şehir hastanesi danışmanlık sözleşmesi kapsamında yapılan ek iş bedeli, fiyat farkı ve hakediş gecikmesi kaynaklı zararın tahsiline ilişkin davanın temyiz incelemesi.

Şehir hastanesi danışmanlık sözleşmesi kapsamında yapılan ek iş bedeli, fiyat farkı ve hakediş gecikmesi kaynaklı zararın tahsiline ilişkin davanın temyiz incelemesi.

Özet: Bir şehir hastanesi danışmanlık hizmeti sözleşmesi kapsamında davacı, sözleşme dışı ek proje revizyonları ve pandemi hastanesi işleri yaptığını, idareden kaynaklı gecikmeler nedeniyle fiyat farkı ve hakedişlerin geç ödenmesinden kaynaklanan zararını talep ederken; davalı, bu revizyonların sözleşme gereği bedelsiz olduğunu, pandemi işinin sözleşme dışı olduğunu ve gecikmelerin davacıdan kaynaklandığını savunmuş olup, ilk derece mahkemesi, bilirkişi raporu doğrultusunda davacının fazla iş bedeli, fiyat farkı ve geç ödeme kaynaklı zarar taleplerini reddetmiştir.

6. Hukuk Dairesi ████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi

SAYISI : ████████ E., █████████ K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 18. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : ████████ E., ████████ K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında imzalanan 25.02.2020 tarihli ... 1000 Yataklı Şehir Hastanesi Uygulama Projelerinin ve İhale Dokümanlarının Hazırlanması İşi Danışmanlık Hizmeti Alımına ait sözleşme kapsamında davacı tarafından üstlenilen işin süresinden önce eksiksiz olarak teslim edildiğini ancak davalı idarenin avan projenin tesliminden sonra kat sayısında değişiklik yapmak istemesi nedeniyle 26.374,40 m² olarak tasarlanan alanın silinip yeniden tasarlandığını, ayrıca davalının talimatı üzerine Pandemi Hastanesi işine ilişkin tam takım doküman listesinin davalıya teslim edildiğini, tasarım değişikliği ve Pandemi Hastanesi işinin sözleşme kapsamı dışında fazladan yapılan işler olmasına rağmen bedelinin davacı tarafından ödenmediğini, işin kabulüne engel teşkil edecek nitelikte bir eksiklik bulunmamasına rağmen davalının işin kabulünü geciktirerek davacının hakedişini geç ödediğini ve zarara uğramasına sebebiyet verdiğini, fazladan yapılan işler ve Covid 19 salgını nedeniyle davacıya ek süre verilmesi davacının yasal hakkı olmasına rağmen davalının kabul edilmeyen 119 günlük ek süre talebi ve yer tesliminin geç yapılması, idareden kaynaklı nedenlerle sözleşme süresinin durdurularak sözleşmeye ara verilmesi nedeniyle uzayan süreler de dikkate alınarak ve ayrıca 24.02.2022 tarihli, 31760 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 52 02... sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararları doğrultusunda 4735 sayılı Kanun'un Geçici 5. maddesi uyarınca davacıya fiyat farkı ödenmesi gerektiğini ileri sürerek, fazla işler bedelinin, fiyat farkının ve hakedişin geç ödenmesinden kaynaklı zararın davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; projede kat yüksekliklerinin fazla olduğunun anlaşılması üzerine azaltılması için gerekli talimatların davacıya verildiğini, söz konusu revizyon talebinin revize iş programına göre avan projenin onay tarihinden önce yapıldığını, sözleşmenin eki olan Teknik Şartname'nin 6. maddesinde revizyon işlemlerinin bedelsiz yapılacağının hüküm altına alındığını, pandemi hastanesinin taraflar arasındaki sözleşmenin konusu olmadığını, davacının işi 18.05.2021 tarihinde teslim ettiği, ancak kontrol heyeti tarafından tespit edilen eksikliklerin giderilmesi için davacıya farklı zamanlarda gönderilen yazılar sonrasında davacının işi 10.09.2021 tarihinde işi tekrar teslim ettiğini ve kontrol teşkilatı tarafından ön incelemesi yapılan işin 15.12.2021 tarihinde düzenlenen Hizmet İşleri Kabul Teklif Belgesi ile kabule hazır olduğunun tespit edildiğini, davacının gecikme cezasına itirazları sonrasında sürecin uzadığını, kabul teklif belgesinin 25.01.2022 tarihinde ihale makamının onayına sunulduğunu ve kesin hakediş raporunun 02.03.2022 tarihinde davacı tarafından imzalanması sonrasında 11.03.2022 tarihinde bakanlık tarafından onaylanarak ödemesinin yapıldığını, sözleşmenin 15. maddesinde, ihale konusu iş için sözleşmenin uygulanması sırasında fiyat farkı hesaplanmayacağı ancak mücbir sebepler ve idareden kaynaklanan nedenlerle işin bitim tarihinin süre uzatımı verilmek suretiyle uzatılması halinde yürürlükte bulunan fiyat farkına ilişkin esaslar dikkate alınarak fiyat farkı hesaplanacağının kararlaştırıldığını, sözleşme konusu işte ortaya çıkan yol planlaması değişikliği nedeniyle davalının yer tesliminden 25 gün sonra işin süresinin durdurulmasını istediğini, oysaki sözleşmenin 18. maddesine göre 20 gün içinde ve açıkça sürenin uzatılması yönünde talepte bulunması gerektiğini, bu sebeple kendisine fiyat farkı ödenmesinin mümkün olmadığını, 4735 sayılı Kanun'un Geçici 5. maddesinin dava konusu işte uygulama imkanın olmadığını, Covid 19 salgının tek başına süre uzatımı verilmesini gerektirecek bir durum olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ihale dosyası, dosya kapsamına, sunulan ve toplanan delillere uygun gerekçesi yeterli ve denetime elverişli bilirkişi raporu esas alınarak davacının yapmış olduğu işte artma yada eksilme olmadığı, fazladan bir iş ya da imalât yapmadığı, pandemi hastanesi ile ilgili iş ve işlemleri bila bedel yapmayı taahhüt ettiği, fazladan imalat bedeli talep edemeyeceği, yine davacının süre uzatım ve fiyat farkı talebinin yerinde olmadığı, hakedişlerinin geç ödenmesinin söz konusu olmadığı, bu itibarla geç ödemeden kaynaklı zarar talep edemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; hükme esas alınan bilirkişi raporunun kamu ihale hukukuna aşina olmayan mimar, inşaat mühendisi ve nitelikli hesap uzmanından oluşan bir heyet tarafından hazırlandığını, heyetin gereken teknik bilgi ve uzmanlık donanımına sahip olmaması nedeni ile raporun hatalı hesaplamalar ve değerlendirmeler içerdiğini, kamu ihale hukukuna ilişkin alacak hesaplamaları hususunda uzman, üniversitelerin öğretim üyeleri arasından seçilecek bilirkişilerden oluşan heyetten rapor alınması gerektiğini, özel olarak tasarlanmış 240.000 m²'lik alana sahip projede 26.374 m²'lik alana sahip kısmın, eski hali ile hiçbir benzerlik sağlamayacak şekilde değiştirilmesi talebinin davalı tarafından yerine getirildiğini, tasarıma müdahale edilerek bir veya birkaç kısmda oldukça köklü değişiklikler istenilmesi, bahsi geçen tasarımı eski halinden farklı olarak yeni bir orijinal proje haline getirdiğini, istenen değişiklik sonucu yepyeni bir başka proje tasarlandığını, fazla iş bedelinin 26.374 m²'lik alan üzerinden değil; yeniden oluşturulmuş ve bütünsel olarak yeniden tasarlanmış yapının toplam alanı olan 240.000 m² üzerinden hesaplanması gerektiğini, davalının avan projeyi teslim etmesinden ve tarafların proje üzerinde mutabık kalmasından sonra davalının fikir değişikliği ile kat eksiltmesi yapmaya karar verdiğini, bu durumun revizyon değil, yeni bir proje hazırlatma olduğunu, pandemi hastanesi ile ilgili yapılan işin sözleşme kapsamında olmadığı tespiti yapılmasına rağmen ihale konusu işin yapımı sırasında fazladan yapılmış iş olarak kabul edilmediğini, pandemi hastanesi ve tasarım değişikliğinin tamamen idareden kaynaklandığını, bu işler sebebiyle ve ayrıca mücbir sebep olarak Covid 19 pandemisi sebebiyle sözleşmenin 15. maddesi kapsamında süre uzatımı verilmesi gerektiğini, proje süresinde teslim edilmiş olsa bile süre uzatım kararı verilmesi ve bu karar doğrultusunda davacıya fiyat farkı ödenmesi gerektiğini, bilirkişi raporunda işin 18.05.2021 tarihinde süresi içinde teslim edilmesi nedeniyle süre uzatımı talebinin yersiz olduğu belirtilmişse de davacının geç teslimden bahisle davalı hakedişinden gecikme cezası kestiğini, aynı bilirkişilerin hekedişin geç ödenmesi ile nedeniyle istenen tazminat talebi yönünden ise işin teslim tarihini 10.09.2021 olarak kabul edilip kendi içinde çeliştiklerini, ayrıca davacının Orman Genel Müdürülüğü ve Sakarya Büyükşehir Belediyesi ile imar durumuna ilişkin yapmış olduğu yazışmalar ve alınması gereken izinler nedeniyle iş yeri teslim tutanağının sözleşmeden dört ay sonra düzenlenebildiğini, işe başlandıktan sonra hastane güzergahında yer alan yol ile ilgili projenin kesin olmamasından kaynaklı sorunlar nedeniyle davalı idarenin 23.07.2020 tarihinde 23.06.2020 tarihi itibarı ile işin süresi durdurduğunu ve hastane güzergahından geçen yola ilişkin imar planı ve proje tadilatı yapıldıktan sonra 31.12.2020 tarihinde sözleşme süresinin 6 ay sonra tekrar başlatıldığını, davalı idareden kaynaklanan sebeplerle teslim tutanağının 4 ay sonra imzalanması ve 6 ay işin süresinin durdurulmasına ilişkin sürelere karşılık fiyat farkı ödemesi yapılması gerektiğini, yine 24.02.2022 tarihli 31760 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 5202, 5203 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararları doğrultusunda 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun Geçici 5. maddesi uyarınca ek fiyat farkı ödenmesi isteminin de davalı tarafından haksız olarak reddedildiğini, işin 18.05.2021 tarihinde teslim edildiğini, davalının da teslim edilen dokümanlarla 27.05.2021 tarihinde ihaleye çıkmasına ve ihaleyi alan firmayla 13.07.2021 tarihinde sözleşme imzalamış olmasına rağmen kabul işlemlerini geciktirerek davacının hakedişini geç almasına ve zarar uğramasına sebebiyet verdiğini beyan etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet alım sözleşmesine dayalı alacak ve tazminat istemine ilişkindir.

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Taraflar arasındaki sözleşmenin 15. maddesinde ''İhale konusu iş için sözleşmenin uygulanması sırasında fiyat farkı hesaplanmayacaktır. Ancak, mücbir sebepler veya idareden kaynaklanan nedenlerle işin bitim tarihinin süre uzatımı verilmek suretiyle uzatılması halinde yürürlükte bulunan fiyat farkına ilişkin esaslar dikkate alınarak fiyat farkı hesaplanacaktır.'' hükmünü içermekte olup, bu madde de fiyat farkının hangi hallerde verileceği sayılmıştır.

Sözleşmede işin süresi, işe başlama tarihinden itibaren (iş yeri teslim tutanağının imzalanmasıyla) 210 takvim günü olarak kararlaştırılmıştır. İş yeri teslim tutanağı taraflarca 05.06.2020 tarihinde imzalanmış olup, 210 günlük sürenin bitim tarihi 01.01.2021 tarihidir. Ancak davacı tarafça 05.06.2020 tarihinden işe başlandıktan 19 gün sonra davalı idare tarafından ilgili Belediyesince yapılması gereken yol çalışmalarına ait imar planı düzenlemeleri sebebiyle proje çalışmalarının netleştirilemediği bu bağlamda taahhüde yönelik çalışmalarda teknik ilerlemenin sağlanamadığı ve süreç açısından mağduriyetlerin yaşanabileceğinden bahisle işi engelleyici sebeplerden ötürü sürecin idarenin sebebiyet verdiği haller kapsamında değerlendirilerek işin süresinin 23.06.2020 tarihinden başlamak üzere durdurulmasına karar verildiği belirtilerek 23.06.2020 tarihinde işin durdurulduğu ve 31.12.2021 tarihinde tekrar başlatıldığı, davalı idareden kaynaklanan sebeplerle işin bitim süresinin 191 gün daha uzatılarak 10.07.2021 olduğu anlaşılmakla, bu husus hizmet işleri kabul teklif belgesinden de anlaşılmaktadır.

O halde İlk Derece Mahkemesince taraflar arasındaki sözleşmenin 15. maddesi kapsamında fiyat farkı verilmesine ilişkin koşulların değerlendirilmesi ve fiyat farkının hesaplanması için konusunda uzman bir bilirkişiden rapor alınarak hüküm kurulması gerekirken, eksik incelemeyle yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış, kararın bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1-Yukarıda 1 numaralı paragrafta açıklanan sebeplerle davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine

2-Yukarıda 2 numaralı bentte açıklana nedenlerle davacı vekilinin temyiz isteminin kabulüne,

3-Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

4-İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,30.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.