kooperatif üyeliği, üyelik devriyle edinilen bağımsız bölümün tescili, aidat borçları ve bozma sonrası kararda eşitlik ilkesi ihlali iddiaları.

Kooperatif üyeliği, üyelik devriyle edinilen bağımsız bölümün tescili, aidat borçları ve bozma sonrası kararda eşitlik ilkesi ihlali iddiaları.

Özet: Başka bir üyeden devraldığı kooperatif üyeliği hakkına dayanarak üyeliğinin tespiti ve kura ile kendisine devredilen bağımsız bölümün adına tescilini talep eden davacıya ilişkin davada, ilk derece mahkemesinin tapu tescil talebini reddeden kararı, davacının ödeme yükümlülükleri ve diğer üyelerle eşitlik ilkesi gözetilerek yeniden değerlendirme yapılması gerektiği gerekçesiyle bozulmuş; bozma sonrası mahkeme davacının üyeliğini tespit ederek dairenin adına tesciline karar vermiş olup, bu karar davalı tarafından temyiz edilmiştir.

6. Hukuk Dairesi █████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

SAYISI : █████████ E., ████████ K.

Mahkemece bozma ilamına uyularak verilen karar, davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; ...'nin 11.12.2010 tarihinde davalı kooperatife yazdığı dilekçe ile ...'nin 05.11.2010 tarih ve ... yevmiye numaralı kur'a ile kendisine isabet eden 3968 parsel, A Blok 3. kat 14 no'lu bağımsız bölümü müvekkili ...'a devrettiğini bildirdiğini, kooperatifin müvekkiline gönderdiği yazı ile 28.10.2001 tarihinde yapılacak genel kurula davet edildiğini, 28.10.2001 tarihinde yapılan genel kurulda alınan kararların müvekkiline yazılı olarak tebliğ edildiğini ve müvekkilinin kooperatife üyeliğinin kesinleştiğini, müvekkilinin daireyi anahtar teslimi şeklinde herhangi bir aidat ödememek kaydı ile ...'den satın aldığından dolayı inşaatın bitip teslim edilmesini beklediğini, kooperatiften cevap alamadığını ileri sürerek, kooperatif ile davacı arasındaki muarazanın giderilmesine, müvekkilinin davalı kooperatifin üyesi olduğunun hüküm altına alınmasına, ihraç edilmiş ise ihraç kararının Kooperatif Kanunu'na ve anasözleşmeye uygun olmaması nedeni ile iptaline, davacının ...'nin üyelik hakkını devralması nedeni ile ...'nin 05.11.2000 tarih ve ... yevmiye numarası ile çekilen kura zaptında ...'ye isabet eden 3968 parsel, A Blok 3. Kat 14. no'lu bağımsız bölümün müvekkiline aidiyetini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı kooperatif, cevap dilekçesi sunmamıştır.

2. Davalı ... cevap dilekçesinde; müvekkilinin kooperatif üyesi olup ferdileşme yoluyla aldığını, 2001 yılından beri kullandığını, davacı talebinin 5 yıllık zamanaşımına uğradığını, davacının ödemesi bulunmadığını üyeliğini kaybettiğini, tapu kayıtlarına güvenerek ve bedelini ödeyerek aldığı taşınmazda iyiniyetinin korunması gerektiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 04.04.2023 tarihli kararı ile davacının kooperatife uzun süre uğramadığı, aidat borcu bulunup bulunmadığını takip etmediği, dahili davalı kooperatif üyesi olan ...'in ise kooperatife herhangi bir borcu olmadığı, ...'in, ... yerine üye olarak alınması gibi bir durumun söz konusu olmadığı, ...'in kooperatife karşı tüm edimlerini yerine getirmesinden sonra sözleşmede kararlaştırılan dairenin kendisine ferdileştirmelerek tescil edilmesinde kötü niyetli olmadığı ve tescili talep edilen taşınmazda hak sahibi olduğu gerekçesiyle ...’e yöneltilen tapu iptal ve tescil davasının reddine, davacının ihracına ilişkin herhangi bir karara rastlanmadığı gerekçesiyle davacının üye olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Mahkemenin 04.04.2023 tarihli kararının süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, 05.11.2000 tarihli kura tutanağına göre dava konusu bağımsız bölümün ...’ye isabet ettiği, ...’nin kooperatif üyeliğini ve noter kurasıyla kendisine tahsis edilen dava konusu bağımsız bölümü davacıya devrettiği, davacının, davalı kooperatif tarafından genel kurullara davet edilerek kendisine aidat borcunun ihtar edildiği, davacının üyelikten ihraç edildiği, istifa ettiği ya da kura çekiminin iptal edildiğine yönelik herhangi bir karar sunulmadığı, bu durumda dava konusu edilen bağımsız bölümün kooperatif tarafından davalı ...’e devrinin usul ve yasaya aykırı olduğu, mahkemece, davacının, davalı kooperatife yönelik tüm ödeme yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğinin ve aynı durumda olan diğer üyelere tahsis yapılıp yapılmadığının eşitlik ilkesi gözetilerek yapılacak araştırma neticesinde tapu iptal tescil istemi bakımından karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemenin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının kooperatif üyesi olduğu, alınan raporda davacı ile aynı durumda olan diğer üyelere bir tahsis yapılıp yapılamadığının tespit edilemediği, kooperatif tarafından talep edilen yıllara ilişkin bilgi ve belgelerin ibraz edilemediği, Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nin 10.01. 2024 tarih ve █████████ Esas, ███████ Karar sayılı ilamında “ davacı ile aynı durumda olan bir kısım ortaklara aidat borçlarını ödemelerine rağmen tapuları verildiği” gerekçesiyle davacının, davalı kooperatife üye olduğunun tespitine, davalı ... adına olan A blok 14 nolu meskenin tapu kaydının iptali ile davacı adına tesciline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde;

a.Mahkemenin bozma kararı gereğini yerine getirmediğini, borcu olan üyelere daire tahsisi yapılıp yapılmadığı ve davacının, davalı kooperatife yönelik tüm ödeme yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğinin araştırılmadığını, verdiği kesin sürede defter sunma yükümlülüğü altında olmayan davalı ... yönünden sonuç doğuracak şekilde ara karar kurulduğunu, raporda davacının ödeme dekontlarını sunması gerektiği belirtilmesine rağmen dekontları sunması için süre verilmediğini,

b. Borcu olan üyelere tahsis yapılmadığını, 10.06.2011 tarihli genel kurulda borcu olan üyelere tahsis yapılmayacağının kabul edildiğini, kooperatifin ibraz edemediği 1995-2008 arası defterlerin davanın esasına ilişkin etkisi bulunmadığını, 2011 yılı sonrası defterlerin incelenmesi gerektiğini, tapu alan üyelerin borcu olup olmadığının tespitine ilişkin rapor aldırılmadığını,

c.Davacının 10 yıldan uzun süre kooperatifle bağ kurmayıp sonrasında tapu iptal tescil talebinin TMK’nın 2. maddesine aykırı olduğunu, 28.01.2001 tarihi itibariyle davacının kooperatife 7.510,00 TL borcu olup, bu borcun depo ettirilmeden karar verildiğini,

d.Ticaret Sicil Müdürlüğü kayıtlarına göre davacının ortaklıktan ayrıldığını, davalı ...'in, ... yerine üye alınmadığı gibi ... adına ferdileşme yapıldığını, ...'in iyiniyetli malik olduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, kooperatif üyeliğinin tespiti ile tapu iptal ve tescil istemine ilişkindir.

Davacının, kooperatif üyeliğini devraldığı ... ile dava dışı ... İnşaat A.Ş. arasındaki 01.08.2000 tarihli adi yazılı satış sözleşmesine göre, şirkete ait kooperatif hissesi ...’ye satılmış olup, ... tarafından adı geçen şirketçe kooperatife olan aidat ödemelerinin tamamının peşin olarak alındığı, kooperatife olan aidat ödemelerinin ... İnş. A.Ş. tarafından yapılacağı ve dekontların verileceği kararlaştırılmıştır.

Dairemiz bozma ilamından sonra mahkemece alınan bilirkişi rapor ve ek raporunda, davacıya, 28.10.2001 tarihli genel kurulda alınan aidat borcunu içerir yazı gönderildiği, davalı kooperatifin bu tarihten sonra yapılan genel kurul kararlarında da aidat toplanmasına ilişkin kararlar alındığı, ancak kooperatif defterlerinde davacıya ait kayıt bulunmadığı tespit edilmiştir.

Bu durumda genel kurul kararları gereğince aidat toplanmasına karar verildiği, toplanması kararlaştırılan aidat miktarlarını ispat yükü kooperatifte, aidat ödeme yükümlülüğünü yerine getirdiğini ispat yükü kooperatif üyesindedir.

Bu durumda davacı kooperatif üyeliğini devir aldığı kişilerin de ödemelerini yaptığını ispat yükümlülüğünde olduğu, üyeliğin tüm hak yükümlülüklerle birlikte devir edildiği, 01.08.2000 tarihli sözleşmede kooperatife yapılan aidat ödemeleri karşılığında dekont alınacağı kararlaştırıldığına göre davacının ödeme dekontlarını sunması gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, davacının kooperatiften tapu isteyebilmesi için öncelikli ödemelerini yaptığını ispat yükümlülüğünde olduğundan ispat yüküne göre davacı delilleri değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, kararın bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple

Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzletme yolu açık olmak üzere,16.04.2026 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.

- MUHALEFET ŞERHİ -

Davacı vekili, ...'nin kur'a ile kendisine isabet eden 3968 parsel, A blok 3. kat 14 nolu bağımsız bölümü müvekkili ...'a devrettiğini bildirdiği kooperatifin müvekkilini genel kurula davet ettiğini, 28.10.2001 tarihinde yapılan genel kurulda alınan kararların müvekkiline yazılı olarak tebliğ edildiğini ve müvekkilinin kooperatife üyeliğinin kesinleştiğini, müvekkilinin daireyi anahtar teslimi şeklinde herhangi bir aidat ödememek kaydı ile ...'den satın aldığından dolayı inşaatın bitip teslim edilmesini beklediğini, dairenin teslimi uzayınca kooperatif ile davacı arasındaki muarazanın giderilmesine, müvekkilinin davalı kooperatifin üyesi olduğunun hüküm altına alınmasına, ihraç edilmiş ise ihraç kararının kooperatif kanununa ve anasözleşmeye uygun olmaması nedeni ile iptaline, davacının ...'nin üyelik hakkını devralması nedeni ile ...'nin 05.11.2000 tarih ve ... yevmiye numarası ile çekilen kura zaptında ...'ye isabet eden 3968 parsel, A blok 3. kat 14. nolu bağımsız bölümün müvekkiline aidiyetini talep ve dava etmiş, yapılan yargılama sonunda, Mahkemece, davacının davalı kooperatifteki üyeliği ...'den devraldığı, davacının 01.07.2001 tarihinde yapılan genel kurul toplantısına katıldığı, hazirun listesinin 78. sırasında yer aldığı, 28.10.2001 tarihinde yapılan olağanüstü genel kurul toplantısı hazirun listesinin 71. sırasında kayıtlı olduğu, üyelikten çıkartıldığına ilişkin herhangi bir genel kurul kararının da bulunmadığı, dolayısiyle davalı kooperatifin üyesi olduğu kanaatine varıldığı, ancak dava konusu edilen 3968 parsel, A blok 14 nolu bağımsız bölümün tapu kaydının kooperatif adına değil, davada üçüncü kişi konumunda bulunan ...'e ait olduğunun yargılama sırasında gelen tapu kayıtlarından anlaşıldığı gerekçesiyle, davanın kısmen kabulü ile davacının Tasfiye Halinde S.S. Reyhan Konut Yapı Kooperatifinin üyesi olduğunun tespitine, aidiyet talebinin reddine karar verilmiştir.

Tescili istenen bağımsız bölüm dava tarihi itibariyle, davalı kooperatif adına tapuda kayıtlı iken yargılama sırasında 22.06.2011 tarihinde ferdileşme nedeniyle ... adına devir ve kaydedilmiş, bu kararın temyizi üzerine kapatılan Yargıtay 23. Hukuk Dairesince dava konusu bağımsız bölümün yargılama sırasında ... adına tescil edildiğinden, HMK'nın 125. maddesi uyarınca, davacı yana seçimlik hakları hatırlatılarak, sonucuna uygun şekilde davaya devam ve hüküm tesisi gerekirken, belirtilen bu husus gözardı edilerek verilen kararın bozulmasına hükmedilmiş, bozmaya uyan mahkemece ... davaya dahil edilerek yapılan yargılama sonunda, davacının Tasfiye Halinde ... Konut Yapı Kooperatifinin üyesi olduğunun tespitine, ... aleyhine açılan tapu iptal tescil davasının reddine karar verilmiştir.

Anılan kararın temyizi üzerine, Dairemizce “Dava konusu taşınmaz ...’ye isabet etmiştir. ..., kooperatif üyeliğini ve noter kurası ile kendisine tahsis edilen dava konusu bağımsız bölümü davacıya devretmiş, davacının davalı kooperatif tarafından genel kurullara davet edildiği, kendisine aidat borcu ihtar edildiği görülmüştür. Ancak; dosya kapsamında davacının üyelikten ihraç edildiği, istifa ettiği ya da kura çekiminin iptal edildiğine yönelik herhangi bir karar sunulmadığı, bu durumda dava konusu edilen bağımsız bölümün kooperatif tarafından davalı ...’e devrinin usul ve yasaya aykırı olduğu anlaşılmıştır. Mahkemece yapılacak iş; davacının, davalı kooperatife yönelik tüm ödeme yükümlüklerini yerine getirip getirmediğinin ve aynı durumda olan diğer üyelere tahsis yapılıp yapılmadığının 1163 Sayılı Kanun'un 23. maddesinde düzenlenen eşitlik ilkesi gözetilerek yapılacak araştırma neticesinde tapu iptali ve tescil istemi bakımından karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış, kararın bozulması” uygun bulunmuştur.

Bozmaya uyularak yapılan yargılama sonunda, kooperatiften talep edilen belge bilgi ve defterlerin talep edilen yıllara ilişkin olanları ibraz edilmemesi nedeniyle davacı ile aynı konumda olan üyelere tahsis yapılıp yapılmadığının tespit edilemediği ve dahi Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin █████/2024 tarih ve █████████ Esas, ███████ Karar sayılı ilamı ile bir kısım borcu olan üyelere bağımsız bölümlerinin verildiği de nazara alınarak, davalı kooperatifçe aidat borçlarını ödemeyen bir kısım üyelere kurada isabet eden dairelerin devrinin yapıldığı, kooperatifin aynı durumdaki ortaklarına eşit işlem yapmadığı, davacı ile aynı durumda olan bir kısım ortaklara aidat borçlarını ödememelerine rağmen tapuları verildiği halde davacıya kurada isabet eden bağımsız bölüm tapusunun devredilmediği gerekçesiyle davanın kabulüyle A blok 14 nolu mesken niteliğindeki bağımsız bölümün davalı adına kayıtlı mevcut tapu kaydının iptali ile davacı ... adına tapuya kayıt ve tesciline hükmedilmiştir.

Tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde uyuşmazlık, kooperatif üyeliğinin tespiti ve A blok 3. kat 14 nolu bağımsız bölümün tapusunun iptali ve tescil istemlerine ilişkindir. Davacının üyeliği devraldığı ... ile dava dışı ... İnş. Aş. Arasındaki 01.08.2000 tarihli adi yazılı satış sözleşmesine göre, şirkete ait kooperatif hissesi ...’ye satılmış, aidat ödemelerinin tamamı peşin olarak şirket tarafından yapılmış satın alan başka ödeme yapmayacağı kararlaştırılmıştır. .... Noterliğinin 05.11.20 00... yevmiye numaralı kura tutanağına göre ... 140. sırada yer almakta olup, 3968 parsel A blok 3. kat 14 no.lu bağımsız bölüm ...’ye isabet etmiştir. ... tarafından davalı Kooperatife hitaben 11.12.2000 tarihli dilekçe ile inşaatı devam etmekte olan kooperatifte .... Noterliğinin 05.11.2000 tarih ve ... yevmiye numaralı kura tutanağına göre kendisine isabet eden 3968 parsel A blok 3. kat 14 no.lu daireyi ...’a devir ettiğini, devir işleminin yapılması hususunda gereğinin yapılmasını talep etmiştir. Bu belgenin alt kısmında el yazısı ile ‘‘20.12.2000 tarih ve 117 karar ile üye kaydı oldu’’ kaydı düşüldüğü, davacının davalı kooperatif tarafından genel kurullara davet edildiği, kendisine aidat borcu ihtar edildiği görülmüştür. Ancak; dosya kapsamında davacının üyelikten ihraç edildiği, istifa ettiği ya da kura çekiminin iptal edildiğine yönelik herhangi bir karar sunulmadığı, bu durumda dava konusu edilen bağımsız bölümün kooperatif tarafından davalı ...’e devrinin usul ve yasaya aykırı olduğu anlaşılmıştır.

Yapı kooperatifinin sorumluluğunda yapılan konut ya da iş yerlerinin ortaklara dağıtımında temel kural, noter huzurunda kura çekimi yapılmasıdır. Kura çekimi konutların ortaklara tahsisi anlamına gelir. Ferdileşmeye geçilmesi ile birlikte ortak, konutun tapuda kendi adına tescilini talep edebilir. Kooperatifçe bir bağımsız bölümün geçerli bir tahsis işlemiyle bir ortağa tahsisi halinde, tahsis edilen ortağın rızası olmaksızın, ortaklığı devam ettiği sürece konutun başka bir ortağa tahsisi mümkün değildir. Kura ile yapılan tahsis genel kurul kararı ya da bir mahkeme kararı ile iptal edilmedikçe geçerli ve uygulanması zorunludur.

Konya Ticaret Sicil Müdürlüğü’nün 13.12.2010 tarihli yazısına göre, 19.11.2001 tarihinde tescil edilen 01.07.2001 tarihinde yapılan 2000 yılı olağan genel kurul toplantı tutanağında ... isimli şahsın ortaklığına ilk kez rastlanılmış olup, ilgili şahıs 19.07.2000 tarihinde tescil edilen 30.06.2002 tarihinde yapılan 2001 yılı olağan genel kurulla ortaklıktan ayrılmış olduğu belirtilmiş ise de; tutanakların incelenmesinde, 30.06.2002 tarihinde yapılan genel kurulda gerekli çoğunluk sağlanamadığından genel kurulun 14.07.2002’ye ertelenmiş olduğu, 14.07.2002 tarihli genel kurul tutanağı incelendiğinde, isim isim istifa eden üye belirtilmediği, 5. maddede istifa etmiş veya ihraç edilmiş üyelerin yatırdıkları aidatların ödenmesine ilişkin karar alındığı görülmüş, açıkça davacıya yönelik bir ihraç kararına rastlanmamıştır.

Mahkemece yapılan yargılama sırasında, kooperatifin 1995-2013 tarihleri arasındaki yevmiye defteri, defteri kebir (büyük defter), envanter defteri, genel kurul toplantı ve müzakere defteri, yönetim kurulu karar defteri ve pay (ortaklar) defterini bilirkişi incelemesine esas olmak üzere ibraz etmesi aksi halde davacı ile aynı durumda olan diğer üyelere konut tahsis yapıldığı kabul edilerek yargılamaya devam olunacağının ihtarına rağmen talep edilen yıllara ilişkin bilgi ve belgeler ibraz edilmemiştir.

Bahse konu kararın tekrar temyizi üzerine dairemizce yapılan inceleme sonunda davacının ödemelerini yaptığını ispat etmesi gerektiğinden bahisle sayın çoğunluğun bozma görüşüne katılmayarak yukarıda açıklanan gerekçelerle karara muhalifim.