istanbul 8. asliye ticaret mahkemesinde görülen, ticari fuar katılım sözleşmesinden kaynaklanan mücbir sebep iddiasıyla ödenen bedelin istirdadı davası.

İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen, ticari fuar katılım sözleşmesinden kaynaklanan mücbir sebep iddiasıyla ödenen bedelin istirdadı davası.

Özet: Bir şirket, Çinden ürün tedarik edememesini mücbir sebep sayarak fuar katılım sözleşmesini feshettiğini ve fuar organizatörü davalıdan onay aldığını iddia ederek, davalının bu durumu kabul etmeyip başlattığı icra takibi sonucu ödemek zorunda kaldığı 295.000 TLnin iadesini ve borçlu olmadığının tespitini talep ederken; davalı ise davacının iddia ettiği tedarik sorunlarının mücbir sebep teşkil etmediğini, davacının basiretli bir tacir gibi davranmadığını ve haksız yere sözleşmeyi feshettiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

T.C.

İSTANBUL

8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : ████████

KARAR NO : ████████

DAVA : İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : █████/2024

KARAR TARİHİ : █████/2026

Davacı tarafından davalı aleyhine açılan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda dosya incelendi.

D A V A /

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... Şirketi tarafından düzenlenen ...’na da katılmak istediğini, ancak ilgili oluşuma iştirak edeceği dönemde tanıtımını yapmayı düşündüğü ürünlerin Çin’den gelmeyecek olduğunu öğrenmiş olması nedeniyle “mücbir sebep” teşkil eden gerekçeye istinaden fuara katılmama kararı almış ve durumu hem elektronik posta ile hem ihtarname ile karşı tarafa bildirdiğini, ayrıca yazılı bildirim dışında karşı taraf ile müteaddit kereler sözlü olarak da görüşüldüğünü ve ilgili duruma ilişkin olarak şirket yetkililerinden onay alındığını, ilgili duruma onay verilmiş olmasına ve davacı müvekkilinin göndermiş olduğu ihtarnameye rağmen cevabi ihtarname ve fatura gönderildiğini, ilgili faturaya davacı müvekkili tarafından iade faturası kesildiğini ve duruma ilişkin tekrar görüşülmüş olmasına rağmen davalı şirket tarafından ... 35. İcra Dairesi bünyesinde ... Esas numarası ile icra takibi başlatıldığını, davacı müvekkilinin sistemlerindeki aksaklık nedeniyle icra takibinden gönderilen ödeme emri fark edilmediğini ve icra takibi kesinleştiğini, bu doğrultuda davacı müvekkili haciz baskısı altında kaldığı için, iştirak etmediği bir fuara ilişkin hizmet bedeli için ödeme yapmak durumunda kaldığını, davalının ifa etmediği bir hizmete ilişkin bedeli davacı müvekkilinden talep etmesi ve haciz baskısı altında ilgili bedeli ödetmesi kabul edilemeyeceğini, davacı müvekkili ... Ltd. Şti.’nin davalı ... Şirketi’ne borçlu bulunmadığının tespitine, ... 35. İcra Dairesi’nin ... Esas numaralı dosyasına konu takibin iptaline, davacı müvekkilinin borçlu olmadığı halde ödemek zorunda kaldığı 295.000 Türk Lirası tutarın ödeme tarihi olan █████/2024 tarihinden itibaren yasal faizi ile istirdadına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

S A V U N M A /

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının fuarda sergileyeceği ürünleri hazır edememiş olması iddiası hiçbir şekilde mücbir sebep olarak değerlendirilemeyeceğini, somut olayda mücbir sebep teşkil eden eylemin ne olduğu da açıklanmadığını, davacı Çin'den getiremediğini iddia ettiği ürünleri hangi sebeple getiremediğine ve ürünlerin nicelik ve niteliğine dair herhangi bir beyanda da bulunmadığını, davacı taraf hazır edemediğini iddia ettiği ürünleri gerçekten hazır edememişse, bu yalnızca davacıya atfedilebilecek bir kusur olduğunu, bu durum müvekkiline atfedilemeyeceği gibi mücbir sebep olarak da değerlendirilemeyeceğini, sık sık fuarlara katıldığını ifade eden davacının Çin'den henüz ürün gelmemişken müvekkili şirketle sözleşme imzalamış olması veya fuara katılımı yalnızca Çin'den gelecek olan ürünlere bağlaması basiretli bir tacirden beklenemeyeceğini, davacı basiretli bir tacirden beklenemeyecek iddialarla sözleşmeyi feshettiğini bildirme yolunu tercih ettiğini, şüphesiz ki bu tercih haksız ve hukuka aykırıdır.davacı haksız gerekçelerle fuara katılım sağlamadığını, akabinde müvekkili şirketçe sözleşmeye istinaden davacıya ... fatura nolu 11.03.2024 tarihli 234.201,46 TL bedelli fatura keşide edildiğini, ayrıca .... 27. Noterliğinin ... tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi de davacı şirkete ihtarname gönderildiğini, öncelikle davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine, aksi kanaatte olunması nedeniyle davanın esastan reddine, davacının %20'den aşağı olmamak üzerekötü niyet tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacının üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

G E R E K Ç E /

Dava; Taraflar arasında imzalanmış olan Fuar Katılım Sözleşmesine istinaden davalı tarafından davacıya düzenlenen faturadan kaynaklı alacağın tahsili amacıyla davalı tarafından davacıya karşı ... 35. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı takip dosyası ile başlatılan icra takibi nedeniyle davacının davalıya borçlu bulunmadığının tespiti ve icra dosyasına ödenen 295.000,00 TL bedelin ödeme tarihinden itibaren yasal faizi ile istirdatı istemlerine ilişkindir.

Taraf delilleri toplanmış, dava konusu icra dosyası uyap kayıtları dosyamız arasına alınmış, tarafların 2024 yılı BA/BS formları celp edilmiş, Mahkememizce bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Dava konusu ... 35. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra takip dosyasının incelenmesinde; Taraflar arasında imzalanmış olan Fuar Katılım Sözleşmesine istinaden davalı tarafından davacıya düzenlenen 11.03.2024 tarihli 234.201,46 TL bedelli faturadan kaynaklı alacağın tahsili amacıyla davalı alacaklı tarafından davacı borçluya karşı 234.201,46 TL asıl alacak ve toplam alacak üzerinden █████/2024 tarihinde ilamsız icra takibi başlatıldığı, ödeme emrinin davacıya █████/2024 tarihinde tebliğ edildiği, davacı borçlu tarafından ihtirazi kayıtla icra dosyası borcuna istinaden 07.05.2024 tarihinde 295.000,00 TL ödeme yapıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce talimat yoluyla SMMM bilirkişi ...'dan alınan █████/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Sonuç ve Kanaat; Dosya kapsamına sunulan belgeler ve davacı şirketin ticari defterleri üzerinde yapılan inceleme, tespit ve değerlendirme sonucunda aşağıdaki sonuç ve kanaatlere ulaşıldığını; Davacı şirketin defterlerinin usulüne uygun olarak tutulduğu ve açılış kapanış kayıtlarının süresinde yapıldığını, davalı tarafından, davacı adına düzenlenen ve davalı tarafından icra takibine konu edilen 11.03.2024 tarihli, ... nolu 234.201,46 TL tutarlı e-faturanın davacının ticari defterlerinde kayıtlı oluğunu, davacı, davalı tarafın düzenlenen 11.03.2024 tarih, ... nolu 234.201,46 TL tutarlı faturayı kabul etmemesi nedeniyle, davalının adına 13.03.2024 tarih, ... nolu, 234.201,46 TL tutarında iade faturası düzenlediğini ve söz konusu iade faturasının davacının ticari defterlerinde kayıtlı olduğunu, davalı tarafından düzenlemiş olan fuar katılım faturasına karşılık davacı tarafından da aynı tutarda iade faturası düzenlendiğinden, tarafların birbirlerine karşı alacaklı veya borçlu bulunmadığını, “... 35. icra müdürlüğünün ... esas numaralı dosyası için haciz baskısı altında ve ihtirazi kayıtla yapılan ödemedir.” açıklaması ile davacı tarafından, 07.05.2024 tarihinde davalı vekili ...’ in ... hesabına yatırılan 295.000,00 TL ödeme tutarının davacının ticari defter kayıtlarında yer almadığının tespit edildiğini, davacı ...Tic. Ltd. Şti. ile ilgili olarak ... Defterdarlığı tarafından, dosya kapsamına sunulan Karşılaştırmalı Alış - Satış Analizleri tablosunda, tarafların birbirlerine karşılıklı olarak düzenledikleri satış ve iade faturalarının yer aldığını, ancak Davalı ... A. Ş. ile ilgili olarak ... Vergi Dairesi tarafından dosya kapsamına sunulan Ba-Bs Formunda tarafların birbirlerine karşılıklı olarak düzenledikleri satış ve iade faturalarının yer almadığı tespit edildiğini, Sonuç olarak özetle; Taraflar arasındaki uyuşmazlığın, davalı tarafından davacı adına düzenlenen 13.03.2024 tarih ... nolu 234.201,46 TL tutarlı iade faturasından kaynaklandığı değerlendirildiğini, söz konusu faturanın davacı şirketin ticari defterlerinde kayıtlı olduğunu, ancak, davalı adına davacı tarafından düzenlenen 234.201,46 TL tutarlı iade faturasını davalının kabul etmemesi nedeniyle söz konusu iade faturasına süresi içerisinde ... 27. Noterliğinin ... tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile itiraz ettiği ve ihtarnamenin 23.03.2024 tarihinde davacıya tebliğ edildiğine ilişkin e-tebligat mazbatasının dosya kapsamında yer aldığı görülmüş olduğunu, takdirin mahkemeye ait olduğunu, davacı tarafından iade faturası şeklinde, davalı adına düzenlenen ve davacı tarafından da Noter aracılığı ile süresinde itiraz edilen KDV dahil 234.201,46 TL tutarındaki iade faturasının, mahkeme tarafından; Düzenlenmiş olduğu yönünde kanaate sahip olması halinde, davacının ticari defter kaydında söz konusu hesap bakiyesinin 0,00 TL olması nedeniyle, icra takip tarihi itibariyle her iki tarafında birbirlerine karşı borçlu ya da alacaklı olmadığı ve İcra takibi sebebi ile davacı tarafın davalıya ödenen 295.000 TL’nın haksız olarak ödenmiş olabileceğini, düzenlenmemiş olduğu yönünde kanaate sahip olması halinde icra takip tarihi itibariyle davalı şirketin davacıdan 234.201,46 TL tutarında alacaklı olabileceğini ve alacağını ... 35. İcra Dairesi’nin ...Esas numaralı dosyasında başlatılan takip neticesinde 07.05.2024 tarihinde 295.000,00 TL olarak tahsil edilmiş olabileceği sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

Mahkememizce öğretim üyesi bilirkişi ...., Fuarcılık sektör uzmanı bilirkişi ... ve SMMM bilirkişi ...'den oluşan bilirkişi heyetinden alınan █████/2026 tarihli bilirkişi raporunda özetle; 21.03.2024 tarihinde davalı şirket hesaplarına davalı vekili hesabından Dosya No:... 35.İcra Dairesi Güzellik Bakım 2024 açıklaması ile 234.201,46.-TL ödeme yapıldığı tespit edildiğini, şu halde davalının tarafından taraflar arasındaki sözleşme kapsamında davacı taraf adına 234.201,46.-TL Fatura tanzim edilmiş davacı tarafından yapılan ödeme neticesinde davalının davacıdan alacağı kalmadığını, davalının ticari defterlerinde davacı ile ilgili başkaca kayıt tespit edilemediğini, şu halde davalı tarafından davacı adınan tanzim edilen 11.03.2024 tarih ... 48 nolu ve M2 Katılım Bedeli*... Ürün Ve Ekipmanları Fuar, Güzellik & Bakım Fuarı 2024 Katılım Bedeli+ Güzellik Bakım Fuarı 2024damga Vergisi açıklamalı 234.201,46.-TL tutarlı faturanın davacı tarafından kabul edildiği ve yasal süresi içinde faturaya itiraz edilmediği tespit edildiğini, davacı tarafından davalı taraf adınan tanzim edilen 13.03.2024 tarih ... nolu 234.201,46 TL tutarlı iade faturası tanzim ettiği davacı tarafından tanzim edilen iade faturası davalı tarafından ... 27. Noterliğinin ... tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi de davacı şirkete ihtarname ile yasal süresinde iade edildiği görülmekte olduğunu, davacı tarafından davalı tarafa ( ... 35. icra müdürlüğünün... esas numaralı/dosyası için ) yapılan 295.000,00.-TL ödeme davacı kayıtlarında mevcut olmadığını, davalı kayıtlarında ise davalı vekili hesabından Dosya No:... 35.İcra Dairesi Güzellik Bakım ... açıklaması ile 234.201,46.-TL ödeme yapıldığı tespit edildiğini, Katılım sözleşmesine bakıldığında tek yanlı taahhüt içeren bir form formunda olduğunu, 6.480 EUR+KDV karşılığı 233.280,00 TL katılım bedeli içerdiği görülmekte olduğunu, dava dilekçesi ekindeki faturanın KDV dahil 234.201,46 TL olduğu, 02.07.2024 tarihinde banka üzerinden haiz baskısı ihtirazi kaydıyla 295.000,00 TL ödeme gönderildiği görülmekte olduğunu, taraflar arasındaki sözleşmede cayma koşulları belirlenmediğini, bu nedenle haklı bir neden olmaksızın katılım sağlanmaması durumunda bedelin ödenmesi gerekeceğini, üç ay öncesinde malzemenin vaktinde gelemeyeceği gerekçesi davacı nezdinde olan bir husus olup mücbir sebep olarak görülemeyeceği düşünülmekle birlikte takdiri bütünüyle Mahkemeye ait olduğunu, belirtilen nedenle fuar firmasının katılım bedelini talep edebileceği düşünülmekte olduğunu, SONUÇ: Dava dosyası ibraz edilen bilgi ve belgelerin incelenmesi ve değerlendirilmesi neticesinde ve Nihai takdir ve değerlendirme mahkemeye ait olmak üzere; Taraflar arasında 7-10 Mart 2024 tarihlerinde düzenlenen .... Ekipmanları Fuarına (“Fuar') katılım amacıyla 31.10.2023 tarihinde Katılım Sözleşmesi imzalandığını, taraflar arasındaki ticari faaliyetin bu sözleşme hükümlerine göre yürütüldüğü dava konusu 11.03.2024 tarih ... 48 nolu ve M2 Katılım Bedeli*... 2024damga Vergisi açıklamalı 234.201,46.-TL tutarlı faturanın davacının kayıtlarında mevcut olduğunun tespit edildiğini, bu faturaya karşılık olarak davacı 13.03.2024 0tarih ... nolu 234.201,46 TL tutarlı iade faturası tanzim ettiği söz konusu iade faturası davalı tarafından ... 27. Noterliğinin ... tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi de davacı şirkete ihtarname ile yasal süresinde iade edildiğini, davacının ibraz edilen ticari defterlerinde davalı taraftan alacağının olmadığını, davacı tarafından ( ... 35. icra müdürlüğünün ...esas numaralı/dosyası için ) yapılan 295.000,00.-TL ödeme davacı kayıtlarında mevcut olmadığını, 21.03.2024 tarihinde davalı şirket hesaplarına davalı vekili hesabından Dosya No:... 35.İcra Dairesi Güzellik Bakım 2024 açıklamasa ile 234.201,46.-TL ödeme yapıldığını, davalının tarafından taraflar arasındaki sözleşme kapsamında davacı taraf adına 234.201,46.-TL Fatura tanzim edildiği davacı tarafından yapılan ödeme neticesinde davalının davacıdan alacağı kalmadığını, davalının ticari defterlerinde davacı ile ilgili başkaca kayıt tespit edilemediğini, davacının fuara katılmadığını, taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine göre fuar katılım bedelinin kendisinden talep edilebileceğini, ancak katılım bedelini davalı tarafa ödediğini, mevcut şartlar dahilinde davacının istirdat talebinin ispata muhtaç olduğu bildirilmiştir.

İddia, savunma, dosya kapsamında toplanan tüm deliller, alınan tanık beyanı ve bilirkişi raporları bir bütün olarak değerlendirilmiştir. Buna göre;

Davacı vekilince dava dilekçesi ile, taraflar arasında fuar katılım sözleşmesi imzalandığı, ancak müvekkili olan davalı şirkete Çin'den gelecek olan ürünlerin fuara yetişmeyeceğinin anlaşılması üzerine davalı şirketin mücbir sebeple fuara katılmayacağının davalı şirkete ihtar edildiği, bu nedenle davalı şirketin alacak talebinin haksız olduğu, dava konusu icra takibine haciz baskısı altında ihtirazi kayıtla ödeme yapıldığı ileri sürülerek, dava konusu icra takibi nedeniyle davacının davalıya borçlu bulunmadığının tespiti ve icra dosyasına ödenen 295.000,00 TL bedelin ödeme tarihinden itibaren yasal faizi ile davalıdan istirdatı talep edilmiştir.

Davalı vekilince cevap dilekçesi ile, davacının menfi tespit davası açmasında hukuki yararı olmadığı, taraflar arasında Fuar Katılım sözleşmesi imzalandığı, davacının fuarın katılımcısı, davalının ise fuarın organizatörü olduğu, tarafların tacir olduğu, basiretli tacir gibi davranması gerektiği, mücbir sebep iddiasının dinlenmeyeceği, davacı tarafın sözleşme ile bağlı olduğu, sözleşme feshinin haksız ve hukuka aykırı olduğu, davalı tarafından sözleşmeye istinaden düzenlenen faturanın davacı tarafından iade edildiği, iade faturasının da yasal süresinde davalı tarafından iade edildiği savunularak, davacı tarafından açılan davanın usulden ve esastan reddi ile davalı lehine %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesi talep edilmiştir.

Öncelikli olarak, dava şartları, ilk itirazlar veya süreler yönünden değerlendirme yapılmıştır;

İ.İ.K.'nın 72/7 maddesi uyarınca istirdat davasının ödemenin yapıldığı tarihten itibaren 1 sene içerisinde açılacağı, ödeme tarihi, arabuluculukta geçen süre ve dava tarihi dikkate alındığında eldeki davanın yasal süresinde açıldığı anlaşılmıştır.

Davalı tarafça, davacının menfi tespit davası açmakta hukuki yararının olmadığı ileri sürülmüş ise de, davacının borçlu olmadığı bir parayı ödediğinden bahisle iş bu davayı açtığı, bu kapsamda menfi tespit ve istirdat talepli olarak işbu davayı açmasında hukuki yararının olduğu değerlendirilmekle, davalının hukuki yarar itirazının reddine karar verilmiştir.

Dava şartlarının tam olduğu, incelenecek başkaca bir ilk itiraz veya süreler yönünden itiraz olmadığından davanın esasına geçilmiş, taraflarca bildirilen deliller toplanmış, bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Alınan bilirkişi raporları bir bütün olarak değerlendirildiğinde, ayrıntılı ve denetime elverişli oldukları anlaşılmakla, hukuki değerlendirmeler mahkememize ait olmak üzere raporların dosya kapsamında karar vermeye uygun bulunmuştur.

Dava menfi tespit ve istirdat davası olup, menfi tespit ve istirdat davalarında kural olarak ispat külfeti öncelikli olarak davalı alacaklı tarafa ait olup, taraflar arasındaki ilişkinin ve alacağın varlığının ispatlanması gerekmektedir. Bu ispat yerine getirildiği takdirde ispat külfeti davacı borçlu tarafa geçecek ve borcun istenebilir olmadığını, ödendiği hususlarını ispat etmesi gerekecektir.

Ticari defterlerin ibrazı ve delil olması başlıklı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) hükümlerine göre: Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir (HMK 222/1). Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır (HMK 222/2).Bu şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir. Diğer tarafın 2. Fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi halinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz. Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz (HMK 222/3). Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur (HMK 222/4).

TTK'nun 21/2 maddesine göre, bir fatura alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde faturanın içeriği hakkında bir itirazda bulunmamışsa bu içeri kabul etmiş sayılır.

Yargıtay içtihatlarında da vurgulandığı üzere, bir faturayı alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde faturanın içerdiği bilgilere itiraz etme hakkına sahiptir. Aksi taktirde faturanın içeriğini kabul etmiş sayılır. Bu hüküm, fatura içeriğinden kabul edilen hususlara ilişkin olarak, faturayı düzenleyenin lehine, adına fatura düzenlenenin aleyhine bir karine getirmektedir. Bu karine, faturanın ispat gücüne yönelik bir düzenlemeyi ortaya koymaktadır. Diğer anlatımla, fatura, düzenleyen aleyhine delil olduğu gibi, kendisi faturayı düzenlemediği halde tebliğinden itibaren sekiz gün içinde itiraz etmeyen aleyhine de delil olabilecektir. Faturanın adına tanzim edilen aleyhine ispat vasıtası olması, yani, faturayı alan kişinin fatura kendinden sadır olmamakla birlikte aleyhine delil teşkil etmesi TTK'nın 21. maddesinin 2. fıkrasında düzenlenen ve yukarıda ayrıntısı açıklanan bu karineden kaynaklanmaktadır. İşin bedeli sözleşme kurulurken kararlaştırılmış olup, fatura ise bu aşama ile ilgili değil, ifa safhası ile ilgili bir belgedir. Fatura öncesinde taraflar arasında borç doğurucu hukuki ilişkinin bulunması, faturanın da bu ilişki nedeniyle düzenlenmiş olması gerekir. Faturayı alan (faturayı defterlerine kaydetmemesi koşulu ile) akdi ilişkiyi inkâr ettiğinde, faturayı gönderenin önce akdi ilişkiyi kanıtlaması gerekir.

Fatura, sözleşmenin kurulması safhasıyla ilgili olmayıp ifasına ilişkin olduğundan öncelikle temel bir borç ilişkisinin bulunması gerekir. 6102 sayılı TTK'nın 21. maddesinin 2 ve 3. fıkrasındaki karine aksi ispat edilebilen adi bir karinedir. 2. fıkra gereği sekiz gün içinde faturaya itiraz edilmesi durumunda fatura içeriğinin doğru olduğunu faturayı düzenleyen tacirin ispat etmesi gerekir. Taraflar arasında bu tür bir sözleşme ilişkisi yoksa düzenlenen belge gerçek anlamda fatura olarak kabul edilemez. Bu belge belki icap olarak kabul edilebilir ki, buna itiraz edilmemesi, anılan 21/2. madde hükmü anlamında sonuç doğurmaz. Öte yandan, sadece faturanın tebliğ edilmiş olması akdi ilişkinin varlığını ispatlamaz. Karşı tarafın akdi ilişkiyi inkâr etmesi halinde tacir, öncelikle akdi ilişkiyi başkaca delillerle ispatlamalıdır. Akdi ilişkinin ispatlanamaması halinde faturanın anılan fonksiyonundan yararlanma imkânı yoktur. Faturanın ispat aracı olması, ancak niteliği gereği faturaya geçirilmesi gereken bilgiler (olağan içerik) hakkında geçerlidir.

Sözleşmenin ifa safhasıyla ilgili olarak düzenlenen faturanın şekli ve kapsamının ne olması gerektiği konusunda, Türk Ticaret Kanunu'nda özel bir hüküm bulunmamakta, anılan Yasa'nın 21. maddesinde neyi ifade ettiği açıklanmaksızın faturanın içeriğinden söz edilmektedir. Faturanın zorunlu içeriği ve şekil şartlarına ilişkin ayrıntılı düzenleme Vergi Usul Kanunu'nda yer almaktadır. Faturanın olağan içeriği, akdin ifası ile ilgili hususlarla sınırlıdır (VUK'nın m. 230). Dolayısıyla, faturanın içeriği, faturanın bu temel niteliğine uygun olmadığı takdirde, sekiz günlük itiraz süresinin geçirilmesi bu hususları yazılı delil haline getirmez. Faturaya itiraz, faturanın teslim alındığı tarihten itibaren sekiz gün içinde yapılmalıdır. İtirazın sekiz gün içinde karşı tarafa varması şart değildir. Sekiz günlük süre, hak düşürücü süre veya zamanaşımı süresi değildir. Sadece ispat yükünün yer değiştirmesi açısından önem taşır. Sekiz günlük süre içinde itiraz edildiği taktirde, fatura içeriğinin sözleşmeye uygun olduğunu ispat külfeti faturayı veren tarafa ait iken, sekiz günlük sürenin geçmesinden sonra itiraz edilmesi halinde, fatura içeriğinin sözleşmeye uygun olmadığını ispat külfeti faturayı alan tarafa ait olur. Faturayı alan her türlü delille bu külfeti yerine getirebilir.

Faturanın tebliği şekle bağlı değildir, yazılı veya sözlü herhangi bir şekilde yapılabilir. Muhatap hazır ise kendisine elden verilmesi, değil ise herhangi bir şekilde gönderilmesi mümkündür. Ancak, uyuşmazlık halinde ispat kolaylığı açısından, fatura tebliğinin noter aracılığıyla ya da imza karşılığı elden tebliğ yolu ile ya da telgraf, teleks yolu ile veya PTT aracılığıyla ya da faks çekilmesi yahut güvenli elektronik imza ile elektronik posta gönderilmesi şeklinde yapılması uygundur.

Dosya kapsamında toplanan deliller, alınan tanık beyanı ve bilirkişi raporlarına göre somut olayın değerlendirilmesinde;

Taraflar arasında 7-10 Mart 2024 tarihlerinde düzenlenen ... katılım amacıyla 31.10.2023 tarihinde Katılım Sözleşmesi imzalandığı, davalı tarafın fuarın organizatörü, davacı tarafın katılımcısı olduğu, işbu Fuar Katılım Sözleşmesinin eki olup davacı tarafça imzalanmış olan Güzellik ve Bakım İstanbul 2024 Yönetmelikler başlıklı belgenin 21. Maddesinde, Fuar Katılım Sözleşmesini imzalayarak katılmayı taahhüt eden katılımcının, haklı sebepler ile fuar tarihinden itibaren 9 ay öncesine kadar katılmaktan vazgeçer ise sözleşme bedelinin %30'unu, 6 ay öncesine kadar %60'ını, 4 aydan sonra iptal eder veya katılmayacağını bildirir ise sözleşme bedelinin tamamını ödeyeceği kayıtsız şartsız kabul ve taahhüt ettiğinin düzenlendiği, taraflar arasındaki ticari faaliyetin bu sözleşme hükümlerine göre yürütüldüğü; Davacı tarafından gönderilen ... 6. Noterliğinin ...tarih ve ... Yevmiye numaralı ihtarnamesi ile, davacının söz konusu tarihteki fuara ürün tedarikinde yaşanan sıkıntıdan dolayı fuara katılamayacağı, sözleşmenin feshedildiğini bildirdiği, ihtarnamenin davalı tarafa 23.01.2024 tarihinde tebliğ edildiği, davacı tarafından gönderilen ihtarnameye, davalı tarafından ... 18. Noterliğinin ... tarih ve ... Yevmiye numaralı ihtarnamesi ile cevap verildiği; Tarafların tacir olduğu, tarafların ticari defter ve kayıtlarının usulüne uygun tutulduğu, davalı tarafından davalıya dava ve takip konusu 11.03.2024 tarih ... 48 nolu ve M2 Katılım Bedeli*..., Güzellik & Bakım Fuarı 2024 Katılım Bedeli+ Güzellik Bakım Fuarı 2024 damga Vergisi açıklamalı 234.201,46.-TL tutarlı faturanın düzenlendiği, faturanın davacı tarafından yasal süresinde iade edildiği, davacı tarafından düzenlenen iade faturasının da davalı tarafından ihtarname ile yasal süresinde itiraz edilerek iade edildiği, söz konusu ihtarnamenin 23.03.2024 tarihinde davacıya tebliğ edildiği; Davacının söz konusu tarihteki fuara ürün tedarikinde yaşanan sıkıntıdan dolayı katılamayacağını bildirerek sözleşmeyi feshettiği ve ürün tedarikinde yaşadığı sıkıntının mücbir sebep olduğunu ileri sürdüğü ancak davacının tacir olduğu, basiretli tacir gibi tedarikte sıkıntı yaşayabileceğini önceden öngörmesi gerektiği, bu kapsamda davacının tedarikte sıkıntı yaşamasının mücbir sebep olarak değerlendirilemeyeceği, fuarın 7-10 Mart 2024 tarihlerinde düzenleneceği, davacını ... 6. Noterliğinin ... tarih ve ... Yevmiye numaralı ihtarnamesi ile fuar tarihine 4 aydan daha az süre kalmasına rağmen fuara katılmayacağını bildirerek sözleşmeyi feshettiği, davacının sözleşme feshinde haksız olduğu; Taraflar arasında 7-10 Mart 2024 tarihlerinde düzenlenen ... Fuarına katılım amacıyla 31.10.2023 tarihinde imzalanan Katılım Sözleşmesi ve işbu Fuar Katılım Sözleşmesinin eki yönetmeliğin 21. Maddesi kapsamında davalı tarafından düzenlenen dava ve takip konusu faturanın sözleşme hükümlerine uygun olduğu, davacının bu fatura bedelini ödemekle yükümlü olduğu, bu kapsamda davalı tarafından davacıya karşı başlatılan icra takibinin haklı ve yasal mevzuata uygun olduğu, davacı tarafından icra dosyası borcuna istinaden yapılan ödemenin yapılması gereken bir ödeme olduğu anlaşılmakla ve değerlendirilmekle; Davacının davasında haksız olduğu sonuç ve kanaatine ulaşılarak davacı tarafça açılan davanın reddine karar verilmiştir.

Ayrıca, davalı tarafça kötü niyet tazminatı talep edilmiş ise de, davalının icra takip dosyası kapsamında alacağına kavuşmasını engelleyen bir tedbir kararı bulunmadığından, icra dosyası borcunun davacı borçlu tarafından ödenmiş olduğundan, istirdat davası bakımından ise kötü niyet tazminatı talep edilebileceğine yönelik yasal bir düzenleme bulunmadığından davalı tarafın kötü niyet tazminat talebinin ise reddine karar verilmiştir.

Bu nedenler ile aşağıdaki şekilde hüküm kurularak yargılama sonuçlandırılmıştır.

H Ü K Ü M / Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-DAVACI TARAFÇA AÇILAN DAVANIN REDDİNE,

2-Davalı tarafın kötü niyet tazminatı talebinin REDDİNE,

3-Alınması gerekli 732,00-TL harcın davacı tarafından peşin olarak yatırılan 5.037,87-TL harçtan mahsubu ile fazladan alınan 4.305,87-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa İADESİNE,

4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,

5-Davalı tarafından masraf yapılmadığından bu hususta hüküm kurulmasına YER OLMADIĞINA,

6-Davalı taraf kendini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihi AAÜT gereğince belirlenen 47.200,00-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,

7-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.600,00-TL arabuluculuk giderinin, davacıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,

8-Taraflarca yatırılan gider ve delil avansından sarfedilmeyen kısmın karar kesinleştiğinde ilgilisine İADESİNE,

9-Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 67/1. maddesi gereğince taraflardan birinin talebi üzerine kararın tebliğe ÇIKARTILMASINA,

Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı, HMK'nın 341/1 ve 345. maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.█████/2026

Katip

Hakim