Danıştay, akrabalarla ilgili istihbari bilgilere dayanarak güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlandırılan astsubay adaylığının sonlandırılmasını hukuka aykırı bularak parasal hakların iadesi kararını kısmen bozdu.
Özet: Muvazzaf astsubay adaylığının, adayın kendisi hakkında olumsuz bir bilgi bulunmamasına rağmen, üçüncü ve dördüncü dereceden akrabalarıyla ilgili güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması bilgileri gerekçe gösterilerek sonlandırılması işlemi, akrabalarla davacı arasındaki ilişkinin veya davacının akrabalarının görüş ve davranışlarına benzer tutumlarının somut bilgi ve belgeyle ortaya konulmaması nedeniyle ilk derece mahkemesince hukuka aykırı bulunarak iptal edilmiş; bu iptal kararı bölge idare mahkemesince onanmış ve temyiz incelemesinde de kararın iptale ilişkin kısmının usul ve hukuka uygun olduğu değerlendirilmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A YİKİNCİ DAİREEsas No : █████████Karar No : █████████TEMYİZ EDEN (DAVALI) :... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI) : ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava Konusu İstem : Dava; hakkında yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanması nedeniyle muvazzaf astsubay adaylığı sonlandırılan davacının, bu işleme karşı açtığı dava sonucunda yargı kararı üzerine yeniden yapılan güvenlik soruşturmasının ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle muvazzaf astsubay adaylığının sonlandırılmasına ilişkin işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının ilk ilişik kesme tarihi olan █████/2017 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti :... İdare Mahkemesinin ...günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının kendisi hakkında olumsuz bir bilgi ve belgenin bulunmadığı, hakkında istihbari bilgi bulunan üçüncü ve dördüncü dereceden akrabaları yönünden yapılan değerlendirmenin ise, bu akrabaların davacı ile olan ilişkileri, davacının bu akrabalarının görüş ve davranışlarına benzer görüş ve davranışlar içerisinde bulunup bulunmadığı hususları somut bilgi ve belgeye dayalı verilerle açıkça ortaya konulmadığından, söz konusu bilgilerin tek başına davacının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanmasına sebep olamayacağının anlaşıldığı, Mahkemenin █████/2023 tarihli ara kararına, ilgililerce gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, davacı hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz olmasını gerektirecek herhangi bir veriye rastlanılmadığı, bu durumda; davacı hakkındaki güvenlik soruşturmasının ve arşiv araştırmasının değerlendirme komisyonu kararı ile olumsuz sonuçlandığından bahisle davacının muvazzaf astsubay adaylığına son verilmesine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal haklarının ilk ilişik kesme tarihi olan █████/2017 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ve özlük haklarının iadesine karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; istinaf başvurusuna konu kararın usul ve hukuka uygun olduğu ve kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; davacı hakkında yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanması nedeniyle ilişiğinin kesildiği, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu, Harçlar Kanunu uyarınca harçtan muaf olduğundan davalı idare aleyhine yargılama giderine hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğu, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN CEVABI : Temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının parasal ve özlük hakların kabulüne ilişkin kısmının bozulması, temyiz isteminin kısmen reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay İkinci Dairesince; Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Hakkında yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanması nedeniyle muvazzaf astsubay adaylığı sonlandırılan davacının, bu işleme karşı açtığı dava sonucunda yargı kararı üzerine yeniden yapılan yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda, kendisi hakkında bilgi bulunmadığı, akrabaları ile ilgili bilginin Milli Savunma Bakanlığı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Komisyonunca değerlendirilerek, davacının güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanmasına karar verilmesi üzerine incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.HUKUKİ DEĞERLENDİRME : A) Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işleme ilişkin kısmının incelenmesi:Bölge İdare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.Temyizen incelenen kararın iptale ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.Öte yandan; dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile Ulusal Yargı Ağı Projesi (UYAP) kayıtlarının birlikte incelenmesinden; muvazzaf astsubay adayı olan davacının, hakkında yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanması nedeniyle adaylığının sonlandırılmasına ilişkin ilk işlemin iptali istemiyle açılan dava sonucunda; ...İdare Mahkemesince verilen ... günlü, E:..., K:...sayılı dava konusu işlemin iptaline ilişkin karara karşı yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın Danıştay İkinci Dairesinin █████/2024 günlü, E:█████████, K:█████████ sayılı kararı ile bozulduğu, anılan bozma kararına uyularak ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:...sayılı kararla istinaf başvurusunun reddine karar verildiği ve bu kararın da Danıştay İkinci Dairesinin █████/2025 günlü, E:█████████, K:█████████ sayılı kararı ile onanarak kesinleştiği anlaşılmaktadır. Bu durumda, yukarıda izah edilen yargılama süreci dikkate alındığında, dava konusu işlemin dayanağı olan ve aynı istihbari bilgiler dikkate alınarak tesis edilen ilk işleme karşı açılan davada, 7315 sayılı Kanun hükümlerine göre verilen "dava konusu işlemin iptali" yolundaki kararın kesinleştiği ve dolayısıyla yargı kararı üzerine davacı hakkında yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının yine 7315 sayılı Kanun hükümlerine göre aynı istihbari sebeplere dayanılarak olumsuz sonuçlanması nedeniyle adaylığının sonlandırılmasına ilişkin işbu davaya konu işlemin dayanaksız kaldığı ve bu haliyle sebep unsuru yönünden hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.Bu itibarla, Mahkeme kararının dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmına yönelik istinaf başvurusunun reddine dair Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmemiştir. B) Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlem nedeni ile yoksun kalınan özlük ve parasal haklara yönelik kısmının incelenmesi: Bölge İdare Mahkemesi kararının dava konusu işleme ilişkin kısmının gerekçeli onanmasına dair Daire kararının, davacının doğrudan öğrenciliğe iadesi sonucunu doğurmadığı, davacının diğer şartları taşıyıp taşımadığı hususunun davalı idarece ayrıca incelenebileceği dikkate alındığında, davacının özlük ve parasal haklarına ilişkin bu aşamada karar verilemeyeceği sonucuna ulaşıldığından, Mahkeme kararının özlük ve parasal haklara ilişkin kısmına yönelik istinaf başvurusunun reddine dair Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN KISMEN REDDİ ile ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen... günlü, E:..., K:... sayılı kararın dava konusu işleme ilişkin kısmının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA oyçokluğuyla, 2. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN KISMEN KABULÜ ile anılan kararın, işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal ve özlük haklara ilişkin kısmının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun temyize konu kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA oybirliğiyle, 3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, █████/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi. (X) KARŞI OY :Davacının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanması nedeniyle adaylığının sonlandırılmasına ilişkin ilk işlemin iptali istemiyle açılan dava sonucunda; bu işleme dayanak teşkil eden 4045 sayılı Kanun'un ilgili maddelerinin Anayasa Mahkemesince iptal edildiği ve işlemin dayanaksız kaldığı, konuya ilişkin düzenlemenin ise 7315 sayılı Kanun uyarınca yapıldığı, bu Kanun'da öngörülen düzenlemelere göre davalı idarece işlem tesis edilebileceği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline kararı verildiği, bu karardan sonra, davalı idarece; davacının kapsamında bulunduğu 7315 sayılı Kanun uyarınca davacı hakkında yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanması nedeniyle tesis edilen işlemin iptali istemiyle ise bu davanın açıldığı;Her ne kadar, 4045 sayılı Kanun çerçevesinde tesis edilen işlem nedeniyle açılan davada 7315 sayılı Kanun'un esas alınamayacağı; Anayasa Mahkemesinin █████/2021 günlü, E:███████, K:███████ sayılı kararında, " 7315 sayılı Kanun, kuralların dayanak teşkil ettiği işlemlerin hukuki etkilerine dair geçmişe yönelik herhangi bir özel hüküm içermemektedir. Hukuka uygunluk karinesinden yararlanan ve iptal edilmediği ya da yürürlükten kaldırılmadığı sürece hukuk aleminde varlığını ve etkilerini devam ettiren idari işlemlerin hukuki denetimi, tesis edildiği dönemde yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilmektedir. Bu bağlamda başvuran Mahkeme de yürürlükten kalkmış olan kuralları, dava konusu idari işlemlerin hukuki denetimini gerçekleştirirken denetleyici norm olarak gözetmek durumundadır. Başka bir ifadeyle kurallar bakılmakta olan davalarda uyuşmazlığın çözümü için uygulanacak kural olma niteliğini sürdürmektedir. Bu itibarla kuralların yürürlükten kaldırılmış olmalarının esaslarının incelenmesinde herhangi bir etkisi bulunmamaktadır." şeklinde ifade edilerek, 4045 sayılı Kanun uyarınca tesis edilen işlemlerin iptaline yönelik açılan davalarda, hukuksal denetimin; 7315 sayılı Kanun hükümlerinin geriye yürütülmesi suretiyle yapılmasına imkan bulunmadığı belirtilmiş ise de;İlk kararın; Anayasa Mahkemesince iptal edilen 4045 sayılı Kanun uyarınca davacı hakkında tesis edilen işlemin, 7315 sayılı Kanun'a göre değerlendirilerek karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle Danıştay İkinci Dairesince bozulduğu, bu bozma kararına uyan mahkemece ilk işlemin iptali istemiyle açılan davada verilen kararın kesinleştiği görülmektedir.Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmalarına ilişkin olarak kişisel veri niteliğindeki bilgilerin alınmasına, kullanılmasına, işlenmesine yönelik güvenceler ve temel ilkeleri içeren 7315 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra; öğrenci statüsüne alınacak kişilere ilişkin olarak, arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması yapılması ve neticesine göre işlem tesis edilmesi görev ve yetkisinin idareye ait olduğu, idarenin davacının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını yargı kararı olmadan da 7315 sayılı Kanun uyarınca yapabileceği, ancak bu değerlendirmenin yargı yerince yapılması ve bu kararın kesinleşmesi karşısında, yargı kararının oluşturduğu hukuksal durum nedeniyle davalı idarenin işleminin incelenmesi imkanının olmadığı anlaşılmaktadır.Açıklanan nedenlerle davalı idarenin temyiz isteminin reddi ile kararın iptale ilişkin kısmının yukarıda belirtilen gerekçeyle onanması gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyorum.