Danıştay, Ukrayna-Rusya savaşı nedeniyle yatay geçiş başvurusunun reddi ve YÖKün eğitim kalitesini koruma amaçlı sıralama şartı kararının temyizine ilişkin inceleme.
Özet: Bu karar, Ukrayna-Rusya savaşı nedeniyle Türkiyedeki yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş yapmak isteyen bir öğrencinin başvurusunun, Yükseköğretim Kurulunun belirlediği akademik sıralama şartlarını karşılamadığı gerekçesiyle reddedilmesi üzerine, bu şartları getiren YÖK kararının iptali talebini ele almıştır; yükseköğretim kurumlarının eğitim kalitesini korumak amacıyla yatay geçişlerde belirli üniversite sıralama kriterleri belirleme yetkisinin bulunduğu ve bu düzenlemelerin, savaş gibi mücbir durumlarda dahi uygulanmasının hukuka uygun olduğu sonucuna varılarak davacının talebi reddedilmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A YİDARİ DAVA DAİRELERİ KURULUEsas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Kurulu UETS Kodu: 35673-73765-04455 (E-Tebligat) VEKİLİ: Av. ... 2- ... Üniversitesi UETS Kodu: 35758-78571-97020 (E-Tebligat) VEKİLİ: Av. ...İSTEMİN KONUSU : Danıştay Sekizinci Dairesinin █████/2025 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Davacının yatay geçiş başvurusunun reddine ilişkin Karadeniz Teknik Üniversitesi işlemi ile Ukrayna-Rusya savaşı nedeniyle Ukrayna’daki yükseköğretim kurumlarında eğitim gören Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı öğrenciler ile yabancı uyruklu öğrencilerin ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarına yatay geçişlerine veya özel öğrenci olarak eğitimlerine devam etmelerine ilişkin Yükseköğretim Genel Kurulunun █████/2022 tarihli kararının "Yatay Geçiş" başlıklı I. bölümünün 4. maddesinin iptali istenilmiştir.Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin █████/2025 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararıyla; Anayasa'nın 130. maddesi ile 131. maddesinin 1. fıkrasına, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 5. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendine, 7. maddesinin 1. fıkrasının (e) ve (ı) bentleri ile 45. maddesinin (a) ve (b) bentlerine, Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in ek 2. maddesine yer verilerek,Yükseköğretim Genel Kurulunun █████/2022 tarihli kararının "Yatay Geçiş" başlıklı I. bölümünün 4. maddesi yönünden;Dava konusu kararın 4. maddesi ile Ukrayna’daki programa kayıt yapılan yıldaki ÖSYS/YKS kılavuzunda zikredilen sıralama kuruluşları listelerinde aranan sıralama şartını karşılayan üniversitelerin öğrencilerinin de yatay geçiş başvurusu yapmasına imkan tanındığı,Davacı tarafından, savaş gibi ciddi bir mücbir sebep halinde yatay geçiş şartlarının esnetilmesi gerekirken anılan madde ile yatay geçiş yapılmasının fiilen engellendiğinin ileri sürüldüğü, Anayasa'da diğer haklardan farklı olarak eğitim hakkının sınırlanması hususunda kanun koyucuyu bağlayan belli bir meşru amaçlar listesinin bulunmadığı, dolayısıyla kanun koyucunun eğitim hakkının sınırlanması hususundaki takdir aralığının geniş olması ve müdahalenin meşru amacının ulusal ölçekte eğitim kalitesinin korunması olması gerektiği (AYM, E:██████████, █████/2021),2547 sayılı Kanun'un 7. maddesi ile Yükseköğretim Kuruluna, yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş şartlarının belirlenmesi konusunda takdir yetkisinin tanındığı, Yükseköğretim Kurulunca da Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in 14. maddesinde █████/2021 tarihinde yapılan değişiklikle Yükseköğretim Kurulu tarafından esas alınan sıralama kuruluşlarının en az üçünde ilk dört yüzlük dilim içerisinde yer alınmasına dair düzenlemenin yapıldığı,Yükseköğretim Kurulunun, gelişen şartlara göre yatay geçiş başvurularındaki kriterleri değiştirme yetkisinin bulunduğu ve değişen şartları ve oluşan yeni koşulları göz önüne alarak 2021 yılında sıralama kuruluşları listesinde yer alacak üniversitelerin ilk dört yüze düşürülmesindeki amacın, ülkemizde bulunan yükseköğretim kurumlarının eğitim kalitesinin korunması olduğunun görüldüğü,Bu kapsamda, ülkemizde bulunan yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş başvurularında, Yönetmelik'in 14. maddesi ile getirilen ve bilimsel kaliteyi koruma amacını taşıyan bu şartın salt savaş sebebiyle uygulanmamasının gerek teorik olarak gerekse uygulamada yetersiz bir eğitim gören öğrencilere de yatay geçiş imkanı tanınarak denklik sürecinden muaf bir şekilde doğrudan çalışma hayatına katılım hakkı sağlanması sonucunu doğuracağı,Bu durumda, özellikle meslek icrasıyla ilgili doğrudan çalışma hayatına katılma hakkı sağlayacak programların yeterliliklerinin yatay geçiş talebinde bulunan öğrencilerde bulunmasını sağlamak amacıyla getirilen düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı,Dava konusu bireysel işlem yönünden; Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in "Özel durumlarda yatay geçiş" başlıklı ek 2. maddesi kapsamında yapılacak yatay geçiş işlemlerinin, normal şartlarda yapılan yatay geçiş işlemlerinden farklı olması nedeniyle Yükseköğretim Kurulunca farklı usul ve esasların belirleneceği ve yatay geçiş başvurularının da bu kapsamda değerlendirileceğinin açık olduğu,Ukrayna-Rusya savaşı sebebiyle yapılacak özel öğrencilik ve yatay geçiş başvurularına ilişkin Yükseköğretim Genel Kurulunun █████/2022 tarihli toplantısında alınan kararda, bu kapsamda bulunan öğrenciler tarafından yapılacak başvuruların yükseköğretim kurumlarınca değerlendirilmesine karar verildiği, başka bir ifadeyle yapılacak başvuruların değerlendirmesinde şekil ve usul yönünden takdirin yükseköğretim kurumlarına bırakıldığı görüldüğünden, Yönetmelik'in 7/4. maddesinde yer alan ve normal zamanlarda yapılacak yatay geçiş işlemlerinin yükseköğretim kurumlarının ilgili yönetim kurulu kararı üzerine yapılacağına dair hükmün ek 2. madde kapsamında yapılacak yatay geçiş işlemleri için de uygulanması gerekmediğinden yatay geçiş başvurularının yükseköğretim kurumlarının takdir yetkisi kapsamında farklı yetkili organlarca değerlendirilip sonuçlandırılmasında yetki yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı,█████/2022 tarihli kararın "Yatay Geçiş" başlıklı bölümünün 1. maddesi uyarınca Ukrayna’daki yükseköğretim kurumlarının örgün eğitim programlarına kayıtlı olan öğrencilerin yatay geçiş başvurularının değerlendirilebilmesinde, kayıt yılındaki ÖSYS/YKS’ye girmiş olmaları ve ÖSYS/YKS’de başarı sıralaması şartı aranan programlar için başarı sırası şartını, ÖSYS/YKS’de başarı sırası aranmayan alanlarda, Türkiye’de ilgili yıldaki eşdeğer diploma programlarının en düşük taban puanına sahip olma şartını, özel yetenek programlarında ise üniversitelerin ilgili yılın ÖSYS/YKS’de özel yetenek programları için ilan edilen en düşük merkezi sınav puanına sahip olma şartını (üniversitelerin, istedikleri takdirde özel yetenek sınavı yapma hakkı saklıdır), ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarından aldıkları önlisans eğitimlerini yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarının lisans programlarına saydırarak kayıt yaptıranların da belirlenen şartları sağlamaları gerektiği, Bununla birlikte, aynı bölümün 3. ve 4. maddeleri ile Ukrayna-Rusya savaşı nedeniyle yatay geçiş yapacak öğrencilerden, Yükseköğretim Kurulunca alınan kararın 1. maddesinde yer alan şartları sağlayamayan ancak Ukrayna’daki diploma programına uluslararası sınav ile yerleşenlerin başvurduğu üniversitenin ilgili yılda kabul ettiği uluslararası sınav asgari puan şartını sağlamış olması veya sınavsız yerleştikleri Ukrayna’da eğitim gördükleri üniversitenin, kayıt yaptırdıkları yıldaki ÖSYM internet sayfasında yer alan ÖSYS/YKS kılavuzları ile ilan edilen uluslararası sıralama kuruluşları listesinde 2016 yılı için ilk 1000, takip eden yıllar için ilk 500, 2021 yılı için ilk 400'de, başarı sıralaması aranan diploma programları dışındaki alanlarda ÖSYS/YKS kılavuzunda zikredilen sıralama kuruluşları listelerinde ilk binde yer aldığı takdirde de yatay geçiş başvurusunda bulunabileceklerine dair kararın alındığı,Yükseköğretim Kurulunca alınan kararların yatay geçiş başlıklı bölümünün ilgili maddelerinde belirtilen bu üç şarttan herhangi birini sağlayan öğrencinin yatay geçiş başvurusunda bulunabileceğinin anlaşıldığı,Davacının 2019 yılı ÖSYS/YKS başarı sırasının 155.216 olduğu, ÖSYS/YKS’de başarı sıralaması şartı aranan tıp programları için belirlenen başarı sırası şartını sağlamadığı, üniversiteye kayıt yaptırdığı 2020 yılında ise ÖSYS/YKS sonuç belgesinin bulunmadığı, Ukrayna'da eğitim gördüğü üniversiteye doğrudan kayıt yaptırdığı, kayıt olduğu üniversitenin de 2020 yılında ÖSYM kılavuzunda belirtilen sıralama kuruluşları listesinde ilk 500'de yer almadığının görüldüğü,Bu durumda, Ukrayna-Rusya savaşı nedeniyle Ukrayna'daki yükseköğretim kurumlarında eğitim gören Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı öğrenciler ile yabancı uyruklu öğrencilerin ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarına yatay geçişlerine veya özel öğrenci olarak eğitimlerine devam etmelerine ilişkin olarak Yükseköğretim Genel Kurulunun █████/2022 tarihli kararında belirtilen asgari yatay geçiş şartlarını sağlamadığı anlaşıldığından, davacının yatay geçiş başvurusunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçeleriyle,davanın reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu kararın Anayasa’ya, Yönetmelik'in ek 2. maddesine aykırı olduğu, aynı akademik durumda olan öğrenciler arasında makul gerekçe olmaksızın ayrım yapıldığından ve 2014’te Suriye, Mısır ve Yemen'den savaş sebebiyle gelen öğrenciler için alınan kararlarda hiçbir başarı sıralaması veya dünya sıralaması kriteri öngörülmediğinden eşitlik ilkesine aykırı olduğu, eğitimde kaliteyi koruma amacına ulaşmak için daha hafif araçlar (seviye tespit sınavı, denklik değerlendirmesi, ders intibakı) mevcutken idarece seçilen yöntemin fiilen yatay geçiş hakkının kullanılmasını ve dolayısıyla eğitim hakkını ölçüsüz şekilde engellediği, öğrencinin kayıt olduğu yıl bulunmayan bir kriter nedeniyle gelecekte hak kaybına uğramasının haklı beklenti, hukuki güvenlik ve geriye yürümezlik ilkelerine aykırı olduğu, dava konusu kuralın kamu yararı değil Ukrayna’da okuyan öğrencilere yönelik keyfi bir sınırlama içerdiği, dava konusu birel işlemin de hukuka aykırı düzenleyici işleme dayanması nedeniyle sebep, eğitim hakkını ortadan kaldırması nedeniyle konu, kamu yararı taşımaması nedeniyle de maksat unsurları yönünden sakat olduğu ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davalı idareler tarafından, Danıştay Sekizinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek gereği görüşüldü:HUKUKİ DEĞERLENDİRME:Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,b) Hukuka aykırı karar verilmesi,c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçesi yukarıda açıklanan Danıştay Sekizinci Dairesi kararının, düzenleyici işleme ilişkin kısmı, aynı gerekçe ile Kurulumuzca da uygun bulunmuş olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, kararın anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Bireysel işleme ilişkin kısma gelince;2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Fakülte Yönetim Kurulu" başlıklı 18. maddesinde; "...b. Görevleri: Fakülte yönetim kurulu, idari faaliyetlerde dekana yardımcı bir organ olup aşağıdaki görevleri yapar: Öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim - öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar vermek," hükmüne yer verilmiş, "Yükseköğretim Kurulunun Görevleri" başlıklı 7/1-e maddesinde ise, "Yükseköğretim kurumlarında eğitim-öğretim programlarının asgari ders saatlerini ve sürelerini, öğrencilerin yatay ve dikey geçişleriyle ve yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları Üniversitelerarası Kurulun da görüşlerini alarak tespit etmek" Yükseköğretim Kurulunun görevleri arasında sayılmıştır. Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal İle Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in ''Özel durumlarda yatay geçiş'' başlıklı ek 2. maddesinde ise; ''Şiddet olayları ve insani kriz nedeniyle eğitim öğretimin sürdürülemez olduğu Yükseköğretim Kurulu tarafından tespit edilen ülkelerde öğrenim gören öğrenciler Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş başvurusu yapabilirler. Bu konuya ilişkin usul ve esaslar Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir.'' kuralına yer verilmiştir.Yükseköğretim Kurulu tarafından Ukrayna-Rusya savaşı nedeniyle Ukrayna’daki yükseköğretim kurumlarında eğitim gören Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı öğrenciler ile yabancı uyruklu öğrencilerin ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarına yatay geçişlerine veya özel öğrenci olarak eğitimlerine devam etmelerine ilişkin olarak alınan █████/2022 tarihli kararda, 2021-2022 eğitim ve öğretim yılı güz dönemi ve öncesinde Ukrayna'daki tanınan bir yükseköğretim kurumuna kaydolan ve bu kararda belirtilen şartları sağlayan öğrencilerin 11-15 Nisan 2022 tarihleri arasında yatay geçiş için gerekli belgelerle birlikte yükseköğretim kurumlarına başvuruda bulunmaları, yükseköğretim kurumlarının █████/2022 tarihinde "kayıt hakkı kazanan" öğrenciler ile yedek adayları açıklaması, "asil adayların kayıtları"nın ise 21-22 Nisan'da yapılması gerektiği belirtilmiştir.Buna göre Yükseköğretim Kurulunca yatay geçiş başvuru şartlarının yanı sıra yükseköğretim kurumlarına yapılacak toplu başvurularda izlenmesi gereken yöntemin de belirlendiği ve bu sürecin yükseköğretim kurumlarınca yönetileceğinin düzenlendiği görülmektedir. Bununla birlikte, kamu hukukunda yetkiler ait olduğu organ, makam ve görevlilere bizzat kullanılmak üzere verildiğinden ve mevzuatta ek 2. madde uygulaması yönünden ayrıksı bir yetki kuralı öngörülmediğinden Daire kararında belirtilenin aksine şartları taşıyan ve belirlenen yönteme uygun şekilde başvuran adayların nihai kayıt işlemleri konusunda fakülte yönetim kurulunun yetkili olduğu açıktır.Ancak uyuşmazlık özelinde konu incelendiğinde; Yükseköğretim Kurulunca belirlenen yöntemin yükseköğretim kurumları yönünden "başvuru" ve "ön inceleme/eleme" sürecini içerdiği ve bu sürecin 11-15 Nisan 2022 tarihleri arasında yapılan yatay geçiş başvurularından asgari şartları haiz olanların ön inceleme safhasında tespit edilip bu konuda karar vermeye yetkili organa sunulmasını gerektirdiği anlaşılmaktadır. Bu durumda, dosyada mevcut bilgi ve belgelerden Ukrayna Sumy Devlet Üniversitesi Tıp Fakültesinde 2. sınıf öğrencisi olan davacının Yükseköğretim Genel Kurulunun █████/2022 tarihli toplantısında alınan kararlarda belirtilen asgari yatay geçiş şartlarını (başarı kriteri yönünden) sağlamadığı açık olduğundan, davacı tarafından 15 Nisan 2022 tarihinde yapılan başvurunun ön inceleme safhasında kabul edilmemesine ilişkin dava konusu Karadeniz Teknik Üniversitesi işleminde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. KARAR SONUCU:Açıklanan nedenlerle;1. Davacının temyiz isteminin reddine,2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Danıştay Sekizinci Dairesinin temyize konu █████/2025 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararının düzenleyici işleme ilişkin kısmının ONANMASINA, 3. Anılan kararın, bireysel işleme ilişkin kısmının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,4. Kesin olarak, █████/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.