Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi, trafik kazası kaynaklı maddi tazminat (değer kaybı ve mahrumiyet) talepli davanın, sigorta şirketi ve işletenin pasif husumetine ilişkin istinaf başvurusunu karara bağlamıştır.
Özet: Bu hukuki evrak, davacının bir trafik kazası sonucu oluşan araç değer kaybı ve mahrumiyet bedeli talebiyle açtığı maddi tazminat davasında, ilk derece mahkemesinin davayı kısmen kabul ederek bir davalı ile sigorta şirketini sorumlu tutması ancak aracın işleteni olan şirketi pasif husumet yokluğu gerekçesiyle reddetmesi üzerine, davacının işletenin hukuken kusursuz sorumlu olduğu ve bilirkişi raporunun bu yönde olduğu iddialarıyla ilk derece mahkemesi kararının işleten şirkete ilişkin kısmına yönelik istinaf başvurusunu değerlendirmektedir.

T.C. SAKARYA BAM 3. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: █████████ - █████████
T.C.SAKARYABÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 3. HUKUK DAİRESİDOSYA NO : █████████ KARAR NO : █████████T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IBAŞKAN :... (...)ÜYE :... (...)ÜYE :... (...)KATİP :... (...)İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : KOCAELİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ : 18.07.2025NUMARASI : ████████ Esas - ████████ KararİSTİNAF YOLUNABAŞVURAN DAVACI : ... - ...VEKİLİ : Av. ...DAVALI : 1-AXA SİGORTA ANONİM ŞİRKETİVEKİLİ : Av. ...DAVALI : 2-TUNCAY NAKLİYAT HAYVANCILIK SEYAHAT TURİZM OTOMOTİV PETROL İNŞAAT SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ VEKİLİ : Av. ...DAVALI : 3-... - ..., ...İHBAR OLUNAN : KOCAELİ SU VE KANALİZASYON İDARESİ VEKİLİ : Av. ...DAVANIN KONUSU : Maddi Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)BAŞVURU TARİHİ : 12.08.2025 İSTİNAFA GELİŞ TARİHİ: 06.10.2025 KARAR TARİHİ : 18.06.2026İLAM YAZIM TARİHİ : 22.06.2026İstinaf incelemesi için Dairemize gönderilen dosyadaki tüm belgeler ve Dairemiz üyesi tarafından hazırlanan raporlar incelendi. Davanın Dairemizin görev alanına girdiği, ilk derece mahkemesi kararının kesin olmadığı, istinaf başvurusunun süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirildiği anlaşılmakla;GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ : Davacı vekili dava dilekçesinde; davacıya ait 41 ... 626 plakalı araç ile davalı Tuncay Seyahate ait ve diğer davalı ...'un kullandığı 41 ... 153 plakalı araçların █████/2024 tarihinde yaptıkları kaza sonucu davacının aracının hasarlandığını belirterek, kaza nedeniyle meydana gelen şimdilik 1.000,00 TL araç değer kaybının tüm davalılardan, 1.000,00 TL araç mahrumiyet bedelinin davalı sigorta dışındaki davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı Axa Sigorta A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; davacının davalı şirkete usulüne uygun başvuru yapmadığı için dava şartı yokluğundan davanın reddi gerektiğini, davacının alacağını belirleyebilecek durumda olduğu için belirsiz alacak davası açmakta hukuki menfaat bulunmadığını, müvekkil şirketin sorumluluğunun sigortalının kusuru ve poliçe limiti olan 200.000,00 TL ile sınırlı olduğunu, davacının aracındaki değer kaybı bedeli olan 33.753,00 TL'nin davadan önce 05.12.2024 tarihinde davacı vekiline ödendiğini ve ayrıca kasko sigortacısına 75.607,24 TL rücuen tazminat ödemesi yapıldığını, zamanaşımının dolduğunu, aracın daha önce hasar görmesi halinde birden fazla kez değer kaybına uğrayamayacağını ve davacının geçmiş kaza kayıtlarını sunması gerektiğini, sigortalı araç sürücüsüne atfı kabil kusur bulunmadığını ve uyuşmazlığın haksız fiilden kaynaklanması ile aracın hususi nitelikte olması sebebiyle avans faizi talebinin reddi gerektiğini beyan ederek davanın usul ve esastan reddini istemiştir. Davalı Tuncay Nakliyat Hayvancılık Seyahat ... Şirketi vekili cevap dilekçesi ile; öncelikle davacı tarafından müvekkili şirkete karşı arabuluculuk başvurusu yapılmadığı için dava şartı eksikliğinden davanın usulden reddi gerektiğini, esasa ilişkin olarak ise; kazaya karışan aracın Kocaeli Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü'ne uzun süreli kiralandığını ve bu nedenle kaza anında müvekkil şirketin işleten sıfatının bulunmadığını, aracın sürücüsünün, Kocaeli Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü'nün çalışanı olan ... olduğunu, dolayısıyla kazada müvekkil şirkete kusur atfedilemeyeceğini ve asıl sorumluluğun araç sürücüsüne ait olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir. Davalı ... cevap dilekçesi sunmamıştır.Davacı vekili ıslah dilekçesinde dava değerini toplam 66.247,00 TL olarak arttırmıştır. İlk derece mahkemesi tarafından, davanın kısmen kabulü ile, davanın davalı Tuncay Nakliyat yönünden pasif husumet yokluğu nedeni ile usulden reddine, 32.000,00 TL araç mahrumiyet bedelinin kaza tarihi olan █████/2024 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'dan alınarak davacıya verilmesine, 36.247,00 TL araç değer kaybına ilişkin tazminatın davalı ... yönünden kaza tarihi olan █████/2024, davalı Axa Sigorta AŞ yönünden ise temerrüt tarihi olan █████/2024 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, karar verilmiştir. Yerel mahkemenin bu kararına karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. Davacı vekili istinaf dilekçesinde; yerel mahkeme tarafından Tuncay Nakliyat isimli şirket hakkında pasif husumetten davanın reddine karar verilmişse de bu kararın hatalı olduğunu, zira alınan bilirkişi raporunda 41 ... 153 plakalı araç sahibi/işleteninin ve aracı sigortalayan Axa Sigorta A.Ş. Nin kazada fiilen kusuru olmasa da yasal mevzuat gereği kusursuz sorumluluğunun olduğu görüşüne yer verildiğini, dolayısıyla kararın bilirkişi raporu ile çelişki içerdiğini, davalı Tuncay Nakliyat'ın başka bir kişi ile aralarında uzun dönem kira ilişkisi bulunduğunu ispat edemediğini ve dosyaya sunulan hizmet alım sözleşmesinin hiçbir yerinde davacıya ait araca çarpan 41 ... 153 plakalı aracın üçüncü kişiye kiralandığına ilişkin bir bilgi vs bulunmadığını, bununla beraber 41 ... 153 plakalı aracın İSU'ya kiralandığına ilişkin de hiçbir kayıt olmadığını, hizmet alım sözleşmesinde plaka adı yer almadığını, bu iddianın soyut ve tamamen sorumluluktan kurtulmaya yönelik olduğunu, dolayısıyla davanın husumet yokluğu nedeniyle red kararının istinaf incelemesi neticesinde kaldırılarak davanın bu davalı yönünden de kabulüne karar verilmesini istemiştir. Dava, trafik kazasından kaynaklanan araç değer kaybı ve araç mahrumiyet bedellerinin tahsili istemine ilişkindir.2918 Sayılı KTK hükümlerine göre, trafik kaydı "işleteni" kesin olarak gösteren bir karine değilse de, onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak, trafik kaydına rağmen işletenliğin üçüncü kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir yasa hükmü yoktur. Aynı yasanın 3. maddesinde, "İşleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." şeklinde tanımlanmıştır. Aynı kanunun 85. maddesinde ise, "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." hükmüne yer verilmiştir. Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından yararlanılmasının uzun süre başka bir kimseye devir edilmesi halinde, malikin araç üzerinde fiili hakimiyeti kalmamış, ekonomik yönden de bir yararlanma olanağı kalmamış olacağından, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip, bunun sonucu olarak da araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir. Yargıtay'ın uygulamalarında, işleten sıfatının belirlenmesinde araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması ve fiili hakimiyetin uzun süreli olması gerekmektedir. Ancak, bu konuda getirilecek delillerin üçüncü kişileri bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması, özellikle zarara uğrayanların haklarına halel getirecek bir sonuç yaratmaması şarttır.Dava konusu olayda; kazaya sebebiyet veren davalı şirket aracının 19.04.2021 tarihli "Şoförsüz-Yakıtsız Araç ve İş Makinası Kiralama Hizmet Alımına İlişkin Sözleşme" çerçevesinde dava dışı İSU'ya kiralandığı sunulan belgeler ve gelen resmi yazı cevaplarından anlaşıldığından, olay tarihinde araç üzerinde fiili hakimiyeti bulunmayan davalı şirkete ilişkin açılan davanın husumetten reddi kararı usul ve yasaya uygun ise de davanın aracın kayıt malikine yöneltilmesinde davacının kusuru bulunmadığından davanın reddi sebebiyle adı geçen davalı yararına vekalet ücretine hükmedilmesi doğru görülmediğinden davacı vekilinin istinaf sebeplerinin bu çerçevede kabulü gerekmiştir. Dairemizce ilk derece mahkemesinin kararı HMK'nın 355 maddesi gereğince istinaf sebepleri ve kamu düzenini ilgilendiren hususlar yönünden incelenmiştir. İlk derece mahkemesi tarafından davalı şirket yönünden davanın husumetten reddine karar verilmesine rağmen davalı şirket lehine vekalet ücretine hükmedilmesi hatalı bulunmuş ise de; anılan yanılgının giderilmesi için yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığından, HMK 353/1-b-2 maddesi gereğince dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde davacı vekilinin istinaf başvurusu kabul edilerek ilk derece mahkemesinin kararı kaldırılmış, ilk derece mahkemesinin kararının vekalet ücretine ilişkin 8. fıkrası hükümden çıkarılmak, hükmün diğer yönleri aynı kalmak suretiyle yeniden esas hakkında hüküm kurulmuştur.H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE, Kocaeli 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin ████████ esas ████████ karar sayılı kararının HMK'nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,2-HMK'nun 353/1-b-2 maddesi uyarınca yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden;DAVANIN KISMEN KABULÜ ile,A)Davanın davalı Tuncay Nakliyat yönünden pasif husumet yokluğu nedeni ile usulden REDDİNE,B)32.000,00 TL araç mahrumiyet bedelinin kaza tarihi olan 06.07.2024 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'dan alınarak davacıya verilmesine,C)36.247,00 TL araç değer kaybına ilişkin tazminatın davalı ... yönünden kaza tarihi olan 06.07.2024, davalı Axa Sigorta AŞ yönünden ise temerrüt tarihi olan 05.09.2024 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,D)Harçlar Kanunu uyarınca alınması gerekli 4.661,95 TL harçtan, peşin alınan 1.558,94 TL harcın mahsubatı ile bakiyye 3.103,01 TL harcın davalılar Axa Sigorta ve ...'dan müşterek ve müteselsilen (sigorta şirketinin sorumluluğu 1.648,00 TL ile sınırlı olmak üzere) tahsiline,E)Davacı tarafından yapılan 1.986,54 TL harç ve 7.287,00 TL sair gider olmak üzere toplam 9.273,54 TL yargılama giderinin davalılar Axa Sigorta ve ...'dan müşterek ve müteselsilen (sigorta şirketinin sorumluluğu 4.925,17 TL ile sınırlı olmak üzere) tahsili ile davacıya verilmesine,F)Hazine tarafından karşılanan 3.200,00 TL arabuluculuk ücretinin davalı sigorta şirketinden tahsili ile hazineye irat kaydına,G)Davacı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden 45.000,00 TL vekalet ücretinin Axa Sigorta ve ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, 3-İstinaf başvurusunda bulunan davacının yatırdığı istinaf karar harcının talep halinde iadesine, 4-Davacı tarafından yapılan 690,00 TL istinaf giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, 5-Kullanılmayan istinaf gider avansının yatırana iadesine, 6-Karar tebliği, harç takibi ve avans iade işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK.362/1-a maddesi gereğince kesin olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 22.06.2026 Başkan ... e-imzalıdır Üye ... e-imzalıdır Üye ... e-imzalıdırKatip ... e-imzalıdır *İşbu evrak 5070 sayılı Kanunun 5. maddesi gereğince Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır*