İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesinde, finansal kiralama borçlarının ödenmemesi nedeniyle açılan mal iadesi davasında yetki uyuşmazlığı ve fesih şartlarının değerlendirilmesi.
Özet: Finansal kiralama sözleşmesi kapsamında davalı şirketin ödeme temerrüdü ve konkordato talebi üzerine kiraladığı ekipmanın iadesini isteyen davacı finansal kiralama şirketinin açtığı bu davada; davacı, sözleşme konusu ekipmanların iadesini, finansal kiralama şerhinin terkinini ve ihtiyati tedbir kararının devamını talep ederken, davalı ise usulüne uygun temerrüde düşürülmediğini, konkordato talebinin sözleşme feshi için gerekçe olamayacağını, yetki itirazlarını ve konkordato sürecindeki ödeme yasaklarını ileri sürerek davanın reddedilmesini savunmaktadır.
T.C.
İSTANBUL 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : ████████KARAR NO : ████████DAVA : Finansal Kiralamaya Konu Malın İadesiDAVA TARİHİ : █████/2024KARAR TARİHİ : █████/2026Mahkememizde görülmekte olan finansal kiralamaya konu malın iadesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkili şirket ile davalı şirket arasında 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring Ve Finansman Şirketleri Kanunu çerçevesinde, Finansal Kiralama, Faktoring Ve Finansman Şirketleri Birliği nezdinde tescilli ...tarihli ve ... numaralı finansal kiralama sözleşmesi;... tarihli ve ... yevmiye numaralı finansal kiralama sözleşmesi akdedildiğini, sözleşmeler kapsamında 1 adet ... nolu Çift Vidalı Ekstruder; 1 adet... Masası; 1 adet... Çekme& Kesme Ünitesi Kombinasyonu; 1 adet ... Devirme Sehpasının davalı şirkete kiralanarak teslim edildiğini, davalı şirketin borçlarını ödemeyerek temerrüde düşmesi üzerine, ... 38. Noterliğinin... tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin gönderilerek, borçların 60 gün içerisinde ödenmesinin talep edildiğini, ihtarnameye rağmen borçlar ödenmediği gibi, kiralama konusu taşınırların da teslim edilmediğini, ileride telafisi imkansız zararların önlenmesi amacıyla taraflarının talebi üzerine, ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... değişik iş sayılı dosyasından, finansal kiralama konusu malların taraflarına telsimi yönünde ihtiyati tedbir kararı verildiğini, tüm bu nedenlerle nakdi alacakları ile ilgili fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, finansal kiralama sözleşmesine konu malların finansal kiralama şerhinin terkininin, sözleşme konusu 1 adet... nolu Çift Vidalı Ekstruder; 1 adet ... Masası; 1 adet ... Çekme& Kesme Ünitesi Kombinasyonu; 1 adet .. Devirme Sehpasının müvekkili şirkete teslim alındığı şekilde iadesini ve ihtiyati tedbir kararının devamını talep etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesi ile; taraflar arasındaki sözleşmede yetkili mahkemenin sadece İstanbul Mahkemeleri olarak bağıtlandığını, müvekkilinin, usulüne uygun bir şekilde temerrüde düşürülmemiş olduğunu, üst üste iki veya aynı yıl içerisinde 3 taksidin ödenmemesinin fesih nedeni olarak düzenlendiğini, ancak bu koşulların hiçbirisinin gerçekleşmemiş olduğunu, yine sözleşmede ihtarı müteakip 60 gün süre verileceğinin yazılı olduğunu, sözleşmenin devreye girip girmediği bile tartışmalı iken, kira vadelerinin belirli olduğundan söz edilemeyeceğini, davacının, sözleşmeyi müvekkili şirketin konkordato istemi üzerinde feshettiğini, taraflar arasındaki sözleşmede, konkordato mühlet talebi üzerine sözleşmenin feshi için gerekçe gösterildiğini, bu hükmün mevzuata aykırı olduğunu, konkordato talep edilmesinin sözleşmenin feshine neden olarak gösterilemeyeceğini, ihtarnamede fesih iradesinin ayrı ve açık bir şekilde ifade edilmesi gerektiğini, yeni bir ihtara gerek olmaksızın fesih edilmiş sayılacağı gibi bir ihtarın geçersiz olduğunu, ayrıca müvekkilinin █████/2024 geçici mühlet tarihinden önceki borçları için ödeme yasağının bulunduğunu, tüm bu nedenlerle davanın reddini talep etmiştir.Dava, finansal kiralamaya konu malların iadesi istemine ilişkin bulunmaktadır.Eldeki dava dosyasının dosyasının öncelikle 1.707,75-TL peşin harç yatırılmak suretiyle 100.000,00-TL harca esas değer üzerinden ikame edildiği, ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...esas sırasına kaydedildiği ve mahkemenin tekli hakimi tarafından görülmeye başlandığı, mahkemenin ... tarihli ve ... karar sayılı kararıyla; "... Ticaret Sicili'nin ... sırasında kayıtlı ... A.Ş ile ... Ticaret Sicili'nin ... sırasında kayıtlı ... Ltd. Şti. arasında imzalanan █████/2023 tarihli ... sözleşme numaralı finansal kiralama sözleşmesinin 47.maddede; " iş bu sözleşmeye taraf olan kişiler arasında, iş bu sözleşmenin ve eklerinin yorumlanması ve uygulanmasından doğacak her türlü ihtilafın hallinde İstanbul (Çağlayan) Ticaret Mahkemeleri ve İstanbul (Çağlayan) İcra Müdürlükleri yetkilidir." hükmü bulunmaktadır.6100 sayılı HMK'nın 6. maddesi gereğince bir davada genel yetkili mahkeme, davalının yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesidir. Aynı Kanun'un 10. maddesinde, sözleşmeden doğan davalar için, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinin de yetkili olduğu belirtilmiştir. Ayrıca 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 89. maddesi uyarınca; para alacağına ilişkin davalarda aksi kararlaştırılmadıkça para borcu alacaklının yerleşim yerinde ödenmesi gerektiğinden alacaklının bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 17 maddesi gereğince;Tacirler veya kamu tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilirler. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılır. Aynı kanunun 19/2. maddesi; "Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz." hükmünü içirmektedir. HMK'nın 116/1-a maddesinde kesin yetki kuralının bulunmadığı hâllerde yetki itirazı "ilk itiraz" olarak düzenlenmiş, 117/1. Maddesi gereğince; İlk itirazlar cevap dilekçesinde ileri sürülmek zorundadır; Yukarıda açıklanan tüm bu nedenlerle; davacı ... A.Ş ile davalı ...Tic. Ltd. Şti. arasında imzalanın ... tarihli ... sözleşme numaralı finansal kiralama sözleşmesinin 47. maddesi gereğince; sözleşme ve eklerinden doğacak uyuşmazlıklar için İstanbul(Çağlayan) Mahkemelerinin yetkili kılındığı, tarafların tacir ve yetki sözleşmesinin geçerli olduğu, tarafları bağladığı, genel işlem koşulları gereğince yetki şartının yazılmamış sayılmasını gerektiren herhangi bir sebep bulunmadığı, HMK'nın 17. maddesi gereğince davanın sözleşmede kararlaştırılan yerde açılması gerektiği, sözleşmede aksine bir düzenleme bulunmadığı, davalının yetki itirazının süresinde ve usulüne uygun olduğu anlaşıldığından..." gerekçesiyle mahkemelerinin yetkisizliğine ve dosyanın, İstanbul Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği, verilen kararın davalı tarafça istinaf edilmesi üzerine Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin █████/2025 tarihli,... esas ve ... karar sayılı kararıyla; "6100 sayılı HMK'nın 17. maddesinde "Tacirler bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilirler. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle kararlaştırılan bu mahkemelerde açılır." hükmü yer almaktadır.Somut olayda, davalının süresi içinde sunduğu cevap dilekçesinde yetki itirazında bulunduğu, davacı ... A.Ş ile davalı ... Ltd. Şti. arasında imzalanın ... tarihli ... sözleşme numaralı finansal kiralama sözleşmesinin 47. maddesi gereğince; sözleşme ve eklerinden doğacak uyuşmazlıklar için İstanbul(Çağlayan) Mahkemelerinin yetkili kılındığı anlaşılmakta olup, tarafların her ikisinin de tacir olmasına göre HMK'nın 17.maddesi gereğince yetki sözleşmesinin geçerli olduğu anlaşılmaktadır. Davalı vekili tarafından, müvekkilinin ... 1.Asliye Ticaret Mahkemesi'nde görülmekte olan konkordato davasında kesin mühlet verildiği belirtilerek malvarlığını ilgilendiren bir davada başka mahkemenin yargılama yapamayacağı belirtilerek derdestlik iddiası ve davacının eldeki davayı açmakta hukuki yararı bulunmadığı ileri sürülmüş ise de, davalı vekilinin bu iddialarının yetkili mahkemece değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmakla ilk derece mahkemesince yazılı şekilde yetkisizlik kararı verilmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığından..." gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği, verilen kararın taraflarca temyiz edilmemesi üzerine ilk derece mahkemesi hükmünün kesinleştiği ve dosyanın, mahkememizin ... esas sırasına tevzi edilerek mahkememiz tekli hakimi tarafından görülmeye başlandığı, mahkememizin █████/2025 tarihli tensip tutanağı ile dava dilekçesinin davalı tarafa tebliğine, davalı tarafın dava dilekçesinin kendisine tebliğinden itibaren HMK’nun 317/1-2. ve 318. maddeleri gereğince 2 haftalık yasal süre içerisinde ilk itirazlarıyla birlikte cevap verebileceğine, davacı vekiline, iadesi talep edilen dava konusu malların █████/2024 dava tarihi itibariyle KDV dahil rayiç değerlerini gösterir ekspertiz raporunu dosyaya sunmak üzere 2 haftalık süre verilmesine ve ön inceleme duruşmasının █████/2026 günü saat 10:20'de yapılmasına karar verildiği, davacı tarafça, █████/2026 tarihli dilekçe ile, kıymet takdirinin mahkememiz heyetince yapılmasının talep edilmesi üzerine mahkememizin █████/2026 tarihli ara kararı ile; "Davacı vekiline, dava konusu iadesi talep edilen mallara iliştin fatura bedeli olan 3.367.954,08TL'den dava değeri olan 100.000,00 TL'nin mahsubu ile eksik kalan 3.267.954,08 üzerinden hesaplanan alınması gereken 55.808,48 TL harcı yatırması bakımından 1 haftalık kesin süre verilmesine, aksi takdirde Harçlar Kanununun 28.,30.,32.md.ve HMK'nın 150.md.uyarınca dosyanın işlemden kaldırılacağının ihtarına" karar verildiği, davacı tarafça █████/2026 tarihi itibariyle 55.808,48-TL tamamlama harcının ikmal edilmesi üzerine mahkememizin █████/2026 tarihli ara kararı ile, harçlandırılan dava değerine nazaran dosyanın heyete tevdiine karar verildiği anlaşılmış ve yargılamaya mahkememiz heyetince devam olunmuştur.Mahkememizce taraflar arasında akdedilen Finansal Kiralama, Faktoring Ve Finansman Şirketleri Birliği nezdinde tescilli ...tarihli ve ... numaralı finansal kiralama sözleşmesi; ... tarihli ve ... yevmiye numaralı finansal kiralama sözleşmesi ile ekleri, faturalar, ödeme planları, teslim-tesellüm belgeleri, davalı şirketin 2023-2024 yıllarına ilişkin BA/BS formları, ticaret sicili kayıtları, cari hesap ekstreleri, ... 38. Noterliğinin ... tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile tebliğ şerhi, ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... değişik iş sayılı dosyası, ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası vs. dosyamız arasına alınmış, finansal kiralama uzmanı bilirkişiden rapor temin edilmiştir.Somut olayda hukuki ihtilaf, 6361 sayılı yasanın 31. maddesi koşullarının oluşup oluşmadığı noktasında toplanmıştır.... 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasının incelenmesinden, davacılar ...Şirketi ile ... tarafından, █████/2024 tarihinde konkordatonun tasdiki talebiyle dava açıldığı, mahkemenin █████/2024 tarihli tensip tutanağı ile, davacı şahıs yönünden dosyanın tefrikine ve davacı şirkete █████/2024 tarihi saat 11:30'dan itibaren başlamak üzere 3 ay süreyle geçici mühlet verildiği, █████/2024 tarihli celsesinde ise şirkete █████/2024 tarihinden başlamak üzere 1 yıllık kesin mühlet verildiği ve █████/2025 tarihli celsede ise kesin mühletin devamına karar verildiği, mahkemenin █████/2025 tarihli, ...esas ve...karar sayılı kararıyla verilen kesin mühletin kaldırılmasına ve davacının konkordato talebinin feragat nedeniyle reddine karar verildiği anlaşılmıştır.Finansal kiralama uzmanı bilirkişi ... tarafından düzenlenerek mahkememiz dosyasına sunulan █████/2026 havale tarihli rapor ile; davacı şirketin ticari defter kayıtları ve dosya içerisindeki belgelere göre davalı kiracının █████/2024 ihtarname tarihi itibariyle temerrüt faizi hariç █████/2024 tarihli 187.071,06-TL kira borcu ve █████/2024 tarihli 4.530,00-TL sigorta borcu bulunduğu, ihtarnamede verilen kanuni süre içerisinde davalı tarafından herhangi bir ödeme yapılmamış olduğu, kanuni sürenin sonu olan █████/2024 tarihi itibariyle davalının halen temerrüt faizi hariç 187.071,06-TLx3=561.213,18-TL kira borcu ve 11.284,00-TL sigorta borcu bulunduğu, davacı şirket tarafından gönderilen ihtarname ile verilen 60 günlük süre sonunda davalı şirket tarafından finansal kira borçlarının ödenmemiş olduğu ve sözleşmenin feshedilmiş olduğu, buna göre davacı şirketin, finansal kiralama sözleşmesinin 10.2 maddesi ve 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu’nun 31. maddesi gereği davalının temerrüdü nedeniyle, sözleşmeyi feshetme hakkının bulunduğu, taraflar arasındaki sözleşmenin feshedilmiş olması nedeniyle, sözleşmenin ve 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu’nun 33. maddesi gereğince, finansal kiralama konusu ekipmanların davalı şirket tarafından davacı şirkete aynen iade ve teslimi koşullarının oluştuğu tespit edilmiştir. Dosyada mübrez bulunan davacı tarafından davalı şirkete gönderilen ... 38. Noterliğinin ... tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile borç bakiyesinin 60 gün içinde ödenmesi; aksi takdirde finansal kiralama sözleşmesinin feshedileceğinin ve müteakip 3 günlük süre içerisinde malların iadesinin gerektiği hususunun borçluya ihtar edildiği anlaşılmıştır.Finansal kiralama sözleşmesi sözleşme taraflarına tam borç yükleyen bir sözleşmedir. Bu kapsamda TBK'nın 123 ve FFFK'nın 31. maddeleri birlikte değerlendirilerek, kiralayanın finansal kiralama bedelini ödemede temerrüde düşen kiracıya ihtarname çekerek ifa için otuz günlük süre vermesi gerekir. Ancak, sözleşmede, süre sonunda mülkiyetin kiracıya geçeceği kararlaştırılmış ise, bu süre altmış günden az olamaz. Aynı zamanda bir yıl içinde kira bedellerinden üçünü veya üst üste ikisini zamanında ödemeyen kiracılarla yapılan finansal kiralama sözleşmesi kiralayan tarafından derhal feshedilebilir.Finansal kiralama konusu mal, 6361 sayılı kanunun 12. ve 23. maddeleri (3226 sayılı kanunun 17. maddesi) gereğince kiralayan şirketin mülkiyetindedir. 6361 sayılı Kanun 24/1. maddesi (mülga 3226 sayılı Kanun 13. maddesi) hükmü gereğince de kiracı, sözleşme süresince finansal kiralama konusu malın zilyedi olup, malı sözleşmede öngörülen şart ve hükümlere göre özenle kullanmak zorundadır. 6361 sayılı kanun 30. maddesi sözleşmenin sona ermesi, 31. maddesi sözleşmenin ihlali (finansal kiralama bedelini ödemede temerrüde düşme), 32. maddesinde de sözleşmenin feshinin sonuçları düzenlenmiş; (mülga 3226 sayılı yasanın 21. maddesine göre, sözleşme süresinin dolması, 22. maddesine göre sözleşmenin diğer sebeplerle sona ermesi ve 23. maddesi hükmüne göre de sözleşmenin ihlali hallerinde aynı yasanın 24. ve 25. maddesi gereğince) ve 6361 sayılı kanunun 33/1. maddesinde de sözleşmenin kiralayan tarafından feshi halinde (ve yine 30/2. maddede öngörülen “kiracının tasfiye sürecine girmesi gibi” hallere ilişkin olarak sözleşmenin kiracı tarafından feshi halinde de), kiracı finansal kiralama konusu mal yahut malları kiralayana geri vermek ve teslim etmekle yükümlüdür.Mahkememizce tüm dosya kapsamı hep birlikte değerlendirilmiştir. Buna göre; Davalı/kiracının, ihtarname ile kendisine verilen 60 günlük süre sona ermesine rağmen, ihtarname ile kendisine tebliğ edilen ödeme tablosu dahilinde kira borçlarını ödemediği, bu nedenle davalıya tebliğ edilen ihtarname ile 6361 sayılı Finansal Kiralama Kanunu ve taraflar arasındaki sözleşmenin davacıya verdiği haklar kullanılarak finansal kiralama sözleşmesinin feshedildiği, ancak davalının, sözleşmenin feshinin yasal sonucu olan ve ihtarname ile kendisinden talep olunan finansal kiralamaya konu malları verilen sözleşmesel süre içerisinde davacı şirkete iade etmediği, davalı şirketçe ayrıca kira bedelinin ödendiğine ilişkin olarak herhangi bir delil de sunulmadığı, 6361 sayılı kanunun 23/1. maddesi uyarınca finansal kiralama konusu malların mülkiyetinin kiralayana ait olduğu ve yine 6361 sayılı kanunun 33/1. maddesi hükmüne nazaran da sözleşmenin kiralayan tarafından feshi halinde kiracının malları iade ile yükümlü olduğu, bu haliyle yapılan değerlendirmede de davalının, finansal kiralama bedelini ödediğini veya ödememesi gerektiğini ve yahut bedelin istenebilir olmadığını, Türk Medeni Kanunu'nun 6. maddesi ve HMK'nın 200. ve devamı maddeleri hükümleri uyarınca yasal delillerle kanıtlayamadığı ve bu hususun bilirkişi ... tarafından düzenlenen █████/2026 havale tarihli rapor ile de tespit edildiği anlaşıldığından, denetime ve hüküm tesisine elverişli bulunan bilirkişi raporuna da itibar edilerek, davalının sözleşme hükümlerine göre malların aynen iadesi ile yükümlü olduğu sonuç ve kanaatine ulaşılarak, davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davanın KABULÜNE, davaya konu Finansal Kurumlar Birliği nezdinde ...tarih ve ... numara ile tescilli,...tarih ve ... numaralı Finansal Kiralama Sözleşmesinin davacı tarafça haklı nedene dayalı olarak feshedildiğinin TESPİTİNE, 2-Dava konusu; "-1 Adet ... nolu Çift Vidalı Ekstruder,-1 Adet ... Masası,-1 Adet ... Çekme& Kesme Ünitesi Kombinasyonu,-1 Adet ... Devirme Sehpası" emtiaların davalıdan alınarak davacıya HÜKMEN TESLİMİNE, 3-... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... tarih ve ... D. İş Esas,... D. İş Karar sayılı ihtiyati tedbir kararının hüküm kesinleşinceye kadar devamına,4-Aynen ifada fiili imkansızlık olması halinde İİK 24. maddesinin İcra Müdürlüğünce resen dikkate alınmasına,5-Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 230.064,94-TL karar ve ilam harcından, davacı tarafından yatırılan 1.707,75-TL peşin harç, 55.002,43-TL tamamlama harcı ve 55.808,48-TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 112.518,66-TL harcın mahsubu ile bakiye 117.546,28-TL harcın davalı taraftan alınarak Hazineye gelir kaydına; davacı tarafından yatırılan toplam 112.518,66-TL harcın davalı taraftan alınarak davacı tarafa verilmesine,6-Davacı taraf kendini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihi Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince belirlenen 479.834,03-TL vekâlet ücretinin davalı taraftan alınarak davacı tarafa verilmesine, 7-Davacı tarafından yapılan 427,60-TL başvurma harcı, 15.000,00-TL bilirkişi ücreti ve 2.685,00-TL müzekkere ve davetiye posta masrafı olmak üzere toplam 18.112,60-TL yargılama giderinin, davalı traftan alınarak davacı tarafa verilmesine,8-Davalı tarafından yapılan yargılama giderinin, kendi üzerinde bırakılmasına,9-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince davacı tarafından yatırılan ve bakiye kalan gider avansının, kararın kesinleşmesi sonrası yatıran tarafa iadesine,Dair, davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde, mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere her hangi bir Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2026Başkan e-imzalıdırÜye e-imzalıdırÜye e-imzalıdırKatip e-imzalıdır