istanbul bölge adliye mahkemesi 16. hukuk dairesinin, fsek kapsamında korunan ... isimli zeka oyununa benzer ürünlerin satışıyla mali haklara tecavüz ve haksız rekabetin incelendiği istinaf kararı.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesinin, FSEK kapsamında korunan ... isimli zeka oyununa benzer ürünlerin satışıyla mali haklara tecavüz ve haksız rekabetin incelendiği istinaf kararı.

Özet: Dava, davacıların ... adlı zeka oyununun davalılar tarafından ... ismiyle üretilerek FSEKten doğan haklarına tecavüz edildiği ve haksız rekabet oluşturulduğu iddiasıyla açılmış olup, davalılar oyunun FSEK kapsamında eser niteliğinde olmadığını savunurken, ilk derece mahkemesi davacıların oyununu kuralları ve fiziksel formu nedeniyle bir ilim ve edebiyat eseri kabul ederek, davalıların oyunuyla genel izlenim ve oyun kuralları açısından belirgin benzerlikler taşıdığını tespit etmiştir.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

16. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

DOSYA NO:████████ Esas

KARAR NO:████████

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ:BAKIRKÖY 1. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ:█████/2024

NUMARASI:████████ Esas, ████████ Karar

DAVANIN KONUSU:FSEK'ten Doğan Haklara Tecavazün Meni İstemli

KARAR TARİHİ:█████/2026

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkillerinden ... █████/2005 tarihinde kurulan, kısaca her türlü oyuncak alımı, satımı, pazarlaması, ithali, ihracı ve dahili ticaretini yaptığını, diğer müvekkili ...'in ise, Kanada'da mukim bir şirket olup, zihin çalıştırıcı eğlence sunan ve akıl yürütme becerileri, uzamsal mantık ve benzeri oyuncak ve oyunlar üreten, dağıtan, satış ve pazarlanmasını yapan yirmi yıllık köklü geçmişe sahip ve sektöründe bilinir, tanınır ve çok saygın bir şirket olduğunu, dava konusunun müvekkillerinin "..." oyunu olduğunu, bu oyunun zeka oyunları içerisinde olan strateji oyunlarından olduğunu, müvekkili ...'ın söz konusu oyunlar üzerinde lisans hakkı sahibi olan diğer müvekkili yurt dışında mukim ... ... ile arasındaki ayrı ayrı ticari ilişkiler kapsamında Türkiye'deki distribütörü olduğunu, bu oyunların, davalılar tarafından "..." ismi-markası ile ticari amaçla üretildiğini ve satıldığını, davalıların eser niteliğindeki bu ürünü müvekkillerinin izni olmaksızın üretmesinin ve satışa sunmasının FSEK'de doğan hakları ihlal ettiğini, bu nedenle davalıların müvekkillerinin eserden doğan haklarına tecavüz ve haksız rekabetinin tespiti, men'i ve ref'ini talep etmiştir.

CEVAP:Davalı... A.Ş vekili cevap dilekçesi ile; müvekkilinin birçok yazılı ve görsel basın kuruluşunu da bünyesinde barındıran ... Grubu'na bağlı olarak faaliyet gösteren bir şirket olduğunu, müvekkili şirket ile diğer davalı .... A.Ş arasında yapılan sözleşme uyarınca müvekkili şirketin tüm mağaza ve sanal mağazalarında satışa sunulmak üzere ürün satın alınması konusunda "Tedarik Sözleşmesi" imzalandığını, müvekkilinin tamamen ticari usul ve esaslara uygun bir şekilde satışını gerçekleştirdiğini, davacı tarafın davaya konu ettiği oyunun bugün dünyada pek çok benzerinin bulunduğunu, davacının iddialarının FSEK kapsamında korunmasının mümkün olmadığını, haksız rekabet koşullarının oluşmadığını, davacının oyun kutusu ve içeriğine ilişkin tasarım ve patent belgesinin bulunmadığını, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... A.Ş ve .... A.Ş vekili cevap dilekçesi ile, davacı tarafın FSEK kapsamında korunabilecek bir hakkı olmadığını, dava konusu oyunların bilgisayar oyunu değil, board game olarak tabir edilen masa üstü oyunu olup, FSEK'te sayılan hiçbir eser kategorisinde yer almadığını, müvekkilinin herhangi bir marka tecavüzü eylemi olmadığını, haksız rekabet iddiasının izaha ve ispata muhtaç olduğunu, davacı tarafça kanıtlamadığını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı ... A.Ş vekili cevap dilekçesi ile; ... isimli oyunun FSEK kapsamında bir eser olmadığını, oyunun evveliyatının Vikinglere dayanmakta olup anonim bir oyun olduğunu, davaya konu oyunların FSEK kapsamındaki korumalardan faydalanamayacağının açık olduğunu, SMK ve FSEK kapsamında bir hakkı bulunmayan davacının haksız rekabet iddialarının da gerçeği yansıtmadığını, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI:"... davaya konu ...’nun belli kurallar ve stratejiler gerçekleştirilerek belli kurgu ile sonuca amaçlayan bu özellikleri nedeniyle hususiyet taşıyan, belirtilen bu amaçlar şekiller, görseller ile somuta indirgenmiş, kitapçık ve kontrol kutusu şeklinde cisimlenmiş olduğundan vaki kitapçık ve kontrol taşının birlikte bir takım olarak FSEK 2/1 çerçevesinde dil ve yazı ile ifade olunan ilim ve edebiyat eseri olduğu, FSEK 11’deki karine çerçevesinde; davacı ...’in davaya konu oyunun mali hak sahibi, ... şirketinin ise münhasır dağıtımcısı olduğu ve dosyadaki mübrez belgelere göre dava açma yetkilerinin bulunduğu, davacı tarafa ait ... isimli oyun ile davalı tarafça üretilip piyasaya ticari anlamda arz edilen ... isimli oyun arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, tasarım yönünden benzerliği tespit edilen davacı ... ve davalı ... oyunlarının oyun oynama şekil ve kurgusu yönünden değerlendirildiğinde davalı tarafa ait ... oyununu kutu arkasındaki oyun kılavuz içeriğindeki bilgiler, kurallar ve alternatif oyun şekilleri ile davacı tarafa ait ... oyununun kılavuz kitapçığı içeriğindeki bilgiler, kurallar ve alternatif oyun şekilleri karşılaştırıldığında benzer tanımlar ve kurallar kullanılmış olması dikkate alındığında, ... oyununun anonim oyun olduğu hususunun davalı tarafça ispatlanamadığı, davalıların vaki kullanımın FSEK 22 ve 23 maddeleri anlamında mali hak ihlali oluşturduğu ve aynı zamanda bu kullanımın TTK 55/1-a-4 bendinin ihlali mahiyetinde haksız rekabet teşkil ettiği sonuç ve kanaatine varılarak davanın kabulü gerekmiştir. Bu itibarla;

-Davacıların davasının KABULÜNE, davacıların hak sahibi oldukları "..." isimli oyunun ayırt edilemeyecek kadar benzeri olan "..." isimli oyunu üretip, ticari manada piyasaya sürmek suretiyle davalıların davacıların bu eser üzerindeki haklarına tecavüz ve haksız rekabette bulunduklarının tespitine, tecavüzün önlenmesine, sonuçlarının ortadan kaldırılmasına, tecavüze konu davalılara ait "..." ya da başka isimlerle üretmesinin, internet ortamı dahi satmasının, pazarlamasını, tanıtım ve reklamının yapılmasının, ticari olarak elinde bulundurmasının önlenmesine ve durdurulmasına, tecavüze ve haksız rekabete konu davalı ürünlerinin ve tanıtım ve reklam vasıtalarının toplatılarak imhasına,

2-Karar kesinleştiğinde masrafı davalılardan alınarak hüküm özetinin ülke çapında yayınlanan trajı en yüksek üç gazetenin birinde ilanına, " şeklinde karar vermiştir.

İSTİNAF İSTEMİ:Davalı... Şti vekili istinaf isteminde özetle; müvekkilinin çeşitli tedarikçilerle çalışmakta olup, bu tedarikçilerle yaptığı tedarik sözleşmeleri kapsamında ürünlerin satışını yapmakta olduğunu, kararda ise müvekkilinin üretici olduğundan bahsedildiğini, müvekkilinin ürünlerin içerik denetimini yapamayacağını, Müvekkilinin söz konusu ürünleri diğer davalı ... A.Ş.'den tedarik sözleşmesi kapsamında temin ettiğini, davada husumeti olmadığını, ürünle ilgili marka, patent vb. bir tescil bulunmadığından dolayı, Müvekkilinin davacının iddialarından haberdar olmasının beklenemeyeceğini, davacı tarafından bu hususta daha önce uyarılmadığını, Dava konusu edilen ... oyunu incelendiğinde FSEK kapsamında eser vasfını haiz olmadığının görüldüğünü, oyunun evveliyatının ... dayanmakta olduğu ve anonim bir oyun olduğunu,İzmir BAM 11. Hukuk Dairesi, 25.01.2022 tarihli ve █████████ E., ████████ K. sayılı kararı, Yargıtay 11.HD █████████E. █████████K. 21.03.2023 tarihli kararının dikkate alınması gerektiğini, ... ile davacıların hak sahipliği iddiasında olduğu ... oyunları ve marka arasında birçok farklılıklar da olduğunu,İnternet kaynaklarında ... oyunu ile ilgili bilgiler yer aldığını,davacının iddialarının aksine davaya konu zeka oyununa ilişkin fikirler ve bilgiler FSEK kapsamında eser olarak korunamayacağını, oyun setinin ya da oyun kurallarının/mantığının telif yasaları ile korunması mümkün olmadığını, " ... " oyununun görselleri ile " ... " görselleri birbirinden tamamen farklı olduğunu, davada davacı bir tasarım tescilinden bahsetmediği gibi tasarım haklarına dayalı bir iddiası da olmadığını, Bilirkişi raporları hükme elverişli olmayıp hatalı tespit ve değerlendirmeler içerdiğini, oyunun anonim olup olmadığı noktasında uzman bir bilirkişiden rapor alınması tarafımızca talep edilmişse de talebin ve itirazların değerlendirilmediğini,Davada haksız rekabet şartları oluşmadığını, müvekkili yönünden ortada haksız rekabet teşkil eden eylem olmadığını, oyuna ilişkin tasarım ve patent belgesi bulunmadığını, taraf kitlerinde/kutularında kullanılan desenler de harcı alem olduğu gibi birbirinden tamamen farklı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.Davalı ... AŞ vekili istinaf isteminde;Bilirkişilerin tespit edemediği ve uzmanlık alanının olmadığını belirttiği hususlarla ilgili yeniden rapor tayinine gidilmeyip eksik araştırma ile karar verildiğini,Son raporda; davacının taleplerinin "... oyununun anonim oyun olmayıp davacı tarafın hak sahibi olduğunun tespiti halinde" kabul edilebilir olduğunu vurgulamış olup uyuşmazlığın çözümü için bu durumun tespiti gerektiğini,oyunun ... dayanan eski bir oyun olduğu açık kaynak verileri ile ispatladıklarını, rapor talebinin haksız olarak reddedildiğini,... FSEK kapsamında bir eser olmayıp anonim bir oyun niteliğinde olduğunu,Aksinin kabulü halinde dahi müvekkilinin sorumluluğu bulunmadığını, ... ile ... oyunları ve marka arasında bir çok farklılıklar mevcut olup eğer taklit unsuru varsa dahi müvekkilinin bunu bilmesi beklenemeyeceğini, müvekkilinin asıl iştigal alanı kırtasiyecilik olup ek olarak zeka oyunları satışa sunulmakta olduğunu, müvekkili yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddi gerektiğini,Davacının SMK VE FSEK KAPSAMINDA korunan bir hakkı olmadığını, haksız rekabet iddiaları da gerçeği yansıtmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir. Davalılar ... Şti ve... Şti vekili istinaf isteminde;Dava konusu "...” oyunu FSEK kapsamında eser olmayıp, huzurdaki davada FSEK hükümlerinin uygulanması ve mali haklara tecavüz sonucuna varılmasının hukuka aykırı olduğunu, oyunun oynanış kurallarının FSEK kapsamında eser olarak korunması mümkün olmadığını, oyunun kurallarının sahibinin hususiyetini yansıtan edebi vasfı olmadığını, fikir ve düşüncelerin tek başına koruma altına alınmasının FSEK'e dayalı mümkün olmadığını, FSEK’ de dayalı davanın reddi gerektiğini, "...” oyununun ... döneminden bu yana oynanmakta olan, davacı tarafın üzerinde hak iddia edemeyeceği anonim bir oyun olduğunun deliller ve alınan bilirkişi raporu ile sabit olduğunu,14.11.2023 tarihli bilirkişi raporunda bilirkişilerin resen yaptıkları incelemeler neticesindei nternet üzerinde yapılan teknik incelemelerde ... oyununun ... tarafından oynanan çok eski bir oyun olduğuna dair verilere ulaşıldığını, davacının, iddiasına konu eseri kamuya arz tarihini ve...' in ... oyununun eser maliki olduğunu kanıtlayacak hiç bir delil sunmadığını, ... ile... ile arasında yapılmış sözleşmeyi sunmakla yetindiğini, eserin ne zaman meydana getirildiği, koruma süresinin dolup dolmadığı, eser malikinin kim olduğu hususları davacının ispat külfetinde olduğunu,27.08.2024 tarihli bilirkişi raporunda ... döneminden beri oynanan anonim oyunun ... adın altında... tarafından oluşturulan işleme eser olduğu iddiasının ortaya atıldığını, davacı tarafın ... oyununun işleme eser olduğuna yönelik bir iddiası olmadığını, münhasıran kendisinin hak sahibi olduğu, kendisinin hususiyetine yansıtan özgün bir eser olduğunu ileriye sürdüklerini, davanın genişletilmesine muvafakatleri olmadığını, FSEK 16. Maddesine göre bir eseri işleme hakkı eser sahibine ait olup, eser sahibinin izni olmaksızın eser işlenemeyeceği gibi, FSEK 27. Maddesine göre koruma süresi eserin alenileşmesinden itibaren 70 yıl olduğunu, oyunun, ... tarafından oynanan, çok eski ve anonim nitelikte bir oyun olduğu, bu oyununun dünyanın bir çok yerinde farklı isimlerle oynandığı, turnuvalarının yapıldığı, davacı tarafın eser maliki olmadığını, eser malikinin iznini aldığına dair bir belge ibraz etmediği, 70 yıllık koruma süresinin çoktan dolduğunu, ... oyununun işleme bir eser olmadığının da açık olduğunu, ispat yükünün müvekkillerinde değil davacıda olduğunu, Anonim bir oyunun ticarileştirmesi FSEK 6. maddesinde tarif edilen işleme kavramı ile bağdaşmadığını,

Anonim bir oyunu esas alan iki oyun arasındaki benzerlik bulunması, oyunun oynanışı ve anonim kuralları gereği olduğunu, benzerliklerin iltibas kabul edilemeyeceğini,... eser maliki olmadığı gibi, ... ile sözleşme imzaladıklarını iddia eden davacıların huzurdaki davayı açmak için gereken aktif husumet ehliyetleri de olmadığını, Marka tecavüzü bulunmadığı sübuta erdiği halde kısmi red kararı verilmemesi ve müvekkili lehine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmemesinin hatalı olduğunu,Davacının aynı eylemin hem FSEK kapsamında eser tecavüzü hem de haksız rekabet olduğunu ileriye sürmesi hukuken olanaksız olduğunu, yarışan hak ve menfaat dengesi gereği, FSEK kapsamında eser tecavüzü kanaatine varan mahkemenin aynı eylemin aynı zamanda FSEK 55/1-a-4 uyarınca haksız rekabet teşkil ettiği yönündeki gerekçesinin hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE:Dava, FSEK'ten kaynaklanan haklara tecavüz ve haksız rekabetin tespiti, meni, refi istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Bu karara karşı davalılar vekili, yasal süresi içinde ayrı ayrı istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Somut uyuşmazlıkta; davalılar aşamalardaki savunmalarında dava konusu ... oyununun anonim bir oyun olduğunu, eser korumasından yararlanamayacağını, haksız rekabet oluşmadığını ileri sürmüşler ve bu hususta internet araştırmalarına dayanmışlardır. Mahkemece alınan ilk iki bilirkişi heyeti raporunda bu yöndeki savunma hakkında herhangi bir değerlendirmede bulunulmamış, 3.bilirkişi heyeti raporunda ise; "...internet sitesinde yapılan incelemede ... oyunun ... tarafından oynanan tarihi çok eski bir oyuna dayandığının belirtildiği, davalının da bu yönde savunmada bulunduğu, davaya konu oyunun anonim bir oyun mu olduğu yoksa davacı tarafça FSEK 6 çerçevesinde bir işleme eser mi olduğu hususu sektörel bilgi gerektirdiğinden ve heyetimizde strateji oyunları konusunda uzman bilirkişi yer almadığından tespit olunamadığı, ... oyununun anonim oyun olmayıp davacı tarafın hak sahibi olduğunun tespit edilmesi ihtimalinde vaki kullanımın FSEK 22 ve 23 maddeleri anlamında mali hak ihlali yaratabileceği ve TTK 55/1-a-4 bendinin ihlali sayılabileceği..." şeklinde görüş belirtilmiştir.Bu durumda mahkemece son bilirkişi heyetine sektör bilirkişisi eklenerek; dava konusu oyunun anonim bir oyun olup olmadığı, anonim olduğunun kabulü halinde ise dava konusu oyunda eser sahipliği iddia eden tarafın katkısının olup olmadığı, hususiyet şartını taşıyıp taşımadığı, işleme eser olarak kabul edilip edilemeyeceği, davacıların FSEK kapsamında eser korumasından yararlanıp yararlanamayacağı yahut TTK kapsamında haksız rekabet koşullarının oluşup oluşmadığına dair davalıların itirazlarının da karşılandığı denetime elverişli bir ek rapor alınması gerekirken teknik inceleme gerektiren bu hususta rapor alınmadan savunmanın davalı yanca ispatlanamadığı gerekçesi ile karar verilmesi yerinde görülmemiş, davalılar vekillerinin bu husustaki istinaf istemlerinin kısmen kabulü gerekmiştir. Açıklanan nedenlerle davalıların istinaf istemlerinin ayrı ayrı kısmen kabulüne, kararın kaldırılmasına, sair istinaf istemlerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM:Gerekçesi ayrıntılı kararda açıklandığı üzere;

1-Davalılar vekilinin istinaf istemlerinin ayrı ayrı KISMEN KABULÜNE,

2-Bakırköy 1. Fikri Ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin █████/2024 tarih, ████████ Esas, ████████ Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,

3-Yukarıda gerekçede belirtildiği şekilde yargılamaya kaldığı yerden devam edilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine İADESİNE, Kaldırma kararında değinilmeyen sair istinaf istemlerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına,

4-İstinaf peşin harcının talebi halinde davalılara iadesine,

5-İstinaf aşamasında davalı .. Şti tarafından yapılan yargılama gideri olan 1.683,10TL istinaf yoluna başvurma harcı ile 290TL posta masrafı olmak üzere toplam 1.973,10TL'nin davacılardan alınarak davalı .. Şti'ne verilmesine,

-İstinaf aşamasında davalı ... AŞ tarafından yapılan yargılama gideri olan 1.683,10TL istinaf yoluna başvurma harcının davacılardan alınarak davalı ... AŞ'ne verilmesine,

-İstinaf aşamasında davalılar ... Şti ve... Şti tarafından yapılan yargılama gideri olan 1.683,10TL istinaf yoluna başvurma harcı ile 30TL posta masrafı olmak üzere toplam 1.713,10TL'nin davacılardan alınarak davalılar... Şti ve... Şti 'ne verilmesine,

6-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, HMK'nun 353/1-a-6 maddesi uyarınca oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.█████/2026