Yönetici konumundaki işçinin jeotermal tesiste fazla mesai, hafta tatili ve UBGT alacakları davasında, elektronik kayıtların değiştirilebilirliği nedeniyle tanık deliline başvurulması.
Özet: Davacı, 7/24 esasıyla çalışan elektrik üretim tesisinde mekanik mühendis/birim sorumlusu olarak görev yaptığı süre boyunca fazla mesai, ulusal bayram ve hafta tatili ücreti alacakları bulunduğunu iddia ederek dava açmış; davalı işveren ise davacının üst düzey yönetici olduğunu ve hak edişlerinin ödendiğini savunmuştur; ilk derece mahkemesi, davalı işverenin ibraz ettiği elektronik giriş-çıkış kayıtlarının manipüle edilebilirliği nedeniyle güvenilir olmadığına hükmederek belirli dönemler için tanık beyanlarına itibar etmiş ve davanın kısmen kabulüne karar vermiş olup, bu karar davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir.
MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 29. Hukuk Dairesi
SAYISI : █████████ E., ████████ K.İLK DERECE MAHKEMESİ : Aydın 1. İş MahkemesiSAYISI : ████████ E., ███████ K.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Davalı vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılması istenilmiş ise de 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369/2 hükmü gereğince duruşma isteğinin miktardan reddi ile incelemenin dosya üzerinden yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı işyerinde 29.12.2017 tarihinden 07.09.2021 tarihine kadar 2017 Aralık-2018 Mayıs tarihleri arasında mekanik işletme mühendisi, 2018 Mayıs -2021 Temmuz tarihleri arasında mekanik birim sorumlusu ve 2021 Temmuz - 2021 Eylül tarihleri arasında ise teknik işletme sorumlusu olarak çalıştığını, davalı işyerinde bulunan santrallerin 7 gün 24 saat durmaksızın çalıştığını ve davacının saat kaç olursa olsun olası bir bakım, onarım ve arıza tamirine çağrılma ihtimaline karşılık çalıştığı süreç boyunca her an santrale gitmeye hazır şekilde yaşamını sürdürdüğünü, davalı işyerinde hafta içi 5 gün olmak üzere çalışmasının sabah saat 08.00'de başladığını, isten çıkış saati santrallerin ve kuyuların çalışma ve arıza durumlarına göre değişkenlik göstermekle birlikte en erken saat 17.00 olduğunu, söz konusu çalışma saatleri içerisinde saat 12. 00... .00 arasında 1 saat yemek molası olduğunu, hafta sonu cumartesi günü çalışmasının saat 08.00'de başlayıp işten çıkış saatinin ise santrallerin ve kuyuların çalışma ve arıza durumlarına göre değişkenlik göstermekle birlikte 12.00 olduğunu, davalı işyerinde çalıştığı süreçte davacı; santrallerin ve kuyuların çalışma ve arıza durumlarına göre değişkenlik göstermekle birlikte ayda sadece iki pazar günü tatil yaptığını, fazla çalışmalar için davalı işveren nezdinde 2017-2020 yılları arası giriş imzası şeklinde uygulama gerçekleştirildiğini, bu uygulamanın yerini 2020-2021 yılları arasında elektronik kart okutularak giriş çıkış saatleri takip sistemine bıraktığını ileri sürerek fazla çalışma ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti ve hafta tatili ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının iş sözleşmesi feshedilmeden önce müvekkili Şirketin bakım ve onarımından sorumlu en üst düzey yöneticisi olduğunu, davacının müvekkil Şirketin üretim tesisinde meydana gelen herhangi bir onarım veya arızanın tespit edilmesi durumunda müdahaleden sorumlu ekibin başındaki kişi olduğunu, davacının bu görevini yerine getirirken herhangi bir talimata ihtiyacı bulunmadığını, müvekkil Şirkete ait işletmenin jeotermal elektrik üretim tesisi olduğunu, bu tesisin yüksek teknoloji ürünü makine ve teçhizat ile donatıldığını, söz konusu tesisin davacının dilekçesinde yansıtmaya çalıştığı gibi devamlı her hafta sonu veya her tatil günü arızaya geçen bir işletme olmadığını, çalışma saatleri dışında bir arıza ve bu arızaya müdahale durumunda da personelin yapmış olduğu bu fazla çalışma karşılığının müvekkili tarafından ilgili personele ödendiğini, davacının müvekkili Şirketin üretim tesislerindeki makine ve diğer teçhizatın bakım ve onarımından sorumlu müdürü olarak hafta tatili veya resmî tatillerde astlarına gerekli görevlendirmeleri yaptıktan sonra istediği izni veya tatili yapmak konusunda ... olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının davalı işyerinde 29.12.2017-07.09.2021 tarihleri arasında çalıştığı, davalı işveren tarafından 29.12.2017-29.02.2020 tarih aralığına ilişkin imzalı puantaj kayıtları ile 24.09.2020-07.09.2021 tarih aralığına ilişkin elektronik giriş çıkış kayıtlarının (... kayıtları) ibraz edildiği, davacı tarafça dosyaya ibraz edilen ... kayıtlarında çalışanın giriş çıkış saatlerine müdahale edilebildiğine yönelik ... Teknoloji Dış Tic. AŞ tarafından verilen cevabi e-posta ile ... kayıtları üzerinde yaptırılan bilirkişi incelemesiyle kayıtların tutulduğu bilgisayardaki verilerin programın kendi menüsünden değiştirebildiğinin belirlenmesi karşısında ... kayıtlarına itibar edilemeyeceği, bu nedenle ... kayıtlarının olduğu 24.09.2020-07.09.2021 tarih aralığı açısından ve imzalı puantaj kayıtlarının bulunmadığı 01.03.2020-24.09.2020 tarih aralığı için tanık anlatımlarına itibar edilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; İlk Derece Mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden kanuna aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davalı vekili temyiz dilekçesinde; 1. Zamanaşımı def'inin hükme esas alınan bilirkişi raporunda değerlendirilmediğini, 2. Tanık beyanına göre belirlenen ücret esas alınarak yapılan hesaplamaları kabul etmediklerini,3. Fazla çalışma hesabında ara dinlenme süreleri düşülmeden hesaplama yapıldığını, 4. Bilirkişi raporundaki hesaplamanın tanık ifadeleri, puantaj cetvelleri ve kart okuma sistemi kayıtlarına dayandırıldığı ifade edilmişse de hesaplamaların davacının imzalı puantaj cetvelleri ve kart okuma sistemi kayıtlarıyla çeliştiğini, 5. Tanık beyanlarına dayalı ulusal bayram ve genel tatil ücreti hesaplamalarını kabul etmediklerini ileri sürmüştür.B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık; davacının dava konusu işçilik alacaklarına hak kazanıp kazanmadığı ve dosya kapsamında mevcut elektronik giriş çıkış kayıtlarına itibar edilip edilmeyeceği, alacakların hesaplanması, hesaplamalara esas alınan ücret ve zamanaşımı hususlarındadır.1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.2. Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş ve işyerinden çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları delil niteliğindedir. Ancak fazla çalışmanın bu tür yazılı belgelerle ispatlanamaması durumunda tarafların dinletmiş oldukları tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma olup olmadığı araştırılmalıdır. Fazla çalışmanın yazılı delil ya da tanıkla ispatı imkân dâhilindedir. İşyerinde çalışma düzenini bilmeyen ve bilmesi mümkün olmayan tanıkların anlatımlarına değer verilemez.Çalışma sürelerinin ispatı noktasında işverene karşı dava açan tanıkların beyanlarına ihtiyatla yaklaşılması gerekir. Fazla çalışma alacağının ispatında salt menfaat birlikteliği olan tanık beyanlarıyla sonuca gidilemez. Bununla birlikte başkaca delil ya da olgularla desteklenen bu tür tanık beyanlarına itibar edilmelidir. Bu çerçevede; işin ve işyerinin özellikleri, davalı tanıklarının anlatımları, iş müfettişinin düzenlediği tutanak veya raporlar ve aynı çalışma dönemi ile ilgili olarak söz konusu alacağın varlığına ilişkin kesinleşmiş mahkeme kararları gibi hususlar başkaca delil ya da olgular olarak değerlendirilebilir.Somut uyuşmazlıkta dava dilekçesinde; 2017-2020 yılları arasında imzalı puantaj kayıtları ve 2020-2021 yılları arasında elektronik giriş çıkış kayıtları olduğu belirtilmiş, davalı işverenden bahsi geçen kayıtların celbi talep edilmiş ve bu kayıtların gerçeği yansıtmadığı ya da müdahaleye açık olduğu şeklinde bir iddiada bulunulmamıştır. Davalı vekilince gerek imzalı puantaj kayıtları gerekse elektronik giriş çıkış kayıtları dosyaya ibraz edilmiş ve davacı vekilince bilirkişi raporuna beyan dilekçesinde elektronik giriş çıkış kayıtlarının müdahaleye açık olduğundan dikkate alınamayacağı yönünde itirazda bulunulmuştur. İlk Derece Mahkemesince davalı işveren tarafından 29.12.2017-29.02.2020 tarih aralığına ilişkin imzalı puantaj kayıtları ile 24.09.2020-07.09.2021 tarih aralığına ilişkin elektronik giriş çıkış kayıtlarının (... kayıtları) ibraz edildiği, davacı tarafça dosyaya ibraz edilen elektronik giriş çıkış kayıtlarında işçinin giriş çıkış saatlerine müdahale edilebildiğine yönelik ... Teknoloji Dış Tic. AŞ tarafından verilen cevabi e-posta ile elektronik giriş çıkış kayıtları üzerinde yaptırılan bilirkişi incelemesiyle kayıtların tutulduğu bilgisayardaki verilerin programın kendi menüsünden değiştirebildiğinin belirlenmesi karşısında elektronik giriş çıkış kayıtlarına itibar edilemeyeceği gerekçesiyle bu kayıtların olduğu 24.09.2020-07.09.2021 ve imzalı puantaj kayıtlarının bulunmadığı 01.03.2020-24.09.2020 tarih aralığı için tanık anlatımlarına itibar edilerek sonuca gidilmiştir.İlk Derece Mahkemesince davalı işveren tarafından sunulan elektronik giriş çıkış kayıtlarına yönelik bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Teknik bilirkişi tarafından hazırlanan 05.03.2024 tarihli raporda sonuç olarak; davacıya ait zaman kontrol ve personel devam takip sistemi programındaki kayıtlara el ile müdahale edildiğine dair herhangi bir veriye ulaşılamadığı, kayıtların tutulduğu bilgisayardaki verilerin lokal kullanıcı tarafından değiştirilemediği, değiştirme işleminin programın kendi menüsünden yapılabildiği ancak bu işlem yapıldığı takdirde programın raporlama kısmında “...-Elle Müdahale" şeklinde belirtilen sütunda "*" işareti bulunduğu, “Personel Kartı” menüsünde ise müdahale yapılan saat ve tarih kısmının kırmızı renkte olduğunun tespit edildiği, davacıya ait raporlamada ise “...” sütununun boş olduğu, “Personel Kartı” menüsünde ise saat ve tarihlerde değişiklik yapıldığını belirten kırmızı renkte bir giriş tespit edilemediği belirtilmiştir. Bu suretle teknik bilirkişi raporunda davacıya ait elektronik giriş çıkış kayıtlarına müdahale edildiğine dair somut bir tespit bulunmadığı anlaşılmaktadır. Açıklanan sebeplerle İlk Derece Mahkemesince teknik bilirkişi raporunda davacıya özgü olarak yapılan tespitler nazara alınmaksızın elektronik giriş çıkış kayıtlarına itibar edilmemesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 23.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.