Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin 7161 sayılı Kanun kapsamında feshedilen eser sözleşmesinden kaynaklanan sondaj kuyusu maliyetlerinin hatalı hesaplanması ve eksik ödeme iddiasıyla açılan alacak davası kararı.
Özet: Bu hukuki evrak, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak davasına ilişkin olup, davacı şirket, ihalesini davalıdan aldığı inşaat projesinde beklenmeyen maliyet artışları nedeniyle sözleşmenin tasfiyesini talep etmiş, ancak özellikle deniz içi sondaj kuyularının açılması iş kalemine ait sabit maliyetlerin, ithalat giderlerinin ve montaj/demontaj masraflarının hakediş hesaplamalarına eksik yansıtıldığını, davalının ise toplam proje maliyetini göz ardı ederek yalnızca tamamlanan kuyu sayısına göre oranlama yapmasının hatalı olduğunu savunarak, imalat bedellerinin tamamının ödenmesini ve ticari temerrüt faizi uygulanmasını talep etmektedir.
T.C. ANKARA 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ Adına Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili T.C. ANKARA GEREKÇELİ KARAR 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO : ████████ KARAR NO : ████████BAŞKAN : Dr. ... ...ÜYE : ... ...ÜYE : ... ...KATİP : ... ......DAVA : Alacak / Eser Sözleşmesinden KaynaklananDAVA TARİHİ : █████/2020KARAR TARİHİ : █████/2025KARAR Y.TARİHİ : █████/2025Mahkememizde görülmekte olan "Alacak" davasının yapılan açık yargılaması sonucunda, aşağıdaki karar tesis edilmiştir. I-İDDİALAR 1. Davacılar vekili dava dilekçesinde; davalı şirket tarafından ihalesi yapılan ...Tevsi Projesi Yapım işinin müvekkili üzerinde kaldığını, 17.01.2018 tarihli iş sözleşmesinin imzalandığını, sözleşmenin Türk Lirası cinsinden ve anahtar teslimi götürü bedelli olduğunu, imalat girdilerinin fiyatlarında beklenmeyen artışlar meydana gelmesi nedeniyle 7161 sayılı Kanunu ile 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununa eklenen geçici madde kapsamında müvekkilinin, davalı şirketten tasfiye talebinde bulunduğunu, davalı şirketin 21.05.2019 tarihli yazısı ile tasfiye talebinin kabul edilerek, tasfiye bakiyesinin çıkarılması için işin fiziki seviyesine ait durum tespit tutanağının davalı şirketçe tek taraflı düzenlendiğini, işin fiziki seviyesinde tarafların uzlaşamadığını, kesin kabul ve kesin hakedişe esas metrajlar itirazi kayıtla imzalandığını, davalı şirketin ikmal ihalesi açtığını, müvekkilin depo sahalarında bulunan malzeme ve makine ekipmanlarının tespitinin yaptırıldığını ve arabuluculuk sürecinin başlatıldığını, arabuluculuk görüşmelerinin büyük ölçüde uzlaşma içinde geçtiğini, ancak “sondaj kuyularının açılması” iş kalemi yönünden uzlaşmaya varılamadığından uzlaşmazlık tutanağının düzenlendiğini, deniz içerisinde sondaj kuyularının açılması iş kaleminin basit bir sondaj imalatı olmayıp, makine ve ekipman yönünden ithalatı ime döviz cinsinden ödeme yapılan özel komplike bir imalat olduğunu, taraflar arasındaki sözleşmenin Lirası cinsinden olduğu için sözleşmenin ifasının imkansız hale geldiğini, müvekkili şirketin kanundan doğan hakkını kullanarak, davalı şirketten; imalatlar kapsamında imalatın gerçekleşmesi için yapılan maliyetlerin ödenmesini talep ettiğini, davalı kurumla müvekkil arasındaki asıl uyuşmazlığın 20 adet sondaj kuyusu için yapılan sabit giderler ile montaj ve demontaj giderlerinin ödenip ödenmeyeceği hususunda olduğunu, müvekkili şirketin 1 kuyu için fiyat teklifi verip de bu fiyatın 20 adetle çarpılması sonucu bulunacak toplam tutar şeklinde bir fiyat teklifi vermediğini, bir bütün olarak 20 adet kuyunun açılması için gerekli toplam maliyeti öngörerek teklif fiyatının verdiğini, işin belli bir yüzdesinin gerçekleştirildiği durumlarda 1 adet kuyu bünyesine giren imalat miktarı dikkate alınarak ve maliyetin sadece kullanılan malzemeye indirgenerek sondaj maliyetinin hesaplanmasının hakkaniyete ve hukuka aykırı bir durumun oluşmasına neden olduğunu, 1 adet kuyunun açılması ile 20 adet kuyunun açılması için yapılacak makine ve ekipman tedariki yapılması ve gerekli platformun getirilmesi ve kurulmasının gerektiğini, pursantaj hesabı yapılırken her bir kuyunun açılması ve imali için gerekli malzeme ve işçilik bedelinin ayrı ve kuyuların açılması için tesis edilen platformların maliyetinin ayrı ayrı hesaplanmasının gerektiğini, ancak davalı şirketin; 2 adet sondaj kuyusu üzerinden toptancı bir yaklaşım ile (20/2-10) hesap yaparak kesin hakedişe esas pursantaj oranını belirlediğini, söz konusu hesaplamanın sözleşme ve eki dokümanlara aykırı olduğunu, davalı kurumca yapılan pursuntaj hesabının eksik ve hatalı olduğunu, sözleşme konusu kuyuların açılması için gerekli platformun getirilmesi, geçici ithalat bedeli, montaj/demontaj maliyetleri gibi sabit maliyetlerin de hesaba dahil edilerek pursantaj oranının belirlenerek kesin hesabın çıkartılmasına, eksik ödemeye neden olacak şekilde yapılan ödemeye itiraz edildiğinden yapıları imalat bedellerinin tamamının tahsiline, uyuşmazlık tutanak tarihinden itibaren, temerrüt ticari faiz uygulanmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. 2. Davacılar vekili 17.04.2024 tarihli ıslah dilekçesi ile; alacak taleplerini 2.317.933,80.-TL'ye yükselttiklerini beyan etmiştir. II-SAVUNMALAR 3. Davalı vekili cevap dilekçesinde; taraflar arasında imzalanan sözleşmede davacının adi ortaklık şeklinde düzenlendiğini, TTK bağlamında dava ehliyeti de bulunmadığını, işbu davanın bir dava şartı olan aktif husumet/taraf ehliyeti yokluğunun olduğunu, dava dilekçesinden anlaşıldığı üzere işbu davanın belirsiz alacak davası şeklinde oluştuğunu, dava dilekçesinde talep sonucu açık olmadığından somutlaştırma yükümlülüğünün yerine getirilmediğini, dava şartı arabuluculuk sürecinin yürütüldüğüne ilişkin evrakın bulunmadığını, taraflar arasında 17.01.2018 tarihli imzalanan sözleşmenin davacının talebi üzerine fesh edildiğini, davacı şirket yetkilisi de olduğu halde durum tespit tutanağının düzenlendiğini, ancak davacı şirketin tutanağı imzalamaktan imtina ettiğinden müvekkili kuruluşun işlemleri teselsül ettirmekten başka bir seçeneğinin bulunmadığını, eksik hakediş ödemesi yapıldığı iddialarının doğru olmadığını, davacının söz konusu tespit kuyularının sondajını bir adet sondaj gemisi/platformu ile gerçekleştirdiğini, 18 adet depolama kuyusu için herhangi bir faaliyet gerçekleştirmediğini, sondaj kuyusunun açılması için denize ve kıyıya sabit tesis kurulmasına da ihtiyaç bulunmadığını, yapım işinde yalnızca bir adet sondaj gemisinin çalıştığı hususunun herhangi bir ihtilafa konu edilmeyecek kadar açık bir şekilde ortadayken davacının iki adet sondaj gemisinin Türkiye'ye getirilme maliyetine işaretle eldeki davayı ikame etmesi açıkça hakkın kötüye kullanılması mahiyetinde olduğunu, davacının basiretli bir tacir gibi davranmakla zorunlu olduğundan yalnızca gerçekleşen imalat bedelini alabileceğini öngörmesi gerektiğini, üçüncü kişilerle giriştiği sözleşmelerden kaynaklanan gerçek maliyetlerini müvekkil kuruluşa yansıtmaya çalışmasının dürüstlük kuralı ile bağdaşmadığını, davacının talep ettiği bedellerin kendisine ödendiğini, davacının asıl amacının yurt dışı firmalarla yapmış olduğu sözleşmelerde yer alanı maliyetlerini müvekkili kurum üzerinden gidermeye çalıştığını, ancak taraflar arasındaki sözleşmenin “götürü bedel” sözleşmesi olduğunu, davacının gerçek maliyetinin sözleşme bedelini aşsa dahi talep edemeyeceğinin açık olduğunu, davacılar ile müvekkil kuruluş arasında akdedilen sözleşme kapsamında yapılan ödemelerin; 4735 sayılı Kanun hükümleri ile sair mevzuat hükümlerine uygun olduğunu, açıklanan nedenlerle haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın usule ve esasa dair nedenlerle reddine karar verilmesini talep etmiştir. III-TARAFLARIN ANLAŞTIKLARI ve ANLAŞAMADIKLARI HUSUSLAR A. Taraflar Arasında Uyuşmazlık Bulunmayan Hususlar4. Taraflar arasında, 17.01.2018 tarihli ... İşine ait Sözleşme imzalandığı hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. B. Taraflar Arasındaki Uyuşmazlık Konuları5. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; 20 adet sondaj kuyusu için yapılan sabit giderler ile montaj-demontaj yönünden yapılan masrafların ne kadar olduğu ve bu masrafların davalı tarafından talep edilip edilemeyeceği, pursantaj hesabının eksik yapılıp/yapılmadığı, pursantaj alt kırılım (alt pursantaj) oranına göre davacılara yapılan ödemeden daha fazla ödeme yapılıp/yapılamayacağı (hakedişe yansımayan ve ... tarafından ödenmeyen ve/fakat davacı iş ortaklığı tarafından işin yapımı için katlanması gereken maliyetler olup/olmadığı) konularına ilişkin olduğu anlaşılmıştır.IV-ÇEKİŞMELİ VAKILAR HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER6. Taraflar arasında akdedilen 17.01.2018 Tarihli ... İşine Ait Sözleşmenin incelenmesinde; "Sözleşmenin Tarafları" başlıklı 1. Maddesinde; idarenin .., yüklenicinin Renaissance Heavy Industries ve ... adi ortaklığı olduğu; "İşin adı, yapılma yeri, niteliği, türü ve miktarı" başlıklı 3. Maddesinde, işin adının ....İşin niteliği, türü ve miktarının, detayları Kuzey Marmara Doğal Gaz Depolama Tevsi (Faz III) Projesi Yapım İşi Genel İş Kapsamı Şartnamesinde belirtildiği üzere; enjeksiyon kapasitesi milyon metreküp/gün ve geri üretim kapasitesi 50 Milyon Metreküp/Gün yüzey tesisinin inşaatı. Mevcut 20” ve 24” boru hatlarına ek olarak ... Ana İletim Hattı Arasınaa 6” çapında boru hattı inşası, Mevcut Yüzey Tesisi ve mevcut 24” çapındaki boru hattının Yeni Yüzey Tesisleri ile entegrasyonu, ... Denizinde 2 adet sabit açık deniz platformunun inşası, 18 adet yeni depolama kuyusu (her bir platformda 9 adet olmak üzere) ve 2 adet tespit kuyusunun kazılması (deniz sondajları), Mevcut açık deniz platformunun, 8” ve 2” çapındaki boruların sökümü ile mevcut denizde bulunan kuyuların terki İşleri ile alakalı olarak; detay tasarımın ve mühendisliğin yapılması, gerekli ekipman, malzeme ve ilgili yedek parçaların fabrika incelemeleri ve testleri dahil olmak üzere alım ve tedarikinin yapılması, tüm inşaat, mekanik, elektrik, enstrümantasyon ve kontrol işlerinin yapılması, Tüm sondaj, kuyu tamamlama ve kuyu testlerinin yapılması, tedarik edilen ekipman ve malzemelerin montajının yapılması, “Tesis” kapsamında gerekli olan tüm geçici ve kalıcı sistem, ekipman ve binaların inşası, Bu ihale dokümanlarında belirtilen şart ve koşullar doğrultusunda ön işletmeye alma, işletmeye alma, test etme, çalıştırma ve kusurların giderilmesi, Yukarıda belirtilenlerle sınırlı olmayıp tesislerin uluslararası standartlara uygun olarak tamamlanması için gerekli tüm faaliyetlerin ifası işlerinden ” oluştuğu; "Sözleşmenin Türü ve Bedeli" başlıklı 6. Maddesinde; sözleşmenin, anahtar teslimi götürü bedel sözleşmesi olduğu, ihale dokümanında yer alan uygulama projeleri ve bunlara ilişkin mahal listelerine dayalı olarak, işin tamamı için yüklenici tarafından teklif edilen 2.589.000.000,00.-TL bedel üzerinden akdedildiği, yapılan işlerin bedellerinin ödenmesinde, yüklenicinin teklif ettiği toplam bedelin esas alınacağı; "Sözleşmenin Ekleri" başlıklı 8. Maddesinde; sözleşmenin, ekindeki ihale dokümanı ve diğer belgelerle bir bütün olduğu, idareyi ve yükleniciyi bağlayacağı ancak, sözleşmenin hükümleri ile ihale dokümanını oluşturan belgelerdeki hükümler arasında çelişki veya farklılık olması halinde, ihale dokümanında oluşturan belgeler arasındaki öncelik sıralamasının, Yapım İşleri Genel Şartnamesi, İdari Şartname, Sözleşme Tasarısı, Uygulama Projesi, Mahal Listesi, Özel Teknik Şartname, Genel Teknik Şartname, Açıklamalar (varsa), Diğer Ekler ve varsa zeyilnamelerin ait olduklan dokümanın öncelik sırasına sahip olduğu; "İşe başlama ve bitirme tarihi" başlıklı 9. Maddesinde, sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 15 gün içinde Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine göre teslimi yapılarak işe başlanacağı, yüklenicinin taahhüdün tümünü, işyeri teslim tarihinden itibaren 1100 (binyüz) gün içinde tamamlayarak geçici kabule hazır hale getirmek zorunda olduğu, sürenin hesaplanmasında; havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmayan dönemi ile resmi tatil günleri dikkate alındığından, bu nedenlerle ayrıca süre uzatımı verilmeyeceği; "Sözleşmenin Feshine İlişkin Şartlar" başlıklı 26. Maddesinde, sözleşmenin İdare veya Yüklenici tarafından feshedilmesine ilişkin şartlar ve sözleşmeye ilişkin diğer hususlarda 4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu ile Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerinin uygulanacağı; "Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi" başlıklı 27. Maddesinde, sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesine ilişkin hususlarda Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerinin uygulanacağı; "Diğer Hususlar" başlıklı 33. Maddesinde, geçici hakediş ödeme prosedürünün 33.9.6. Aylık olarak verilecek bu beyannamedeki (kalıcı işlerin bedelini saptamak için kullanılan) oran ve fiyatların, İdare tarafından uygun bulunması kaydıyla, keşif özeti ve Pursantaj tablosundaki oranlara göre olacağı, İdare Pursantaj tablosundaki oranların, yapılan iş ya da işlerin bir bölümü için uygulanamayacağına karar verirse ve beyanname hazırlanırken tespit edilmiş başka bir oran ya da fiyat yoksa, fiyat ve oranlar Yapım İşleri Genel Şartnamesinde belirtilen esaslara göre saptanacağı, kesin hakediş raporu ve hesap kesilmesi hususlarında, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 40 ncı maddesinde yer alan hükümlerin uygulanacağı; "Yürürlük" başlıklı 34. Maddesinde, bu sözleşmenin noter tarafından onaylanıp tescil edildiği tarihte yürürlüğe gireceği; "Sözleşmenin imzalanması" başlıklı 35. Maddesinde; bu sözleşmenin 35 maddeden ibaret olduğu, İdare ve Yüklenici tarafından tam olarak okunup anlaşıldıktan sonra 17.01.2018 tarihinde bir nüsha olarak imza altına alındığı hususlarında düzenleme yapıldığı görülmüştür. 7. 4734 Sayılı Kanunun 21 inci Maddesinin (b) Bendine Göre Pazarlık Usülü ile İhale Edilen .... İşinde Uygulanacak İdari Şartnamenin incelenmesinde; "Teklif fiyata dahil olan giderler" başlıklı 25. Maddesinde, bu maddede yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiğinin kabul edileceği, yüklenicinin, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamayacağı; 47. Maddesinde, ihalede uygulanacak sınır değer katsayısının (N) = 1,2; 47.2. Pursantaj tablosunun; ödemelerle ilgili hususlarda geçerli olacak olan "Pursantaj Tablosu" ihale dokümanları içerisinde yer aldığı hususlarında düzenleme yapılmıştır. 8. Mahkememizce davalı şirketin ticari defter ve kayıtları üzerinde mali müşavir bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılmış olup alınan bilirkişi raporunun sonuç kısmında özetle; taraflar arasında yazılı bir sözleşmenin mevcut olduğu; davalı şirkete ait ticari defterlerin, usulüne uygun tasdik ettirilip işlendiği, muhasebe kayıtlarının birbiri ile uyumlu olduğu, HMK ve TTK'ya uygun olduğu; taraflar arasında imzalanan sözleşme gereğince düzenlenen fatura ve fatura bedelleri ile ilgili olmak üzere davalı şirketin ilgili vergi dairesine gerekli beyannameleri verdiği ve ticari defterlerde muhasebe kayıtlarının yapıldığı ve birbiri ile uyumlu olduğu, davacı vekilinin 24.08.2020 tarihli dilekçesinde; müvekkili tarafından sondaj kuyuları imalatı için yapılan harcamalara ait faturalar şeklindeki iddialara ait somut belgelere dosyasında rastlanmadığından gerekli incelemelerin yapılamadığı gibi davalının ticari defter muhasebe kayıtları çerçevesinde de davacı şirketin, davalı şirketten herhangi bir alacak hesaplamasının yapılamayacağı bildirilmiştir. 9. Mahkememizce davacı şirketin ticari defter ve kayıtları üzerinde talimat yolu ile mali müşavir marifetiyle inceleme yaptırılmış olup alınan bilirkişi rapor ve ek raporunun sonuç kısmında özetle; davacı şirketler ile davalı tarafın anlaşarak ... tarafından ihalesi yapılan işin çalışma, uygulama ve faaliyetleri kurulan ortaklık üzerinden yürütüldüğünden incelemenin ... Adi Ortaklığı üzerinden yapıldığını, ...Adi Ortaklığının 2018, 2019 ve 2020 yıllarına ait ticari defterlerinin açılış, kapanış tasdikleri ile elektronik beratlarına yasal süresinde TTK hükümlerine göre usulüne uygun tasdik edildiğini, TTK m. 64/3 ve HMK m. 222 hükümleri gereğince mevcut haliyle davacı şirketlerin lehine delil niteliğinde bulunduğunu, ortaklığın incelenen ticari defterlerine göre davalı şirkete 8 adet hakediş karşılığında faturalar düzenlendiğini, hakedişlerin toplam bedelinin 176.129.512,60.-TL + KDV faturaların düzenlendiğini ve bedellerinin davalı şirketten tahsil edildiğini; hakedişlere yansımayan ve Botaş tarafından ödenmediği iddia edilen 8.661.113,02 TL'sinin davalı şirketten tahsil edildiğinin beyan edildiğini, davacı şirketin katlandığı ve ticari defterlerinde kayıtlı maliyetlerin toplamının 34.707.693,98 TL olduğunu bildirmiştir. 10. Mahkememizce dosya üzerinde Makine Mühendisi, Jeoloji Mühendisi, İnşaat Mühendisi, Petrol ve Doğalgaz Mühendisi, Nitelikli Hesap Uzmanı bilirkişiden oluşan heyet marifetiyle inceleme yaptırılmış olup alınan rapor ve ek raporların sonuç kısımlarında özetle; davanın, eser sözleşmesinin 7161 s. Kanunun 32. Maddesiyle değişik 4735 sayılı Kanunun Geçici 4. Maddesi uyarınca sözleşmenin tasfiyesine dayalı, bakiye alacak istemine ilişkin olduğu, davacı yanın, sözleşme konusu işle ilgili olarak mobilizasyon / demobilizasyon masraf ve giderleri için talep edebileceği alacak tutarının 2.417.933.8 TL. olarak hesaplandığı, 7161 S.K.'nun 32. Maddesinde, tasfiye talebinde bulunan yükleniciye “gerçekleştirilen imalat bedeli” dışında bir bedel ödenmeyeceğinin hükme bağlandığı, davacının yapmış olduğu masrafların, kıyasen “menfi zarar” olduğu kabul edildiğinde, davacının yaptığı masraflara ilişkin alacak talebinde bulunmasının mümkün olmadığı bildirilmiştir. V- DELİLLERİN TARTIŞILMASI, YARGILAMA ve GEREKÇE 11. Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili istemine ilişkindir. 12. Taraflar arasında akdedilen 17.01.2018 tarihli "... Projesi Yapım İşi" başlıklı sözleşmenin incelenmesinde; sözleşmenin konusunun 20 adet sondaj kuyusu yapımı işi olduğu, sözleşmenin, anahtar teslimi götürü bedel sözleşmesi olduğu, ihale dokümanında yer alan uygulama projeleri ve bunlara ilişkin mahal listelerine dayalı olarak, işin tamamı için yüklenici tarafından teklif edilen 2.589.000.000,00.-TL bedel üzerinden akdedildiği, bu bakımdan davanın niteliğinin eser sözleşmesi olduğu anlaşılmıştır. 13. Bu kapsamda eldeki uyuşmazlığın esasının incelenmesine geçilmesinden önce eser sözleşmesine ilişkin kısaca bir açıklama yapmakta yarar bulunmaktadır. 14. Öncelikle eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir (TBK m. 470). Eser sözleşmesinde yüklenici, üstlendiği edimleri iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır. Yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde benzer alandaki işleri yüklenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken mesleki ve teknik kurallara uygun davranış esas alınır. 15. Yüklenici kararlaştırılan eseri aksine bir düzenleme yoksa kendisi veya kendi yönetimi altında başka bir kişiye yaptırabilir (TBK m. 473). Yüklenici, sözleşmede kararlaştırılan sürede işe başlamak ve bitirmek zorundadır. Ayıp, yasa ya da sözleşme hükümleri gereğince, bir eser veya malda bulunması gereken niteliklerin bulunmaması ya da bulunmaması gereken bozuklukların bulunmasıdır. Yüklenici, eserdeki açık ve gizli ayıplardan dolayı iş sahibine karşı sorumludur (TBK m. 474). Açık ayıp, eserin iş sahibine teslim anında kolaylıkla görülebilen ve fark edilebilen ayıplardır. Buna karşılık gizli ayıp, eserin tesliminden sonra ve kullanım sırasında ortaya çıkan ayıplardır. 16. İş sahibi, eseri teslim alır almaz işlerin olağan akışına göre imkan bulur bulmaz eseri gözden geçirmesi ve varsa ayıpları yükleniciye bildirmekle yükümlüdür. Eserin ayıplı olması, yüklenicinin açıkça yaptığı ihtara rağmen iş sahibinin verdiği talimattan kaynaklanmış bulunursa veya her hangi bir sebeple iş sahibine yüklenebilecek bir nedenden dolayı meydana gelmiş olursa, iş sahibi eserin ayıplı olmasından doğan haklarını kullanamaz (TBK m.476) Buna göre ayıp iş sahibinin verdiği talimattan kaynaklanıyor ise iş sahibi eser ayıplı olmasına rağmen kanundan kaynaklanan, sözleşmeden dönme, bedelde indirim veya eserin ücretsiz onarılmasına ilişkin seçimlik haklarını kullanamaz ayrıca genel hükümlere göre tazminat da talep edemez (TBK m. 475). Ayrıca malzeme yüklenici tarafından sağlanmışsa yüklenici, bu malzemenin ayıplı olması yüzünden iş sahibine karşı satıcı gibi sorumludur (TBK m. 472/1). 17. Yine eserin açıkça veya örtülü olarak kabulünden sonra, yüklenici her türlü sorumluluktan kurtulur; ancak, onun tarafından kasten gizlenen ve usulüne göre gözden geçirme sırasında fark edilemeyecek olan ayıplar için sorumluluğu devam eder. Bunun dışında iş sahibi, gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse, eseri kabul etmiş sayılır. Eserdeki ayıp sonradan ortaya çıkarsa iş sahibi, gecikmeksizin durumu yükleniciye bildirmek zorunda olup, bildirmemesi halinde eseri kabul etmiş sayılır (TBK m. 477). 18. Somut olayda, davacı yan, "... İşini alan müvekkilleri ile davalı taraf arasında █████/2018 tarihinde yapım işinin sözleşmesinin Türk Lirası cinsinden ve Anahtar Teslimi Götürü bedel olarak imzalandığını, konuya ilişkin olarak 18.01.2019 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 7161 sayılı Kanun'un 32. maddesi uyarınca, müvekkilleri ortak girişimi tarafından imalat girdilerinin fiyatlarında beklenmeyen artışlar meydana gelmesi nedeniyle anılan Kanun hükmünden yararlandığını ve ...'ın 21.05.2019 tarihli yazısıyla tasfiye edilerek ve tasfiye bakiyenin çıkarılması için işin fiziki seviyesi "Durum Tespit Tutanağı" ile tespit edildiğini ancak, işin fiziki seviyesinde tarafların uzlaşamadığını, kesin kabul ve kesin hakedişe esas metrajların itirazi kayıtla imzalandığını, hakediş alacağı yönünden ise davalı ...'ın kabulü doğrultusunda uzlaşmaya varıldığını, "Sondaj Kuyularının Açılması" iş kalemi yönünden ise uzlaşmaya varılamadığından dava açılmak zorunda kalındığını, sondaj kuyularının açılması için öncelikli olarak deniz üzerine ve kıyıya sabit tesislerin kurulması, bunun için de sabit tesis niteliğindeki platformların yurt dışından ... getirilmesi gerektiğini, bu amaçla, müvekkillerinin ...irmalarıyla sözleşme imzaladığını ve mal/malzeme/ekipmanların tamamı için döviz cinsinden ödeme yaptığını, davalı ... ile yapmış olduğu sözleşme ise Türk Lirası cinsinden olduğu için avans ve hakediş ödemelerinin Türk Lirası olarak yapıldığını, 20 adet sondaj kuyusunun açılması iş kaleminin/iş grubunun toplam pursantajdaki oranının % 42,94 olarak belirlendiğini, müvekkillerinin 2 adet sondaj kuyusu açmak için getirdiği 2 adet platform için; ... ile yaptığı kontrata göre 39.896.000.- USD ödeme yaptığını, 2 adet sondaj platformunun montaj/demontaj maliyetinin 6.000,00.-USD, yine Sehlumberger - kontratına göre mobilizasyon/demobilizasyon maliyetinin 6.404.318,00.-USD olarak ve geçici ithalat masrafının 5.339.470,00.-USD olmak üzere toplam 57.636.788,00.-USD ödeme yaptığını, davalı idarece sadece 2 adet kuyu açıldığı ve 2 adet kuyunun pursantajdaki karşılığının kümülatif olarak % 10,20 olarak belirlenmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, 2 adet sondaj kuyusu karşılığı % 10,20 pursantaj oranı üzerinden ödenmesi öngörülen 113.398.005,94.-TL'nin 2 adet platformun yurt dışından Türkiye'ye getirimesi maliyeti dahi olmadığını beyan etmiştir. 19. Davalı yan ise; Yapım İşleri Genel Şartnamesi uyarınca düzenlenen Durum Tespit Tutanağı'nın ve 03.09.2019 tarihinde hesap kesme hakedişinin yüklenici tarafından imzalanmaktan imtina edildiğini, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 47. maddesinin 18. fıkrasında “Sözleşmenin feshedilmesinden veya tasfiyesinden sonra “hesap kesme hakedişi” idarece belirlenecek bir süre içinde yüklenici ile birlikte 40. maddesindeki esaslara göre yapılır." düzenlemesine istinaden müvekkili kuruluşun işlemleri teselsül ettirmekten başka seçeneği bulunmadığını, Kesin Hakediş Raporundan görüleceği üzere, 1 adet deniz sondaj gemisinin/platformunun mobilizasyon/demobilizasyon ücretinin tamamı olan 7.395.695,12.-TL'nin, açılan kuvu sayısından bağımsız olarak yükleniciye ödendiğini, Petrofac Firması tarafından yapılan yaklaşık maliyet çalışmasında 1 adet sondaj platformunun Romanya'nın Köstence Limanından tespit kuyularının kazılacağı lokasyona geliş maliyetinin, boğaz geçişi, yakıt, gümrük ve benzeri giderler dahil yaklaşık 1.284.103,00.-ABD Doları olarak hesaplandığını, demobilizasyon maliyetinin de aynı kalem ve giderlerden oluştuğundan, toplam mobilizasyon/demobilizasyon maliyetinin yaklaşık 2.000.000,00.-USD olacağının hesaplandığını, █████/2019 tarihinde gerçekleştirilen ve davacıların da katıldığı “... ihalesinde alınan tekliflerde de, sondaj/gemisinin platformunun mobilizasyonu/demobilizasyonu için verilen teklif fiyatlarının, müvekkili kuruluş tarafından yapılan ödeme ile aynı mertebede ve hatta bu bedelin altında kaldığını, yani davacı şirketin, aynı iş için açılan ikinci (tamamlama) ihalesinde aynı ve hatta daha düşük teklif verdiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.20. Davacı ile davalı arasındaki sözleşmenin 7161 s. K. 32. maddesi uyarınca feshedildiği ve davacının hakkedişlerden kaynaklanan bir alacağı kalmadığı yönünde taraflar arasında uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, Kesin Hakedişle davacıya ödenen mobilizasyon / demobilizasyon bedelinin pursantajının düşük gösterilip gösterilmediği ve davacının bu kalem yönünden bakiye alacağı olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.21. Taraflar arasındaki sözleşme anahtar teslim götürü bedelle imzalanmış olup, Ağustos 2018'de yaşanan kur krizi sonrasında kabul edilen 7161 sayılı Kanunun 32. maddesinde “Sözleşmelerin tasfiyesi veya devri" başlıklı Geçici 4. maddesinde, 31/8/2018 tarihinden önce 4734 sayılı Kanuna göre ihalesi yapılan (3. maddesindeki istisnalar dahil) ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla devam eden sözleşmelerin, imalat girdilerinin fiyatlarında beklenmeyen artışlar meydana gelmesi nedeniyle, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonraki 60 gün içinde yüklenicinin idareye yazılı olarak başvurması kaydıyla, ...görüşü alınarak idarenin onayına bağlı olarak feshedilip tasfiye edilebileceği veya devredilebileceği, bu durumda devir alacaklarda ilk ihaledeki şartların, devir tarihi itibarıyla aranacak olup devirden veya fesihten kaynaklanan kısıtlama ve yaptırımların uygulanmayacağı, yüklenimi ortak girişim tarafından yürütülen sözleşmelerde ortaklar arasında devir veya hisse devirlerinde ilk ihaledeki yeterlik şartlarının aranmayacağı, sözleşmesi feshedilen veya sözleşmeyi devreden yüklenicinin teminatının iade edileceği, bu fıkra kapsamında devredilen sözleşmeler ile bu fikra kapsamına girmekle birlikte devredilmeyen sözleşmelerde, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonraki 60 gün içinde yüklenicinin idareye yazılı olarak başvurması kaydıyla süre uzatımına ilişkin kısıtlama ve şartlara tabi olunmaksızın ...görüşü alınarak idare tarafından süre uzatılabileceği, sözleşmenin bu madde kapsamında feshedilerek tasfiye edilmesi veya devredilmesi durumunda yüklenicinin, fesih veya devir tarihine kadar gerçekleştirdiği imalatlar dışında idareden herhangi bir hak talebinde bulunamayacağı, yüklenici tarafından, işin idarece uygun görülecek can ve mal güvenliği ile yapı güvenliğine yönelik tedbirlerin alınmasının şart olduğu, bu kapsamda düzenlenecek fesihnamelerden ve devredilecek sözleşmelerden damga vergisi alınmayacağı hususlarında düzenleme yapılmıştır. 22. Taraflar arasında akdedilen sözleşmenin eklerinde yer alan Pursantaj Tablosu'na göre; dava konusu “Sondajlar, Kuyu Tamamlama, Mevcut Kuyuların ve Platformun Terki” ana başlıklı işin pursantajının % 42,94 olarak kabul edildiği görülmüştür. 23. Davacı yan, anılan iş kaleminin 20 adet kuyu için belirlendiğini, müvekkili tarafından 2 adet kuyu tamamlandıktan sonra sözleşmenin tasfiyesi talebinde bulunulmak zorunda kalındığını, mobilizasyon ve demobilizasyona ilişkin alt pursantaj oranının da 20 kuyu göz önünde bulundurularak belirlendiğini, 2 kuyuyu tamamlayan müvekkilinin zarara uğradığını ifade etmektedir.24. Mahkememizce alınan bilirkişi raporunda, davalı yanca ... Firmasına yaptırılan yaklaşık maliyet çalışmasıyla 1 adet sondaj platformunun ... Limanından tespit kuyularının kazılacağı lokasyona geliş maliyetinin, boğaz geçişi, yakıt, gümrük ve benzeri giderler dahil yaklaşık 1.284.103,00.-USD olarak hesaplandığı, böylece montaj-demontaj maliyetinin 2.568.206,00.-ABD Doları olduğunun tespit edildiği, bu hususun davalı yanca cevap dilekçesinde de ifade edildiği, yapılan hesaplama sonucunda, davacı yanın mobilizasyon ve demobilizasyon bedeli olarak talep edebileceği tutarın 9.813.628,80.-TL olduğu, davalı tarafından ödenen 7.395.695,00.- TL'nin mahsubu sonrasında, aradaki fark olan 2.417.933,80.-TL farkın davacı yanca talep edilebileceği bildirilmiştir. 25. Mahkememizce davacı alacağının tespiti amacıyla bilirkişi heyetinden alınan raporlarda yapılan hesaplamanın dosya kapsamına, taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine ve yargısal uygulamalara uygun olduğu anlaşılmış olmakla, ödeme konusunda ispat yükü davalı yan üzerinde olması karşısında yapılan ödemeler neticesinde bakiye alacağın belirlenmesi sonucu davacının davalıdan 2.417.933.80.-TL alacaklı olduğu anlaşılmıştır.26. Temerrüt yönünden ise dava tarihinden önce TBK m. 117 anlamında bir temerrüt sözkonusu olmadığı, zorunlu arabuluculuk nedeni ile tarafların bir araya gelmesi ve uzlaşmama tutanağı tanzim etmesinin esasen TBK m. 117 hükmü anlamında bir temerrüdü oluşturmayacağı değerlendirilmiştir. 27. Tüm dosya kapsamı ve toplanan deliller birlikte değerlendirildiğinde; Mahkememizce ve bilirkişi raporunda yapılan hesaplamanın dosya kapsamına, taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine ve yargısal uygulamalara uygun olduğu anlaşılmış olup, davacının davasının kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar verilmesi gerekmiştir. VI-HÜKÜM 1-Davanın KABULÜNE, 2- 2.417.933,80.-TL alacağın 100.000,00.-TL’lik kısmına dava tarihi olan 24.07.2020, bakiye 2.317.933,80.-TL’lik kısmına ise ıslah tarihi olan 18.04.2024 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan tahsiliyle davacıya ödenmesine, Karar ve İlam Harcı 3-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 165.169,06.-TL harçtan peşin ve ıslahla alınan 41.297,75.-TL harcın mahsubu ile bakiye 123.871,31.-TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, Yargılama Giderleri ve Gider Avansı4-Davacı tarafça yargılama boyunca yapılan başvurma harcı, peşin harç, ıslah harcı, vekalet harcı toplamı 41.359,95.-TL yargılama harcının davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,5-Davacı tarafından yapılan tebligat, müzekkere ve posta gideri olarak yapılan 2.293,60.-TL, bilirkişi ücreti olarak 41.700,00.-TL toplamı 43.993,60.-TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, 6-Arabuluculuk Kanunu 18A/13 maddesi uyarınca karar tarihinde yürürlükte bulunan Arabuluculuk Asagari Ücret Tarifesi uyarınca1.320,00.-TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 7-Taraflarca depo edilen varsa gider avansı ile delil avansından bakiye tutarların karar kesinleştiğinde HMK m. 333 ve Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik m. 207 hükümleri uyarınca ilgilisine İADESİNE,Vekalet Ücreti8-Davacı taraf kendini vekille temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T. 3, 13 maddeleri gereğince hesaplanan takdiren 356.331,39.- TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacı tarafa ödenmesine, Dair davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı yapılan inceleme sonucunda HMK 345. maddesi gereğince kararın tebliği tarihinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde kararı veren ...ya da buraya gönderilmek üzere istinaf edenin bulunduğu yer İlk Derece Mahkemesine verilecek dilekçe ile ... yasa yolu açık olmak üzere █████/2025 tarihinde oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. █████/2025 Başkan ... E-imzaÜye ...E-imza Üye ... E-imzaKatip ... E-imzaBU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR."5070 sayılı kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15 uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur"