Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin, mazot satış sözleşmesi kapsamında verilen ve teslimat yapılmadan tahsil edilen iki adet çek bedelinin istirdadına ilişkin ticari dava kararı.
Özet: İstirdat davasında, davacı şirket, mazot alımı karşılığında davalıya verdiği ve davalı tarafından mazot teslimatı yapılmadan tahsil edilen toplam 200.000 TL tutarındaki iki çek bedelinin iadesini talep etmiştir. Davalının yasal sürede cevap dilekçesi vermemesi ve ticari defterlerini ibraz etmemesi üzerine, mahkeme çeklerin tahsilatını teyit etmiş ve taraflar arasındaki ticari ilişkinin ve davacının defter kayıtlarının incelenmesi amacıyla başka bir mahkemeye bilirkişi talimatı yazılmasına karar vermiştir.
T.C. ANKARA 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ████████ Esas - ████████
TÜRK MİLLETİ ADINAYARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN T.C. ANKARA 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİGEREKÇELİ KARARESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████..........x..............x.......................x................x........x.........x.................xDAVA : İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : █████/2024KARAR TARİHİ : █████/2025KARAR YAZIM TARİHİ : █████/2025Mahkememizde görülmekte olan "İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)" davasının yapılan açık yargılaması sonunda dosya incelendi. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA DİLEKÇESİ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkili şirketin davalı şirket ile mazot almak üzere anlaştığını ve karşılığında iki adet çek verdiğini, ancak davalı şirketin çekleri aldıktan sonra müvekkilini tanıştıran firmadan alacağı olduğundan bahisle müvekkili şirkete mazot vermediğini, çeklerin haksız yere tahsil edildiğini, ... Bankası Başkent Ankara Şubesi'nin 0......... çek numaralı, keşidecisi ... Mimarlık Mühendislik Proje İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. olan, █████/2023 keşide tarihli 100.000,00 TL bedelli ve ... Bankası Başkent Ankara Şubesi'nin 0032717 çek numaralı, keşidecisi ... Mimarlık Mühendislik Proje İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. olan █████/2023 keşide tarihli, 100.000,00 TL toplam 200.000,00 TL bedelli ödenmiş çeklerin istirdadını, davanın kabulüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.CEVAP DİLEKÇESİ:Dava dilekçesi ve ekleri davalı tarafa usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş ancak davalı tarafça yasal süresi içerisinde cevap dilekçesi sunulmamıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE:Dava istirdat istemine ilişkindir. Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davalı ile mazot almak üzere anlaştıklarını, anlaşma uyarınca müvekkilinin davalıya iki adet çek keşide ettiğini, ancak davalı tarafın mazot teslimi yapmadığını ve çekleri tahsil ettiğini belirterek çek bedellerinin istirdatını talep etmiştir. Dava dilekçesi ve ekleri davalı tarafa usulüne uygun olarak tebliğ edilmesine rağmen davalı tarafça yasal süresi içerisinde cevap dilekçesi sunulmadığı görülmüştür. Bilindiği üzere 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 128. maddesi uyarınca ''Süresi içinde cevap dilekçesi vermemiş olan davalı, davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılır". Davalının yasal süresi içerisinde cevap dilekçesi vermediği tespit edildiğinden davacının ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkar ettiği kabul edilmiş ve Mahkememizce yargılama bu doğrultuda yürütülmüştür. Bu itibarla eldeki davanın istirdat istemine ilişkin olduğu, Mahkememizce çözümlenmesi gereken hususun, █████/2023 keşide tarihli, 100.000,00 TL tutarlı ve █████/2023 tarihli, 100.000,00 TL tutarlı iki adet çekin bedelsiz kalıp kalmadığı, davacının senetleri mazot alımı karşılığı verip vermediği, davacının tahsil edilen senetlerin bedellerini davalıdan talep edip edemeyeceği noktalarında toplandığı tespit edilmiştir.Mahkememizce uyuşmazlık konusu iki adet çekin tahsil bilgilerinin dosyaya kazandırılması açısından ilgili bankalara müzekkere yazılmış ve uyuşmazlık konusu çeklerden; a) ... Bankası Başkent / Ankara Şubesine ait, 0032716 çek numaralı, keşidecisi ... Mimarlık Mühendislik Proje İnşaat Taahüt Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi olan, █████/2023 keşide tarihli, 100.000,00 TL bedelli çekin davalı lehtar tarafından ciro edildiği, çekin hamili ... Faktöring A.Ş. tarafından █████/2024 tarihinde bankaya ibraz edildiği ve çek bedelinin tahsil edildiği,b) ... Bankası Başkent /Ankara Şubesine ait, 0032717 çek numaralı, keşidecisi ... Mimarlık Mühendislik Proje İnşaat Taahüt Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi olan, █████/2023 keşide tarihli, 100.000,00 TL bedelli çekin davalı lehtar tarafından ciro edildiği, çekin hamili ... Faktöring A.Ş. tarafından █████/2023 tarihinde bankaya ibraz edildiği ve çek bedelinin tahsil edildiği görülmüştür.Akabinde Mahkememizce taraf vekillerine uyuşmazlığın çözümü açısından ticari defter ve kayıtlarının bulunduğu yeri ve iletişim kurulacak kişi bilgilerini bildirmek üzere süre verilmiş, verilen süre içerisinde ticari defter ve kayıtların bulunduğu yerin bildirilmemesi halinde defter ibrazından kaçınılmış sayılacağı hususunda ihtar yapılmıştır. Davacı vekili tarafından müvekkilinin ticari defter ve kayıtlarının bulunduğu yer bildirilmiş ise de, davalı tarafça Mahkememize herhangi bir bildirim yapılmamıştır. Bunun üzerine Mahkememizce davacının ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi açısından Mersin Asliye Ticaret Mahkemesi'ne talimat yazılmış ve bilirkişiden taraflar arasındaki ticari ilişkinin ne zaman başlayıp ne zaman bittiği, davacının ticari defterlerinin kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulup tutulmadığı, açılış ve kapanış onaylarının yaptırılıp yaptırılmadığı ve defter kayıtlarının birbirini doğrulayıp doğrulamadığı, defterlerin sahibi lehine delil olma vasfını haiz olup olmadığı, defterlerde davaya konu iki adet çekin kayıtlı olup olmadığı, kayıtlı ise ne şekilde kayıtlı olduğu, ödeme kaydının bulunup bulunmadığı, varsa ödemeye ilişkin kayıtların belgeye dayanıp dayanmadığı hususunda rapor tanzim edilmesinin istenilmiştir. Bilirkişi tarafından dosyaya sunulan raporda, davacının ticari defter ve kayıtlarının usulüne uygun olarak tutulduğu, uyuşmazlık konusu her iki çekin de davacı tarafın ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, davalı tarafça herhangi bir fatura tanzim edilmediği belirtilmiştir. Bilindiği üzere, çek, hukuki mahiyeti itibariyle bir ödeme aracıdır. Kambiyo senedi vasfında bulunan çekler temel hukuki ilişkiden bağımsız bir nitelik taşır ve soyut bir borç ikrarı içerir. Diğer taraftan iddianın ileri sürülüş şeklinden anlaşıldığı üzere taraflar arasındaki ilişki alım satım ilişkisidir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 207. maddesine göre asıl olan peşin satıştır ve peşin satışta mal ve bedel aynı anda ödenir. Bir başka anlatımla, kural olarak alıcı ve satıcının yüklendiği edimler aynı anda ifa edilmektedir. Davacı, davalı adına düzenlenen çeklerin ürün alımına ilişkin olarak avans şeklinde verilen çekler olduğunu, ancak taahhüt edilen malların teslim edilmediği için çeklerin bedelsiz kaldığını iddia ederek iş bu davayı açmıştır. Diğer bir anlatımla, hukuki ilişkiden mücerret olan çekteki imza inkar edilmemiş, ödeme vasıtası olarak düzenlenen çeklerin avans olarak verilmesine rağmen malın teslim edilmediği iddia edilmiştir. Bu durumda, somut olayda edimlerin aynı anda ifası gerektiğinden, bu karinenin aksini ispat külfeti davacıya geçmiştir. Bu nedenle, davacı davaya konu kambiyo senedinin bedelsiz kaldığını ispat etmek zorundadır. Eş söyleyişle, davacı kambiyo senedi hukuken geçerli olduğundan eldeki davada malların tesliminden önce avans olarak çeklerin verildiğini, malın teslim edilmediğini ve senedin bedelsizliğini usul hükümleri gereğince yazılı delille ispatlamalıdır.Tüm bu açıklamalar uyarınca eldeki dava dosyası incelendiğinde, her ne kadar uyuşmazlık konusu çekler davacının ticari defterlerinde kayıt altına alınmış ise de, çeklerin ticari defterlerde kayıt zorunluluğu bulunmadığı, davacı satışa konu malın kendisine teslim edilmediğini kanıtlayacak başkaca bir delili dosyaya sunamadığı görülmekle, davanın ispatlanamamış olduğu değerlendirilmiş ve davacının dava dilekçesinde yemin deliline dayandığı görülerek kendisine yemin delili ile ilgili olarak yemin delilini kullanıp kullanmayacağına, eğer yemin delilini kullanacaksa hangi konularda yemin teklifi edileceğine dair beyanda bulunmak ve yemin deliline dayanılacaksa yemin metnini mahkememize sunmak üzere kesin süre verilmiştir. Davacı vekili tarafından yemin metni sunulmuş, Mahkememizce yemin metni davalı tarafa usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş, ancak davalı taraf duruşmada hazır bulunmamıştır. Bu itibarla, eldeki davada ispat yükü kendisine düşen davacının diğer tarafa yemin teklifinde bulunduğu, yemin iddiasının ispat yönünden son başvurulacak vasıta olduğu, davalı tarafa gerekli ihtarları içeren yemin metninin usulüne uygun olarak tebliğ edildiği ancak davalının yemin edası için hazır bulunmadığı görülmekle, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 6. maddesi ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 190. maddesi gereğince yemin deliliyle ispatlanan davanın kabulüne karar vermek gerekmiş ve davacının faiz talebi olmadığı da dikkate alınarak aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,1-Davanın KABULÜ ile, 200.000,00 TL'nin DAVALIDAN TAHSİLİ İLE DAVACIYA ÖDENMESİNE,2-Alınması gerekli 13.662,00 TL harçtan peşin alınan 3.415,50 TL harcın mahsubu ile bakiye 10.246,50 TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,3-Davacı tarafından yatırılan 3.415,50 TL peşin harcın davalıdan alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirmiş bulunduğundan karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 32.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,5-Davacı tarafından yapılan 5.912,40 TL (427,60 TL başvurma harcı, 60,80 TL vekalet harcı, 4.000,00 TL bilirkişi ücreti, 1.424,00 TL posta gideri olmak üzere) yargılama giderinin davalıdan alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE, 6-Davacı tarafça yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar KESİNLEŞTİĞİNDE İADESİNE, 7-6325 Sayılı Kanunun 18/4-14 maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacak olan 3.600,00 TL arabuluculuk giderinin davalıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde Ankara Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2025............... ¸