izmir bölge adliye mahkemesi, kambiyo senedine dayalı icra takibinde zamanaşımı ve iik 33/a uyarınca açılan menfi tespit davasına yönelik istinaf kararı.

İzmir Bölge Adliye Mahkemesi, kambiyo senedine dayalı icra takibinde zamanaşımı ve İİK 33/a uyarınca açılan menfi tespit davasına yönelik istinaf kararı.

Özet: Bu menfi tespit davası, bir icra takibine konu kambiyo senedinin zamanaşımına uğrayıp uğramadığına odaklanmakta olup; davacı, icranın geri bırakılması kararı üzerine İİK m. 33/a kapsamında takibin zamanaşımına uğramadığının tespitini isterken, davalı, 1997de başlayan ve defalarca takipsiz kalan icra takibine dayanak bononun ödeme emri tebliğ tarihinden itibaren üç yıllık sürenin geçmesiyle 2000 yılında zamanaşımına uğradığını iddia ederek davanın reddini talep etmekte; ilk derece mahkemesi ise, önceki yargılamalar ve yasal düzenlemeler çerçevesinde bononun zamanaşımına uğradığı yönünde bir değerlendirme yapmıştır.

T.C.

İZMİR

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

11. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : ████████

KARAR NO : █████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İZMİR 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : █████/2026

NUMARASI : ████████ E. 2026/5 K.

DAVANIN KONUSU : Menfi Tespit

KARAR TARİHİ : 03.07.2026

KARAR YAZIM TARİHİ : 03.07.2026

İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin 06.01.2026 tarih ████████ E. 2026/5 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, üye .... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :

DAVA : Davacı vekili, İzmir 4. İcra Dairesinin █████████ Esas sayılı dosyasının müvekkili şirkete Beyoğlu 48. Noterliğinin 08.01.2019 tarih ve 3213 yevmiye nolu temlik sözleşmesi ile .... A.Ş. tarafından devir ve temlik edildiğini, İzmir 4. İcra Dairesinin █████████ E. sayılı icra dosyası ile ilgili olarak İzmir 8. İcra Hukuk Mahkemesinin ████████ Esas sayılı dosyasında icranın geri bırakılmasına dair kesin karar verildiğini, bu mahkeme kararına göre İzmir 4. İcra Dairesinin █████████ Esas sayılı icra dosyasından 09.12.2021 tarihinde tebliğ edilen muhtıra gereği olarak, İİK md. 33/a kapsamında icra takibinin zamanaşımına uğramadığına ilişkin dava açılmak üzere taraflarına verilen 7 günlük yasal süre içerisinde davayı ikame ettiklerini belirterek, İzmir 8. İcra Hukuk Mahkemesinin ████████ Esas ████████ Karar sayılı dosyasında verilen icranın geri bırakılması kararına istinaden, İİK md. 33/a kapsamında İzmir 4. İcra Dairesinin █████████ Esas sayılı takip dosyasındaki alacak için zamanaşımının vaki olmadığına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP : Davalı vekili, 08.04.1997 vade tarihli bonoya dayanarak İzmir 4. İcra Dairesinin █████████ Esas sayılı takip dosyası üzerinden 16.04.1997 tarihinde kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip talebinde bulunulduğunu, ödeme emrinin 29.04.1997 tarihinde müvekkiline tebliğ edildiğini, söz konusu takipten önce ise ihtiyati haciz yoluyla haciz işleminde bulunulduğunu, icra dosyasının takipsiz bırakıldığını, alacaklı .... tarafından 2001 yılında yenileme talebinde bulunulduğunu ve İzmir 4. İcra Dairesinin ██████████ Esas sayılı dosyası üzerinden takibin devam ettiğini, icra dosyasının tekrar takipsiz bırakıldığını, 2006 yılında ikinci yenileme talebinde bulunularak takip dosyasının █████████ Esas numarasını aldığını, bu süreçte takip alacaklısı.... A.Ş.'nin 03.07.2011 tarihli ve 244451 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 4684 sayılı Kanun ile tasfiye aşamasına girdiğini, ancak 2006 yılından 2016 yılına kadar takipsiz bırakılan dosya için yenileme talebinde bulunulmadan 01.02.2016 tarihinde alacaklı .... tarafından haciz talebinde bulunulduğunu, yenileme talebi olmadan yapılan haciz işlemine karşı şikayet yoluna başvurduklarını, bu talebin reddedildiğini, temyiz sınırının altında kaldığı için Yargıtay denetiminden geçmeden kesinleştiğini, ödeme emrinin tebliğ tarihi olan 29.04.1997 tarihinden itibaren geçen üçüncü yılın tamamlanmasıyla birlikte 29.04.2000 tarihinde takip konusu bononun zamanaşımına uğradığını, İİK m. 71 ve bu maddenin yollama yaptığı İİK m. 33/a uyarınca takip tarihinden sonraki dönemde takip konusu bononun zamanaşımına uğraması sebebiyle icra takibinin geri bırakılması talebinde bulunduklarını, İzmir 8. İcra Hukuk Mahkemesinin ████████ Esas sayılı dosyasında kesin olarak icranın geri bırakılması kararı verildiğini, bononun zamanaşımına uğramasının alacaklı ....'nın tasfiyeye girmesinden önce gerçekleştiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DAİREMİZİN KALDIRMA KARARINDAN ÖNCEKİ İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ : Mahkemece, dava tarihinde yürürlükte bulunan 6102 sayılı TTK 814. maddesinde; ''Hamilin, cirantalarla düzenleyene ve diğer çek borçlularına karşı sahip olduğu başvurma hakları, ibraz süresinin bitiminden itibaren üç yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Çek borçlularından birinin diğerine karşı sahip olduğu başvurma hakları, bu çek borçlusunun çeki ödediği veya çekin dava yolu ile kendisine karşı ileri sürüldüğü tarihten itibaren üç yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.'' düzenlemesini içerdiği, İzmir 7. İcra Hukuk Mahkemesinin ████████ Esas sayılı dosyasında, davalı .... tarafından kambiyo senedine dayalı alacağın zamanaşımı süresinin üç yıl olduğu, takibin devamına ilişkin son işlemin 10.07.1998 tarihli haciz talebi ve haciz işlemi olduğu, 10.07.2001 tarihinde davacı açısından bononun zamanaşımına uğradığından bahisle zamanaşımı nedeniyle takibin iptali ve icranın geri bırakılması talebiyle dava açıldığı, yargılama sonucunda geçmişe etkili olacağı 5411 sayılı Kanunda açıkça belirtilen lehe hükümler kapsamında takibe dayanak olan bonoların vade tarihi olan 08.04.1997 tarihi itibariyle ve takip tarihi olan 16.04.1997 tarihi itibariyle 20 yıllık zamanaşımı süresinin dolmadığı ve henüz zamanaşımının gerçekleşmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği; İzmir 8. İcra Hukuk Mahkemesinin ████████ Esas sayılı dosyasında, takibe konu bononun takipten sonraki dönemde zamanaşımına uğraması sebebiyle icranın geri bırakılması talebiyle dava açıldığı,

davacının daha önce zamanaşımına ilişkin itirazı İzmir 7. İcra Hukuk Mahkemesinin 02.05.2016 tarih ████████ E. ████████ K. sayılı kararı ile reddedildiğinden bu tarih öncesine ilişkin zamanaşımı itirazının usulen incelenmesinin mümkün olmadığı, bu karar sonrasında ise 23.02.2016 tarihinden itibaren 27.08.2019 tarihine kadar davacı borçlu hakkında 3 yılı aşkın süre işlem yapılmadığı, 3 yıllık sürede işlem yapılmaması ile TTK 749. maddesinde öngörülen zamanaşımı süresinin davacı aval veren borçlu hakkında geçmiş olduğu gerekçesiyle itirazın kabulü ile davacı borçlu açısından icranın geri bırakılmasına karar verildiği, kararın kesin mahiyette olması sebebiyle verildiği tarih itibariyle kesinleştiği; İzmir 4. İcra Dairesinin █████████ Esas sayılı dosyasında alacaklının .... A.Ş., borçluların ise ....Şti. ile .... olduğu, alacaklı vekilinin 08.04.1997 tarihli 3.842.000.000 TL bedelli senet ile 08.04.1997 tarihli 1.038.000.000-TL bedelli senetleri dayanak yapmak suretiyle toplamda 5.006.376.320-TL üzerinden icra takibi başlattığı, her ne kadar davacı vekili tarafından icra dosyasına alacaklı vekili Av. .... tarafından 02.07.2017 tarihinde talep gönderildiği, alacaklı vekili Av. .... tarafından 05.10.2018 tarihinde yine borçlular ile ilgili olarak genel sorgu talebi gönderildiği, yine alacaklı vekili Av. .... tarafından 20.08.2019 tarihinde icra dosyasına talep evrakı gönderildiği, 05.11.2019 tarihinde ise alacaklı vekili Av. .... tarafından bakiye borç muhtırası talebi gönderilmesi talep edildiği iddia edilmiş ve buna ilişkin belge suretleri dava dilekçesi ekinde eldeki dava dosyasına sunulmuş ise de, İzmir 4. İcra Dairesinin █████████ Esas sayılı dosyasının fiziken incelendiğinde bu belgelere ve içerdiği taleplere rastlanılamadığı, icra dosyasında yürütülen takip hakkında 23.02.2016 tarihinden itibaren 27.08.2019 tarihine kadar davacı borçlu hakkında 3 yılı aşkın süre işlem yapılmadığı, kaldı ki davacı vekili tarafından yapıldığı iddia edilen işlemlerden hiçbirisinin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 750. maddesinde yer alan düzenlemede tahdidi olarak sayılan işlemlerden olmadığı, davacı tarafın iddialarının usulüne uygun ve somut deliller vasıtasıyla ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

DAİREMİZİN KALDIRMA KARARININ ÖZETİ : Dairemizin 16.05.2025 tarihli █████████ E. ████████ K. Sayılı ilamı ile, dava konusu takibin kambiyo senetlerine dayalı olarak yapıldığı, takip borçlusunun İzmir 8. İcra Hukuk Mahkemesinin ████████ E. sayılı dosyasında takibe konu bonoların takipten sonraki dönemde zamanaşımına uğraması nedeniyle icranın geri bırakılması istemiyle açmış olduğu davanın kabulüne, zamanaşımı nedeniyle icranın geri bırakılmasına kesin olarak karar verildiği; takip dayanağı belgeler kambiyo senedi niteliğinde bono olduğundan, davaya konu olayda takip dayanağı senedin tanzim ve takip tarihi itibarı ile yürürlükte bulunan 6762 sayılı TTK'nun 661, 662. ve 663. maddelerinin uygulanması gerektiği; 6762 sayılı TTK'nun 661. maddesinde bonolar için 3 yıllık zamanaşımı öngörüldüğü, 662. maddesinde dava açılması, takip talebinde bulunulması, davanın ihbar edilmesi veya alacağın iflas masasına bildirilmesi sebepleri ile zamanaşımının kesileceğinin belirtildiği, haciz talebi de bir icra takip talebi olduğundan haciz talebinde bulunulması ile zamanaşımının kesileceği, İzmir 4. İcra Müdürlüğünün █████████ Esas sayılı dosyasında, alacaklı ..... A.Ş. tarafından borçlular dava dışı ....Şti. ve .... ile davalı aleyhine 08.04.1997 tarihli 3.842.000.000 TL bedelli ve 08.04.1997 tarihli 1.038.000.000-TL bedelli senetlere dayalı olarak toplam 5.006.376.320 TL'nin (eski TL) tahsili amacıyla icra takibi başlatıldığı, 01.01.2005 tarihinde Türk Lirasından 6 sıfır atıldığı, takip çıkış tutarının 5.006,37 TL'ye karşılık geldiği, ne var ki, eldeki dava takip sonrası zamanaşımı itirazına ilişkin olmakla takip çıkış miktarı değil, takibin geldiği aşama itibariyle ulaştığı borç miktarı nazara alınarak karara

karşı istinaf ve temyiz kanun yollarının açık olup olmadığı hususlarının değerlendirilmesi gerektiği, ilk derece mahkemesince icra dairesinden dosya hesabı istenerek sonucuna göre karara karşı yargı yolunun açık olup olmadığının değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerektiği, mahkemenin kabulüne göre de, örnek 10 ödeme emrinin borçluya tebliğ edildiği ve takibin kesinleştiği; takibin kesinleşmesinden sonra alacaklı vekilince 05.10.2018 tarihli talep ile borçlular hakkında Takbis, Polnet, Posta Çeki sorgularının yaptırılması, kayıtlı araç bulunması halinde kaydına haciz konulmasının talep edildiği, bu belgenin UYAP sisteminde kayıtlı olduğu, bu dilekçenin tetkiki ile alacaklı vekilinin bir sonraki işlem tarihi olarak kabul edilen 27.08.2019 tarihine kadar 3 yıllık zamanaşımı süresinin dolup dolmadığı araştırılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, bu belgenin dosya kapsamında ve UYAP sisteminde mevcut olmadığı gerekçesiyle eksik araştırma ile karar verilmesinin hatalı olduğu sonucuna varılarak HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

DAİREMİZİN KALDIRMA KARARINDAN SONRAKİ İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ : Mahkemece; davaya konu uyuşmazlığın, temlik veren bankanın kredi dosyası kapsamında İzmir 4. İcra Dairesinin █████████ Esas sayılı dosyasında davalı aleyhinde başlatılan kambiyo senetlerine özgü icra takibinin kesinleşmesi akabinde davalı borçlu tarafından zamanaşımı itirazı çerçevesinde ikame edilen İzmir 8. İcra Hukuk Mahkemesinin ████████ Esas ████████ Karar sayılı kararı ile icranın geri bırakılmasına karar verilmesi neticesinde, 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 33/a. maddesi gereğince İzmir 4. İcra Dairesinin █████████ Esas sayılı dosyasına konu alacak açısından zamanaşımının vaki olmadığının tespiti talebine ilişkin olduğu, örnek 10 ödeme emrinin borçluya tebliğ edildiği ve takibin kesinleştiği; takibin kesinleşmesinden sonra alacaklı vekilince 05.10.2018 tarihli talep ile borçlular hakkında Takbis, Polnet, Posta Çeki sorgularının yaptırılması, kayıtlı araç bulunması halinde kaydına haciz konulmasının talep edildiği, bu belgenin UYAP sisteminde kayıtlı olduğu, bu dilekçenin tetkiki ile alacaklı vekilinin bir sonraki işlem tarihi olarak kabul edilen 27.08.2019 tarihine kadar 3 yıllık zamanaşımı süresinin dolmadığı, açıklanan gerekçeler dahilinde davacı tarafın iddialarını usulüne uygun deliller vasıtasıyla ispatladığı gerekçesiyle davanın kabulü ile, İzmir 4. İcra Dairesinin █████████ Esas sayılı dosyasına konu alacak açısından zamanaşımının vaki olmadığının ispat sadedinde tespitine karar verilmiştir.

Karara karşı davalı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ : Davalı vekili, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.33/a maddesinde 7 günlük hak düşürücü süre bulunduğunu, davanın bu süre geçtikten sonra açıldığını, davanın salt zamanaşımı ile ilgili değerlendirme içeren bir dava olduğunu, icra hukuk mahkemesince verilen ve kesinleşen karara göre müvekkiline yönelik takibin zamanaşımına uğradığını, .2018 yılından önce takibin zamanaşımına uğradığını, aksi yöndeki değerlendirmenin hukuka aykırı olduğunu, davaya konu icra takibinde yer alan 08.04.1997 vade tarihli bononun, icra takibinde birçok kez zamanaşımına uğradığını, aynı icra takibinin 1997, 2001 ve 2006 yıllarında ayrı ayrı esas aldığını, dava konusu kambiyo senedi için zamanaşımı süresinin 3 yıl olduğunu, belirtilen sürelerde zamanaşımının gerçekleştiğini, müvekkilinin 2006 yılından 2010 yılına kadar herhangi bir haciz işleminin muhatabı olmadığını, kendisi ile ilgili zamanaşımını kesen hiçbir sebep bulunmadığını, üç kez takipsiz bırakılan icra dosyası ve on yılı aşkın süre haciz talep edilmeyen müvekkili yönünden zamanaşımının gerçekleşmiş olduğunu, icra dosyasındaki alacaklı olan ... tarafından 2001 yılı içerisinde yenileme talebinde bulunulduğunu ve İzmir 4. İcra Dairesi’nin ██████████ E. sayılı dosyası üzerinden bu talebin takibe konulduğunu, icra dosyasının tekrar takipsiz bırakıldığını ve bu sefer de, 2006 yılında ikinci yenileme talebinde bulunularak, takip dosyasının █████████ E. numarasını aldığını, bu sürecin zamanaşımının gerçekleştiğini gösterdiğini, 2006 yılından 2016 yılına kadar takipsiz bırakılan dosya için yenileme talebinde bulunulmadan 01.02.2016 tarihinde alacaklı ... tarafından haciz talebinde bulunulduğunu, 16.04.1997 tarihinde bono için takip başlatıldıktan sonra, ilk yenileme tarihine kadarki süreçte bononun tâbi olduğu üç yıllık zamanaşımı süresinin dolduğunu, davacı tarafın beyanlarının aksine takip konusu bono 29.04.2000 tarihinde zamanaşımına uğradığını, sonradan bu süre hakkında 5411 s. Bankacılık Kanunu Geçici 13. Maddesi’nin yollamasıyla 20 yıllık zamanaşımı süresinin uygulanamayacağını istinaf nedenleri olarak ileri sürmekle kararın kaldırılmasını istemiştir.

GEREKÇE : Dava, İcra İflas Kanunu'nun 33/a. maddesi gereğince icra takip dosyasına konu alacağın zamanaşımına uğramadığının tespiti istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.

Dava niteliği itibariyle 2004 sayılı İİK'nın 33/a-2 maddesi uyarınca açılmış bulunan alacağın zamanaşımına vaki olmadığı tespiti istemine ilişkindir. Bu düzenlemeye göre alacaklı icranın geri bırakılması kararının kesinleştiğinin tebliğinden sonra zamanaşımının vaki olmadığını ispat sadedinde ve 7 gün içinde yerel mahkemelerden dava açılabileceği düzenlenmiştir. Buna göre eldeki davada alacağın zamanaşımı süresinin dolmadığının ispatı aranmaktadır. Dava konusu takibin kambiyo senetlerine dayalı olarak yapıldığı, takip borçlusunun İzmir 8. İcra Hukuk Mahkemesinin ████████ E. sayılı dosyasında takibe konu bonoların takipten sonraki dönemde zamanaşımına uğraması nedeniyle icranın geri bırakılması istemiyle açmış olduğu davanın kabulüne, zamanaşımı nedeniyle icranın geri bırakılmasına kesin olarak karar verildiği dava dilekçesinden ve dosya ekindeki icra takip dosyası ile karar suretlerinden sabittir. Takip dayanağı belgeler kambiyo senedi niteliğinde bono olduğundan, davaya konu olayda takip dayanağı senedin tanzim ve takip tarihi itibarı ile yürürlükte bulunan 6762 sayılı TTK'nun 661, 662. ve 663. maddelerinin uygulanması gerekir. TTK'nun 661. maddesi uyarınca bonolar için 3 yıllık zamanaşımı öngörülmüştür. 6762 Sayılı TTK'nun 662. maddesinde dava açılması, takip talebinde bulunulması, davanın ihbar edilmesi veya alacağın iflas masasına bildirilmesi sebepleri ile zamanaşımının kesileceği belirtilmiştir. Haciz talebi de bir icra takip talebi olduğundan haciz talebinde bulunulması ile zamanaşımı kesilir (Yargıtay 12 HD 30.03.2015 tarih ██████████ E. █████████ K. sayılı ilamı). TTK'nın 663/2. maddesine göre ise, zamanaşımının kesilmesi ile kesildiği tarihten itibaren yeni bir süre işlemeye başlar.

Somut olayda, örnek 10 ödeme emrinin borçluya tebliğ edildiği ve takibin kesinleştiği; takibin kesinleşmesinden sonra alacaklı vekilinin 05.10.2018 tarihli talebinde borçlular hakkında Takbis, Polnet, Posta Çeki sorgularının yaptırılması, kayıtlı araç bulunması halinde kaydına haciz konulması talep edildiği, böylelikle 3 yıllık zamanaşımı süresinin, alacaklı vekilinin bir sonraki işlem tarihi olarak kabul edilen 27.08.2019 tarihine kadar dolmadığı anlaşılmakla ilk derece mahkemesince davanın kabulüne dair verilen kararda usul ve yasaya aykırılık bulunmamaktadır.

Bu durumda, istinaf kanun yoluna başvuranın dilekçesinde yer verdiği itirazların açıklanan gerekçe ışığında yerinde olmamasına, kararda kamu düzenine ilişkin bir aykırılık bulunmamasına, kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olmasına göre, duruşma açılmasına gerek görülmeyerek Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

2-Davalı yönünden istinaf karar harcı olan 732,00 TL peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,

3-İstinaf başvurusu nedeniyle davalı tarafından yapılan giderlerin kendi üzerinde bırakılmasına,

Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde Yargıtay ilgili Hukuk Dairesinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. █████/2026