Adana BAM, yangında zayi olan keşide edilmemiş çeklerin iptali talebinde davacının aktif dava ehliyeti üzerine istinaf değerlendirmesi.
Özet: Yangında telef olduğu iddia edilen, henüz keşide edilmemiş çek koçanlarının iptali talebiyle açılan davada, ilk derece mahkemesi Türk Ticaret Kanununun ilgili hükümleri uyarınca keşidecinin aktif dava ehliyeti bulunmadığı gerekçesiyle talebi reddetmiştir; davacı taraf ise istinaf başvurusunda, söz konusu çeklerin tedavüle girmediği için bahsi geçen maddelerin uygulanamayacağını, blank yaprakların ticari risk teşkil ettiğini ve hukuki güvenlik ihtiyacının göz ardı edildiğini belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.
T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ
T.C.ADANABÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 9. HUKUK DAİRESİDOSYA NO : █████████ KARAR NO : █████████T Ü R K M İ L L E T İ A D I N AB Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R IBAŞKAN : ... (...)ÜYE : ... (...)ÜYE : ... (...)KATİP : ... (...)İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ : █████/2026NUMARASI : ████████ Esas ve ████████ KararDAVACI : ... VEKİLİ : Av. ... DAVANIN KONUSU : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali)İSTİNAF KARARININKARAR TARİHİ : █████/2026KARAR YAZIM TARİHİ : █████/2026 .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████/2026 tarih, ████████ Esas ve ████████ Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin sahibi olduğu ... Bankası ... Şubesi'ne ait çek defterinin █████/2024 tarihinde yangında telef olduğunu, çek defterinin yazılmamış çek koçanlarının numaralarının ... olduğunu, müvekkilinin yazılmamış çek koçanlarının araç içerisinde telef olduğunu bildiğini, hem ticari risk olarak gözükmemesi hem de telef olmamış ise de bir şekilde iyi niyetli olmayan üçüncü kişiler tarafından tedavüle girmesinden ve bu nedenle mağduriyetlerin yaşanmasından endişe ettiğini, bu nedenlerle; söz konusu çeklerin iptaline, yazılmamış çeklerin dava sonuna kadar ödenmemesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesine karar verilmesini talep etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ :.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████/2026 tarih, ████████ Esas ve ████████ Karar sayılı kararında, T.T.K.nun 757. ve 764. maddeleri göz önüne alındığında davacının talebinin dayanağı olup kaybolduğu iddia edilen ... numaralı çek koçanlarının sahibi olduğunu, 6102 sayılı TTK.nun 818/1-s madde delaletiyle aynı yasanın 757 vd. maddeleri gereğince çekin rızası dışında elinden çıkması sonucu dava açma hakkının lehdar ve hamile tanındığını, keşidecinin bu yasal hükümlere dayanarak dava açma talebinde bulunmayacağını, bu haliyle tedbir talep eden davacının aktif dava ehliyetinin bulunmadığını, bu nedenlerle; davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; çek yapraklarının henüz keşide edilmediğini, üzerinde lehtar, bedel, keşide tarihi ve imza bulunmadığını, mahkemenin gerekçe gösterdiği TTK 757 ve 764. maddelerinin yalnızca tedavüle çıkmış veya lehtara ulaşmış çekler için uygulanabileceğini, keşide edilmemiş bu çeklerin çek sahibi müvekkil açısından potansiyel bir ticari risk oluşturduğunu, çek defterinin █████/2024 tarihinde meydana gelen yangın sonucu zayi olması, kötü niyetli üçüncü kişiler tarafından doldurulma ve tedavüle çıkarılma riskini oluşturduğunu, müvekkilin bankaya resmi olarak zayi bildiriminde bulunduğunu, çek numaralarının sisteme işlendiğini, mahkemenin davacı müvekkilin aktif dava ehliyetini bulunmadığı gerekçesiyle davayı reddettiğini, çeklerin henüz tedavüle çıkmadığını ve müvekkilin ticari ve hukuki güvenliğini koruma ihtiyacını göz ardı ettiğini, bu nedenlerle; ....Asliye Ticaret Mahkemesi’nin █████/2026 tarih, ████████ Esas ve ████████ Karar sayılı kararının kaldırılmasına, davaya konu olan yazılmamış çek yapraklarının iptaline karar verilmesine, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.DELİLLER :.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████/2026 tarih, ████████ Esas ve ████████ Karar sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamı HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :Dava, çek iptali istemine ilişkindir. Davacı tarafından, müvekkiline ait çeklerin çekin yangında telef olduğu iddia edilerek, çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesi talep edilmiş, İlk Derece Mahkemesi'nce yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiştir.Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. TTK' nun 818/1-s maddesi yollaması ile çekler hakkında da uygulanacak olan aynı kanunun 757 maddesinde iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişinin, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebileceği, 759. maddesinde poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptalinin istenebileceği, iptal talep edenin poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sunmak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlü olduğu düzenlenmiştir. 6102 sayılı TTK'nun 651. maddesi ve yine TTK'nun 778 ve 818/s bendi yollaması ile aynı Kanunun 757 ve devamı maddelerine göre açılacak kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptali istemine ilişkin davalarda, dava açma yetkisi hamile ait olup, keşidecinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.Somut olayda, davacının keşideci olup, söz konusu çeklerin yetkili hamili olmadığı, bu nedenle zayi nedeniyle çek iptali davası açamayacağı, mahkemece, davanın reddine ilişkin olarak verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmıştır.Yukarıda belirtilen sebeplerle, ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşıldığından HMK'nin 353/1-b.1 maddesi uyarınca davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve buna dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :1)-.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████/2026 tarih, ████████ Esas ve ████████ Karar sayılı kararına karşı davacı vekili tarafından yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,2)-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 732,00.TL maktu istinaf karar harcı yatırıldığından davacıdan yeniden HARÇ ALINMASINA YER OLMADIĞINA,3)-6100 sayılı HMK'nın 326/1 maddesi gereğince davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA, 4)-6100 sayılı HMK'nın 330. maddesi gereğince inceleme duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,5)-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının kararın kesinleşmesi halinde İADESİNE,6)-6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesince karar tebliğ işlemlerinin ilk derece mahkemesince YAPILMASINA, Dair, 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle; 6100 Sayılı HMK'nun 362/1-ç maddesi gereğince kesin olmak üzere █████/2026 tarihinde karar verildi. Başkan e-imzalıdır Üye e-imzalıdır Üye e-imzalıdır Katip e-imzalıdır