İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinin, kaybolan çekteki sahte ciro ve kötü niyetli iktisap iddialarıyla açılan menfi tespit davasına ilişkin ilk derece mahkemesi hükmünün istinaf incelemesi sonucu verdiği karar.
Özet: Bu hukuki metin, davacı şirketin elinden rızası dışında çıkan ve sahte imzalarla ciro edilerek tedavüle sokulan bir çek nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespiti istemiyle açılan bir menfi tespit davasını özetlemektedir; ilk derece mahkemesi, çekteki davacıya ait imzanın sahte olduğunu ve davalının çeki kötü niyetle iktisap ettiğini tespit ederek davacının menfi tespit talebini kabul etmiş ve davacının söz konusu çekten dolayı davalıya borçlu olmadığına hükmetmiştir.
T.C.
İSTANBULBÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ43. HUKUK DAİRESİDOSYA NO: ████████ KARAR NO: █████████T Ü R K M İ L L E T İ A D I N AB Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R IİNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ: █████/2026NUMARASI: █████████ Esas - ███████ KararDAVA: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)İSTİNAF KARAR TARİHİ: █████/2026Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davalı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİDAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili firmanın ticari ilişki neticesinde alacağına karşılık olarak ... A.Ş. Keşidecili 31.01.2019 vadeli 7.384,00 TL bedelli ... çek seri nolu... ... şubesine ait çek Ciro edilerek müvekkili şirket tarafından alınmış olduğunu, müvekkili şirket alacağına karşılık almış olduğu bu çeki, henüz kendi cirosu ile tedavüle koymadan kendi elinden rızası dışında çıkmış ve kaybolmuş olduğunu, kötü niyetli üçüncü kişilerin tahsil etmesi riskinin mevcut olduğunu, çalınan veya kaybolan çekin iptali ve ödemeden men edilmesi için 15.11.2018 tarihinde Bakırköy 4. ATM'nin █████████ E sayılı dosyası ile çekin zayi sebebiyle iptal davası açılmış olduğunu, Bakırköy 4. ATM tedbir talebini kabul edilmiş ve yatırdıkları teminat karşılığında çeklere ilişkin olarak ödemeden men kararı vermiş ve gerekli ilanlar yaptırılmış olduğunu, çekin keşidecisinin bağlı olduğu ....... Şube Müdürlüğüne müzekkere yazılmış olup , ilgili banka cevabında davaya konu çekin ...Şube Müdürlüğüne davalı ......... tarafından takas sistemine sunulduğu bildirilmiş olduğunu, davaya konu çekin arka yüzünde müvekkili şirket ... A.Ş. olarak atılmış imza ve kaşenin sahte olduğunu, bu hususta Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığına tüm şüpheliler ile ilgili şikayette bulunulacak olup mahkemeniz dosyasına bildirileceğini, zekin müvekkili şirketin elinden rızası dışında çıkmış ve sahte cirolarla tedavüle sokulmuş olduğunu, çekin aslında müvekkiline ait olduğu için müvekkile iade edilmesi gerekmekte olduğunu tüm bu nedenlerle; davamızın kabulüne ve yetkisiz şekilde davalı elinde bulunan çekin istirdatına, ...... ... Şube Müdürlüğüne müzekkere yazılarak çekin ödemeden men ile durdurulmasına, müvekkili ... A.Ş. ... A.Ş. ‘nin borçlu olmadığına, ihbar olunan ... A.Ş ve ... A.Ş. davalılar ve müvekkile ait ticari defterler üzerinde bilirkişi marifeti ile inceleme yapılmasına, davanın, ... A.Ş ve ... A.Ş. ihbar edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP : Davalı tarafça cevap dilekçesi sunulmamıştır. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, " Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; bekletici mesele yapılan savcılık dosyasında davacı şirket adına atfen atılı imzanın davacı şirket yetkilisine ait olmadığının tespit edildiği, bu bakımdan davacının menfi tespit istemine yönelik talebinin kabulünün gerektiğinde herhangi bir tereddüt bulunmadığı, çekteki davacı şirket adına atfen atılı imzanın davacı şirket yetkilisine ait olmadığının anlaşılması karşısında davacı şirketin hamili olduğu dava konusu çekin henüz ciro ile tedavüle koyulamadan rıza dışından elinden çıkmış ve kaybolmuş olduğunun kabulünün gerektiği, rıza dışı elden çıkma sonucunda zayi olan çekin yasal hamilinin davalı olduğu, her ne kadar bekletici mesele yapılan soruşturma dosyasında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş ve bu karar kesinleşmiş ise de yukarıda ifade edildiği üzere Türkiye'nin değişik yerlerinde rıza dışında elden çıkan çeklerin son hamili olarak davalı ...'a intikal etmesi ve aynı mahiyette davalı aleyhine birçok dava açılması, yalnızca Bakırköy Ticaret Mahkemeleri nezdinde davalı şirket aleyhine açılan davaların Uyap entegrasyon verileri ile sabit olduğu, █████/2025 tarihli kovuşturmaya yer olmadığına dair kararda da tespit edildiği üzere müştekinin(işbu davada davacı) çeke ilişkin olarak sunduğu fatura tarihinin █████/2018 tarihli olup, çekin tedavülde olduğu sabit olan bu tarihte çekteki davacıdan sonraki ciranta şirketine atfen atılı imzanın o tarih itibariyle ciranta .... Şti.yetkilisi ...'ya ait olduğunun soruşturma dosyasında yaptırılan imza incelemesi neticesinde tespit edildiği, bu bakımdan davacıdan sonraki ciranta şirketin de davalı ile işbirliği içerisinde hareket ettiğinin kabulünün gerektiği, zira .... Şti. yetkilisinin davacı şirkete ait ciroda davacı şirket yetkilisi imzasının olmadığını bilerek çeki davalıya cirolamış olduğunun açık olduğu, tüm bu hususlar dikkate alındığında davalının dava konusu çeki kötü niyetli olarak iktisap ettiği ve bu nedenlerle davacı şirketin dava konusu çekten dolayı davalı tarafa borçlu olmadığının tespiti ile çekin kötüniyetli iktisabı kanıtlandığından söz konusu çek nedeniyle davacının menfi tespit ve istirdat talebinin kabulüne , ..." karar verilmiştir.İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ : Davalı istinaf dilekçesinde özetle; davacı şirketi tanımadığı ve ticari ilişkisi bulunmadığını, davacı şirketin kıymetli evrak nakli ve taşınmasında güvenliği sağlamadığı için dolaşıma çıkmasını engellemediğini, aynı şahıslarla Bakırköy 27. Asliye Ceza ███████ sayılı dosyada müşteki olarak davanın devam ettiğini, ticari defterlerini sunduğunu mağdur olduğu zarar gördüğünü beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.GEREKÇE : Dava, yetkili hamilin rızası hilafına elden çıkan çekin istirdatı ve menfi tespit davasıdır.İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, davalının çekin yetkili hamili olup olmadığı noktasındadır.Dava konusu çek, dava dışı ...Anonim Şirketi tarafından █████/2019 tarihinde davacı .... A.Ş. lehine 7.384,00 TL bedelli olarak ..., ... Şubesi nezdinde tanımlı hesaba bağlı olarak keşide edilmiş ve sırasıyla davacı lehtar, ... Limited Şirketi ve davalı ... tarafından ciro edilmiştir.Davacı tarafça, çekin rızası dışında elinden çıktığı ve davalının çeki haksız ve kötü niyetli olarak iktisap ettiğinden bahisle ve kendisinin yetkili hamil olduğu iddiasıyla çekin istirdatına karar verilmesi istemiyle eldeki dava açılmıştır.6102 sayılı TTK'nın 763. maddesine göre, elden çıkan kıymetli evrakın ortaya çıkması halinde senedi elinde bulundurana karşı iade davası açılabilir. Zayi nedeniyle iptali istenen çekin davalı ... tarafından bankaya ibraz edildiği, ...A.Ş. Tarafından dava dosyasına bildirilmiştir. 6102 sayılı TTK'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." şeklinde bir düzenlemeye yer verilmiştir. Bu düzenleme uyarınca davalının dava konusu yapılan çeklerin yetkili hamili olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu ispat etmesi gereklidir. Bu durum karşısında davada ispat yükü davalıya ait olup aksinin kabulü kıymetli evrakın mücerretlik ilkesini ortadan kaldırır. Davacı vekilince; dava konusu çekin rızası dışında elinden çıktığı, müvekkiline atfen yapılan ciro imzasının sahte olduğu ve davalının kötü niyetli olduğu ileri sürülmüştür. Çeklerde son hamil konumunda bulunan davalının, farklı tarihlerde meydana gelen başka kargo hırsızlığı vakıalarına konu olan çeklerde de ciranta olarak yer aldığı yargı kararları ile sabittir (İstanbul BAM 12. HD'nin ████████ esas ████████ karar sayılı, İstanbul BAM 14. HD'nin ████████ esas █████████ karar sayılı, İstanbul BAM 13. HD'nin ████████ esas █████████ karar sayılı, İstanbul BAM 43. HD'nin █████████ esas █████████ karar sayılı ilamları). Davalının birbirinden farklı kargodan hırsızlık vakıaları neticesinde elden çıkan çekleri benzer veya farklı cirantalardan ciro yoluyla devralarak, son hamil sıfatıyla icra takiplerine konu etmiş olması nedeniyle yukarıda belirtilenler dışında da bir çok dava ve ceza soruşturma dosyalarının muhatabı olduğu UYAP sisteminde yapılan sorgulamalardan anlaşılmaktadır. Çalıntı tüm çeklerin aynı kişide toplanması hayatın olağan akışına uygun olmayıp ,gerçek bir ticari ilişkiye işaret etmeyen çeklerin iktisabının ağır kusurlu olduğunun kabulü gerekmektedir(İstanbul BAM 12. HD'nin █████/2026 Tarih ve █████████ E.- ████████ K. sayılı kararı). Bu açıklamalara göre, ilk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davalının yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.KARAR : Yukarıda ayrıntısı ile açıklanan nedenlerle;1-Davalının istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,2-Davalı tarafından başvuru sırasında istinaf karar harcı peşin olarak yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,3-Davalı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 362(1)a maddesi uyarınca kesin olarak oy birliğiyle karar verildi. █████/2026