fabrika binasında zemin çökmesi ve hasar nedeniyle müteahhit ile yapı denetim firmasının kusur sorumluluğunun tespiti davası.

Fabrika binasında zemin çökmesi ve hasar nedeniyle müteahhit ile yapı denetim firmasının kusur sorumluluğunun tespiti davası.

Özet: Davacı, Denizlide inşa ettirdiği fabrika binasında dolgu zeminindeki çökmeler ve oluşan hasarlar nedeniyle, inşaatın çeşitli bölümlerini üstlenen müteahhitler ile yapı denetim hizmeti veren davalılardan fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla toplam 3.332.000,00 TL tazminatın ticari faiziyle müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiş; davalılar ise kusurları olmadığını, hasarın zemin dolgusunun hatalı yapılmasından veya davacının eylemlerinden kaynaklandığını savunurken, ilk derece mahkemesi keşif ve bilirkişi raporları neticesinde tüm davalıların hasardan sorumlu olduğuna ve yapının güçlendirilmesi gerektiğine karar vermiştir.

6. Hukuk Dairesi █████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi

SAYISI : ████████ E., ████████ K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI : ████████ E., █████████ K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı ve davalılar vekilleri tarafından ayrı ayrı temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin Denizli İli, ... İlçesi, 188 ada, 4 parsel sayılı taşınmazda fabrika binası inşa etmek istediğini, inşaatın çeşitli bölümlerinin ve denetiminin davalılar tarafından yapılarak fabrika binasının inşa edildiğini, ancak zeminde dolgu malzemesinin bulunduğu alanda çökmeler oluştuğunu ve binada hasarlar meydana geldiğini, mahkemece tespit yaptırıldığını, arabuluculuk görüşmelerinden sonuç alınamadığını ileri sürerek, davalıların kusuru sebebiyle taşınmazda meydana gelen hasar bedeli olan fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiş, 10.05.2022 tarihli ıslahla 3.332.000,00 TL'nin avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1-Davalı ... Ltd. Şti. vekili cevabında, Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğunu, inşaatta meydana gelen hasarda sorumluluklarının bulunmadığını, davalı tarafından statik ve betonarme proje hazırlanırken, davacının hazırlattığı mimari proje ve zemin etüt raporlarının esas alındığını, hasarın meydana gelmesinden sonra yapılan incelemede, saha betonun altındaki zeminin çöktüğü, yapı sahibinin sorumluluğu altında olan dolgunun fenni usullere uygun olarak yapılmadığı, alttaki tabakanın sıkıştırılmadan dolgu yapıldığı, bu sebeple çökmenin meydana geldiğinin belirlendiğini, ayrıca yapı sahibinin çatıda biriken yağmur sularını bahçeye akıtması sebebiyle bu suyun dolgu içerisine sızdığını, hatalı uygulamaların proje ve imalât sahasında belirlenmesi ve önlenmesinin yapı denetim firmasının sorumluluğunda olduğu, müvekkilinin hiçbir kusuru bulunmadığını ileri sürerek davanın reddini istemiştir.

2-Davalı ... A.Ş. vekili cevabında, müvekkilinin herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, davacının fabrika binasının çeşitli bölümlerini ayrı ayrı yaptırdığını, bir kısım işlemlerin kendileri tarafından yapıldığını, davalı şirkete verilen onaylı statik projeye göre inşaatın beton demir ve kalıp işçiliğinin yapıldığını, ayrıca isnat duvarının kendileri tarafından yapıldığını, hafriyat ve zemin betonunun davacı tarafından yapıldığını, projeyi ... Firması'nın yaptığını, mimari ve statik projelerle davalının hiçbir ilgisinin bulunmadığını, mimari ve statik projeler hazırlandıktan sonra yapı denetim firmasının kontrolü ve onayı ile davalının imalât yaptığını, ... şirketince yapılan statik projeye göre temel, soket, demir kalıp ve beton işçiliğinin yapıldığını, herhangi bir kusurlarının bulunmadığını ileri sürerek davanın reddini istemiştir.

3-Davalı ... A.Ş. vekili davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasında, davacının maliki olduğu Denizli İli, ... İlçesi, 188 ada, 4 parselde kayıtlı taşınmaz üzerine inşa edilecek fabrika binasının, davalı ... Firması'nın yapının müteahhitliğini üstlendiği, davalı ... Gold Yapı Denetim Firması'nın ise binanın yapı denetimini üstleniği, davalı ... Firması'nın da fabrika binasının prefabrik karkas yapı elemanları ile ara kat yapımı, döşemesi ve izolasyonlu dış cephe elemanlarının proje, imalât, nakliye ve montaj işlerinin yapılması vs. gibi işlerini yürüttüğü ve davalılar tarafından inşaa edilen fabrika binasında zaman içerisinde binanın temelinde özellikle zeminde bulunan dolgu malzemesinin bulunduğu alanlarda çökmeler meydana geldiği, hasarlar oluştuğu, taraflar arasında bu hususlarda uyuşmazlık bulunmadığı, çekişmenin davacıya ait fabrika binasında oluşan hasarda davalıların kusurlarının bulunup bulunmadığı, hasar miktarının tespiti ve davalılardan tahsil edilip edilemeyeceği hususlarında olduğu, mahallide yapılan keşif neticesinde düzenlenen ve mahkemece hüküm kurmaya elverişli olarak kabul edilen rapor ve ek rapor ile yapıdaki çökmenin tespit edilerek nedenlerinin değerlendirildiği, her bir davalının oluşan hasardan sorumlu olduklarının tespit edildiği,

yapının güçlendirilmesi (hasarlı çökme olan bölge tamiri) konusunda, zemin mekanikçilerinin de aralarında bulunduğu, mühendislerden oluşan, profesyonel bir ekip tarafından güçlendirme yapılması sonucu bu deformasyonların önüne geçilebileceği kanaatine varılarak dava tarihi itibari ile yapının hasarlı bölgesinin tamir ve güçlendirme masrafının 1.010.732,00 TL olduğunun tespit edildiği, davacı arsa sahibinin projeye sonradan ara kat ilave etmesi ve çatı yağmur sularının dolgu üzerine yapılan temel tarafına akıtılması sonucunda kendi eylemleri ile çökmenin ana sebebi olmamakla birlikte çökmeyi tetikleyici işlemler yapmış olması nedeniyle TBK'nın 51/1.(BK'nun 43/1.) maddesinde "Hâkim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler." hükmü göz önünde bulundurularak tespit edilen zarar miktarından takdiren % 10 oranında indirim yapılarak 909.658,80 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalılar vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraf vekillerinin istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1-Davacı vekili temyiz dilekçesinde, kısmen kabul kararının hatalı olduğunu, ara kat yapılmış olması nedeniyle müvekkilinin %10 kusur ile sorumlu tutulmasının hatalı olduğunu, bilirkişi raporları ile ara katın çökmenin nedeni olarak gösterilmediğini, farazi tespitin dikkate alınamayacağını, müvekkilinin sıradan bir vatandaş olarak inşaat yapım gereklilikleri yönünden bilgi sahibi olamayacağını bunun davalıların sorumluluğunda olduğunu, ara kat yapılacağının davalılar tarafından başından itibaren bilindiğini, ara kat nedeniyle müvekkilinin sadece belediyeye sorumluluğunun bulunduğuna dair tespit yapıldığını, müvekkilinin kusurunun bulunmadığını, yağmur sularının bahçeye düşmesinin inşaat eksikliğinden kaynaklanıp kaynaklanmadığının araştırılması gerektiğini, bundan dolayı müvekkiline sorumluluk yüklenemeyeceğini, dava konusu zararın güncel olarak hesaplanması gerektiğini, dava tarihindeki maliyetler ile zararın giderilmesinin mümkün olmadığının bilirkişi raporları ile de tespit edilmiş olduğunu, dava tarihindeki değerin esas alınmasının hatalı olduğunu, Yargıtay HGK'nın 05.03.2003 tarihli, ███████-152 Esas, ████████ Karar sayılı kararı gereği gerçek zararın tazminine karar verilmesi gerektiğini beyan etmektedir.

2-Davalı .... San. ve Ticaret A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde, müvekkiline kusur atfedilmesinin hatalı olduğunu, müvekkilinin sadece projeyi uygulayan olup projede değişiklik yapmasının mümkün olmadığını, jeoloji ve statik projeyi davalı ... Şirketi'nin hafriyatı da davacının yaptırdığını, müvekkilinin sadece işçilik ifa ettiğini, davalıların kusur oranlarının belirlenmemesinin hatalı olduğunu, rücu taleplerinde belirsizlik oluşacağını, raporların hüküm kurmaya elverişli olmadığını, uzlaştırıcı rapor alınması gerektiğini, tamirat ve iyileştirme bedeli olarak birbiriyle uyumsuz ve fahiş tespitler bulunduğunu, vekalet ücretinin oransal değer tespit edilmeden verilmesinin hatalı olduğunu beyan etmektedir.

3-Davalı ...Yapı Denetim A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde; davalıların sorumluluk oranları belirlenmeden karar verilmesinin hatalı olduğunu, zemin etüd raporunda gerekli uyarıların bulunduğunu, riskin ortaya çıkarılarak karşı yana bildirildiğini, çökme nedeniyle müvekkilinin kusurunun bulunmadığını, sadece yapı denetiminin üstlenildiğini, davacının zararın oluşumuna dair tetikleyici etkisinin oranının bilirkişilerce tespit edilmediğini, mahkemece indirim oranının %10 olarak belirlemesinin gerçeklikle ilgisi olmadığını, teknik araştırma ve hesaplama ile bu oranın belirlenmesi gerektiğini, eksik inceleme ve araştırma ile karar verildiğini, zemin etüd raporu tespitlerine göre de zarar hesabının indirim yapılması gerektiğini, müvekkilinin denetim firması olarak üzerine düşen yükümlükleri yerine getirdiğini beyan etmektedir.

4-... Prefabrik ... San Ticaret Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde, dava konusu inşaatın birden çok yüklenici ile yaptırıldığını, koordine görevinin davacıda olduğunu, proje müellifi müvekkilinin kusurunun bulunmadığını, şantiye işlerine müdahale yetkisinin bulunmadığını, şantiye şefinin davalı olarak gösterilmemesinin hatalı olduğunu, sorumluluğun yapı denetim ve şantiye şefinde olduğunu, çökmenin nedeninin yapının dolgu üzerine inşa edilmesinden kaynaklandığının tespit edildiğini ve dolgunun davacı tarafından yaptırıldığını, davalı ... İnşaat'ın kullanılan dolgunun inşa için elverişli olmadığını ve zeminde meydana gelen çökmeyi fark ettikten sonra yapı sahibi ve denetim firmasını belgilendirmesi gerekmesine rağmen bildirim yükümlülüğünü yerine getirmediğini, davacının çatıya düşen yağmur sularını inşaat sahasına akıtmasının çökmeye sebep olduğunu, statik uygulama projesinde sömel tabanların sağlam zemine oturtulması gerektiğinin belirtildiğini, müvekkili tarafından yapılan statik ve betonarme projesinin hatalı olmadığını, müvekkiline kusur atfedilemeyecek olmakla birlikte aksi halde de kusur oranı belirlenmemesinin hatalı olduğunu, müvekkilinin diğer davalılar ile eşit kusurlu kabul edilemeyeceğini, müşterek ve müteselsil sorumluluğa hükmedilmesinin hatalı olduğunu, bilirkişilerin uygulamaya hakim olmaksızın akademik bakış açısıyla rapor düzenlediklerini, raporların hatalı olduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanan edimin ayıplı ifası nedeniyle ayıp giderim bedeli istemine ilişkindir.

Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davacı ve davalı vekillerinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/1. maddesi hükmü uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 29.04.2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.