danıştay, erzurum büyükşehir belediyesi aykome yönetmeliği 28. maddesindeki idari para cezası niteliğindeki müeyyide ibarelerinin yetki aşımı gerekçesiyle iptaline dair kararı.

Danıştay, Erzurum Büyükşehir Belediyesi AYKOME Yönetmeliği 28. maddesindeki idari para cezası niteliğindeki müeyyide ibarelerinin yetki aşımı gerekçesiyle iptaline dair kararı.

Özet: Doğalgaz dağıtım şirketi, Erzurum Büyükşehir Belediyesinin altyapı çalışmalarına ilişkin AYKOME yönetmeliğindeki idari para cezası niteliğindeki müeyyideleri içeren 28. maddenin iptali için dava açmış, ilk derece mahkemesi, belediyenin altyapı çalışmalarını düzenleme yetkisi olsa da, farklı adlar altında dahi olsa idari para cezası niteliğinde yaptırımlar belirleme yetkisinin bulunmadığı gerekçesiyle, yönetmeliğin 28. maddesindeki belirli ibarelerin ve alt maddelerin iptaline karar vermiştir.

Danıştay 8. Daire Başkanlığı █████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

SEKİZİNCİ DAİRE

Esas No : █████████

Karar No : █████████

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı

VEKİLİ : Av....

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Enerji Doğalgaz Dağıtım Endüstri ve Ticaret A.Ş.

VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: Erzurum Büyükşehir Belediyesi sınırlarını kapsayan dağıtım bölgesinde doğalgaz dağıtımı yapmakta olan davacı şirket tarafından; Erzurum Büyükşehir Belediyesi tarafından düzenlenerek yürürlüğe konulan Altyapı Koordinasyon Merkezi (AYKOME) Yönetmeliği'nin 28. maddesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen .. tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; mevzuat gereği davalı idarenin, altyapı çalışmalarını tanzim etme hususunda düzenleyici işlem tesis edebileceği fakat altyapı çalışmaları sırasında meydana gelen aksaklıklara neden olanlar hakkında farklı adlar altında dahi olsa idari para cezası niteliğinde müeyyideler belirleme yetkisinin bulunmadığı, dava konusu edilen Yönetmelik maddesinin müeyyide içeren aşağıda belirtilen alt maddeler ve alt maddelerde yer alan birtakım ifadelerin yetki yönünden açıkça hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle,

1-) Erzurum Büyükşehir Belediyesi tarafından düzenlenerek yürürlüğe konulan Altyapı Koordinasyon Merkezi (AYKOME) Yönetmeliği'nin, Dokuzuncu Bölümünün, "Müeyyideler" başlıklı (34 alt maddeden oluşan);

28. maddesinin, 1. alt maddesinde yer alan; "...İzin belgesi şartlarına uygun olmayan izin belgeli, bildirimsiz ve izin belgesiz kazılarda, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 97. maddesi ile 5393 sayılı Belediye Kanununun 18. maddesi gereği; Belediye Meclisince her yıl belirlenen zemin tahrip ücretinin ana arterlerde 5 (beş) katı, sokaklarda 3 (üç) katı zemin tahrip ücreti alınır. Tespit edilen çalışma toprak alanda yapılmakta ise, stabilize zemin olarak işlem yapılır. Saha dolabı, kutu vb. çalışmaların izinsiz yapıldığı tespit edildiğinde, her bir adedi için, zemin tahrip bedelinin 2 (iki) katı miktarda bedel alınır." ibaresinin,

28. maddesinin, 2. alt maddesinde yer alan; "...Kurum veya şahısların yaptığı çalışmalarda fazla kazılan yerin izin belgesinin alınmadığının AYKOME tarafından tespiti halinde, ek zemin tahrip bedeline ilaveten, bu bedelin ana arterlerde 5 (beş) katı, sokaklarda 3 (üç) katı, ilgili kurum veya şahıstan ayrıca tahsil edilir." ibaresinin,

28. maddesinin, 3. alt maddesinde yer alan; "...Ayrıca gecikilen her gün için, zemin tahrip tutarının günlük bedele tekabül eden miktarı kadar bedel, ilgilisinden tahsil edilir." ibaresinin,

28. maddesinin, 4. alt maddesinin tamamının,

28. maddesinin, 5. alt maddesinde yer alan; "...Kazılan ve dolgusu yapılan yerin çalışma tamamlandıktan sonra teknik bir hatadan dolayı 6 (altı) ay içerisinde çökmesi halinde, üstyapı düzenlemesi bitmiş ise çöken kısmın zemin tahrip bedelinin 5 (beş) katı alınır. ...yapılmaması halinde stabilize zemin bedeli üzerinden 3 (üç) katı bedel alınır." ibarelerinin,

28. maddesinin, 6. alt maddesinde yer alan; "...ve kazı alanına tekabül eden toplam stabilize zemin tahrip bedelinin ana arterlerde 5 (beş) katı, sokaklarda 3 (üç) katı miktarda bedel alınır." ibaresinin,

28. maddesinin, 7. alt maddesinin tamamının,

28. maddesinin, 8. alt maddesinde yer alan; "...Bu durumda zemin tahrip bedelinin 5 (beş) katı kadar bedel, bu artıkları kaldıran Belediye tarafından tahsil edilir ve kendi altyapı yatırım hesabına yatırılır." ibaresinin,

28. maddesinin, 9. alt maddesinin tamamının,

28. maddesinin, 10. alt maddesinde yer alan; "...Çalışma süresi dikkate alınarak yatırılan toplam zemin tahrip tutarının günlük bedele tekabül eden miktarının 5 (beş) katı bedel ilgilisinden ayrıca tahsil edilecektir." ibaresinin,

28. maddesinin, 11. alt maddesinin tamamının,

28. maddesinin, 12. alt maddesinde yer alan; "...ve belirtilen hasar bedelini ödemekle..." ibaresinin,

28. maddesinin, 14. alt maddesinde yer alan; "...Edilmediği takdirde, Müeyyideler Bölümünün 1. Fıkrası uygulanır." ibaresinin,

28. maddesinin, 15. alt maddesinde yer alan; "...Tebliğe rağmen ikaz bandı konulmamış ise, zemin tahrip miktarı kadar ayrıca bedel alınır. " ibaresinin,

28. maddesinin, 16. alt maddesinde yer alan; "...Aksi takdirde, zemin tahrip miktarının yarısı kadar bedel ilaveten alınır." ibaresinin,

28. maddesinin, 18. alt maddesinde yer alan; "...ve izin belgesi sahibinden zemin tahrip bedeline ilaveten, bu bedelin ana arterlerde 5 (beş) katı, sokaklarda 3 (üç) katı cezai müeyyide bedeli ilgili kurum/kuruluş veya şahıstan alınır." ibaresinin,

28. maddesinin, 19. alt maddesinde yer alan; "...24 (yirmi dört) saat içerisinde gerekli şartların yerine getirilmemesi durumunda, her menhol ve baca adedi zemin tahrip ücretinin 2 (iki) katı bedel alınır." ibaresinin,

28. maddesinin, 20. alt maddesinde yer alan; "...sorunun 3 (üç) gün içerisinde giderilmemesi durumunda her bir yapı için zemin tahrip ücretinin 2 (iki) katı bedel alınır." ibaresinin,

28. maddesinin, 21. alt maddesinin tamamının,

28. maddesinin, 22. alt maddesinde yer alan; "...Olumsuzluğun giderilmemesi durumunda, her bir metre için zemin tahrip ücretinin 2 (iki) katı bedel alınır. Hata düzeltilene kadar çalışma durdurulur." ibaresinin,

28. maddesinin, 23. alt maddesinin tamamının,

28. maddesinin, 24. alt maddesinin tamamının,

28. maddesinin, 25. alt maddesinde yer alan; "...24 (yirmi dört) saat içerisinde temizlenmemesi durumunda çalışmayı yapan firmadan her bir menhol, rogar vb. için zemin tahrip ücretinin 2 (iki) katı bedel alınır." ibaresinin,

28. maddesinin, 26. alt maddesinde yer alan; ",,,Üstyapı veya altyapı çalışmalarında; menhol vb. yapıların, müdahale edilemeyecek şekilde çalışmayı yapan firma tarafından kapatılması (örtülmesi) durumunda, her biri için zemin tahrip ücretinin 2 (iki) katı bedel alınır." ibaresinin,

28. maddesinin, 27. alt maddesinin tamamının,

28. maddesinin, 28. alt maddesinde yer alan; "...1 (bir) saat içerisinde eksikliğin giderilmemesi durumunda, 1m² zemin tahrip ücretinin 2 (iki) katı bedel alınır. " ibaresinin,

28. maddesinin, 29. alt maddesinde yer alan; "...2 (iki) saat içerisinde gerekli kıyafetler temin edilmediği takdirde, tutanak tutularak 1(bir) m² zemin tahrip ücretinin 2 (iki) katı bedel alınır. " ibaresinin,

28. maddesinin, 30. alt maddesinin tamamının,

28. maddesinin, 31. alt maddesinin tamamının,

28. maddesinin, 32. alt maddesinde yer alan; "...6 (altı) saat içerisinde eksikliğin giderilmemesi durumunda, tutanak tutularak zemin tahrip ücretinin 5 (beş) katına kadar bedel alınır." ibaresinin,

28. maddesinin, 33. alt maddesinin tamamının,

28. maddesinin, 34. alt maddesinin tamamının, iptaline,

2-) Erzurum Büyükşehir Belediyesi tarafından düzenlenerek yürürlüğe konulan Altyapı Koordinasyon Merkezi (AYKOME) Yönetmeliği'nin, Dokuzuncu Bölümünün, "Müeyyideler" başlıklı (34 alt maddeden oluşan) 28. maddesinin yukarıda sayılanlar dışındaki kısımlarının iptal talebinin reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Dava konusu Altyapı Koordinasyon Merkezi (AYKOME) Yönetmeliği'ne istinaden Oltu Belediye Başkanlığı tarafından 7.124.036,85-TL tutarlı 2020 yılı toplam tahribat bedelinin tazminine yönelik işlemlerin (... tarih ve ..., ..., ..., ... sayılı Oltu Belediye Encümen kararlarının) tesis edilmesi sonrasında anılan işlemin dayanağı olan dava konusu yönetmeliğin iptali istemiyle █████/2021 tarihinde istinafa konu olan davanın açıldığı, Oltu Belediye Encümeninin ... tarih ve ..., ..., ..., ... sayılı kararlarına yönelik açılan davada verilen hükme karşı yapılan istinaf başvurusunun incelenmesi aşamasında ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin E.... esas sayılı dosyasında yapılan ara kararı ile Yönetmeliğin 28. maddesinin hangi hükümlerine istinaden encümen kararının alındığının sorulmasına rağmen bu hususun anılan idarece ortaya konulamadığı görülmekle, Yönetmeliğin 28. maddesinin tamamının uygulanması niteliğinde karar alındığı hususu kabul edilerek 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 4. fıkrası gereği anılan maddenin tamamına yönelik açılan davanın süresinde olduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun belirtilen açıklama yapılmak suretiyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, idarenin Belediye Gelirleri Kanunu ve Belediye Kanunu'nun verdiği izin doğrultusunda yönetmelikle ceza ve yaptırım müeyyideleri düzenleyebileceği, dava konusu Yönetmeliğin Büyükşehir Belediyesi Kanunu, Belediye Kanunu ve Belediye Gelirleri Kanunu'nun ilgili maddelerine dayanılarak hazırlandığı, idarenin kendi yetki ve sorumluluklarını ilgilendiren hususlarda kendisine tanınan takdir yetkisi ve bağlı yetki dahilinde yönetmelik yayınlayabileceği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU:

Açıklanan nedenlerle,

1. Temyiz isteminin reddine,

2. ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,

3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,

4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,

5. Kesin olarak, █████/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY :

(X)- Dava, Erzurum Büyükşehir Belediyesi sınırlarını kapsayan dağıtım bölgesinde doğalgaz dağıtımı yapmakta olan davacı şirket tarafından; Erzurum Büyükşehir Belediyesi tarafından düzenlenerek yürürlüğe konulan Altyapı Koordinasyon Merkezi (AYKOME) Yönetmeliği'nin 28. maddesinin iptali istemi ile açılmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasında, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde Danıştay'da altmış gün olduğu; 4. fıkrasında, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava açma süresinin ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilecekleri; 14. maddesinin 3. fıkrasının (e) bendinde, dava dilekçelerinin süre aşımı bulunup bulunmadığı yönünden inceleneceği; ilk inceleme üzerine verilecek kararları belirleyen 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, 14. maddenin 3. fıkrasının (e) bendine aykırılık görülmesi hâlinde davanın reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.

Aktarılan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, düzenleyici işlemin ilanından sonra dava açma süresi içinde bu işlemin iptali istemiyle dava açılabileceği gibi, dava açma süresinin geçmiş olması hâlinde, düzenleyici işlemin uygulanmasına ilişkin yeni bir işlem tesis edildiğinde ilgililerin uygulama işlemini veya dayanağı olan düzenleyici işlemi ayrı ayrı veya birlikte yine dava açma süresi içinde dava konusu edebilecekleri anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan, dava konusu düzenleyici işleme karşı açılan davada, dava açma süresine başlangıç oluşturabilecek herhangi bir uygulama işlemi bulunmadığı hallerde, düzenleyici işlemin ilan edildiği tarihi izleyen günden itibaren altmış günlük dava açma süresi içinde dava açılması gerekirken bu sürenin geçirilmesinden sonra düzenleyici işlemin iptalinin istenilmesinin süre aşımı nedeniyle esasının incelenme olanağı bulunmamaktadır.

Dosyanın incelenmesinden dava konusu Altyapı Koordinasyon Merkezi (AYKOME) Yönetmeliği'ne istinaden Oltu Belediye Başkanlığı tarafından 7.124.036,85-TL tutarlı 2020 yılı toplam tahribat bedelinin tazminine yönelik işlemlerin (... tarih ve ..., ..., ..., ... sayılı Oltu Belediye Encümen kararlarının) tesis edilmesi sonrasında anılan işlemin dayanağı olan dava konusu yönetmeliğin iptali istemiyle █████/2021 tarihinde temyize konu olan davanın açıldığı, Oltu Belediye Encümeninin ... tarih ve ..., ..., ..., ... sayılı kararlarına yönelik açılan davada verilen hükme karşı yapılan istinaf başvurusunun incelenmesi aşamasında ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin E.... esas sayılı dosyasında yapılan ara kararı ile Yönetmeliğin 28. maddesinin hangi hükümlerine istinaden encümen kararının alındığının sorulmasına rağmen bu hususun anılan idarece ortaya konulamadığı görülmektedir.

Dolayısıyla dava konusu düzenleyici işlem ile birel işlem arasındaki bağlantı ortaya konulamamıştır.

Bu durumda, dava açma süresi içerisinde davacı adına tesis edilen herhangi bir uygulama işleminin bulunmadığı dikkate alınarak, dava konusu Yönetmelik düzenlemesinin ilan edildiği tarihi izleyen altmış günlük dava açma süresi içerisinde açılıp açılmadığı belirlenmek suretiyle bir karar verilmesi gerekirken bu aşamada davanın esasının incelenme imkânı bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin kısmen iptaline, kısmen de davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin süre yönünden açıklama yapılmak suretiyle reddine dair Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği oyu ile aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.