Danıştayın, 7269 sayılı kanun uyarınca depremzede hak sahipliğinin iki yıllık konut yapımına başlanmaması nedeniyle iptalinde tebligat ispatı şartının değerlendirilmesi.
Özet: Van depreminde konutu yıkılan davacının, 7269 sayılı Kanun uyarınca hak sahibi olmasına rağmen iki yıl içinde konut yapımına başlamadığı gerekçesiyle hak sahipliğinin sona erdirilmesine ilişkin idari işleme karşı açılan davada, ilk derece mahkemesi davacının yükümlülüğünü yerine getirmediğini belirterek davanın reddine karar vermişken, Bölge İdare Mahkemesi davacıya konut yapımına başlama süresinin usulüne uygun tebliğ edildiğinin idarece ispatlanamadığı gerekçesiyle işlemin iptaline hükmetmiş, davalı idare ise yer tesliminden sonra iki yıl içinde inşaata başlanmaması halinde hak sahipliğinin kendiliğinden sona ereceği ve borçlandırmanın mümkün olmayacağı iddiasıyla bu kararı temyiz etmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Başkanlığı (E-Tebligat)VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI) : ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:.. sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Van İli'nde 2011 yılında meydan gelen depremde Van İli, Tuşba İlçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde yer alan konutun yıkılması sonucu, 7269 sayılı Kanun uyarınca kardeşi ile birlikte hak sahibi olan davacının, iki yıl içinde konut yapımına başlamaması nedeniyle yatırım programından çıkarılarak hak sahipliğinin sona erdiğine ilişkin ... Başkanlığı'nın ....tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 7269 sayılı Kanun'un 40. maddesine göre konut veya iş yeri yapımı için yatırım programına alınan kişilerin, hak sahipliği kararından sonra iki yıl içerisinde inşa faaliyetlerine başlamalarının zorunlu olduğu, mücbir sebep hali bulunmadıkça ya da böyle bir sebep ortadan kalktıktan sonra makul süre içinde yapım sürecine başlanmaması durumunda, yatırım programından çıkarılacağı ve hak sahipliğinin kendiliğinden sona ereceği, uyuşmazlıkta ise; yer seçimi işleminin 2014 yılında yapıldığı ve aradan geçen uzun süreye rağmen herhangi bir inşaat faaliyetine başlanılmadığı, davacı tarafından ileri sürülen aile içi anlaşmazlığın ise somut bir mücbir sebep olarak kabul edilemeyeceği, dolayısıyla davacının yükümlülüklerini yerine getirmediği, bu nedenle dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; davalı idare tarafından, davacıya hak sahipliği tanındığı hâlde iki yıl içinde konut yapımına başlanılmadığı gerekçesiyle hak sahipliği iptal edilip buna ilişkin iş ve işlemler yatırım programından çıkarılmış ise de, hak sahipliği tanındığı ve iki yıl içinde konut yapımına başlanılması gerektiğine ilişkin herhangi bir resmî yazının davacıya usûlüne uygun olarak tebliğ edildiği hususu davalı idarece ispatlanamadığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, davacının istinaf talebinin kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; 2011 yılında Van İli'nde meydana gelen deprem sonrasında zarar gören taşınmazlar nedeniyle hasar tespit raporları düzenlenerek, hak sahipliklerinin tespit edildiği, babalarından kalan dava konusu taşınmaz nedeniyle davacının kardeşi ...'ın hak sahibi kabul edildiği, daha sonra davacının açtığı dava sonrasında davacı ile dava dışı ...'ın müşterek hak sahibi kabul edilerek yer teslimi yapıldığı, ancak mevzuat gereğince yer tesliminden sonra iki yıl içinde inşaata başlanılmaması nedeniyle afetzedenin hak sahibi kabul edilerek borçlandırılmasının mümkün olmadığı iddia edilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.TETKİK HÂKİMİ : ...DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının Dairemiz kararında belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE :MADDİ OLAY: Van İli'nde 2011 yılında meydan gelen depremde Van İli, Tuşba İlçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde yer alan konutun yıkılması sonucu, 7269 sayılı Kanun uyarınca kardeşi ile birlikte hak sahibi olan davacının, iki yıl içinde konut yapımına başlamaması nedeniyle yatırım programından çıkarılarak hak sahipliğinin sona erdiğine ilişkin ... Başkanlığı'nın... tarih ve ... sayılı işleminin tesis edilmesi üzerine, bakılmakta olan dava açılmıştır.İLGİLİ MEVZUAT:7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısiyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun'un 29. maddesinin 1. fıkrasında; "Yıkılan, yanan veya ağır hasara uğrayan veya uğraması muhtemel olan binalarla imar planları gereğince kamulaştırılmasında zorunluluk bulunan yerlerdeki binalarda oturan ailelere hak sahibi olmak şartıyla konut yaptırılır veya kredi verilir." hükmüne, 30. maddesinde; "İştirak veya müşterek mülkiyet halinde bulunan bina için hissedarlarına bu kanun hükümlerinden faydalanılarak yine aynı şekilde hisseli olmak üzere yalnız bir bina yaptırılır. Ancak, yıkılan, yanan, ağır hasara uğrayan, yahut afetle ilgili kamulaştırma dolayısiyle yıktırılması gereken yerlerdeki binalarla,afete uğrıyabilecek bölgelerdeki binalarda, birden fazla aile ikamet ettiği takdirde, her aile bu kanun hükümlerinden ayrı ayrı faydalanabilirler." hükmüne, 40. maddesinin 1. fıkrasında; "Bu Kanuna göre arsa olarak dağıtılan veya üzerinde bina inşa edilen taşınmaz mallar, hak sahiplerine borçlandırma senetleri imza ettirilmek sureti ile verilir. Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca o yerde borçlandırmanın ilanı tarihinden itibaren Bakanlıkça kabul edilebilir mazereti dışında 2 ay içerisinde borçlanmalarını yapmayanlarla, borçlanmasını yapmış olmasına rağmen binayı Bakanlıkça mahallinde yaptırılacak duyurudan itibaren 45 gün içinde teslim almayanların hak sahipliği kendiliğinden sona erer." hükmüne, aynı maddenin 8. fıkrasında; "Evini yapana yardım yöntemi ile konut veya işyerinin yapımı için yatırım programında yılı ödeneği ayrılan hak sahiplerinden, 29 uncu maddeye göre yürürlüğe konulan yönetmelikte belirtilen mücbir sebeplerin dışında mazereti olmadan iki yıl içinde konut veya işyerlerinin inşaatına başlamayanlar ile mücbir sebep kapsamında mazereti bulunanlardan mücbir sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren kırkbeş gün içinde inşaatına başlamayanların veya ayrılan ödeneğinin bir kısmını kullandıktan sonra inşaatına devam etmeyen hak sahiplerinin, konutlarının veya işyerlerinin yapımı yatırım programından çıkarılır ve hak sahipliği kendiliğinden sona erer." hükmüne yer verilmiştir.HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; genel hayata etkili afetlerde yıkılan, yanan veya ağır hasara uğrayan veya uğraması muhtemel olan taşınmaz mülk sahiplerine yeni bina yapılması, hazır konut verilmesi veya kredi desteği sağlanması şeklinde yardım yapılabileceği, bunun için öncelikle hak sahipliği tespitinin yapılarak, bu hak sahiplerine borçlandırma senetleri imzalatılması, borçlandırma senedi imzasının ise borçlandırma ilanından itibaren 2 ay içerisinde yapılması, söz konusu ilandan itibaren iki ay içerisinde borç senedi imzalanmaması ve evini yapana yardım (kredi desteği) yöntemi ile konut yapacak hak sahiplerinin ise iki yıl içinde inşaata başlamamaları halinde hak sahipliğinin sona ereceği anlaşılmaktadır.Van İli, Tuşba İlçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmazda bulunan konutun 2011 yılında Van İli'nde meydan gelen depremde hasar görmesi nedeniyle davacının kardeşi ... Van Valiliği Mahalli Hak Sahipliği İnceleme Komisyonu'nun █████/2012 tarihli kararı ile hak sahibi kabul edilerek, █████/2012 tarihinde yer teslimi yapılmıştır.Davacının; kardeşi ...'ın hak sahibi olarak kabul edildiği söz konusu taşınmazın babasından kaldığı ve kendisinin de hak sahibi olarak kabul edilmesi gerektiği iddiası ile açtığı davada, .... İdare Mahkemesi tarafından verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı iptal kararı üzerine, Van Valiliği Mahalli Hak Sahipliği Ek Komisyonu'nun █████/2014 tarihli kararı ile söz konusu taşınmaz üzerinde davacı ile kardeşi ...'ın müşterek hak sahibi olduğuna karar verilmiştir.Bunun akabinde; yer teslimi yapılarak, gereğinin yapılması hususunda davalı idareye █████/2014, █████/2022 ve █████/2023 tarihli dilekçeler ile davacı tarafından başvurular yapılmışsa da, davalı idare tarafından; iki yıl içinde konut yapımına başlanılmadığı gerekçesiyle yatırım programından çıkarılarak hak sahipliğinin sona erdiğine ilişkin dava konusu işlem tesis edilmiştir.Olayda; dava konusu taşınmaz nedeniyle öncelikle davacının kardeşi ...'ın hak sahibi olarak kabul edildiği ve bu kişiye █████/2012 tarihinde yer teslimi yapıldığı, bütün bu gelişmelerden sonra davacının açtığı dava sonucunda █████/2014 tarihinde davacının da aynı taşınmazda müşterek hak sahibi olduğuna dair komisyon kararı alındığı, hak sahibi olan davacının; kardeşi ile aralarında husumet olduğu ve kardeşinin kendi imkanları ile konut yaptığı, bu nedenle kendisine yer teslimi yapılarak, hak sahipliği kararının gereğinin yerine getirilmesi talebiyle yaptığı █████/2014, █████/2022 ve █████/2023 tarihli başvuruların sonuçsuz kaldığı anlaşılmaktadır.Bu durumda; yukarıda belirtildiği üzere 7269 sayılı Kanun gereğince hak sahibi kabul edilen davacı hakkında yapılması gereken süreçlerin idare tarafından yerine getirilmediği ve davacının başvurularının sonuçsuz bırakıldığı anlaşıldığından, temyize konu İdare Dava Dairesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmemiştir.KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin reddine, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, 4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine, █████/2026 tarihinde, oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.