izmir bölge adliye mahkemesi 11. hukuk dairesinin, bankanın kullandırdığını iddia ettiği ancak bloke ettiği 715.000 tllik bitkisel üretim işletme kredisinden kaynaklanan borcun menfi tespiti davası istinaf kararı.

İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesinin, bankanın kullandırdığını iddia ettiği ancak bloke ettiği 715.000 TLlik bitkisel üretim işletme kredisinden kaynaklanan borcun menfi tespiti davası istinaf kararı.

Özet: Kullandırıldığı iddia edilen 715.000 TLlik bitkisel üretim kredisinden ve ilgili genel kredi sözleşmesinden dolayı davalı bankaya borçlu olunmadığının tespiti talebiyle açılan bu menfi tespit davasında, davacı, tır alımı için tahsis edilen ancak banka tarafından bloke edilerek tasarrufuna hiç geçmeyen krediden haksız yere faiz ve taksit kesildiğini, bankanın kusurlu davrandığını ileri sürerken; davalı banka ise Covid-19 pandemisi kaynaklı tır teslimat gecikmeleri ve faiz artışı endişesiyle, kredinin davacının talebi ve tarafların mutabakatı üzerine blokeli olarak kullandırıldığını, rehin tesis edilinceye kadar bu şekilde tutulduğunu savunarak davanın reddini talep etmektedir.

T.C.

İZMİR

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

11. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : ████████

KARAR NO : █████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İZMİR 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : █████/2024

NUMARASI : ████████ E. ████████ K.

DAVANIN KONUSU : Menfi Tespit

KARAR TARİHİ : 03.07.2026

KARAR YAZIM TARİHİ : 03.07.2026

İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 21.11.2024 tarih ████████ E. ████████ K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, üye .... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :

DAVA :Davacı vekili, davacının davalı banka tarafından müvekkiline 715.000,00 TL tutarlı Bitkisel Üretim İşletme adı altında kredi tahsis edildiğini, bu kredinin hiçbir zaman müvekkilinin tasarrufuna geçmediğini, 715.000,00 TL'ye davalı tarafından bloke konulduğunu, bu şekilde kredinin kullandırıldığından bahsedilemeyeceğini, buna rağmen müvekkilinden faiz istediğini, hatta kullanmadığı ve 1 yıldır sebebi bilinmeyen bir şekilde müvekkili hesabında rehin tuttuğu paradan 1.taksit ödemesini kestiğini, bankacılık teamüllerine ve özellikle hukuka ve hayatın olağan akışına aykırı bu haksız uygulamanın sona erdirilmesi ve müvekkiline kullandırılmış gibi yapılan kredinin hiçbir faiz, masraf vb. talep edilmeden kapatılması için keşide edilen ihtarnameye cevap verilmediğini, müvekkili tarafından davalıya █████/2022 tarihli dilekçe ile başvurularak haksız ve mesnetsiz talebin iptalini istendiğini,bu talebine karşı █████/2022 tarih ve 2716076 sayılı yazılı cevap veren davalının cevabında, kullandırdığı kredinin müvekkilinin uhdesine geçmediğini ve kredi hesabına bloke koyduğunu açıkça kabul ettiğini, davalı bankanın basiretli tacir gibi davranmadığını ve kullandırdığı kredide hata yaptığını, müvekkili tarafından tır alımı için kullandırıldığı davalı kabulünde de olan kredinin tır alımına ilişkin evraklar gelmeden ve dolayısıyla tır üzerine rehin konulmadan müvekkiline kredi kullandırılmasının ve hesaba aktarılmasının bankanın sorumluluğunda olduğunu, davalı bankanın kusurlu olduğunu, müvekkilini mağdur ettiğini, müvekkilinin kredi kullandırımına ilişkin hiçbir yetkisi olmadığını, ancak davalı bankanın tam aksini yaptığını ve işlemleri tam anlamı ile yapmadan ve tır alımını bilebilecek durumda iken tır alımı gerçekleşmeden müvekkilinin hesabına krediyi geçtiğini ancak kredinin müvekkilinin uhdesine geçmesini de engellediğini bildirerek davanın kabulüne ile müvekkilinin, davalı bankanın Torbalı Şubesi tarafından kullandırılan Bitkisel Üretim İşletme Kredisi çerçevesinde kullandırıldığı iddia edilen 715.000,00TL bedelli krediden ve genel kredi sözleşmesinden ötürü ana para, faiz ve her ne nam altında olursa olsun borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP:Davalı vekili, davacının 2021 yılı Mayıs ayı içerisinde "..." model çekici tır alımı için bir bayi ile anlaştığından bahisle, finansman için Şubeye başvurduğunu, kredi sürecinde şubeye, 17.05.2021 tarihli ve 126.000 Euro tutarlı, .... marka .... model, şasi ve motor numarası henüz belli olmayan çekici tıra ilişkin proforma faturayı ibraz ettiğini, bankanın ilgili birimlerince yapılan inceleme sonucu, kredi tebliğ şartlarının adı geçen tırın rehnedilmesi tahtında onaylandığını, müşterinin kredi talebinde bulunması üzerine, kendisine 26.05.2021 tarihinde kredi kullandırım koşulları ile bilgi verildiğini ve bu koşullara ilişkin verilen bilgilendirme formunun davacı tarafından imzalandığını, kredi kullandırım koşulları ile ilgili gerekli bilgilendirme yapıldıktan sonra davacının talebi üzerine, 01.06.2021 tarihinde Genel Kredi Sözleşmesi akdedildiğini, imzalanan sözleşme ile müşteriye 3.000.000,00 TL tutarında kredi açıldığını, sözleşmede,..... A.Ş'nin müteselsil kefil olarak yer aldığını, akdedilen sözleşmenin bir nüshasının müşteriye elden teslim edilmiş olup, müşterinin sözleşmenin bir nüshasını elden teslim aldığını el yazısı ile yazıp imzaladığını, sözleşmede bulunan imzalar ve beyanların Şube yetkilisi huzurunda alındığını, müşteriden ayrıca 3.000,000,00 TL. tutarlı 01.06.2021 düzenleme tarihli finansman senedi alındığını, bu süreçte Covid-19 pandemisi etkin olduğundan üretim ve tedarik zincirinde de aksamalar yaşandığından, tırın ileri bir tarihte yurtdışından Türkiye'ye gelmesi söz konusu olduğunu, bu zaman zarfında kredi faizlerinin yükselme durumu söz konusu olduğundan, kredinin hesaba geçmesi, ruhsat üzerine alındıktan sonra ödemenin yapılması hususunda görüş birliğine varıldığını ve bankanın ilgili birimlerinin onayı alınarak kredinin blokeli kullandırımına ilişkin uygunluk alınarak, davacının yazılı kredi kullandırım talebine istinaden tarımsal faaliyetlerde kullanım amaçlı tır alımı için 02.06.2021 tarihinde 715.000,00 TL tutarında Bitkisel Üretim İşletme Kredisi kullandırımı yapıldığını ve müşterinin hesabına geçtiğini, 105,00 TL kredi tahsis ücreti kesintisi yapıldığını, kredi tutarının 3 taksitte ödeneceğini, toplam geri ödenecek tutarın 1.161,792,24 TL olduğunu, söz konusu kredinin, tarımsal faaliyetlerde kullanım amaçlı tır alımı için olduğundan, gerekli teminatın (rehin) sağlanması için kredi kullandırım öncesi 02.06.2021 tarihli Altın, Mevduat ve Menkul Kıymet Hesabı Rehin Sözleşmesi müşteri ile karşılıklı olarak imzalandığını ve süreç hakkında kendisine bilgilendirme yapıldığını, işbu sözleşme ile müşterinin "Bankanın, açılan kredinin tamamı veya bir kısmı üzerinde, Tl mevduat, altın, repo,hisse senedi vs.. hesabı/ hesaplarının veya döviz alacaklarının Banakaca açılmış nakit ve gayrinakit kredilerin ve Bankanın müşteriden olan her türlü alacağının teminatı olarak gayrikabili rücu ödenmesinin sürekli teminatını teşkil etmek üzere birinci dereceden bankaya rehinli olduğunu ve bunlar üzerinde bankanın rehin ve hapis hakkının bulunduğunu gayrikabili rücu olarak kabul ve taahhüt eder." sözleşme şartlarını kabul ettiğini, bu hususun sözleşmenin 13.maddesinde açık bir şekilde belirtildiğini, davacının daha sonra alımı için anlaştığı çekici tırın yurt dışından gelişinin uzadığından bahisle farklı bir araç alımı arayışında olduğunu ve araç bulduğu zaman bu parayı kullanacağını bildirdiğini, bu süreçte kredi tebliğ şartlarında yer alan , tır rehni alınmadığı için kullanılan kredinin davacıya ödenemediğini, ilerleyen zamanda davacının fiyatların yüksek olduğundan bahisle tır alımından vazgeçtiğini, tır rehni yerine krediyi kullanmak amaçlı ipotek verebileceğini belirtmesi üzerine kredinin kapatılarak yeni ipotekli kredi talebi yapılmasının uygun görüldüğünü, bunun üzerine müşteriye bu kredinin kapatılması gerektiği daha sonra yeni ipotekli kredi çalışmasının yapılabileceğinin bildirildiğini, akabinde müşteri tarafından 3. şahıs ipoteği ile kredinin teminat şartlarının değiştirilerek blokenin çözülmesinin talep edildiğini, müşteri tarafından bir tanıdığına ait olan bir gayrimenkulün Bankaya teminat için sunulduğunu, söz konusu gayrimenkulün kredilibitiye uygunluğunun belirlenmesi için değerleme ve ekspertiz işlemi yapıldığını, Ekspertiz işlemine ilişkin müşterinin 02.12.2021 tarihli Ekspertiz Talep Taahhütnamesi imzaladığını, yapılan inceleme ve değerlendirmeler neticesinde, Banka tahsis birimi tarafından ilgili gayrimenkulün teminat için uygun bulunmadığını, müşteri tarafından, taahüt edilen rehin (tır) / teminat temin edilemediğinden oluşan teminat açığına istinaden kredi tutarının sözleşme kapsamında blokeye alındığını, müşteriye birçok kez, gerekli teminatın sağlanması durumunda kredi tutarının serbest bırakılabileceği veya kredinin kapatılmasının uygun olacağının bildirildiğini, müşterinin krediye uygun teminat sunamadığı ve kredi ödemesini de yapmadığı için Rehin Sözleşmesi kapsamında kredinin blokeli olarak devam ettiğini, Kredi kapama işlemi için hesaptaki tutar yetersiz olduğundan kredinin hesaba geçildiği tarih itibarıyla işleyen faizin müşteriden talep edildiğini ve bu doğrultuda kredinin kapatılabileceğinin kendisine bildirildiğini, davacının kredinin ilk taksit tarihi olan 30.05.2022 tarihinde kadar bu krediyi kapatacağını, ticaret yaptığı için paraya ihtiyacı olduğundan bahisle şimdi ödeme yapamayacağını ifade ettiğini, ancak bugüne kadar herhangi bir ödeme yapmadığını, 30.05.2022 tarihinde ise müşterinin önce kullandırılan krediye itiraz ettiğini, işleyen faize itirazda bulunmadığını, işlemiş olan faiz için 150.000 TL. 'ye kadar olan faiz tutarını ödeyebileceğini bunun üzerindeki tutarı ödeyemeyeceğini belirttiğini, müşterinin bu talebinin Bankanın ilgili birimlerince değerlendirildiğini ancak faiz indiriminin uygun bulunmadığını, davacıya bilgisi talebi ve onayı dahilinde kredi tahsis edildiğini, 715.000,00 TL'nin davacı adına açılan kredi hesabına aktarıldığını, kredi ilişkisi kurulduğunu, kredinin tahsisi amacı olan tırı temin edemediği için kredi hesabına bloke konulduğunu, tedarikçilerden kaynaklanan problemlerin 3.kişilerce önceden bilinmesinin mümkün olmadığını bildirerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, taraflar arasında █████/2021 tarihli 3.000.000,00 TL limitli Genel Kredi Sözleşmesi imzalandığı, sözleşmeye istinaden davacı tarafa 715.000,00 TL bedelli taksitli Bitkisel Üretim İşletme Kredisi kullandırıldığı, kredinin tır rehni karşılığı kullandırılacağının kararlaştırıldığı konusunda ihtilaf olmadığı, davacı tarafın █████/2021 tarihli dilekçesi ile davalı bankanın .... şubesi nezdindeki Bitkisel İşletme Üretim Kredisi limitinden 715.000,00 TL kredi kullandırılıp vadesiz hesabına aktarılmasını talep ettiği, Altın, Mevduat Ve Menkul Kıymet Hesabı Rehin Sözleşmesi ile 701.500,00 TL üzerine bloke konulmasını kabul ve taahhüt ettiği, teminat olarak verilecek tırın alınamadığı davacı tarafça gösterilen gayrimenkul ipoteğinin davalı banka tarafından teminata uygun görülmediği ve kredinin teminatsız kaldığı, taraflar arasındaki Genel Kredi Sözleşmesinin Taksitli Ticari Kredi başlıklı 18.2 nolu maddesinde "Müşteri ödeme planındaki toptan borç bakiyesini belirtilen taksit tutarları ile taksit tarihleri itibariyle nakden ve defaaten ödemeyi kabul eder." ,18.3 maddesinde " Müşteri bankanın taksit tutarını vadelerinde müşteriye ait hesaplardan tahsile ve tahsil olunan miktarı hesaba borç kaydetmeye yetkili olduğunu kabul eder.", 31.2.1 maddesinde " Sözleşme ile veya eklerinde kararlaştırılan taahhüt ve yükümlülüklerinde her hangi birisinin uygun şekilde yerine getirilmemesi, talebe rağmen istenilen teminatların zamanında ve istenilen koşullarda temin edilememesi", 31.2.10. Maddede " Kredilerden doğan taahhütlerini yerine getirmesine mani olacağı yahut tehlikeye sokacağı açıkça anlaşılan herhangi bir olayın vuku bulması veya iktisadi şartlarda değişiklik olması v.b. hallerde herhangi bir yazılı ihtarat bulunulmasına ve başkaca bir bildirimde bulunulmasına gerek kalmaksızın kredinin muaccel hale geleceği, buna göre sözleşmenin feshi ile kredinin kat edilmesine bankanın yetkili olduğunu kabul eder." düzenlemelerine göre taraflar arasındaki Genel Kredi Sözleşmesi ve Rehin Sözleşmesi hükümleri kapsamında kredinin tasfiye edilmemesi nedeniyle davacının sorumluluğunun devam ettiği bu nedenle davanın reddi gerektiği sonucuna ulaşılarak davanın reddine karar verilmiştir.

Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ:Davacı vekili, kredinin kullandırılmadığını, müvekkilinin krediye ulaşamadığını ve tasarrufuna geçirilmediğini, tır alımı karşılığında şarta bağlı şekilde kredi sözleşmesinin tanzim edildiğini ancak tanzim edilen sözleşmenin vücut bulmadığını ve banka görevlisinin ihmali ile yanlışlıkla hesaba geçirilen akabinde kullanılamayan sözde krediden ötürü faiz ödettirilerek müvekkilinin cezalandırıldığını, davanın reddi kararına karşı sunulan muhalefet şerhinin tamamen hukuksal bir gerekçe olduğunu, kullanmadığı krediden ötürü davacının borçlu olduğunun kabul edilmesinin hatalı olduğunu, kredi sözleşmesinin yok hükmünde olduğunu, bilirkişilerin hukuktan uzak davalı banka işlemlerini tespit etmekten öteye gitmeyen raporlarının hükme dayanak yapılmasını kabul etmediklerini belirtmiştir.

GEREKÇE : Dava, davacının davalı bankadan tır alımı amacıyla çekmek istediği 715.000 TL tutarındaki işletme kredisi nedeniyle İİK'nun 72. Maddesi gereğince bankaya borçlu olmadığının tespiti ile kredinin faiz ve masraf alınmaksızın kapatılması istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir.

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.

Davacı, tır alımı amacıyla kredi başvurusu yaptığını, bankanın krediyi onaylayıp hesabına geçtiğini, ancak tır üzerine rehin kurulmadığı gerekçesiyle paraya bloke koyduğunu, kredi tutarını hiçbir zaman fiilen kullanamadığını, paranın kendi tasarrufuna geçmediğini, buna rağmen bankanın kendisinden faiz ve taksit tahsil edildiğini belirterek 715.000 TL tutarındaki işletme kredisi nedeniyle borçlu olmadığının tespitini istemiştir.

Davalı banka, kredinin "teminat şartlı" (tır rehni) bir kredi olduğunu, pandemiden dolayı tırın ithalatında gecikme yaşandığını, kredinin usulüne uygun şekilde açılıp hesaba aktarıldığını, blokenin sözleşmesel teminat eksikliğinden kaynaklandığını belirterek davanın reddini istemiştir.

Mahkemece alınan bilirkişi raporu doğrultusunda, kredinin teminat şartına bağlı olarak açıldığı, taraflar arasındaki Genel Kredi Sözleşmesi ve Rehin Sözleşmesi uyarınca kredinin usulüne uygun şekilde açılıp hesaba aktarıldığı, sözleşme hükümleri kapsamında kredinin tasfiye edilmemesi nedeniyle davacının sorumluluğunun devam ettiği, davacı tarafından tır rehni sağlanmadığından hesaba bloke konulmasında sözleşme hükümlerine ve bankacılık mevzuatına aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığı değerlendirilmiştir.

Toplanan tüm delillere, dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, tarafların iddia ve savunmaları ile dayandıkları delilere göre, hükme esas alınan bilirkişi raporundaki tespit ve değerlendirmelerin dosya kapsamına uygun olmasına, raporun denetime ve hüküm kurmaya elverişli olmasına, mahkemece uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin doğru nitelendirilmesine, hükmün dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayanağı maddî delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, ilk derece mahkemesince verilen kararda bir hukuka aykırılık bulunmamakla, istinaf itirazlarının yerinde olmadığı değerlendirilerek, yerinde görülmeyen istinaf itirazlarının HMK'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

2-Davacı yönünden istinaf karar harcı olan 732,00-TL'den peşin alınan 615,40-TL'nin mahsubu ile bakiye 117,00-TL'nin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

3-İstinaf başvurusu nedeniyle davacının yaptığı giderlerin kendi üzerinde bırakılmasına,

Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde Yargıtay ilgili Hukuk Dairesinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. █████/2026