Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesinin ticari dağıtım sözleşmesinden kaynaklanan haksız faturalar ve teminat mektubu nakde çevrilmesi istirdat davası istinaf incelemesi.
Özet: Davacı şirketin, davalı distribütör tarafından haksız yere düzenlendiğini iddia ettiği vade farkı ve ücretsiz kitap gönderim bedeli faturalarının iptali, ticari itibarını zedelediğini öne sürdüğü haksızca paraya çevrilen teminat mektubu bedelinin iadesi, bu bedel için borçlu olunmadığının tespiti, 100.000 TL manevi tazminat talebi ve sözleşmenin feshine yönelik istemleriyle açtığı istirdat davasında; davalının ise tüm bu faturaların ve teminat mektubu paraya çevirme işleminin haklı olduğunu savunarak davanın reddini istediği uyuşmazlığın istinaf incelemesine ilişkin bir özettir.
T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 22. HUKUK DAİRESİ
T.C.A N K A R AB Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ22. H U K U K D A İ R E S İ ESAS NO : █████████ (ESASTAN RET )KARAR NO : ████████T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IBAŞKAN : ... (...)ÜYE : ... (...)ÜYE : ... (...)KATİP : ... (...)İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : ANKARA 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ : █████/2024ESAS-KARAR NO : ████████ E - ████████ KDAVANIN KONUSU : İstirdat KARAR TARİHİ : █████/2026YAZILDIĞI TARİH : █████/2026 Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi. GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ İDDİANIN ÖZETİ:Davacı vekili; taraflar arasında dava dışı ... adlı yayın evinin kitaplarının dağıtımının yapılması hususunda ticari ilişki bulunduğunu, █████/2020 tarihinde davacı ile dava dışı yayın evi arasında imzalanan sözleşme öncesinde davalının dava dışı şirketin dağıtıcılığını üstlendiği, asıl dağıtıcı konumunda bulunan davalı ile davacı arasında belirtilen tarih öncesinde bayilik şeklinde yürütülen ticari ilişki bulunduğunu, müvekkilinin davalının dağıtımını üstlendiği kitapların Ankara ilinde ilgililere ulaştırılmasının sağlanması hususunda bayi olarak görev aldığını, taraflar arasında bayilik ilişkisinin sürdürüldüğü dönem içerisinde vade farkı faturası düzenlenmesine ilişkin bir sözleşmenin bulunmadığını, ... (ücretsiz) kitapların davalı tarafından ilgililere dağıtımının sağlanması amacıyla davacıya gönderildiğini, vade farkı ve ... gönderim bedeli faturaları alacak borç ilişkisi kapsamı dışında tutulması gerektiğini, davalı tarafından tek taraflı olarak düzenlenen haksız faturalar düzenlendiğini, ayrıca teminat mektubunun paraya çevrildiği tarih itibari ile davalının davacıdan alacağının bulunmadığını, davalı tarafından teminat mektubunun nakde çevrilmesinin haksız, ağır kusurlu olduğunu, davalı şirketin cari hesap bakiyesi 353.894,09 TL, █████/2020 tarihli 56.726,00 TL bedelli fatura, █████/2020 tarihli 68.548,01 TL bedelli fatura ve seminer hizmet bedeli adı altında düzenlenen 43.660,00 TL bedelli faturayı göstermek suretiyle teminat mektubunu nakde çevirdiğini, seminer hizmet bedelinin davalı şirketin sorumluluğunda olan kısım olduğunu, teminat mektubunun 168.329,33 TL'lik kısmının fazladan nakde çevrildiğini, davalı şirketin davacı şirkete olan borcunu da ödemediğini, teminat mektubunun haksız, dayanaksız ve alacaklı olunmayan miktar ile nakde çevrilmesinin davacı şirketin ticari itibarını zedelediğini, nakde çevirme işleminin sırf davacı şirketin itibarının zedelenmesi ve borca batık görünümü verilmesi için yapıldığını, haksız eylem niteliğinde bulunduğunu belirterek davalı tarafından düzenlenen █████/2020 tarihli, 2020 sezonu ... gönderim bedeli açıklamalı, 56.726,00 TL bedelli, █████/2020 tarihli, Geç ödemeler vade farkı açıklamalı, 68.548,01 TL bedelli faturaların iptaline, haksız olarak paraya çevrilen teminat mektubu tutarı olan 168.329,33 TL yönünden borçlu olunmadığının tespitine ve nakde çevrildiği tarihten itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınmasına, 100.000,00 TL manevi tazminatın teminat mektubunun nakde çevrildiği tarihten itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınmasına, taraflar arasındaki sözleşmenin feshi ve iptaline, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.SAVUNMANIN ÖZETİ:Davalı vekili, davacı şirket ile davalı şirket arasındaki sözleşme ilişkisinin davacı şirketin haksız davranışı ile sona erdiğini, ... kitapların bir distribütörden diğer distribütöre dağıtımına ilişkin fatura ile cari hesap bakiyesinde görünen borcun vadesinin geçmiş olmasına rağmen ödenmemesi nedeniyle vade farkı faturası olmak üzere iki ayrı fatura düzenleyerek davacı şirkete gönderildiğini, fatura bedellerinin talep edilmesinde haklı olduklarını, davacı şirket tarafından düzenlenen faturaların iade edildiğini, cari hesap bakiyesine eklenmiş olan █████/2019 tarihli seminer hizmet bedeli faturasının haksız olmadığını, fatura konusu seminer bedelinin davacı şirketin sorumluluğunda bulunduğunu, cari hesap bakiyesi ile belirtilen fatura bedellerinin ödenmemesi üzerine teminat mektubunun vade tarihine 6 gün kaldığı anda nakde çevrildiğini, teminat mektubunun paraya çevrilmesinin haklı olduğunu bildirerek davanın reddine, karar verilmesini istemiştir.İLK DERECE MAHKEME KARAR ÖZETİ: Mahkemece benimsenen bilirkişi kurulu raporu doğrultusunda: Taraflar arasında dava dışı ... adlı yayın evinin kitaplarının dağıtımının yapılması hususunda ticari ilişki bulunduğu, █████/2020 tarihinde davacı ile dava dışı yayın evi arasında imzalanan sözleşme öncesinde davalının dava dışı şirketin dağıtıcılığını üstlendiği, asıl dağıtıcı konumunda bulunan davalı ile davacı arasında belirtilen tarih öncesinde bayilik şeklinde yürütülen ticari ilişki bulunduğu, davacının davalının dağıtımını üstlendiği kitapların Ankara ilinde ilgililere ulaştırılmasının sağlanması hususunda bayi olarak görev aldığı, tarafların ticari ilişkileri süresi boyunca cari hesaba dayalı olarak alacak borç ilişkilerini ticari defter ve kayıtlarında takip ettikleri, taraflar arasında bayilik ilişkisinin sürdürüldüğü dönem içerisinde vade farkı faturası düzenlenmesine ilişkin bir sözleşmenin bulunmadığı, ticari defter ve kayıtlara göre de böyle bir teamülün olmadığı, ... (ücretsiz) kitapların davalı tarafından ilgililere dağıtımının sağlanması amacıyla davacıya gönderilmesi nedeniyle ücret alındığına ilişkin bir kaydın da bulunmadığı, davalının düzenlenen vade farkı ve ... gönderim bedeli faturaları alacak borç ilişkisi kapsamı dışında tutulması halinde dahi davalı tarafından teminat mektubunun paraya çevrildiği tarih itibari ile davalının davacıdan alacağının bulunduğu, davalı tarafından teminat mektubunun nakde çevrilmesinin haksız, ağır kusurlu ve kötü niyetli olmadığı, davacının vade farkı faturası ve ... gönderim bedeli faturası yönünden davalıya borcunun bulunmadığı, nakde çevirme işlemi nedeniyle belirtilen faturalar karşılığında davalıya ödenen bedellerin iadesinin gerektiği, davalının nakde çevirme işlemini yapmakta kötü niyetli ve ağır kusurlu davranışlarının bulunduğu hususunun ispat edilemediği ve manevi tazminat şartlarının oluşmadığı gerekçeleriyle davanın kısmen kabulüne, davacının "█████/2020 tarihli, , 2020 Sezonu ... Gönderim Bedeli açıklamalı, 56.276,00 TL bedelli" ve "█████/2020 tarihli, Geç Ödemeler Vade Farkı açıklamalı, 68.548,01 TL bedelli" faturalardan borçlu olmadığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine, haksız olarak nakde çevrilen 124.824,01 TL'nin teminat mektubunun nakde çevrilmesi tarihi olan █████/2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiş, hükme karşı taraf vekillerince istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.İSTİNAF SEBEPLERİ:I-) Davacı vekili ; davalı yanın seminer bedeli olan 43.660,00 TL bedelli faturadan sorumlu olmasına rağmen mahkeme ve bilirkişi heyetinin bu hususa dikkat etmediğini, müvekkilinin haksız olarak paraya çevrilen teminat mektubu tutarı olan 168.329,33.-TL. bedelle davalı yana borçlu olmadığının tespitii ve istirdadına ve manevi tazminata karar verilmesi gerekirken kısmen kabul kararı ile vekalet ücreti takdirinin hatalı olduğunu belirterek ilk derece mahkeme kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.II-)Davalı vekili ; davacının müvekkil ile distribütör bayi ilişkisi içerisindeyken söz konusu ilişkiyi haksız bir şekilde sonlandırdığını, davacı tarafın vade farkı ve ... gönderim bedelinden davacının sorumlu olduğunu, cari hesaba dayalı █████/2020 tarihli 56.726,00 TL ve █████/2020 tarihli 65.548,01 TL bedelli faturadan davacının sorumlu bulunduğunu, bildirerek ilk derece mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR :Uyuşmazlık, bayilik ilişkisi kapsamında alacak borç ilişkisinin belirlenmesi ve haksız nakde tahvil edilen teminat mektubu nedeniyle manevi tazminat koşullarının oluşup oluşmadığı hususuna ilişkindir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :Dava, taraflar arasında imzalanan bayilik sözleşmesi kapsamında davacının davalıya borçlu olup olmadığına yönelik menfi tespit, davacı tarafından davalıya fazla ödeme yapılması nedeniyle istirdat, davalı tarafından teminat mektubunun haksız olarak nakde çevrilmesi nedeniyle manevi tazminat istemine ilişkindir.İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.Mahkemece, yargılamanın HMK'da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olmasına, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmamasına, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun isabetli, yeterli gerekçeyle karar verilmiş olmasına, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılığın olmamasına ve özellikle ayrıntılı ve denetime elverişli bilirkişi raporunda yer alan açıklamalara ve manevi tazminat için gerekli koşulların oluşmamasına göre, taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Taraf vekillerinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.1.maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-a-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00TL istinaf karar ve ilam harcından, peşin alınan 427,60TL harcın mahsubu ile bakiye 304,40TL harcın istinaf eden davacıdan alınarak Hazineye irat kaydına,b-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 8.526,73 TL istinaf karar ve ilam harcından, peşin alınan 2.131,68 TL harcın mahsubu ile bakiye 6.395,05 TL harcın istinaf eden davalıdan alınarak Hazineye irat kaydına,3-İstinaf eden tarafından yapılan istinaf posta giderlerinin üzerinde bırakılmasına,4-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından karşı taraf lehine vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,5-HMK'nin 333.maddesi gereğince gider avansından kalanının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,6-Kararın tebliğinin ilk derece mahkemesince yapılmasına,HMK'nin 362/1.a maddesi gereğince dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda kesin olmak üzere █████/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi. Başkan... e-imzalıdır Üye... e-imzalıdır Üye... e-imzalıdır Katip... e-imzalıdır NOT: BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."