge adliye mahkemesi, kamulaştırma sürecindeki ödemelerin ve muhdesat aidiyetinin netleşmediği, davacının paydaşlık durumu, diğer paydaşlara yapılan ödemelerin içeriği ve ağaçların kime ait olduğu gibi kritik hususlarda eksik inceleme yapıldığı gerekçesiyle kararı bozarak, bu noktaların aydınlatılması için detaylı araştırma yapılmasını talep etmiştir.
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/... E., █████████ K.İLK DERECE MAHKEMESİ: ... Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : 2024/... E., ███████ K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili; müvekkilinin paydası olduğu ... İli ... İlçesi 395 parsel sayılı taşınmazda 20 yaşında 130 adet mandalina ağacının bulunduğunu, 03.03.2014 tarihinde davalı ile taşınmazın çıplak bedeli olarak uzlaşılan 167.915,00 TL'nin müvekkiline ödendiğini, ancak davalının muhdesat bedelini ayrıca ödemeyi taahhüt etmesine rağmen taşınmazın diğer paydaşına karşı ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde derdest olan ████████ E. sayılı kamulaştırma davasını ileri sürerek ödeme yapmadığını, anılan dosyaya müvekkilinin müdahale talebinin kabul edilmediğini, kamulaştırma kararının 9. bendinde müvekkilinin sebepsiz zenginleşme davası açabileceğinin belirtildiğini, davalıya gönderilen ... 2. Noterliğinin 25.04.2016 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile 7 gün içinde ödeme yapılmasının istenildiğini, ihtarnameyi 29.04.2016 tarihinde tebliğ alan davalının cevaben gönderdiği ... Noterliğinin 05.05.2016 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile talebin reddedildiğini, taşınmazın diğer paydaşı olan dava dışı kişinin muhdesat bedelinin müvekkiline ödenmesine muvafakat ettiğini, ağaçların zilyetliğinin halen müvekkilinde olduğunu ve bu nedenle ecrimisil talepleri olmadığını, sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca muhdesatların değerinin tazmini gerektiğini ileri sürerek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere, ağaç bedeli olarak şimdilik 10.000,00 TL'nin 03.03.2014 uzlaşma tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş; 16.07.2024 tarihli ıslah dilekçesiyle talebini 97.500,00 TL'ye arttırmıştır. II. CEVAP Davalı vekili; müvekkilinin taraf sıfatının bulunmadığını, taşınmazın kamulaştırma bedelinin ödendiğini, muhdesat aidiyeti konusunda taşınmazın paydaşları arasında anlaşmazlık olduğunu, bu anlaşmazlık çözülmeden muhdesat bedelinin ödenemeyeceğini, davacının kendi rızası ile tapuda payını devrettiğini ve taşınmazın müvekkili adına tescil edildiğini, ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin ████████ E. sayılı kamulaştırma davasında dava konusu taşınmazın kapama meyve bahçesi olarak değerlendirildiğini, müştemilatlarında içinde yer aldığı tek bir m² bedelinin belirlendiğini ve bu bedelin diğer paydaş adına yatırıldığını, işbu dava konusu muhdesat bedelinin kamulaştırma dosyasında diğer paydaşa ödenmesi nedeniyle müvekkili açısından sebepsiz zenginleşme oluşmadığını, bu hususun cevabi ihtarnamede de belirtildiğini, sebepsiz zenginleşmenin diğer paydaş yönünden gerçekleştiğini savunarak, davanın reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI 1. İlk Derece Mahkemesinin 12.11.2020 tarihli kararıyla; davacının kamulaştırma öncesi dava konusu taşınmazdaki payını davalıya bedeli mukabilinde devrettiği, bu bedelin taşınmaz üzerinde bulunan ağaç bedellerini kapsamadığı, ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin ████████ E. sayılı dosyasında davacının müdahale isteminin kabul edilmediği, taşınmazın kapama mandarin bahçesi olarak değerlendirilerek yalnızca dava dışı pay sahibi ...'ın hissesine tekabül eden kısmın bedelinin ödendiği, ayrıca paylarını dava dışı veren kişilerin sebepsiz zenginleşme davası açma muhtariyeti olduğuna karar verildiği, alınan bilirkişi raporunda dava tarihi itibariyle ağaç bedelinin 97.500,00 TL olduğunun belirtildiği, davalı kurumun ağaç bedellerini davacıya ödemeyerek sebepsiz zenginleştiği gerekçesiyle; davanın kabulüne, 97.500,00 TL'nin 20.06.2016 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.2. Bölge Adliye Mahkemesinin 18.01.2024 tarihli kararıyla; öncelikle taşınmazın aktif ve pasif tapu kaydının dosya içerisine alınarak davacının paydaş olup olmadığının açıklığa kavuşturulması, kamulaştırmaya ilişkin evrakların (uzlaşma tutanağı, ödeme evrakı v.s.) davalı Kurumdan temin edilmesi, ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin ████████ E. sayılı dosyasının dosya içerisine alınması, taşınmaz üzerinde bulunan ağaçların kaç tanesinin davacıya ait olduğunun belirlenmesi, davacıya ödenen bedel ile taşınmazın diğer paydaşlarına ödenen bedelin karşılaştırılması, bedelin muhdesat bedelini içerip içermediğinin tespiti, devamında davacıya ait olduğu ileri sürülen 130 adet mandalina ağacı bedelinin kamulaştırma davasında davalıya ödenip ödenmediğinin belirlenmesi, davacıya ıslah beyanında bulunması için süre verilmesi, davacının ağaçların halen kendi kullanımında olduğu yönündeki beyanının sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre değerlendirilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle, istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın yeniden yargılama yapılmak üzere Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. 3. İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; ağaçların zilyetliğine ilişkin davacının isticvap edilmesi üzerine, davacının dava konusu ağaçlar ile 2016 yılından önce ilgilendiğini beyan ettiği, ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin ████████ E. sayılı dosyasında davacının müdahale talebinin kabul edilmediği, taşınmazın kapama mandarin bahçesi olarak değerlendirildiği, yalnızca dava dışı paydaş ...'ın hissesine tekabül eden kamulaştırma bedelinin ödendiği, davacının sebepsiz zenginleşme davası açma muhtariyeti olduğuna karar verildiği, kaldırma kararından önce alınan bilirkişi raporunda dava tarihi itibariyle ağaçların bedelinin 97.500,00 TL olduğunun bildirildiği, kaldırma kararı sonrasında alınan bilirkişi raporunda ise dosya kapsamında 130 adet ağacın bedelin ödendiğine dair belge ve dekont olmadığının bildirildiği, bilirkişi raporlarının hükme ve denetime elverişli olduğu, davalının sebepsiz zenginleştiği gerekçesiyle; davanın kabulüne, 97.500,00 TL'nin 20.06.2016 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. IV. İSTİNAF Bölge Adliye Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalı tarafından davacının payının uzlaşma suretiyle kamulaştırıldığı, taşınmaz üzerinde toplam 435 adet ağaç olduğu, davalı tarafından ağaçların bir kısmının mülkiyetinin itirazlı olduğundan bahisle davacıya ağaç bedelinin ödenmediği, dosya kapsamında 130 adet ağacın davacıya ait olduğu, ağaçların dava tarihinden sonra davacı tarafından kullanıldığına ilişkin bilgi, belge ve savunma bulunmadığı gözetilerek davanın kabulünde isabetsizlik olmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davalı vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur. V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davalı vekili; kaldırma kararı sonrasında inceleme yapılmaksızın aynı kararın verildiğini, müvekkilinin taraf sıfatı bulunmadığını, taşınmazın kamulaştırma bedelinin ödendiğini, muhdesat aidiyeti konusunda davacı ile dava konusu taşınmazın diğer paydaşı arasında anlaşmazlık bulunduğunu, anlaşmazlık çözülmeden ödeme yapılmasının düşünülemeyeceğini, ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin ████████ E. sayılı kamulaştırma davasında davacının zilyetlik iddia ettiği müştemilatların bedelinin diğer hisse sahibi adına yatırıldığını, husumetin taşınmazın diğer paydaşına yöneltilmesi gerektiğini, müvekkili açısından sebepsiz zenginleşme oluşmadığını, sebepsiz zenginleşenin diğer paydaş olduğunu, bu hususun cevabi ihtarname ile davacıya bildirildiğini ileri sürerek, kararın bozulmasını talep etmiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, uzlaşma suretiyle kamulaştırmada ödenmeyen muhdesat bedelinin tahsili istemine ilişkindir. Temyiz edilen kararda belirtilen gerekçeye, özellikle davalının 14.03.2015 tarihli yazısında davaya konu taşınmazda bulunan 435 adet ağaçtan 130'unun davacıya ait olduğunun kabul edildiği, bu itibarla davacıya muhdesat bedelinin ödendiğini ispat yükünün davalıda olduğun, davalı tarafından dosyaya bu iddiasını ispata yarar bir bilgi ve belge sunulmadığı, ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin ████████ E. sayılı kamulaştırma davasında yalnızca diğer paydaş hissesine tekabül eden kamulaştırma bedelinin ödendiği, davalının 26.12.2018 tarihli ve 83321 sayılı yazısında da müştemilatlar için herhangi bir ödeme yapılmadığının belirtildiği anlaşılmakla, davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın onanmasına karar verilmiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA, Aşağıda yazılı bakiye temyiz karar harcının temyiz edene yükletilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 25.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.