T.C. Ankara 8. Asliye Ticaret Mahkemesinin 6361 sayılı kanundan kaynaklanan istirdat davasında, factoring şirketince haksız tahsil edilen avans çek bedelinin iadesi talebi.
Özet: Davacı şirketler, bir tedarik sözleşmesi kapsamında avans olarak düzenledikleri ancak sözleşmenin ihlali ve mal tesliminin yapılmaması nedeniyle haksız tahsil edildiğini iddia ettikleri 1.170.276,00 TL tutarındaki çek bedelinin, davalı faktoring şirketinden ticari faiziyle birlikte iadesini talep etmektedir. Davalı faktoring şirketi ise çeki ilgili faturalara dayanarak, ciro silsilesi muntazam şekilde ve tüm yasal mevzuata uygun olarak devraldığını, meşru hamil olduğunu ve sorumluluklarını yerine getirdiğini belirterek davanın reddini savunmaktadır.
T.C. ANKARA 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ████████ Esas - ████████
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİT.CANKARAASLİYE SEKİZİNCİ TİCARET MAHKEMESİK A R A RESAS NO : ████████ KARAR NO : ████████...DAVA : 6361 Sayılı ..., Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (İstirdat)DAVA TARİHİ : █████/2025KARAR TARİHİ : █████/2025GEREKÇELİ KARARINYAZILDIĞI TARİH : █████/2025Mahkememizde görülmekte olan 6361 Sayılı ..., Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (İstirdat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketlerin ... unvanı ile ortaklık tesis ettiklerini ve dava dışı şirket ile 14.03.2023 tarihli ... sınırları içerisinde yapılacak pazar yerleri kapsamında sözleşmede gösterilen muhtelif cins ve miktarlardaki bakır kablo alımı ve nakliyeleri işi sözleşmesini imzaladıklarını, 14.03.2023 tarihinde imzalanan sözleşme ile dava dışı ... sözleşmede gösterilen ve bakır kabloları nakliye masrafları dahil olmak üzere müvekkiline teslim etme müvekkilinin ise bu kabloların teslim edilmesi karşılığında KDV dahil olmak üzere 3.510.828,04 TL ödeme borçlarını üstlendiğini, müvekkillerinden... dava dışı şirkete, kablo bedellerinin avans olarak ödenebilmesi için ".... Ortaklığı" lehdar olacak şekilde 3 adet çek keşide etmiş ve bu çekler "... Ortaklığı" tarafından ciro edilerek avans olarak...'e şirketine teslim edildiğini, tamamının muhatabı ...Bankası olan; .... seri No'lu 13.05.2023 vadeli ve 1.170.276,00 TL bedelli, ... seri No'lu 01.06.2023 vadeli ve 1.170.276 TL bedelli ve ... seri No'lu 01.07.2023 vadeli 1.170.276,04 TL bedelli örnekleri ve teslim makbuzu ve çeklerin sözleşmede de kayıt altına alındığını, sözleşmede 3. Sırada yer alan çekin numarasının sözleşmeye sehven ... yazılmış olup davalı şirkete teslim edilen çekin numarasının... olduğunu, bahse konu çeklerin sözleşmeye konu malların teslimi kapsamında verildiğinin sözleşme hükmü ile de sabit olduğunu, sözleşmenin 9. maddesine göre davalı şirketin sözleşmeye konu tüm malzemeleri 24.03.2023 tarihinde teslim etmesi gerekirken teslim borcunu yerine getirmediğini, sözleşmenin "Alacakların Temliki" başlıklı 19. Maddesine göre davalı şirketin müvekkillerinin yazılı iznini almadan alacaklarını temlik edemeyeceği halde daha malzemeleri teslim etmeden ve müvekkilinden izin almadan ... seri No'lu 13.05.2023 vadeli ve 1.170.276,00 TL bedelli ve ... seri No'lu 01.07.2023 vadeli 1.170.276,04 TL bedelli çekleri dava dışı ... ... Anonim Şirketi'ne, davanın konusunu oluşturan... seri Nol'lu çeki ise davacı ... ...'e devrettiğini, taraflarınca davalı tarafından dava dışı ... devredilen ve davalı ile müvekkili şirketler arasındaki satış sözleşmesi gereği avans olarak verilmiş olan... seri numaralı çeklerle ilgili olarak,... seri numaralı çeklerin bankaya ibraz edilip tahsil edilmesi nedeniyle davanın istirdat davasına dönüştüğünü, davalı ... şirketinin yükümlülüklerini ihlal ettiğinin izahtan varetse olduğunu, ... şirketinin sözleşme metininde yer alan bütün teyitleri yani, faturaları, malların hizmetlerin tam ve ayıpsız olarak teslim alınıp alınmadığını ve çeklerin fatura bedelleri karşılığı verilip verilmediğini teyit etmek zorunda olduğunu, ancak faktoringin üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmeyerek müvekkilinin zararına hareket ettiğini, müvekkili şirketlerin dava dışı ...herhangi bir borcunun bulunmadığının objektif ve kesin delillerle sabit olduğunu, muhatabı .... seri numaralı, 01.06.2023 vadeli ve 1.170.276,00 TL bedelli çekin, davalı ... Şirketi tarafından bankaya ibraz edilerek haksız şekilde tahsil edilmesi nedeniyle, çekin ibraz ve ödeme tarihi olan 01.06.2023'ten itibaren işleyecek ticari temerrüt faiziyle davalıdan tahsiliyle birlikte müvekkiline ödenmesine, yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretlerinin davalı ... üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın yetkili olmayan mahkemede açıldığını, müvekkili şirketin faaliyet merkezi ve yerleşim yerinin ... İlçesin de olduğundan yetkili mahkemenin ... olduğunu,davacının çek hakkında müvekkili şirketin meşru hamili olmadığını iddia ettiğini, işbu iddiaların herhangi bir yasal dayanağı bulunmadığını, müvekkili şirketin ... işlemini yaparken sadece alacağın faturaya dayalı olup olmadığını, devir ve temlik aldığı çekin ciro silsilesinin muntazam olarak birbirini takip edip etmediğini incelemekle yükümlü olduğunu ve bu yükümlülüğünü büyük bir titizlikle yerine getirdiğini, işbu davaya konu çeklerin müvekkili şirket ... ... A.Ş. tarafından ... müşterisi ...ile █████/2022 tarihinde imzalanan ... Sözleşmesinin █████/2023 tarihli .... Formu Ödeme Araçları Tevdii Bordrosu ve ... ve ... numaralı faturalara dayanılarak devir ve temlik aldığını, müvekkili şirketin davaya konu çekleri uyması gereken tüm yasal mevzuata uygun olarak devir ve temlik almış olup çekin meşru hamili olduğunu, ilgili faturaların ... Sistemi üzerinden de işlem tarihinde ve sonrasında kontrol edilmiş olup muhatabı tarafından kabul edildiğini, onaylanmış geçerli faturalar olduğunu, davacı yanın ... mevzuatı ve müvekkili şirket hakkındaki beyanlarının aksine müvekkili şirketin tüm yasal yükümlülüklerini büyük bir özenle yerinde getirdiğini, ... şirketlerinin fatura temlik aldıklarını çekleri ödeme teminatı aldıklarını ve asıl olanın faturanın teyit edilmesi olduğunu, çekin arkasındaki her imza arasındaki ticari ilişkiyi kontrol etmenin ... şirketlerinin sorumluluğu olmadığı gibi çekin kambiyo senedi olmasının herhangi bir ciro olmaksızın elden de devrolunabilmesi vb. sebepler ile de ne mümkün olduğunu ne de yasal bir yükümlülük olduğunu, huzurdaki davanın yetkisiz mahkeme de açıldığı için usulden reddine, teyit ses kayıtlarında dinleneceği üzere davaya konu çeki kendi yazdığını karşılığında ürün ve fatura aldığını kabul ettiği için kötüniyetli ve mesnetsiz davanın reddine, 361 Sayılı ..., ... ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2 maddesine uygun hareket eden ve ... kararları ile TK 792 ve 687’nin açık metni gereğince müvekkil Şirketin tamamen iyi niyetli olarak dava konusu çeklere sahip olduğu; kaldı ki bu durumun aksinin, yani müvekkil Şirketin kötü niyetle ve bilerek davacının zararına sebebiyet vermek amacıyla çeki iktisap ettiğinin davacı tarafından kanıtlanması gerektiği ve fakat davacı tarafından bunun kanıtlanamadığı sebepleriyle davanın esas yönünden reddine, tüm yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava, istirdat istemine ilişkindir.Mahkememizce aldırılan █████/2025 tarihli bilirkişi raporunda; ... şirketinin gerekli istihbari çalışmaları ve teyit işlemlerini yaptığına kanaat getirildiği takdirde, temlik aldığı, faturadan kaynaklı alacak karşılığı ... ödediği tutarın teminatı olarak ciro yoluyla sahip olduğu çekin meşru hamili olarak kabul edilmesi gerekeceği, bu halde, davacı tarafın davalı ... Şirketinden talep edebileceği bir tutar bulunmayacağı, aksi halde, davalı ....'nin ciro yoluyla sahip olduğu çek karşılığı Batıkent İş Ortaklığı adına fatura düzenleyip fatura içeriği malları teslim edip etmediği hususunu da araştırmakla yükümlü olup olmadığı noktasında, bu yükümlülüğün yukarıda anılan Yönetmeliğin m.5/f.1 maddesi kapsamında kaldığına karar verilmesi durumunda, somut olayda ... Şirketi tarafından böyle bir araştırma yapıldığı tevsik edilmediği için çek bedelinden davacı tarafa karşı sorumlu olacağının kabulü gerekeceği tespit edilmiştir.6361 sayılı ... Kanunu ile ... İşlemlerinde Uygulanacak Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik ... şirketlerinin çalışma usul ve esaslarını belirlemektedir. Kanun'un "Şirketin yapamayacağı iş ve işlemler" başlıklı 9. Maddesi'nin 1 ve 2. fıkrası ""(1) Doğacak alacaklar açısından ... işleminin gerçekleşmesi, devralınan alacakların fatura veya fatura yerine geçen belgeler ile tevsik edilebilir bir alacak olması ve alacağın doğduğu anda bu durumun fatura veya fatura yerine geçen belgeler ile tevsik edildiğinin kuruluş tarafından takip edilmesine bağlıdır. (2) ... şirketi Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez." şeklinde düzenlenmiştir.6361 sayılı ... Kanunu’nun 9/2. maddenin yollamasıyla 04.02.2015 tarih ve 29257 sayılı ... İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik 5/1. maddesinde ‘Kuruluş tarafından müşteriyi yeteri kadar tanıyacak şekilde istihbarat çalışmalarının yapılması, sadece müşterilerin beyanı veya sözlü teyidi ile işlem yapılmaması gerekir. İstihbarat çalışmasının; a) Öncelikle ilgili mevzuatta yer alan faturanın tarifi, şekli ve nizamına ilişkin düzenlemeler de dikkate alınarak faturadaki bilgilerin kontrol edilmesi, b) İç kontrol sisteminin devralınan faturalara ilişkin gerekli istihbarat ve araştırma yapılmasını sağlayacak ve Merkezi Fatura Kaydı Sisteminde bu faturaların mükerrer olmadığının kontrolü tamamlanmaksızın kullandırım yapılamayacak şekilde oluşturulması, c) Müşterilerin mali durumlarının değerlendirilerek bunların itibarı ve işlem geçmişleri de dikkate alınmak suretiyle gerektiğinde fatura borçlusu ve kambiyo senedi veya diğer senedin keşidecisine de başvurularak borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi ve ulaşılabilmesi mümkün olan ilgili veri tabanlarından yararlanılması yoluna gidilmesi hususları dâhil olmak üzere asgari olarak yukarıda belirtilen usul ve esasları içerecek şekilde yapılır ve bunların yetersiz kalması durumunda ilave yöntemlere başvurulur.’ hükümleri düzenlenmiş olup, ... şirketlerinin gerekli istihbarat çalışmasını nasıl yapacağı ve çalışma usulleri açıkça düzenlemiştir. ...nolu 3.200.193,19 TL ve 23.02.2023 tarihli ... nolu 3.220.810,00 TL tutarlı iki adet faturanın ...ibraz edildiği anlaşılmıştır.... ticaret sicil kayıtları incelendiğinde 23.05.2023 tarihine kadar şirketin ortak ve yetkilisinin ... olduğu, yine ... ortak ve yetkilisinin... olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda her iki şirket ortakları arasına soy adı benzerliği bulunmakta olup, davalı şirket tarafından faturanın sıhhati bakımında bu yönde bir inceleme araştırma yapıldığında dair dosyaya yansır bir delil sunulmamıştır. Bu durumda davalı ... şirketinin yukarıda açıklandığı üzere faturaya konu mal satışının nitelikte olup olmadığı, işlem taraflarının ve faturanın güvenilirliği, fatura konusu malların teslim edilip edilmediğine dair irsaliye veya teyit edici bilgi belge, ilgililerin mali durumları konularında araştırma ve istihbarat çalışması yapması, keşideciden dava konusu çekler yönünden teyit alması gerekirken bu yönde bir araştırma yapmadan ve teyit almadan, sadece kimle yapıldığı belli olamayan telefon konuşmasına dayanarak dava dışı şirketler arasında düzenlenen fatura ve belgelere göre işlem yapmasının mevzuatın kendisine yüklediği istihbarat yükümüne uygun olmadığından ve ... şirketinin ... mevzuatı uyarınca faturaya dayalı alacakları devralabileceğinden ve dava konusu çekin avans niteliğinde verilmiş olması ve karşılığında mal teslim edilmemesi nedeniyle davalı ... şirketinin meşru hamil sıfatından söz edilemeyeceğinden, davacının ödemiş olduğu çek bedelini de ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte istemekte haklı olduğundan davacının davasının kabulü ile; 1.170.276,00 TL'nin 01.06.2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.HÜKÜM: Nedenleri yukarıda açıklandığı üzere;Davacının davasının KABULÜ ile; 1.170.276,00 TL'nin 01.06.2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,İş bu dava nedeniyle alınması gerekli 79.941,55 TL harçtan 19.985,39 TL peşin harcın mahsubu ile kalan 59.956,16 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,Arabuluculuk Kanununun 18/A(13). maddesi uyarınca karar tarihinde yürürlükte bulunan Arabuluculuk Ücret Tarifesi uyarınca ... bütçesinden karşılanan 3.800,00 TL arabuluculuk giderinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,Davacı tarafından yapılan 247,50 TL posta ve tebligat gideri, 6.000,00 TL bilirkişi ücreti, dava açılırken ödenen 20.600,79 TL yargılama harcı olmak üzere toplam 26.848,29 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, Kendisini vekille temsil ettiren davacı yararına hüküm tarihinde yürürlükte olan AAÜT gereğince takdir ve tespit edilen 175.838,64 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde ilgilisine iadesine, Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde ... yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2025.... ¸e-imzalıdır. ¸e-imzalıdır.