Danıştay, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Kanunu kapsamında kentsel dönüşümde elektrik, asansör ruhsatı ve makine-elektrik harçlarından muafiyet uyuşmazlığını inceledi.
Özet: 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı kararı verilen bir binanın yeniden inşası sürecinde, bir belediye tarafından tahsil edilen elektrik harcı, asansör ruhsatı ücreti ve makine/elektrikle ilgili diğer tahakkukların iptali talebiyle açılan davada, davacı şirket, söz konusu kanun uyarınca bu tür projelerin harç, vergi ve ücretlerden muaf olduğunu, ayrıca bazı tahakkukların harca tabi konularda haksız yere hizmet bedeli olarak alındığını ileri sürmüştür; idare ve bölge idare mahkemeleri, davacının muafiyet ve tahsilatın hukuka aykırılığı iddialarını haklı bularak tahakkukların iptaline karar vermiş olup, belediye bu iptal kararının bozulmasını talep etmektedir.
T.C.
D A N I Ş T A YİDARİ DAVA DAİRELERİ KURULUEsas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı UETS Kodu: 35888-48880-57002 (E-Tebligat)VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Yapı ve Tekstil Sanayi Dış Tic. Ltd. Şti.VEKİLİ : AV. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin .. tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı kararı verilen İstanbul ili, Kartal ilçesi, Yakacık ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda bulunan binanın yıkılarak yerine yeni bina inşa edilmesi sürecinde, davalı idare tarafından tahsil edilen 30.791,08-TL elektrik harcının ve 11.760,00-TL asansör ruhsatı ücretinin anılan Kanun gereğince muaf olunduğu iddia edilerek iade edilmesi, makine ve elektrikle ilgili harçlar başlığı altında tahakkuk ettirilen 361.664,11-TL tahakkuk işleminin ise kaldırılması talebiyle yapılan başvurunun reddine dair... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Dava konusu işlemin, davalı idare tarafından tahsil edilen 30.791,08-TL elektrik harcının ve 11.760,00-TL asansör ruhsatı ücretinin iadesi talebinin reddine dair kısmı yönünden, davanın süre aşımı nedeniyle reddi, makine ve elektrikle ilgili harçlar başlığı altında tahakkuk ettirilen 361.664,11-TL tahakkuk işleminin kaldırılması talebinin reddine dair kısmının ise iptali yolundaki .... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, davalı idareye yapılan başvurunun özü itibarıyla hukuki niteliğinin, süregelen mülkiyet hakkı ihlalinin kaldırılmasına yönelik gerekli işlemlerin yapılması istemiyle 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında yapılmış bir başvuru niteliğinde olduğu, bu durumda; 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında yapılan başvurunun reddi üzerine süresi içerisinde açılan davanın kısmen süre aşımından reddedilen kısmının esasına girilmesi gerekirken davanın kısmen süre aşımı yönünden reddine ilişkin kısmında hukuki isabet görülmediği, diğer taraftan; dava konusu işlemin kısmen iptaline ilişkin kısmına davalı idarece yapılan istinaf başvurusu hakkında bu aşamada değerlendirme yapılmaksızın istinafa konu kararın tümüyle kaldırılarak işin esası hakkında yeniden karar verilmesi amacıyla dosyanın mercine iade edilmesi gerektiği gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla kaldırılması üzerine verilen .... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; İnşaata başlamadan önce imarla ilgili işlemlerden dolayı 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 80. maddesinin (a) ve (b) bentlerinde sayılan işlemler için harç alınacağı, inşaata başlamak için ruhsat alımı sırasında yapılan işlemlerden dolayı ise aynı Kanun'un Ek 6. maddesinde açıkça ve ayrıca belirtilen bina inşaat harcının ödeneceği, bina bitince de 80. maddenin (f) bendi uyarınca yapı kullanım izin harcının tahsil edileceği, aynı Kanun'un 97. maddesinde, belediyelerin, bu Kanun'da harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkili oldukları hükmüne yer verildiği, anılan 97. maddenin bu Kanun'da harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmetler için alınacak bedellerin belirlenmesi için belediye meclislerine yetki verdiği, bu itibarla anılan maddeye göre belirlenen tarife uyarınca ücret alınabilmesi için öncelikle ilgililerden bir hizmet talebi gelmesi ve bu hizmetin harç veya katılma payına konu edilmemiş olması gerektiği, bu durumda harca tabi bir konuda, hizmet bedeli adı altında çeşitli isimlerle ücret alınmasının mümkün olmadığı sonucuna varıldığından dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği, öte yandan, kentsel dönüşüme tabi yapıların, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’un 7. maddesi ve 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği’nin 16. maddesi uyarınca harç, vergi ve ücretlerden muaf tutulmasının, bu yapıların da esasen harca tabi oldukları gerçeğini değiştirmediği, özel kanun hükmü gereğince ve hükümde sınırlı sayıda sayılan harçlardan muafiyet tanındığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Dördüncü Dairesinin █████/2025 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararıyla;Davalı idare tarafından tahsil edilen 30.791,08-TL elektrik harcı ile 11.760,00-TL asansör ruhsatı ücreti yönünden;2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. ve 11. maddeleri ile 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde yer alan hükümlere yer verilerek,Olayda, iadesi talep edilen 30.791,08-TL elektrik harcı ile 11.760,00-TL asansör ruhsatı ücretinin █████/2016 ve █████/2017 tarihlerinde Kartal Belediye Başkanlığı Mali Hizmetler Müdürlüğü hesabına yatırıldığı göz önüne alındığında, belirtilen miktar için ödeme tarihlerinden itibaren altmış gün içinde doğrudan dava açılması ya da 2577 sayılı Kanun’un 11. maddesi uyarınca ilgili makamlara başvuruda bulunulması ve başvuru sonucuna göre 11. maddede belirtilen süreye ilişkin esaslara uyulmak suretiyle dava açılması gerekirken, █████/2018 tarihinde davalı idareye başvuru yapılarak ödenen tutarların iadesinin istenildiği, böylelikle süresi içinde açılmayan davanın esasının incelenmesinin hukuken mümkün olmadığı, belirtilen süreler geçirildikten sonra yapılan müracaatın ise geçmiş olan dava açma süresini canlandırmayacağı, başvurunun dava açma süresi içinde yapılmaması nedeniyle 2577 sayılı Kanun’un 11. maddesinin de olaya uygulanamayacağı anlaşıldığından, bu kısım yönünden davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, işin esasının incelenmesi sonucu verilen kararda hukuki isabet bulunmadığı,Makine ve elektrikle ilgili harçlar başlığı altında tahakkuk ettirilen 361.664,11-TL tahakkuk işlemi yönünden;6306 sayılı Kanun ve 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği'nde belediye meclisi kararı ile belirlenen ve alınan her türlü ücretin riskli olduğu tespit edilen yapılardan alınmayacağının düzenlendiği ve 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı olarak tespit edilen yapı nedeniyle davacı şirketin muafiyet hükümlerinden yararlandırılması gerektiği sonucuna varıldığından, makine ve elektrik ücreti adı altında tahakkuk ettirilen dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmediği gerekçeleriyle,... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, "makine ve elektrikle ilgili harçlar" başlığı altında tahakkuk ettirilen 361.664,11-TL tahakkuk işlemine ilişkin kısmının yukarıda belirtilen gerekçe ile onanmasına, davalı idare tarafından tahsil edilen 30.791,08-TL elektrik harcı ile 11.760,00-TL asansör ruhsatı ücretine ilişkin kısmının ise bozulmasına karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davalı idare tarafından tahsil edilen 30.791,08-TL elektrik harcı ile 11.760,00-TL asansör ruhsatı ücretine ilişkin kısım yönünden dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davanın süresinde açılmadığı belirtilerek temyize konu ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, ısrar kararının hukuka ve usule uygun bulunduğu, davalı idare tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen sebeplerin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE:MADDİ OLAY :6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı kararı verilen İstanbul ili, Kartal ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda bulunan binanın yıkılarak yerine yeni bina inşa edilmesi sürecinde, davalı idare tarafından tahsil edilen 30.791,08-TL elektrik harcının ve 11.760,00-TL asansör ruhsatı ücretinin anılan Kanun gereğince muaf olunduğu iddia edilerek iade edilmesi, makine ve elektrikle ilgili harçlar başlığı altında tahakkuk ettirilen 361.664,11-TL tahakkuk işleminin ise kaldırılması talebiyle yapılan başvurunun davalı idarenin.... tarih ve ... sayılı işlemiyle reddedilmesi üzerine, temyizen incelenen dava açılmıştır.İLGİLİ MEVZUAT :2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun ''Dava açma süresi'' başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasında; dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu belirtilmiş, "İptal ve tam yargı davaları" başlıklı 12. maddesinde; "İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır." hükmüne yer verilmiştir.Bu hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden; bir idari işlem nedeniyle herhangi bir hakkı ihlal edilen kimsenin, zararının tazmini istemiyle doğrudan doğruya açacağı tam yargı davasını 60 günlük genel dava açma süresi içerisinde açması gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.HUKUKİ DEĞERLENDİRME:Uyuşmazlıkta ısrar hususu, davalı idare tarafından tahsil edilen 30.791,08-TL elektrik harcı ile 11.760,00-TL asansör ruhsatı ücreti yönünden davanın süresinde açılıp açılmadığına ilişkindir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrası ve 12. maddesi birlikte değerlendirildiğinde; bir idari işlem nedeniyle herhangi bir hakkı ihlal edilen kimsenin, zararının tazmini istemiyle doğrudan doğruya açacağı tam yargı davasını 60 günlük genel dava açma süresi içerisinde açması gerektiği anlaşılmaktadır.Davacı tarafından yapılan 30.791,08-TL elektrik harcı ile 11.760,00-TL asansör ruhsatı ücreti ödemesi, 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı kararı verilen davacıya ait taşınmazda bulunan binanın yıkılarak yerine yeni bina inşa edilmesi sürecinde, davalı Belediyece talep edilmesi nedeniyle yapılan bir ödeme olup, davacının bu ödemeden kaynaklı zararının bir idari işlemden kaynaklı olduğunun kabulü gerekmektedir.Görülmekte olan davada tazmini istenen zarar, idari işlemden kaynaklanan bir zarar olarak kabul edileceğine göre dava açma süresinin de yukarıda yer verilen İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12. maddesine göre hesaplanması gerekmektedir.Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından tazmini istenilen 30.791,08-TL elektrik harcının █████/2016 tarihinde, 11.760,00-TL asansör ruhsatı ücretinin de █████/2017 tarihinde davalı idarenin hesabına yatırıldığı, █████/2018 tarihinde davalı idareye başvuru yapılarak ödenen bu tutarların iadesinin istenildiği, söz konusu başvurunun dava konusu █████/2018 tarih ve 12914 sayılı işlem ile reddedilmesi üzerine █████/2018 tarihinde bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.Bu durumda, davacı tarafından 30.791,08-TL elektrik harcı ile 11.760,00-TL asansör ruhsatı ücretinin tazmini istemiyle, söz konusu harç ve ücreti ödediği █████/2016 ve █████/2017 tarihlerinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içerisinde dava açılması gerekirken, █████/2018 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmamaktadır.Öte yandan, dava açma süresi geçirildikten sonra █████/2018 tarihinde davalı idareye yapılan başvurunun dava açma süresini canlandırmayacağı açıktır.Bu itibarla, davalı idare tarafından tahsil edilen 30.791,08-TL elektrik harcı ile 11.760,00-TL asansör ruhsatı ücreti yönünden dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki ısrar kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1.Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne;2.Davalı idare tarafından tahsil edilen ...-TL elektrik harcı ile ...-TL asansör ruhsatı ücreti yönünden dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin temyize konu ... tarih ve E:..., K:...sayılı ısrar kararının BOZULMASINA,3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğu ile karar verildi. KARŞI OY X- Uyuşmazlıkta ısrar hususu, davalı idare tarafından tahsil edilen 30.791,08-TL elektrik harcı ile 11.760,00-TL asansör ruhsatı ücreti yönünden davanın süresinde açılıp açılmadığına ilişkindir.Temyizen incelenen kararın ısrara ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın ısrara konu bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.Öte yandan, Bölge İdare Mahkemesi kararında ısrar hususu yönünden hukuka aykırılık görülmediğinden, uyuşmazlığın esasına yönelik temyiz isteminin Dairesince değerlendirilmesi gerekmektedir.Açıklanan nedenlerle, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının ısrara ilişkin kısmının onanması, uyuşmazlığın esasına ilişkin davalı idarenin temyiz istemi hakkında karar verilmesi için dosyanın Danıştay Dördüncü Dairesine gönderilmesi gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.