İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi, kambiyo senetlerinden kaynaklanan menfi tespit davasında görevli mahkemenin ticaret mi yoksa tüketici mahkemesi mi olduğunu inceliyor.
Özet: Bir öğrencinin, eğitim ücreti karşılığında düzenlendiğini iddia ettiği döviz cinsinden kambiyo senetleri nedeniyle başlatılan icra takibine karşı borçlu olmadığının tespiti talebiyle açtığı menfi tespit davasında, ilk derece mahkemesinin davanın esasına girerek reddetmesi üzerine yapılan istinaf incelemesinde, mahkemenin öncelikle kamu düzenine ilişkin görev hususunu resen incelemesi gerekirken, bu hususu göz ardı ederek esas hakkında karar vermesinin hatalı olduğu, uyuşmazlığın tüketici işlemi niteliğinde olup olmadığına dair görevli mahkeme belirlenmeden yargılamaya devam edilmesinin usule aykırı olduğu tespit edilmiştir.
T.C.
İSTANBULBÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ19. HUKUK DAİRESİDOSYA NO: █████████ KARAR NO : █████████T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IİNCELENEN KARARINMAHKEMESİ: İSTANBUL 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ: █████/2025NUMARASI : ████████ ████████DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)KARAR TARİHİ : █████/2026İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin ████████ Esas, ████████ karar sayılı kararı dosyasında verilen karar istinaf incelemesi için dairemize tevzi edilmekle Dairemiz yukarıda belirtilen esas sırasına kaydı yapıldı.Dosya incelendi. Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilleri aleyhine İstanbul 33. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dairesinin sayılı dosyası ile her biri 14.02.2023 keşide tarihli ve 265 USD miktarlı toplam 9 adet kambiyo senedi için 2511,45 USD, üzerinden, ayrıca protesto adı altında, 15.231,74 TL tutarlı alacak için Toplam TL cinsinden 105.771,77 TL, ifa tarihindeki kur üzerinden alacak borç hesabı yapılmak kaydı ile ödeme emri gönderildiğini, Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ’in 8. maddesi gereğince, sözleşmeler ve ayrıca ödünç para verilmesi için döviz cinsinden kambiyo senedi düzenlenemeyeceğini, Kambiyo senetleri incelendiğinde kambiyo senet bedelinin nakden ahzolunduğu yazılı olduğunu, müvekkillerinin tacir olmadığını ve Davalı alacaklıdan herhangi bir borç para almadıklarını, Davalının ödünç para verme işi ile iştigal eden bir kurum olmadığını taleplerinin yasal olarak kabul edilemeyeceğini, icra takibinin, teminatsız olarak durdurulmasını yapılacak yargılama sonucunda borçlu olmadıklarının tespiti ile ödeme emrinin ve takibin iptaline karar verilmesini, davacı haksız ve hukuksuz işlem yaptığı için %20 tazminata mahkum edilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında tacir–tacir ilişkisi bulunmadığını, davacının müvekkile ait vakıf üniversitesinde eğitim alan bir öğrenci olduğunu, bu nedenle uyuşmazlığın tüketici işlemi niteliğinde olup görevli mahkemenin Tüketici Mahkemesi olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur. Davacının mezun olduğu Yeditepe Üniversitesinde aldığı eğitim karşılığında öğrenim ücretini ödemeyi taahhüt ettiği, ödeme planının Mali İşler Departmanında karşılıklı mutabakatla düzenlendiği, senetlerin davacı tarafından bizzat imzalandığı, herhangi bir para alışverişi iddiasının gerçeği yansıtmadığı, imzalanan bono bedellerinin ödenmemesi üzerine İstanbul 33. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile takibe geçildiği, müvekkilin kötü niyetli bir işlem yapmadığı, takibin hukuka uygun olduğu, bu nedenle davanın haksız ve dayanaksız bulunduğu belirtilerek davanın reddi talep edilmiştir. İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi █████/2025 tarih, ████████ Esas, ████████ Karar sayılı "Davanın REDDİNE" kararı davacılar tarafından istinaf edilmiştir. Davacılar, öncelikle yapılan takibin "bedeli nakten alınmıştır" ibareli senetlere dayalı olarak yapıldığı için, bu takipten dolayı menfi tespit davası açıldığı, eğer bir tüketici borçlanma sözleşmesi ve ona dayalı olarak düzenleniği açıkça belli olan bir takip olmadığı için bu durumda , haksız yere yargılama giderlerine , ara buluculuk giderlerine haksız şekilde mahkum edildiğimizi göz önüne alınarak, kararın bu boyut itibarıyla değerlendirilmesini, kararın kaldırılmasını, lehimize karar oluşturulmasını, Yerel Mahkeme Kararının kaldırılarak, her iki davacı yönünden ve davamızın özellikle ...yönünden kabulüne davalının %20 tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini talep ederek istinaf başvurusunda bulunmuştur. GEREKÇE: Dosya incelendiğinde, davacı ...öğrenci olup eğitim bedeline istinaden tanzim edilen senetler nedeniyle başlatılan icra takibi nedeniyle borçlu olmadığının tespiti talebiyle dava açtığı, ilk derece mahkemesince davanın esası hakkında karar verilmiştir. Görev hususu kamu düzenine ilişkin olup, yargılamanın her aşamasında resen dikkate alınır ve görev hususunda kazanılmış hak söz konusu olmaz. Somut uyuşmazlıkta öncelikle mahkemenin görevli olup olmadığı incelenmelidir.28.11.2013 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 28.05.2014 tarihinde yürürlüğe giren 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun'un (TKHK) Amaç Başlıklı 1. maddesinde "Bu Kanunun amacı kamu yararına uygun olarak tüketicinin sağlık ve güvenliği ile ekonomik çıkarlarını koruyucu, zararlarını tazmin edici, çevresel tehlikelerden korunmasını sağlayıcı, tüketiciyi aydınlatıcı ve bilinçlendirici önlemleri almak, tüketicilerin kendilerini koruyucu girişimlerini özendirmek ve bu konudaki politikaların oluşturulmasında gönüllü örgütlenmelerini teşvik etmeye ilişkin hususları düzenlemektir." Tanımlar başlıklı 3. maddesi (1) Sağlayıcı; kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla tüketiciye hizmet sunan ya da hizmet sunanın adına yada hesabına hareket eden gerçek ve tüzel kişiyi, (k) Tüketici; ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişiyi (1) Tüketici İşlemi; mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına yada hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzer sözleşmeler de dahil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki işlemi düzenlemeleri bulunmaktadır.6502 sayılı TKHK’nın 73. maddesi uyarınca, tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğacak uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemesi görevli kılınmıştır. Dava konusu uyuşmazlıkta, davacı ...öğrenci olup uyuşmazlığın davacı öğrenci ...tarafından eğitim bedelinin ödenip ödenmediği hususundan kaynaklandığı, davacının tüketici olarak kabulü gerektiği taraflara arasında tüketici işlemi olduğu, uyuşmazlığın çözümünde Tüketici Mahkemelerinin görevli olduğu kanaatine varılmıştır.Bu değerlendirmeler ışığında; istinaf sebepleri incelenmeksizin ilk derece mahkemesince işin esasına girilerek verilen kararın HMK m.353/1-a-3 uyarınca kaldırılarak, davanın görev dava şartı yokluğundan usulden reddine, mahkemenin görevsizliğine, dosyanın görevli ve yetkili İstanbul Tüketici Mahkemesine gönderilmek üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; Davacıların istinaf talebi incelenmeksizin,İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi █████/2025 tarih, ████████ Esas, ████████ Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,Dosyanın, gerekçede belirtilen hususlar çerçevesinde yeniden yargılama yapılmak üzere ilk derece mahkemesine İADESİNE,İstinaf başvurusu nedeniyle davacılar tarafından yatırılan harçların talebi halinde ilk derece mahkemesince kendilerine iadesine, İstinaf kanun yoluna başvuru için yapılan yargılama giderlerinin esas karar ile birlikte ilk derece mahkemesince değerlendirilmesine,Davanın ve dosya üzerinde yapılan yargılamanın niteliği ve avukatlık asgari ücret tarifesi göz önünde bulundurularak istinaf kanun yoluna başvuran lehine vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,Dair; dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda oy birliği ile KESİN olarak karar verildi.█████/2026