Danıştay 4. Daire, Elazığda yapılan arazi toplulaştırması işlemi ve parsel değişikliklerine ilişkin iptal davasında ilk derece mahkemesinin ret kararının temyizine bakıyor.
Özet: Elazığda gerçekleştirilen arazi toplulaştırma işlemi sonucunda eski parsellerinin haksız yere başkalarına tahsis edildiğini, bir parselinde hazinenin hissedar yapıldığını ve artezyen kuyusunun alındığını iddia eden davacının, işlemin iptali talebiyle açtığı davanın ilk derece ve bölge idare mahkemelerince reddedilmesinin ardından, dosyanın temyiz incelemesi aşamasında olduğu ve tetkik hakiminin davacının iddialarını haklı bularak temyiz isteminin kabulü gerektiği yönünde görüş sunduğu belirtilmektedir.
T.C.
D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...KARŞI TARAF (DAVALI) :... Genel MüdürlüğüVEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU :... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Davacı tarafından, Elazığ İli Merkez İlçesi ... Mahallesinde Elazığ Uluova Arazi Toplulaştırması ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi kapsamında yapılan arazi toplulaştırması işleminin toplulaştırma öncesinde maliki olduğu ... pafta, ..., ..., ..., ...,..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... sayılı parselleri kapsayan alanda yapılan arazi toplulaştırma işlemi ile bu işleme karşı yapmış olduğu başvurunun reddine ilişkin DSİ 9. Bölge Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, davacının hisseli maliki olduğu eski parsellerine karşılık davacıya yeni verilen parsellerin fiili kullanımlara uygun olduğu, toplulaştırma işlemi sonrası davacıya tahsis edilen yerlerin toprak verimliliği, yola ve suya erişim yönünden uygun olduğu, eski parsellerin çoğunluğunun eski yerinden verilerek konumunun korunduğu, taşınmazlarda hisse hatasına rastlanılmadığı, Ortak Tesislere Katılım Payı oranının kesinti sınırı olan %10'un altında yapıldığı ve amacı doğrultusunda kullanıldığı dolayısıyla arazi toplulaştırmasına yönelik işlemin toplulaştırma amaç ve ilkelerine uygun olduğu anlaşıldığından, davacı tarafından arazi toplulaştırma işlemine karşı yapılan başvurunun reddine ilişkin DSİ 9. Bölge Müdürlüğü'nün ... tarih ve... sayılı davaya konu işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından dava konusu toplulaştırma işlemine konu edilen eski ... sayılı parselinde Hazinenin hissedar yapıldığı, bir kısım eski parselinin yerine verilen yeni ... ada ... sayılı parselin eski parsellerinin konumu değiştirilerek başka yerden ...'a ait taşınmaz üzerinden verildiği, tarafına ait eski parsellerinin de başkasına verildiği bunun herhangi bir geçerli hukuki ve fiili dayanağı bulunmadığı ayrıca eski taşınmazlarında bulunan artezyen kuyusunun da başkasına bırakıldığı, bilirkişi raporuna itirazlarının değerlendirilmediği belirtilerek eksik araştırmaya dayalı bilirkişi raporu ile verilen temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.TETKİK HÂKİMİ : ...DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE : 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun, işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesini, işletilmesinin korunmasını, birim alandan azami ekonomik verimin alınmasını, tarım üretiminin sürekli olarak artırılmasını, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkanlarının artırılmasını, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasını, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasının ve küçülmesinin önlenmesini sağlamak olduğu hükme bağlanmıştır.Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin, "Toplulaştırma" başlıklı 20. maddesinde, toplulaştırmanın, uygulama alanında ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalı ve hisseli arazinin birleştirilmesi ve bu amaçla kamulaştırma, az topraklı veya topraksız çiftçinin topraklandırılması, sahibine bırakılacak arazinin belirlenmesi, köy gelişme ve yeni köy yerleşme alanlarına yer ayrılması gibi arazi düzenlemesine dair diğer hususları kapsayacağı; "Talimat Hazırlanması" başlıklı 71. maddesinde, Genel Müdürlüğün bu Yönetmeliğin uygulamasını sağlamak, kolaylaştırmak, tamamlamak ya da açıklamak maksadıyla talimat çıkarmaya yetkili olduğu düzenlenmiştir.Tarım Reformu Genel Müdürlüğü tarafından Haziran 2010'da çıkarılan "Arazi Toplulaştırması Teknik Talimatı'nın 19. maddesinde yer alan "Yeni Parselasyon Planlamasında Dikkat Edilecek Hususlar" başlıklı bölümde, maliklere mümkün olduğu ölçüde eski arazisine eşdeğer ve tek parselde arazi verilmeye çalışılması, maliklerin istekleri dikkate alınarak arazisinin yoğun olduğu bölgede veya en büyük parselinin etrafında toplanarak arazi verilmeye çalışılması, umumi yola (asfalt, şose) bitişik olan parsellerin yine imkanlar ölçüsünde aynı yerde verilmesi, toplulaştırma alanındaki işletme yapı ve tesisleri ile bağ, bahçe vb. sabit tesislerin imkan ölçüsünde maliklerine verilmesi, birden fazla sabit tesisi bulunan maliklerin bu arazi parçalarından mümkün olduğu kadar birinin etrafında tercih vermek zorunda olması, her parselin yol ve sudan faydalanacak şekilde planlanması, küçük işletmelere ait parsellerin, yol ve sudan faydalanabilmesi için, gerektiğinde hisselendirilmesi, parsel şeklinin zorunlu durumlar dışında dikdörtgen olmasına ve en/boy oranının 1/3 - 1/7 arasında bulunmasına dikkat edilmesi, toplulaştırma yapılan köyler arasında sınır düzeltmesinin 3083 sayılı Kanunun 14. maddesine göre ve değer eşitliği sağlanarak yapılması, değişiklik yapıldığında köy sınırlarının yol, kanal gibi sabit sınırlara dayandırılmasına çalışılması, ancak zorunlu hallerde parsel sınırının köy sınırı olarak değerlendirilmesi, işletmeyi oluşturan maliklere ait arazinin bir arada değerlendirilebilmesi, maliklerin istekleri halinde tek parselde payları oranında adlarına hisseli olarak tescil edilmesi, parsel yerleştirilmesinde hısım ve hasım ilişkilerine dikkat edilmesi, arazi maliklerinden birden fazla ve komşu köylerde arazisi bulunanların arazilerinin ikamet ettikleri köyün sınırına yakın olacak şekilde planlanmaya çalışılması, blokların düzgün şekilli olmayan kısımlarına büyük parsellerin yerleştirilmeye çalışılması, düşük dereceli arazinin mümkün olduğu ölçüde eski sahiplerine bırakılması veya kendi aralarında toplulaştırılması, verasete iştiraklerden aynı maliklere ait olan arazinin bir işletme olarak değerlendirilmesi, davalı arazinin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilmesi, hisse uyuşmazlıkları giderilemeyen parsellerin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilerek eski maliklerine aynı hisselerle tescil ettirilmesi, bu araziden malik ve hisse oranları aynı olanların bir arada toplulaştırılabilmesi, Talimatın 9. maddesi kapsamında yer alan tesislerin bulunduğu parsellerin, planlamada öncelikle bulunduğu yerde bırakılmaya çalışılması hususlarına dikkat edilmesi gerektiği düzenlemesine yer verilmiştir.Dosyanın incelenmesinden, davacının hissedar olduğu kök parsellerin büyük çoğunluğunun bulunduğu yerden verildiği, kamu yatırım payı kesintisinin %1,4 oranında yasal sınırın altında ve tüm parsellerden eşit olarak yapıldığı, parsellerin geometrik şeklinin düzgün olduğu ve kök parseller yerine yeni oluşturulan parsellerin bulunduğu konum, tarımsal faaliyet yönünden elverişlilik ve verimlilik esaslarına göre eşdeğer özellikte davacıya tahsis edildiği anlaşılmaktadır.Öte yandan, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; davacıya ait olan kök ..., ..., ..., ... sayılı parsel ile toplulaştırma sonucunda yeni verilen ... ada ... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu yerden taşınarak komşu parsel üzerinden verildiği, kendisine de başkasına ait parsel üzerinden tahsis yapıldığı ayrıca yaklaşık 3,7 dönüm civarı yüzölçümlü olan eski ... sayılı parselin de yeni ... ada ... sayılı parsel olarak yaklaşık 288 metrekarelik bir hazine hissesi ile davacı ile diğer hissedarlara verildiğinin belirtildiği ancak davacının anılan parsellerde artezyen kuyusunun sabit tesisinin başkasına kalan yerde bırakıldığının ileri sürüldüğü görüldüğünden bu iddialarının ve kendisine eski parsellerinin bulunduğu yerden verilmeyip eski parsellerine ilişkin hakedişlerinin başka yere taşınmak suretiyle verilmesinin hukuki, fiili ve teknik nedeninin değerlendirilmediği anlaşıldığından bu hususta belirtilen eksikliklerin giderildiği ek bir rapor alınarak dava konusu uyuşmazlığın anılan parseller yönünden ve proje bütünlüğü de gözetilerek yeniden değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına ilişkin istinaf isteminin reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;1. Temyiz isteminin kabulüne,2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.