Danıştay 9. Daire, belediye tarafından kurulan komisyonca Vergi Usul Kanununun 72. maddesine aykırı olarak takdir edilen matrah üzerinden kesilen üç kat vergi ziyaı cezalı yangın sigorta vergisi uygulamasını incelemiştir.
Özet: Yangın sigorta poliçelerinin süresinde ibraz edilmemesi üzerine bir şirket adına belediye tarafından oluşturulan komisyonca takdir edilen matrah üzerinden resen tarh edilen üç kat vergi ziyaı cezalı yangın sigorta vergisinin iptali talebiyle açılan davada, ilk derece ve bölge idare mahkemeleri, matrahın Vergi Usul Kanununun 72. maddesine uygun bir takdir komisyonu yerine, araştırma yapılmaksızın belediyece kurulan bir komisyon tarafından belirlenmesini hukuka aykırı bularak vergi ve cezanın kaldırılmasına karar vermiştir; belediye ise, kendi komisyonunun beyan dışı kalan belediye gelirlerini tespit etme yetkisi olduğunu ve önceki içtihatları gerekçe göstererek bu kararların bozulmasını talep etmektedir.
T.C.
D A N I Ş T A YDOKUZUNCU DAİRE Esas No : █████████ Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı- ...VEKİLLERİ : Av. ...- Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Anonim Şirketi VEKİLLERİ : Av. ...- Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ:Dava konusu istem: Davacı şirket adına, 2019 ila 2021 arasındaki dönemi kapsayan yangın sigorta poliçelerinin 15 günlük sürede ibraz edilmediğinden bahisle davalı idare tarafından oluşturulan komisyonca takdir edilen matrah üzerinden 2020/Mayıs dönemi için re'sen tarh edilen üç kat vergi ziyaı cezalı yangın sigorta vergisinin kaldırılması istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; Mahkemenin █████/2022 tarihli ara kararına davalı idarece verilen █████/2022 tarihli cevapta "Birinci savunmamızın birinci maddesinde davacının ... T.A.Ş’den tahsil edilen primler nedeniyle verilen beyannamesinin eksik olduğunu bildirmişsek de esasen davacının 2020/Mayıs döneminde farklı şirketler dolayısıyla yangın sigorta vergisi beyannamesi verdiği ancak bu beyannamede ... T.A.Ş.'den tahsil ettiği pirimlerden kaynaklanan matrahın bulunmadığı, bu şirkete bağlı olarak yangın sigorta vergisi beyannamesi vermediği kayıtlarımızdan anlaşılmıştır." dendiği, bu itibarla dava konusu cezalı tarhiyatın beyan edilen verginin eksik olması sebebiyle yapılan ikmalen tarhiyat olmadığı, dava konusu cezalı tarhiyatın re'sen tarhiyat yoluyla yapıldığının anlaşıldığı olayda, matrah takdirinde bulunacak takdir komisyonunun Vergi Usul Kanunu'nun 72. maddesinde öngörüldüğü üzere Kanunda sayılan kişilerden müteşekkil heyet halinde toplanıp karar alması gerektiği halde, sadece davalı idarece kurulan komisyonca matrah takdirinde bulunulduğu, davacı şirketin defterlerinin istenilmediği, hiçbir araştırma ve inceleme yapılmadığı, Mahkemelerinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının gerekçe kısmında yazılı, ... tarih ve ... sayılı "İşletme Dönemi Yangın, Yangına Bağlı Kar Kaybı, Makine Kırılması, Makina Kırılmasına Bağlı Kar Kaybı Sigorta Poliçesi"nde "yangın ve yangına bağlı kar kaybı" adı altında yer verilen 5.821.875,00 USD prim tutarı matrah kabul edilerek kanun hükümlerine aykırı matrah takdir edildiği görüldüğünden, Vergi Usul Kanununun 72. maddesine uygun olarak oluşturulmayan söz konusu komisyonca takdir edilen matrah üzerinden yapılan dava konusu üç kat vergi ziyaı cezalı yangın sigorta vergisi tarhiyatında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu vergi cezaların kaldırılmasına karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: 2464 sayılı Kanun'un 98.maddesinde; "Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanuna göre alınacak vergi, harç ve katılma payları hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanun'u ile 6163 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve bunların ek ve tadilleri hükümleri uygulanır" hükmü gereği kendisine tevdi edilen yetki ve görevi kapsamında yangın sigorta vergisinin doğru, eksiksiz ve yasa hükümlerine uyularak tahsil edilmesini sağlamak, verginin tarh, tahakkuk aşamalarında kanuna aykın halleri tespit ettiğinde ise gerekli yasal işlemleri 213 Sayılı Vergi Usul Kanun'u çerçevesinde yapma yetkisi olduğu, Belediyece oluşturulan komisyonun takdir komisyon olmadığı, benzer bir olayda Danıştay 9.Dairesinin E:████████, K:████████ sayılı kararında; "Her ne kadar 213 sayılı Vergi Usulü ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununda, belediyelerin takdir komisyonu kuracaklarına ilişkin açık bir hüküm yoksa da beyan dışı kalmış belediye gelirlerine ilişkin olaylarda memur veya yoklama sureti ile yapılan tespitlerin memur veya yoklama yerine, belediyece oluşturulacak bir komisyon aracılığı ile yapılamayacağına dair, aksine bir hüküm de mevcut değildir. Bu itibarla belediyece kurulan komisyon aracılığı ile dönem matrahının tespiti yerinde olduğundan..." içtihadı ile beyan dışı bırakılmış belediye gelirlerinin oluşturulacak bir komisyon aracılığı tespit edilmesinde hukuka aykırı bir yön olmadığına hükmedilmiş olduğu, dava konusu işlemin öncesinde oluşturulan komisyonun da bu nitelikte olduğu, ayrıca davacı şirketçe ilgili döneme ilişkin yangın sigorta poliçeleri sunulmadığı gibi, █████/2022 günlü yazıya davacı şirket tarafından "Şirketimiz ile Belediyeniz arasında ... Çelik T.A.Ş’ ye ait poliçelerden kaynaklanan yangın sigortası vergisine ilişkin, henüz Danıştay incelemesi aşamasında bulunan idari yargı süreci devam etmekte olduğundan, bu sürecin tamamlanmasını takiben gerekli bilgi ve belgelerin paylaşılabileceği" şeklinde verilen cevaptan, matraha esas bir poliçe olduğu, ancak davacı tarafından ibraz edilemediğinin anlaşıldığı, bu beyan üzerine de re'sen vergilendirme yoluna gidildiği, diğer yandan kararda atıf yapılan ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararınındaki poliçenin tutarı USD cinsinden olup poliçe kapsamındaki riskin artmasına, dolayısı ile primlerin farklılaşmasına neden olacak herhangi bir durum olmadığından bu matrahın esas alınmasında da hukuka aykırılık bulunmadığı iddialarıyla kararın bozulması istenilmiştir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY: Davacı şirket adına, 2019 ila 2021 arasındaki dönemi kapsayan yangın sigorta poliçelerinin 15 günlük sürede ibraz edilmediğinden bahisle davalı idare tarafından oluşturulan komisyonca takdir edilen matrah üzerinden 2020/Mayıs dönemi için re'sen tarh edilen üç kat vergi ziyaı cezalı yangın sigorta vergisinin kaldırılması istemine ilişkindir.İLGİLİ MEVZUAT:213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun "Takdir kararı" başlıklı 31. maddesinde, takdir komisyonunca belli edilen matrah veya matrah kısmının takdir kararına bağlanacağı belirtilmiş, "Komisyonların görevleri" başlıklı 74. maddesinin (a) fıkrasının 1. bendinde, yetkili makamlar tarafından istenilen matrah ve servet takdirlerini yapmak; 2. bendinde de vergi kanunlarında yazılı fiyat, ücret veya sair matrah ve kıymetleri takdir etmek, komisyonun görevleri olarak belirlenmiştir. Kanun'un "Maksat" başlıklı 134. maddesinde; vergi incelemesinden maksadın, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamak olduğu düzenlenmiştir. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 102. maddesinde;" 213 sayılı Vergi Usul Kanununda belirtilen vergi inceleme yetkisi hariç olmak üzere; 1. fıkrasında Belediye Gelir Şube Müdürü, Gelir Şube Müdürü olmayan yerlerde Belediye Hesap İşleri Müdürü, Hesap İşleri Müdürü olmayan yerlerde Muhasebeci, Vergi Dairesi Müdürünün sıfat ve yetkisini haiz olduğu, 2. fıkrasında Vergi Usul Kanununda mahallin en büyük malmemuruna verilmiş görev ve yetkilerin, Belediye Gelirleri Kanunu uygulaması yönünden Belediye Başkanı tarafından kullanılacağı hüküm altına alınmıştır.HUKUKİ DEĞERLENDİRME:Dava dosyasının incelenmesinden, davacı şirketin 2019 ila 2021 arasındaki dönemi kapsayan yangın sigorta poliçelerini 15 günlük sürede ibraz etmediğinden bahisle davalı idare ce oluşturulan komisyon tarafından; davacı şirket ile ... Çelik Fabrikaları T.A.Ş. ile aralarında düzenlenen ... tarih ve ... sayılı "İşletme Dönemi Yangın, Yangına Bağlı Kar Kaybı, Makine Kırılması, Makina Kırılmasına Bağlı Kar Kaybı Sigorta Poliçesi" nden kaynaklanan ve davacı adına 2014/Mayıs dönemi için yapılan cezalı tarhiyata karşı açılan davada, ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K;... sayılı dosyasında matraha esas alındığı belirtilen yangın ve yangına bağlı kar kaybı teminatlarından alınan 5.821.875,00 USD net prim tutarı emsal alınarak takdir edilen matrah üzerinden davacı adına 2020/Mayıs dönemi için, üç kat vergi ziyaı cezalı yangın sigorta vergisinin re'sen tarh edildiği anlaşılmaktadır.Davalı idarenin savunma ve temyiz dilekçesinde sözü edilen Danıştay 9.Dairesinin █████/1986 tarih ve E:████████, K:████████ sayılı kararında belirtilen "Her ne kadar 213 sayılı Vergi Usulü ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri kanunlarında, belediyelerin takdir komisyonu kuracaklarına ilişkin açık bir hüküm yoksa da beyan dışı kalmış belediye gelirlerine ilişkin olaylarda memur veya yoklama sureti ile yapılan tespitlerin memur veya yoklama yerine, belediyece oluşturulacak bir komisyon aracılığı ile yapılamayacağına dair, aksine bir hüküm de mevcut değildir." şeklindeki içtihadımız gereği; Mahkemece 213 sayılı Vergi Usul Kanunun'daki 72. madde uyarınca yapılan hukuki değerlendirme yerinde görülmemiş ise de, 2020/Mayıs dönemi için yapılan matrah takdirine; 2014/Mayıs dönemi için davacı adına yapılan cezalı tarhiyatın dayanağı olan ... tarih ve ... sayılı "İşletme Dönemi Yangın, Yangına Bağlı Kar Kaybı, Makine Kırılması, Makina Kırılmasına Bağlı Kar Kaybı Sigorta Poliçesi" nde belirtilen yangın ve yangına bağlı kar kaybına ilişkin net prim tutarı olan 5.821.875,00 USD tutarı teşmil edilerek vergilendirmede kıyas yasağı ilkesi uyarınca emsal alınmasında ve bu matrah üzerinden yapılan cezalı tarhiyatta hukuka uygunluk bulunmadığından yazılı gerekçeyle davanın kabulüne ilişkin verilen Vergi Mahkemesi kararına karşı, davalı idarece yapılan istinaf başvurusunu reddeden Vergi Dava Dairesi kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamıştır.KARAR SONUCU:Açıklanan nedenlerle;1.Davalının temyiz isteminin reddine,2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA, 3.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... Vergi Mahkemesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.