Tedarikçi şirketin kamu kurumlarına mal tesliminden doğan alacaklarından, ekonomik baskı altında irade bozukluğu ve gabin iddiasıyla yaptığı feragatlerin iptali davası.
Özet: Kamu İhale Kanunu kapsamında Sağlık Bakanlığına mal tedarik eden davacı şirketin, vadesinde ödeme alamadığı için yaşadığı ekonomik zorluktan faydalanılarak, alacaklarının %25inden feragat etmeye zorlandığını ve bu feragatin gabin ile irade sakatlığı nedeniyle geçersiz olduğunu iddia ederek, feragat edilen tutarın iadesini talep ettiği davada; ilk derece ve istinaf mahkemeleri, davacının basiretli bir tacir olarak kendi iradesiyle feragat ettiğini ve iradeyi sakatlayan bir durumun ispatlanmadığını belirterek davayı reddetmiş, davacı ise gabin iddialarının yeterince incelenmediği ve eksik inceleme yapıldığı gerekçesiyle kararı temyiz etmiştir.
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/... E., ████████ K.İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 6. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : 2021/... E., ███████ K.Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacı vekili; müvekkilinin Kamu İhale Kanunu ve ilgili mevzuat hükümlerine göre mal alımı yapan davalıya bağlı sağlık kurum ve kuruluşlarına ait sağlık tesisleri ile ... hastanelerine tıbbi cihaz veya malzeme tedarik ettiğini, Kamu İhale Kanunu kapsamında akdedilen sözleşmeler ile yüklendiği mal teslimine dair edimini yerine getirdiğini ve bunun karşılığında İdarelere faturalar tanzim edip teslim ettiğini ancak ihale sözleşme ve dokümanlarında belirtilen ödeme vadelerinde ödeme yapılmadığını, alacaklarından belli bir oranda feragat etmesi şartıyla ödemelerin taksitler halinde yapılacağının bildirildiğini, bu kapsamda müvekkilinin alacaklarının tamamından %25 oranında feragat etmiş ise de bu feragatin müvekkilinin özgür iradesi ve isteğiyle gerçekleşmediğini, davalı tarafından müvekkilinin zor durumda kalmasından yararlanılmak suretiyle müvekkilinin iradesinin sakatlandığını, davalı tarafından alacaklarından feragat etmeye zorlandığını, bu nedenle feragat geçersiz olup feragat edilen tutarların müvekkiline iadesi gerektiğini ileri sürerek; fazlaya ilişkin tüm haklarının saklı kalmak kaydıyla, müvekkil şirketin davalı ... Bakanlığına bağlı kurum ve kuruluşlardan olan alacaklarından yaptığı feragatlerin, irade bozukluğu halleri ve gabin nedeniyle iptali ile feragat edilen toplam 1.558.172,35 TL tutarın, her alacak için vade tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.II. CEVAPDavalı vekili; basiretli tacir olan davacının kendi iradesi ile alacaklarından indirim yapılmasını kabul ettiği savunarak, davanın reddini istemiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacının basiretli bir tacir olduğu, kendi iradesi ile alacaklarından feragat ettiği, iradesinin sakatlanmasını gerektirecek bir hususun ortaya konulamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş; karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. IV. İSTİNAFBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayılı belirtilen kararıyla; davacı şirket tarafından yapılan başvuru kapsamından feragat edilen miktarlarda belirtilmek suretiyle "... ....Döner Sermaye İşletme Biriminden kapsamdaki toplam …TL alacağımızın belirlenen iskonto oranlarına göre hesaplanan ve aşağıdaki tabloda yer alan ….TL’lik kısmından feragat ettiğimi, kapsama giren alacaklarımız için açmış olduğumuz davalar ile icra takiplerinden feragat ettiğimizi, bu kapsamda ödeme yapılan alacaklarımızı hiçbir şekilde ihtilaf konusu yapmayacağımızı, bu kapsamda bulunmakla birlikte feragat edilmeyen herhangi bir davanın sonradan tespit edilmesi halinde bu davalar için de kayıtsız ve şartsız olarak tamamen feragatta bulunacağımızı ve bu durumu teşvik eden belgeleri de tarafınıza sunacağımızı, bu alacaklardan dolayı döner sermaye işletmesini gayri kabili rücu ibra ettiğimizi taahhüt ederiz." şeklinde beyanında bulunduğunu, iskonto kapsamına giren alacaklar için kayıtsız ve şartsız olarak feragat edildiği, dava konusu feragatnamelerde herhangi bir ihtirazi kayda rastlanmadığı, basiretli bir tacir gibi davranma yükümlülüğü bulunan davacı tarafından beyan edilen ve şarta dayalı olmayan feragatin geçerli olduğu gerekçesiyle, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.V. TEMYİZA. Temyiz SebepleriDavacı vekili; müvekkilini iptali talep edilen feragat işlemini yapmaya iten ana sebep alacaklarına süresinde kavuşamamış olması ve bu durumun ekonomik olarak müvekkil şirketi zora sokması olduğunu, gabin şartlarının oluştuğunu, bu durumunu ispatı için Mahkemece defter ve kayıtlar üzerinde inceleme yapılmadığını; dosyanın bilirkişiye gönderilmesi talebiyle ilgili olumlu veya olumsuz bir karar dahi verilmediğini, Mahkemece gabin yönünden hiç değerlendirilme yapılmadığını, Mahkeme tarafından tanıkların dinlenilmediğini, uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek delillerimiz toplanmadığını, eksik inceleme ve araştırmayla karar verildiğini, kâr amacı güden bir ticari işletmenin muaccel hale gelen alacaklarından sebepsiz yere %25 oranında feragat etmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, gerçekleştirilen işlemde müvekkil şirkete sağlanan bir imkan bulunmadığını ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir. B. Değerlendirme ve GerekçeUyuşmazlık, feragatnamenin iptali ve alacak istemine ilişkindir.Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararında; hukuki ilişkinin ve bu ilişki nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlığa ilgili kanun maddelerinin doğru şekilde uygulandığı, davacının kendi iradesi ile alacağının bir kısmından feragat ettiği, feragatin geçerli olduğu anlaşılmakla davacının temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar verilmiştir. VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA,Aşağıda bakiye yazılı temyiz karar harcının temyiz edene yükletilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,10.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.