ankara bölge adliye mahkemesinde görülen, kooperatifçe yaptırılan altyapı nedeniyle talep edilen katılım bedellerine ilişkin menfi tespit ve iade istemli istinaf davası.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesinde görülen, kooperatifçe yaptırılan altyapı nedeniyle talep edilen katılım bedellerine ilişkin menfi tespit ve iade istemli istinaf davası.

Özet: Davacı kooperatif ile asli müdahilin, kendi imkanlarıyla tamamlayıp kamu idaresine devrettikleri altyapı tesislerine rağmen, idare tarafından kooperatif üyelerinden ve abonelerden haksızca tahsil edildiğini ileri sürdükleri çeşitli altyapı katılım bedellerine ilişkin borçlu olmadıklarının tespiti ve ödenen bedellerin iadesi talebiyle açtıkları davanın, ilk derece mahkemesince kooperatif yönünden husumet yokluğundan, asli müdahil yönünden ise esastan reddedilmesi üzerine, davacılar vekilinin kararı; altyapının kooperatif tarafından tamamlanıp devredildiği, idarenin yapmadığı hizmetin bedelini talep ettiği, ilgili kanun ve yüksek mahkeme içtihatlarına aykırılık teşkil ettiği ve bilirkişi raporunun yetersiz olduğu gerekçeleriyle istinaf ederek bozulmasını talep etmesi üzerine, istinaf mahkemesince uyuşmazlığın Belediye Gelirleri Kanunu hükümleri kapsamında incelenmekte olduğu anlaşılmaktadır.

T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 24. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: ████████ - █████████

T.C.

ANKARA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

24. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : ████████

KARAR NO : █████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

K A R A R

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ANKARA 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : █████/2025

NUMARASI : ████████ E.-████████ K.

DAVANIN KONUSU : Menfi Tespit

İSTİNAF TALEBİNDE

BULUNAN : Davacılar vekili

KARAR TARİHİ : █████/2026

KARAR YAZMA TARİHİ : █████/2026

Mahkemece verilen karara karşı davacılar vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstinaf talebinin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya okunup gereği düşünüldü:

TALEP: Davacı vekili;... parselde bulunan kooperatif alanındaki içme suyu, kanalizasyon ve yağmur suyu altyapısının kooperatif tarafından yaptırıldığını, ... tarafından yapılan kesin kabul işlemleri sonrasında tesislerin idareye devredildiğini, buna rağmen kooperatif üyelerinden abonelik aşamasında çeşitli adlar altında altyapı katılım bedelleri tahsil edildiğini. Altyapının davacı tarafça yaptırılmış olması nedeniyle bu bedellerin talep edilemeyeceğini, tahsil edilen bedellerin hukuka aykırı olduğunu belirterek, davacı kooperatif ve üyelerinin söz konusu alacaklardan dolayı borçlu olmadıklarının tespitine, bedellerin, kooperatife iadesine karar verilmesini talep etmiş, █████/2024 tarihli ıslah dilekçesi ile talebini 947.574,91 TL'ye yükseltmiştir.

ASLİ MÜDAHALE:

Asli müdahil şirket vekili; asli müdahile ait fabrikanın davacı kooperatif sınırları içerisinde bulunduğunu, su aboneliği işlemleri sırasında ... tarafından 49.671,02 TL şebeke hisse bedeli tahsil edildiğini, kooperatif alanındaki altyapının kooperatif tarafından yaptırılarak ...'ye devredildiğini, bu nedenle ayrıca şebeke hisse bedeli alınmasının hukuka aykırı olduğunu, tahsil edilen bedelin yasal dayanağının bulunmadığını belirterek, 49.671,02 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

CEVAP:Davalı vekili; dava konusu ödemelerin kooperatif tarafından değil, bağımsız bölüm maliklerinden ve abonelerden tahsil edildiğini, bu nedenle davacı kooperatifin aktif husumet ehliyeti bulunmadığını savunduğunu, ayrıca 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 23/b maddesinde öngörülen düzenlemenin toplu konut alanlarına ilişkin olduğunu, davacı tarafın ise toplu işyeri yapı kooperatifi niteliğinde bulunduğunu, bu nedenle muafiyet hükümlerinden yararlanamayacağını, bölgeye su ve kanalizasyon hizmetlerinin ulaştırılması için idarece ilave yatırımlar yapıldığını, Belediye Gelirleri Kanunu hükümleri gereğince katılma payı alınmasının yasal olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

MAHKEME KARARI:Mahkemece; davacı ...Kooperatifinin davasının husumet yokluğundan reddine, asli müdahilin davasının esastan reddine karar verilmiş, karara karşı süresinde davacılar vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:Davacı ve asli müdahil vekili; ilk derece mahkemesi kararının dosya kapsamına, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 23. maddesine, Anayasa Mahkemesi ve Danıştay kararlarına aykırı olarak verildiğini, davacı kooperatif tarafından ... Mahallesinde bulunan taşınmazların içme suyu, yağmur suyu ve kanalizasyon altyapısının tamamen kooperatif tarafından yapılarak ...'ye devredildiğini, bu hususun kabul ve devir tutanakları ile ...'nin resmi yazılarında da kabul edildiği halde, ... tarafından kooperatif üyelerinden şebeke hissesi, şebeke tesis katılım payı ve benzeri adlar altında bedel tahsil edilmeye devam edildiğini, davalı idarenin yapmadığı bir hizmetin bedelini talep ettiğini, ayrıca Anayasa Mahkemesinin teknik altyapı bedeline ilişkin iptal kararı ile Sayıştay denetim raporlarının da davacıların iddialarını desteklediğini, ...'nin uygulamasının hukuka aykırı olduğunu, bilirkişi raporunun denetime elverişli olmadığını, dosyadaki resmi yazılar ve ödeme belgelerinin değerlendirilmediğini, bilirkişilerin yalnızca davalı kayıtlarına dayanarak eksik inceleme yaptığını, bu nedenle rapora dayanılarak hüküm kurulamayacağını ileri sürerek, kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE :Dava, davacı kooperatif ve kooperatif üyelerinden, ... tarafından abonelik işlemleri sırasında tahsil edilen şebeke tesis bedeli, şebeke tesis katılım payı, içme suyu tesisi katılım payı, atık su bedeli ve şebeke hisse bedeli gibi altyapı katılım bedelleri nedeniyle borçlu olmadıklarının tespiti ile tahsil edilen bedellerin iadesi; asli müdahil şirket yönünden ise; ödenen şebeke hisse bedelinin faiziyle birlikte tahsili istemine ilişkindir.

01.07.1981 tarihinde yürürlüğe giren 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nda uyuşmazlık ile ilgili düzenlemelerinin incelenmesinde;

“ Kanalizasyon harcamalarına katılma payı:

Madde 87 – Belediyelerce ve belediyelere bağlı müesseselerce, aşağıdaki şekilde kanalizasyon tesisi yapılması halinde, bunlardan faydalanan gayrimenkullerin sahiplerinden, Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı alınır:

a) Yeni kanalizasyon tesisi yapılması,

b) Mevcut tesislerin sıhhi ve fenni şartlara göre ıslah edilmesi.

İki ve daha fazla yol kenarında bulunan gayrimenkuller, hangi yoldaki kanalizasyona bağlanmış ise, payın hesabında o yola ait kanalizasyon giderleri nazara alınır.

Su tesisleri harcamalarına katılma payı:

Madde 88 – Belediyelerce veya belediyelere bağlı müesseselerce beldede aşağıdaki şekillerde su tesisleri yapılması halinde, dağıtımın yapıldığı saha dahilindeki gayrimenkullerin sahiplerinden, Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Payı alınır:

a) Yeni içme suyu şebeke tesisleri yapılması,

b) Mevcut şebeke tesislerinin tevsii ve ıslahı.

Birden fazla yol kenarında bulunan gayrimenkullere ait payın hesabında, bunların yalnız suya bağlandıkları yol üzerindeki uzunlukları esas alınır." şeklinde düzenlendiği görülmektedir.

Dosyadaki bilgi ve belgelerden; kooperatife ait ada içi içmesuyu şebekesi geçici ve kesin kabul tutanağında; kooperatife ait ada parsellerde bulunan 311 adet işyeri için 19303,21 metre uzunluğunda ve belirtilen çapta 3/4 yumuşak plastik boru işinin proje ve uygulamasının ... firması tarafından gerçekleştirildiği belirtilerek, "AÇIKLAMA VE SONUÇ: İlgili kooperatifin içme suyu hattının otopark ve yeşil alandan geçen şebekenin ileride doğabilecek arıza esnasında kazı işlemleri kooperatif veya site yönetimi tarafından yapılacak, arıza idaremiz tarafından giderilecek, zeminin eski haline getirilmesi yönetim tarafından yapılacaktır. Yol yapım çalışması ve kaplaması yapımı esnasında meydana gelen her türlü problem ve arızadan ve inşaatı yapılmamış parsellerdeki sayaç odalarında buşakle ve abone şube hatlarında meydana gelen sorunlardan kooperatif sorumlu olmak şartıyla devir alınması Komisyonumuzca uygun bulunmuştur. Yukarıda belirtildiği şekilde gerekli tetkikler sonucu tesisin kabulü yapılarak 10.04.2009 tarihinde işletmeye alınmış ve kabul tutanağı 5 nüsha olarak tanzim ve imza edilmiştir. Komisyon Başkanı (imza), üye (imza), üye (imza), davalı kooperatif (mühür-imza), onaylayan (imza), onaylayan (imza)" şeklinde, yine kooperatife ait atıksu ve yağmursuyu şebekesi devir tutanağında ise; "SONUÇ: Kanalizasyon .... şebekesinin devralınması uygundur. NOTLAR: 1)AS=Atıksu, YS=Yağmursuyu demektir. 2)Araç trafiğine açık olan imarlı yollar ile ada dışındaki yollarda inşa edilmiş olan şebekelerin işletme ve onarım sorumluluğu ...'ye aittir. 3)Araç trafiğine açık olmayan yollar ile yeşil alan park vs alanlardan geçen şebekelerin işletme bakım ve onarım sorumluluğu ilgili kooperatif resmi özel kuruluş ve şahıslara aittir. 4)Kooperatif yönetim kurulunun 30.10.2015 tarih ve 06 sayılı Komisyonunca tespit edilen eksikliklerin kendileri tarafından en kısa sürede yapılacağına dair aldıkları ekteki karara istinaden devir tutanağı tutulmuştur." şeklinde ifadelerin yer aldığı görülmektedir.

Açıklanan mevzuat uyarınca, davalı tarafından katılım ve şebeke hisse bedeli talep edilebilir ise de, söz konusu durumun kanalların bir program dahilinde davalı idare tarafından yapılması veva ıslahı halinde davalı tarafından tahsil edilebilecek olup, kooperatif tarafından yapılmış ve davalı idare tarafından herhangi bir yatınm söz konusu olmayan yerler bakımından kanal katılım bedeli alınması söz konusu değildir. (Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin ██████████ e, █████████ k. Sayılı onama ilamına esas gerekçede ifade edilmiştir.)

Bu kapsamda; taraflar arasında şebekelerin davacı kooperatif tarafından yapıldığı hususunda ihtilaf bulunmadığı, kabul tutanaklarında da "araç trafiğine açık olan imarlı yollar ile ada dışındaki yollarda inşa edilmiş olan şebekelerin işletme ve onarım sorumluluğunun ve şebekenin ileride doğabilecek arıza esnasında kazı işlemleri kooperatif veya site yönetimi tarafından yapılacak, arıza idaremiz tarafından giderilecek, zeminin eski haline getirilmesi yönetim tarafından yapılacaktır." hükümleri yer aldığı, ifade edilen arızalardan dolayı davalının bedel talep edemeyeceği anlaşılmaktadır.

Buna göre; ödemelerin davacı kooperatif tarafından yapılmadığı anlaşıldığından husumet yokluğundan davanın reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamakla birlikte, asli müdahilin talebi yönünden inceleme yapılması gerekecektir.

Bu itibarla, mahkemece, yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda █████/2025 tarihli raporu ibraz eden bilirkişi heyetinden ek rapor alınarak asli müdahilin talep edebileceği şebeke hisse bedelinin belirlenmesinin ardından ortaya çıkacak sonuca göre karar verilmesi gerekmektedir.

Belirtilen nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine, asli müdahilin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK.'nın 353/1-a,6 maddesi gereğince, mahkeme kararının kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK.'nın 355. md. hükmüne göre istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenler ile;

1-)Ankara 12.Asliye Ticaret Mahkemesinin █████/2025 tarih, ████████ E.-████████ K. sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,

2-)Dosyanın yukarıda açıklandığı şekilde karar verilmek üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

3-)Davacılar tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına,

4-)Davacılar tarafından yatırılan istinaf peşin harcının istek halinde başvurana iadesine,

5-)Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a maddesi gereğince KESİN olmak üzere █████/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.

Başkan

Üye

Katip