Danıştay, emniyet mensubu hakkında meslekten çıkarma gerektiren fiilin zamanaşımı nedeniyle ceza verilememesine rağmen esastan incelenerek sübut bulmasının hukuka uygunluğunu inceliyor.
Özet: Bir polis memuru, görevi sırasında kasıtlı olarak gerçek dışı raporlar düzenleyerek usulsüz dinlemelere yol açtığı fiili nedeniyle meslekten çıkarma cezasını gerektirecek eylemleri sabitleyen ancak zamanaşımı nedeniyle ceza verme yetkisi kalmadığı için dosyanın işlemden kaldırılmasına yönelik idari işlemi iptal talebiyle dava açmış; ilk derece mahkemesi, zamanaşımı durumunda fiilin esasına girilemeyeceği gerekçesiyle işlemi iptal etmişken, bölge idare mahkemesi disiplin soruşturmasında fiilin sübuta erip ermediğinin belirlenmesinin zorunlu olduğunu, davacının isnat edilen eylemleri gerçekleştirdiğini ancak ceza zamanaşımına uğradığını belirterek, idare mahkemesi kararını kaldırıp davayı reddetmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A YİKİNCİ DAİREEsas No : █████████Karar No : █████████TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Genel MüdürlüğüVEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava Konusu İstem: Dava; ... İl Emniyet Müdürlüğü İstihbarat Şube Müdürlüğünde polis memuru olarak görev yaptığı dönemde davacının, "Kasıtlı olarak gerçek dışı rapor vermek veya tutanak düzenleyip imza etmek veya ettirmek" fiili nedeniyle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/12. maddesi gereğince meslekten çıkarma cezası ile tecziyesi yolunda kanaat bildirilmiş ise de, iddia olunan suçun işleniş tarihi itibariyle, 657 sayılı Kanun'un 127. maddesi gereğince ceza verme yetkisi zamanaşımına uğradığından "dosyanın işlemden kaldırılmasına" ilişkin Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun...günlü, ... karar sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti: ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; davacıya isnat edilen suçlamalar için zamanaşımı süresinin dolduğunun saptanması halinde, salt bu saptamayla yetinilmesi ve fiilin sübuta erip ermediği hususu irdelenmeden dosyanın zamanaşımı nedeniyle ortadan kaldırılması gerekirken, disiplin kurulunca mevzuata aykırı olarak suçun işlendiğinin tespit edildiği ve bu durumun karara geçirildiği; bu durumda, davacı hakkında, davalı idare tarafından tesis olunan dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı; öte yandan 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu'nun geçici 28. maddesinde her ne kadar "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceki son beş yıl içinde disiplin kurullarınca meslekten veya Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla tecziye edilmesi gerektiği hâlde 657 sayılı Kanun'un 127. maddesine göre ceza verme yetkisi zamanaşımına uğradığı için cezalandırılamayan Emniyet Teşkilatı mensupları, bir ay içinde kamu kurum ve kuruluşlarına nakledilmek üzere İçişleri Bakanlığı tarafından Devlet Personel Başkanlığına bildirilir" şeklinde getirilmiş bir hüküm bulunsa da, bu hükmün yürürlük tarihinin █████/2015 tarihi olduğu ve geçmişe doğru 5 yılı (█████/2015 - █████/2010 tarihleri arasını) kapsadığı görüldüğünden, █████/2016 tarihinde tesis edilen dava konusu işlemin geçici 28. maddenin zaman itibariyle kapsamına girmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; davacıya isnat edilen fiilerin sübuta erip ermediği ve tatbik edilmesi gereken disiplin cezasının ne olması gerektiği gibi hususların soruşturmacı tarafından irdelenmesinin ardından, idarece öncelikle fiilin sübuta erip ermediği ve tatbik edilecek cezanın ne olduğunun değerlendirilmesinin, aynı zamanda usulüne uygun bir soruşturma yürütüldüğünden bahsedilebilmesi için bir gereklilik olduğu göz önünde bulundurulduğunda, salt zamanaşımı süresinin son bulduğunun saptanılması suretiyle işin esasına yönelik bir değerlendirme yapılmamasının, disiplin hukuku ilkelerine aykırılık teşkil edeceği; bu durumda, Isparta ilinde ... (...) grubunun faaliyetleri çerçevesinde ... Derneği Isparta Şube Başkanı olan C.A. isimli şahıs tarafından kullanılan cep telefonu ile ... Boya Malzemeleri İnşaat Şirketi adına kayıtlı ve bir partinin eski İl Başkanı Y. E. tarafından kullanılan cep telefonunun, E. A. tarafından kullanıldığı şeklinde belge düzenlemek suretiyle... Ağır Ceza Mahkemesinden karar alınarak İstihbarat Şube Müdürlüğünde usulsüz dinlemeler yapılmasıyla ilgili olarak açılan soruşturma sonucunda, soruşturmayı yürüten soruşturmacılar tarafından davacıya isnad edilen fiillerin sübuta erip ermediği hususunun işin esasına girilmesi suretiyle irdelenmesi ve değerlendirilmesi neticesinde, istihbarat raporunu yazan ve talep formunu paraflayan davacının Emniyet Örgütü Disiplin Tüzüğü gereği "meslekten çıkarma" cezası ile tecziye edilmesi gerektiği, ancak teknik takibin █████/2011 tarihinde sona ermesi nedeniyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 127. maddesi gereği disiplin suçunun zamanaşımına uğraması nedeniyle disiplin cezası uygulanamayacağı yönünde bildirilen kanaat doğrultusunda, iddia olunan suçun işleniş tarihi itibariyle 657 sayılı Kanun'un 127. maddesi gereğince disiplin ceza verme yetkisi zamanaşımına uğradığından dosyanın işlemden kaldırılması yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; soruşturmanın yapıldığına ilişkin tarafına herhangi bir tebligat yapılmadığı, bu nedenle disiplin soruşturması yapıldığından haberinin olmadığı, soruşturma kapsamında kendisine yazılı veya sözlü savunma hakkı tanınmadığı, soruşturma evrakını inceleme ve tanık dinletme fırsatı verilmediği, sadece Isparta Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen adli soruşturma kapsamında alınan ifadelerine yer verilerek dava konusu işlemin tesis edildiği, isnat edilen suçlamalar için zamanaşımı süresinin dolduğunun saptanması halinde, salt bu saptamayla yetinilmesi ve fiilin sübuta erip ermediği hususu irdelenmeden dosyanın zamanaşımı nedeniyle işlemden kaldırılması gerekirken, disiplin kurulunca suçun işlendiğinin tespitinin ve bu durumun karara geçirilmesinin hukuka aykırı olduğu, bir polis memuru olarak üstlerinin verdiği hukuka uygun emir ve talimatları yerine getirmek zorunda olduğu, kendisine isnat edilen fiille ilgili herhangi bir ihmal veya kastının bulunmadığı, idarenin istinaf dilekçesi kendisine tebliğ edilmediğinden istinaf aşamasında savunma yapma imkanının olmadığı ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN CEVABI : Temyiz isteminin reddi gerektiği ileri sürülmektedir.DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Beşinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun █████/2020 günlü, K:███████ sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY: ... İl Emniyet Müdürlüğü İstihbarat Şube Müdürlüğü emrinde polis memuru olarak görev yaptığı dönemde davacının; iletişimin tespit edilmesi, kayda alınması ve sinyal bilgilerinin değerlendirilmesi çalışmaları ile ilgili bazı usulsüzlükler yapıldığı iddiası üzerine açılan soruşturma sonucunda düzenlenen █████/2015 günlü raporla getirilen teklife uygun olarak Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun ...günlü, ... sayılı kararıyla Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/12. maddesi gereğince meslekten çıkarma cezası ile tecziyesi yolunda kanaat bildirilmiş ise de, iddia olunan suçun işleniş tarihi itibariyle, 657 sayılı Kanun'un 127. maddesi gereğince ceza verme yetkisi zamanaşımına uğradığından 'Dosyanın İşlemden Kaldırılmasına' yönelik işlemin tesis edilmesi üzerine temyizen bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. İLGİLİ MEVZUAT:657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Zamanaşımı" başlıklı 127. maddesinde; "Bu Kanunun 125 inci maddesinde sayılan fiil ve halleri işleyenler hakkında, bu fiil ve hallerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren;a) Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay içinde disiplin soruşturmasına,b) Memurluktan çıkarma cezasında altı ay içinde disiplin kovuşturmasına, başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar.Disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar." kuralına yer verilmiştir. Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/12. maddesinde; "Kasıtlı olarak gerçek dışı rapor vermek veya tutanak düzenleyip imza etmek veya ettirmek" fiili, meslekten çıkarma cezasını gerektiren eylem, işlem, tutum ve davranışlar arasında sayılmıştır. █████/2018 günlü, 30354 sayılı (Mükerrer) Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un, 8/6-h maddesinde; "Kasıtlı olarak gerçek dışı rapor vermek veya tutanak düzenleyip imza etmek veya ettirmek" meslekten çıkarma cezasını gerektiren fiiller arasında düzenlenmiş, "Zamanaşımı" başlıklı 29. maddesinde ise; "(1) Bu Kanunda sayılan fiilleri işleyenler hakkında bu fiillerin işlendiğinin disiplin amiri tarafından öğrenildiği tarihten itibaren; a) Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kısa ve uzun süreli durdurma cezalarında bir ay içinde, b) Meslekten çıkarma cezası ve Devlet memurluğundan çıkarma cezasında altı ay içinde, disiplin soruşturmasına başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar. (2) Disiplin cezasını gerektiren fiillerin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar. (3) Zamanaşımı, tamamlanmış suçlarda suçun işlendiği, kesintisiz suçlarda kesintinin gerçekleştiği, zincirleme suçlarda ise son suçun işlendiği tarihten itibaren işlemeye başlar.(4) (Anayasa Mahkemesinin █████/2023 günlü, E:2023/5, K:███████ sayılı kararıyla bu fıkra iptal edilmiştir. Kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra -█████/2024- yürürlüğe gireceği hüküm altına alınmıştır.) Fiilin hatalı olarak vasıflandırıldığı veya düzeltilebilir bir şekil noksanlığı bulunduğu gerekçeleriyle disiplin cezasının mahkeme tarafından iptal edilmesi durumunda, kararın kesinleştiği tarihteki yetkili disiplin kurulu veya disiplin amiri, kararın tebliğinden itibaren ceza verme yetki ve sorumluluğu kapsamında yeniden değerlendirme yapar." hükmü kurala bağlanmıştır.█████/2015 günlü, 29316 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6638 sayılı Kanun'un 33. maddesiyle 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'na eklenen Geçici 28. maddede; "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceki son beş yıl içinde disiplin kurullarınca meslekten veya Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla tecziye edilmesi gerektiği hâlde 657 sayılı Kanunun 127 nci maddesine göre ceza verme yetkisi zamanaşımına uğradığı için cezalandırılamayan Emniyet Teşkilatı mensupları, bir ay içinde kamu kurum ve kuruluşlarına nakledilmek üzere İçişleri Bakanlığı tarafından Devlet Personel Başkanlığına bildirilir." düzenlemesi yer almaktadır.HUKUKİ DEĞERLENDİRME: İlgililer bakımından güvence niteliği taşıyan zamanaşımı süreleri, kamu düzenine ilişkin olmaları nedeniyle disiplin soruşturmasını açmaya yetkili amirlerce uyulması zorunlu olan süreler olduğundan, bu süreler geçirildikten sonra yapılan disiplin soruşturması esas alınarak verilen disiplin cezaları hukuka aykırı olacaktır.Kural olarak, zamanaşımına uğrayan bir fiille ilgili yapılan soruşturmada ilk önce fiilin belirlenmesi ve akabinde zamanaşımına uğrayıp uğramadığının değerlendirilmesi; zamanaşımı tespit edilmesi halinde ise, fiilin sübuta erip ermediği tartışılmadan zamanaşımına uğradığı saptanarak dosyanın işlemden kaldırılması gerekmektedir. Ancak zamanaşımına uğrayan fiile disiplin cezası dışında ayrıca bir idari yaptırım (örneğin, 3201 sayılı Kanun'un Geçici 28. maddesi gereğince başka kuruma atanma gibi) öngörülmüş ise, bu halde fiilin sübuta erip ermediği değerlendirilmesi yapıldıktan sonra zamanaşımı nedeniyle işlemden kaldırma kararı verilmelidir. Somut uyuşmazlıkta; davacının üzerine atılı eylemlerin 2011 yılına ilişkin olması nedeniyle, davacının durumunun 3201 sayılı Kanun'un Geçici 28. maddesi kapsamında olduğunda kuşku yoktur.Temyizen incelenen Bölge İdare Mahkemesi kararında ise, soruşturma dosyasında davacı hakkında sübuta erdiği belirtilen "Kasıtlı olarak gerçek dışı rapor vermek veya tutanak düzenleyip imza etmek veya ettirmek" suçu hakkında, işin esasına girilmek suretiyle herhangi bir inceleme ve değerlendirme yapılmadan karar verildiği görülmektedir. Bu itibarla; Bölge İdare Mahkemesince, zamanaşımı nedeniyle işlemden kaldırılmış dosya içeriği fiillerin davacı tarafından işlenip işlenmediğinin, işlenmiş ise hangi tarihte işlendiğinin ve bu fiillerin meslekten çıkarma cezasını gerektirip gerektirmediğinin, başka bir ifadeyle öncelikle, fiilin sübûta erip ermediğinin incelenmesi, isnat edilen fiillerin işlendiğinin tespit edilmesi durumunda, fiilin işlendiği tarih esas alınarak ceza verme yetkisinin zamanaşımına uğrayıp uğramadığının tespit edilmesi, varılacak sonuca göre de dava konusu işlemin hukuka uygunluğunun değerlendirilmesi gerekmekte iken, anılan inceleme yapılmadan davanın reddi yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.Öte yandan, UYAP ortamında yapılan incelemede, davacının, Isparta İl Emniyet Müdürlüğü İstihbarat Şube Müdürlüğünde görev yaptığı döneme ilişkin olarak, ... Ağır Ceza Mahkemesinin Dosya No:... sayılı dosyasında çeşitli fiillerden dolayı yargılamasının yapılmış olduğu anlaşıldığından, Bölge İdare Mahkemesince fiilin sübuta erip ermediği araştırılırken anılan ceza mahkemesi kararının da incelenmesi gerekmektedir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,2. ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince verilen... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine,4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, █████/2025 tarihinde esasta oybirliği, gerekçede oyçokluğuyla karar verildi.(X) GEREKÇEDE KARŞI OY :Daire kararında "Kural olarak, zamanaşımına uğrayan bir fiille ilgili yapılan soruşturmada ilk önce fiilin belirlenmesi ve akabinde zamanaşımına uğrayıp uğramadığının değerlendirilmesi; zamanaşımı tespit edilmesi halinde ise, fiilin sübuta erip ermediği tartışılmadan zamanaşımına uğradığı saptanarak dosyanın işlemden kaldırılması gerekmektedir. Ancak zamanaşımına uğrayan fiile disiplin cezası dışında ayrıca bir idari yaptırım (örneğin, 3201 sayılı Kanun'un Geçici 28. maddesi gereğince başka kuruma atanma gibi) öngörülmüş ise, bu halde fiilin sübuta erip ermediği değerlendirilmesi yapıldıktan sonra zamanaşımı nedeniyle işlemden kaldırma kararı verilmelidir. " gerekçesine yer verilmiştir.Disiplin cezaları, kamu hizmetinin gereği gibi yürütülmesi bakımından kamu görevlilerinin mevzuat uyarınca yerine getirmek zorunda oldukları ödev ve sorumlulukları ifa etmemeleri veya mevzuatta yasaklanan fiillerde bulunmaları durumunda uygulanan yaptırımlar olup, memurların özlük hakları üzerinde doğrudan ve önemli sonuçlar doğurmaları sebebiyle subjektif ve bireysel etkileri olduğu gibi, kamu görevinin gereği gibi sürdürülmesi ve kamu düzeninin sağlanması bakımından objektif ve kamusal öneme sahiptirler. Bu nedenle, disiplin cezası verilebilmesi için öncelikle isnat edilen kusurlu halin veya fiilin tespiti gerekmektedir. Kusurlu halin veya fiilin tespitinden kasıt ise, disiplin cezasına konu edilen fiil veya halin zamanı, yeri, şekli gibi tüm unsurlarının ortaya konulması, böylelikle fiilin kim tarafından, ne zaman, nerede ve ne şekilde işlendiğinin net ve açık bir şekilde belirlenmesidir.Zamanaşımına ilişkin 657 sayılı Yasa'nın 127. maddesinde getirilen ve ilgililer bakımından güvence niteliği taşıyan zamanaşımı süreleri, kamu düzenine ilişkin olmaları nedeniyle uyulması zorunlu süreler olduğundan, disiplin cezasını gerektiren fiil tespit edilip söz konusu fiilin işlenip işlenmediğinin ortaya konulması ve fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıllık zamanaşımı süresinin geçirildiğinin tespit edilmesi durumunda zamanaşımı nedeniyle disiplin cezası verilmemesi gerekmektedir.Öte yandan, soruşturma dosyasının, isnat edilen fiilin hiç işlenmediği gerekçesiyle işlemden kaldırılması ile zamanaşımı sebebiyle işlemden kaldırılmasının ilgili kamu görevlisi yönünden hukuki etki ve sonuçlarının birbirinden farklı olacağı kuşkusuzdur. Zira, hukuk aleminde var olmayan ve hiç gerçekleşmemiş bir fiil hakkında ceza verme yetkisinin zamanaşımına uğradığından bahsetmek mümkün değildir.Belirtilen bu gerekçelerle yalnızca disiplin cezası dışında ayrıca bir yaptırım öngörülmesi halinde değil zamanaşımı nedeniyle dosyanın işlemden kaldırılmasına yönelik tüm işlemlerin yargısal denetiminde fiilin sübuta erip ermediğinin ortaya konulması gerektiği görüşü ve oyuyla kararın yukarıdaki paragrafına katılmıyoruz.