Danıştay 4. Dairenin Antalya Aksudaki Akansu Çayı Taşkın Koruma Projesi kapsamındaki arazi toplulaştırma işleminin teknik kriterlere, mülkiyet haklarına ve objektiflik esasına aykırılığı gerekçesiyle iptali kararına ilişkin temyiz incelemesi.
Özet: Antalyadaki Aksu Çayı Taşkın Koruma Projesi kapsamında yapılan arazi toplulaştırma işlemine karşı açılan davada, ilk derece ve istinaf mahkemeleri, davacıların eski parsellerindeki yol cephesi uzunluğu ve özel ağaç varlığı gibi temel özelliklerin yeni tahsis edilen parsellerde eşdeğer olarak sağlanmaması nedeniyle, toplulaştırma işleminin teknik kriterlere, dağıtım esaslarına ve mülkiyet haklarına aykırı olduğuna hükmederek işlemin iptaline karar vermiş; davalı idare ise dağıtımın hissedarların verdiği krokiye uygun yapıldığını ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ...Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- ... 2-... 3- ... 4- ... 5- ... VEKİLLERİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: █████/2011 tarih ve 27918 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan █████/2011 tarih ve █████████ sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki listenin değiştirilmesine ilişkin █████/2015 tarih ve 29537 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan █████/2015 tarih ve █████████ sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca, Aksu Çayı Taşkın Koruma Projesi kapsamında, Antalya ili, Aksu ilçesi, ... Mahallesi'nde yer alan ve davacıların hissedarı olduğu ..., ..., ..., ..., ... ve ... (yeni ... ada, ...) parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasının anılan parsellere ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; davalı idarenin, toplulaştırma işleminin yürütülmesine yönelik mevzuatı sırasına göre uyguladığı, askı ve askı indirme tutanaklarını zamanında düzenlediği, askıları yasal süreleri içinde umumun inceleyebileceği yerlerde ilan ettiği, parsel indeks değerlerini belirledikten sonra yeniden dağıtımının bu indeks değerleri doğrultusunda arazi dağıtım miktarlarının doğru yapıldığı, parselin su ve yoldan faydalanacak şekilde oluşturulduğu, düzenleme alanında katılım payının mevzuatta belirtilen katılım payı üst sınırını aşmadığı, parseller arasında, toprak yapısı, yoldan ve sudan faydalanma vb. temel özelliklerin eşdeğer olduğu, ancak, davacıların fiilen kullandığı ... ada ... sayılı parselin yol cephesinin 141 metre, yeni tahsis edilen parselin yol cephesinin ise 104 metre olduğu, ... ada ... sayılı parselin doğu cephesinde çit halinde zakkum ağaçları ile parsel içerisinde 40 yaşlarında bir adet ardıç ağacı ve her mevsim yeşil yapraklı sakız ağacı bulunduğu ve bu durumun da parseller arasında fark oluşturduğu, bu haliyle yapılan toplulaştırma işleminin mevzuatın öngördüğü teknik kriterlere, dağıtım esaslarına, mülkiyet haklarına ve objektiflik esasına, parsel oluşturma ilkelerine uygun olmadığı anlaşıldığından, dava konusu toplulaştırma işleminin anılan taşınmazlara yönelik kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : ..., ..., ..., ..., ..., ... parsel sayılı taşınmazlardaki hissedarların hisselerinin vermiş oldukları krokiye uygun olarak ... ada ... ve ... ada ... parsel sayılı taşınmazlara dağıtımın yapıldığı ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.TETKİK HÂKİMİ :...DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE : 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun, işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesini, işletilmesinin korunmasını, birim alandan azami ekonomik verimin alınmasını, tarım üretiminin sürekli olarak artırılmasını, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkanlarının artırılmasını, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasını, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasının ve küçülmesinin önlenmesini sağlamak olduğu hüküm altına alınmıştır.6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce Yürütülen Hizmetler Hakkında Kanun'un Ek 9. Maddesinde, (Ek: 19/4/2018-7139/7 md.) arazilerin tabii ve suni etkilerle bozulmasının ve parçalanmasının önlenmesi, parçalanmış arazilerde ise tabii özellikleri, kullanım bütünlüğü ve mülkiyet hakları gözetilerek birden fazla arazi parçasının birleştirilip ekonomik, ekolojik ve toplumsal yönden daha işlevsel yeni parsellerin oluşturulması ve bu parsellerin arazi özellikleri ve alanı değerlendirilerek kullanım şekillerinin belirlenmesi ile köy ve arazi gelişim hizmetlerinin sağlanması maksadıyla arazi toplulaştırmasının yapılacağı, arazi toplulaştırması projesinin uygulanacağı sınırlar içinde kalan alanın arazi toplulaştırması proje sahası olarak belirleneceği; bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların DSİ’nin bağlı olduğu Bakanlık tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle belirleneceği hükme bağlanmıştır.Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin, işlem tarihinde yürürlükte olan "Toplulaştırma" başlıklı 20. maddesinde, toplulaştırmanın, uygulama alanında ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalı ve hisseli arazinin birleştirilmesi ve bu amaçla kamulaştırma, az topraklı veya topraksız çiftçinin topraklandırılması, sahibine bırakılacak arazinin belirlenmesi, köy gelişme ve yeni köy yerleşme alanlarına yer ayrılması gibi arazi düzenlemesine dair diğer hususları kapsayacağı; "Talimat Hazırlanması" başlıklı 71. maddesinde, Genel Müdürlüğün bu Yönetmeliğin uygulamasını sağlamak, kolaylaştırmak, tamamlamak ya da açıklamak maksadıyla talimat çıkarmaya yetkili olduğu düzenlenmiştir.█████/2017 tarih ve 30265 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Arazi Toplulaştırma Uygulama Yönetmeliği'nin "Parsellerin yeniden düzenlenmesi" başlıklı 16. maddesinde; "a) Yeni blokların oluşturulmasında, yerleşim birimleri arasındaki mevcut veya yeni düzenlenecek kadastral sınır, mevcut yol, kanal, tesis ve projeleri ile topoğrafik yapı dikkate alınır. Oluşturulan Blok Planları Bakanlık tarafından onaylandıktan sonra parselasyon çalışmalarına başlanır. b) Maliklerin istekleri de dikkate alınarak parsellerin arazi derecelendirmedeki hakedişlerden azami yüzde on ortak katılım payı düşüldükten sonra kalan miktarın toplamına eşit değerdeki alan, mümkünse tek parsel olarak tercih sırasına göre verilir." hükümlerine yer verilmiştir.Dosyanın incelenmesinden; Antalya ili, Aksu ilçesi, ... Mahallesi'nde yer alan ve davacıların hissedarı olduğu ..., ..., ..., ..., ... ve ... (yeni ... ada, ...) parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasının anılan parsellere ilişkin kısmının iptali istemiyle davanın açıldığı anlaşılmaktadır.Dava konusu uyuşmazlıkta, davalı idarenin anılan taşınmazları kapsayan alandaki toplulaştırma projesinde mevzuatı sırasına göre uyguladığı, toplulaştırma öncesi altı taşınmazda bulunan hisselerin tek parselde birleştirildiği, yeni taşınmazın eski taşınmazların bulunduğu yerden tahsis edildiği, düzenleme ortaklık payı kesintisinin yasal sınırın altında olduğu, parsellerin yol ve sudan faydalanacak şekilde planlandığı; davacıların fiilen kullandıkları yerin tahsis edilmediği yönündeki iddialarına gelince, davacıların fiilen kullandıklarını iddia ettiği parsel ile yeni tahsis edilen parselin toprak yapısı, yoldan ve sudan faydalanma vb. temel özellikler yönünden eşdeğer olduğu, ... ada ... parsel sayılı taşınmazın sınırında yer alan zakkum ağaçları ile bir adet ardıç ağacı ve bir adet sakız ağacının sabit tesis olarak değerlendirilemeyeceği, ayrıca ..., ..., ..., ..., ... ve ... parsel maliklerinin davalı idareye birlikte verdikleri █████/2020 tarihli dilekçe ile dilekçe ekinde sunulan krokide belirtildiği şekilde tahsisin yapılmasını istedikleri, ekteki krokide ise davacıların murisine ait ... nolu işletmeye ... ada ... parsele denk gelen yerin verildiği görülmüş olup, davalı idarece davacıların talebi doğrultusunda, mevzuata ve usule uygun olarak yapılan tahsiste hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf isteminin reddine dair temyize konu İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;1. Temyiz isteminin kabulüne,2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan İdare Dava Dairesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.