Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi, soya küspesi satışında protein oranı ve pelet durumu kaynaklı ayıp iddiaları ile itirazın iptali davasını karara bağladı.
Özet: Bu hukuki evrak, davacının soya küspesi satışından kaynaklanan 200.000 USD bakiye alacağının tahsili için başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptali talebiyle açılan davaya ilişkin olup; davalı taraf, teslim edilen soya küspesinin sözleşmede belirtilen peletli yapıda olmayıp toz halinde olduğu ve protein oranının taahhüt edilenden düşük olduğu iddiasıyla ayıp bildirimi yaptığını ve bu nedenle ödeme yapmadığını savunmuş, ilk derece mahkemesi ise malın peletsiz olmasının ayıp teşkil etmediği ve protein oranının yeterli olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar vermiş, davalı vekili ise yetki itirazları ile birlikte ürünün ayıplı olduğu ve ayıp ihbarının süresinde yapıldığı iddialarıyla bu karara karşı istinaf başvurusunda bulunmuştur.
T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ
T.C.ADANABÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 9. HUKUK DAİRESİDOSYA NO : █████████ KARAR NO : █████████KARAR TARİHİ : █████/2026T Ü R K M İ L L E T İ A D I N AB Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R IBAŞKAN : ... (...)ÜYE : ... (...)ÜYE : ... (...)KATİP : ... (...)İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ : █████/2026NUMARASI : ████████ Esas, ████████ KararDAVACI : ... VEKİLİ : Av. ... DAVALI : ... VEKİLLERİ : Av. .... DAVANIN KONUSU : İtirazın İptali İSTİNAF KARARININKARAR TARİHİ : █████/2026KARAR YAZIM TARİHİ : █████/2026 .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ████████ esas ████████ karar sayılı kararına karşı istinaf başvurusu üzerine dosya Dairemize gönderilmiş olmakla, dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili tarafından davalı tarafa 10.000 metrikton Brezilya menşeli soya küspesi satıldığını, taraflar arasında düzenlenen satış teyidinde soya küspesinin protein aralığının minimum 45 olarak belirlendiğini, malın tesliminin Bandırma’da antrepodan yapıldığını, satış nedeniyle müvekkili tarafından 16.06.2020 tarihli ve 1.061.310.USD bedelli fatura ile 19.06.2020 tarihli ve 2.485.000.USD tutarlı iki adet fatura düzenlendiğini, davalı tarafın fatura karşılığında kısmi ödeme yaptığını ancak bakiye 200.000,00.USD'nin ödenmediğini, davalı tarafın başvurusu üzerine .... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ███████ değişik iş sayılı dosyası ile yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda maldaki protein oranının %46,03 olduğunun belirlendiğini, ürünün ayıpsız olmakla birlikte aksi düşünülse dahi davalı tarafın, usulüne uygun ayıp ihbarı yapmadığını, alacağın tahsili amacıyla .... İcra Müdürlüğü'nün █████████ sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, ancak davalı tarafın haksız itirazı üzerine takibin durdurulduğunu belirterek itirazın iptali ile takibin devamına, ayrıca alacağın % 20'si oranında icra inkâr tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesi talep etmiştir. DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ :Davalı vekili ise, sözleşmeye konu malın teslim yerinin Bandırma olduğunu, müvekkilinin davacıdan 10.000 metrikton Brezilya menşeli soya küspesi alındığını, ancak teslim edilen malın peletli olması gerekirken toz halinde olduğunu ve protein oranının da taahhüt edilen oranı ihtiva etmediği anlaşıldığını, bu sebeple ihrac edilen ürünlerin iç piyasada satışında engel ile karşılaşıldığını, ürünün satıldığı müşteri tarafından müvekkiline 200.000,00.USD kalite farkı faturası düzenlendiğini, peletli olmayan malın kara taşıması sırasında ilave navlun giderine neden olacağını, peletli ürünün peletsiz ürüne göre daha pahalı olduğunu, müvekkilinin satın aldığı ürünün peletsiz olduğunu gördüğü anda davacı tarafla yazılı ve sözlü iletişime geçtiğini ve zararının tenzilatla giderilmesi gerektiğini belirterek ayıp ihbarını bu şekilde yaptığını, ihtarnameleri ise davacı tarafa gönderdiğini belirterek müvekkilinin 200.000,00.USD zarara uğradığını, davacı tarafından düzenlenen faturaların davalı tarafça kayıtsız ve şartsız kabul edilmesinin söz konusu olmadığı belirtilerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ :Yerel mahkemece verilen karar ile; soya fasulyesi küspesinin peletli veya peletsiz olmasının fiyat açısından farklılık göstermediğini, bu nedenle malın peletsiz olması nedeniyle ayıp iddiasının yerinde görülmediğini, peletli olan ürünün toz forma göre %15 daha az hacim kaplayacağının kabul edildiğini, toz formda ürün vermesinin sözleşmeye aykırılık olarak kabul edilmediğini, kara sevkiyatı nedeniyle %15 indirime gerek olmadığını, taahhüt edilen protein oranı açısından ürünün ayıplı olmadığının açıkça belli olduğunu, satış nedeniyle davalı taraf bakiye 200.000 USD bedeli ödenmediğini, davacı tarafça gönderilen ihtarnamenin tebliğ tarihi ile verilen 3 günlük süreye göre temerrüt tarihinden takip tarihine kadar işlemiş faiz miktarının 620,82 USD olduğunu, bu nedenlerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.DAVALI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :Davalı vekili tarafından verilen istinaf dilekçesi ile; mahkemenin yetkili olmadığını, Çorum Mahkemelerinin yetkili olduğunu, ürünün peletsiz olmasının yanı sıra taahhüt edilen protein oranını karşılamadığını, analiz ile ortaya çıktığını, yazışma ile davacı tarafa bu durumun bildirildiğini, müvekkili tarafından TTK ile öngörülen ihbar süreleri dahilinde davacıya gerekli bildirimlerin yapıldığını, akredite kuruluş olan ve raporları düzenleyen kurumların analiz sonuçlarına da itibar edilmesi gerektiğini, toplam yedi rapor içerisinde protein oranının %45'ten yüksek belirleyen tek kurumun ... Gıda ve Yem Kontrol Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü'nden gelen analiz sonuçlarının neden baz alınması gerektiğinin açıklanması gerektiğini, davacı tarafça ayıplı mal teslim edildiğinin sabit olduğunu, davacının da peletli ve toz haldeki hamulelerin satış birim fiyatlarının ayrı ayrı değerlendirildiğini, fiyat tekliflerini de buna göre yaptığını, davacı şirketin peletli ürün için peletsiz üründen daha yüksek bir satış fiyatı bildireceğini, alacağın likit ve ihtilafsız olmadığından icra inkar tazminatına hükmedilmesinin de usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.DELİLLER :Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri ve tüm dosya kapsamı. HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir.Davacı vekili, müvekkili tarafından davalıya soya küspesi satışı yapıldığını ve işbu satış sebebiyle düzenlenen fatura bedellerinden geriye kalan 200.000,00.USD'nin ödenmediğini, alacağın tahsili amacıyla başlatılan icra takibine de haksız olarak itiraz edildiğini belirterek itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep etmiş olup, davalı vekili ise satışa konu ürünlerin peletli ve minimum %45 protein değerine sahip olması gerekirken teslim edilen ürünlerin toz halinde olup, protein değerlerini de sağlamadığını, davacının edimini ayıplı olarak ifa ettiğini belirterek satış bedelinden indirim yapılmasını talep etmiştir. Neticede mahkemece yazılı gerekçeyle davanın kısmen kabul, kısmen reddine karar verilmiş olup, işbu karara karşı davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.Dairemizin ████████ Esas, ████████ Karar sayılı kaldırma kararı ile davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile istinafa konu kararın kaldırılmasına ve dosyanın yeniden yargılama yapılmak üzere İlk Derece Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verildiği, işbu kaldırma kararından sonra yapılan yargılama neticesinde mahkemece yine davanın kısmen kabul, kısmen reddine karar verildiği, karara karşı davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.Dairemizin ████████ Esas, ████████ Karar sayılı kaldırma kararında "...taraflar arasındaki whatsapp yazışmalarına göre sözleşme öncesi yapılan tekliflerde davacı tarafından peletli ve toz soya küspeleri için ayrı ayrı fiyat verildiği ve █████/2020 tarihli satış teyidi e-mailine göre davacının satışını üstlendiği Brezilya menşeli soya küspesinin peletli ve protein değerinin temelde %46, minimum %45 değerlere sahip olması gerektiği, aksi takdirde "ANEC 71 MADDE 3" uyarınca işlem yapılacağının kararlaştırıldığı, ancak ürünün toz halinde getirildiği ve davalı tarafından yaptırılan analizlere göre ürünün protein değerinin satış teyidinde belirlenen değerleri karşılamadığı, bunun üzerine durumun davacı-satıcıya e-mail yoluyla bildirildiği, davacı tarafından davalıya gönderilen █████/2020 tarihli e-mail içeriğine göre davacının ilk defa satışı yapılan Brezilya menşeli soya küspesine ilişkin peletli ürün getirilememesine dair sorunu kabul ettiği, ancak protein değerinin satış teyidindeki değerleri sağladığına ilişkin itirazda bulunduğu, ayrıca yine davacı tarafından davalıya gönderilen █████/2020 tarihli e-mail içeriğine göre davacı-satıcının sorunu dostane şekilde sonlandırmak amacıyla davalı-alıcıya bir çözüm önerisi sunduğu, bu çözüm önerisine göre davacı-satıcının, davalı-alıcıya gemiden çıkarılan 7.000 metrikton ürün için metrikton başına 2 USD ödemeyi, ayrıca bir sonraki gemi olan 15 Haziran-15 Temmuz sevkiyatından teslim edilecek 3.000 metrik ton ürüne ilişkin her hangi bir taşıma ücreti almamayı teklif ettiği, buradan da anlaşılacağı üzere davacının da ayıplı teslimi kabul ettiği ve sorunu çözmek amacıyla davalıya teklifte bulunduğu anlaşılmıştır.Her ne kadar ilk derece mahkemesince davanın kısmen kabul, kısmen reddine karar verilmiş ise de, yapılan inceleme ve araştırmanın hüküm kurmak için yeterli olmadığı, zira davacının ayıp olgusunu kabul ettiği ve sorunu çözmek için davacıya ödeme ve taşıma ücreti alınmaması tekliflerinde bulunduğu, ayrıca satış teyidine göre soya küspesinin peletli ve protein değerinin temelde %46, minimum %45 değerlere sahip olması gerektiği, aksi takdirde "ANEC 71 MADDE 3" uyarınca işlem yapılacağının (denetçi tayini, analiz metodu ve uygulanacak kurallar açısından) kararlaştırıldığı, davacı tarafından satışa konu ürünlerin, satış teyidindeki protein değerlerini karşıladığına dair gümrük belgeleri dışında her hangi bir analiz raporu sunulamadığı, davalı tarafın ilki █████/2020 tarihli olmak üzere sunmuş olduğu tüm analiz raporlarında ürünün protein değerinin davacı tarafından sözleşmede taahhüt edilen oranın(%45) altında çıktığı, her ne kadar değişik iş tespit dosyasındaki analiz raporunda ürünün protein değerinin taahhüt edilen oranın üzerinde çıktığı belirtilmiş ise de, mezkur dosyada analizi yapan kuruluşun da tıpkı davalının analiz yaptırdığı kuruluşlar gibi resmi olarak akredite olan kuruluşlar olduğu, sırf tespit dosyası kapsamında rapor aldırılmış olmasının bir rapora üstünlük sağlamayacağı, bilirkişiler tarafından sözleşme hükümleri ve rapor düzenleyen kuruluşların analiz metodları değerlendirilmek suretiyle ürünün taahhüt edilen protein değerlerini karşılayıp karşılamadığının belirlenmesi gerektiği, ancak bilirkişiler tarafından bu hususların incelenmediği ve mahkeme tarafından da bu hususlarda bir değerlendirme de yapılmadığı, bu haliyle alınan bilirkişi raporunun yetersiz olduğu, mahkemece alanında uzman bilirkişilerden oluşturulacak yeni bir heyetten yukarıda belirtilen hususlar da değerlendirilmek suretiyle yeniden rapor alınması ve davalının satış bedelinden indirim yapılması talebi değerlendirilerek oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken aksi düşünce ve yetersiz araştırma ile hüküm kurulmasının usul ve yasaya aykırı olduğu, davalı vekilinin bu sebeple istinaf talebinde haklı olduğu anlaşılmakla davalı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile istinafa konu kararın kaldırılmasına ve dosyanın yeniden yargılama yapılmak üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesine..." karar verildiği, işbu kaldırma kararında Dairemizce tespit edilen hususların ilk derece mahkemesini bağladığı, her ne kadar ilk derece mahkemesince yeni bir bilirkişi raporu alınarak yine davanın kısmen kabul, kısmen reddine karar verilmiş ise de, işbu raporun hüküm kurmak için elverişli olmadığı anlaşılmıştır.Zira Dairemizin kaldırma kararında da belirtildiği üzere, ürünün peletli yerine toz şekilde teslim edilmesinin açıkça sözleşmeye aykırılık ve ayıp niteliğinde olduğu, nitekim davacı tarafın da █████/2020 tarihli ve █████/2020 tarihli e-mail içeriklerinde bu durumu kabul ederek davalıya dostane çözüm teklifinde bulunduğu, ancak ilk derece mahkemesince alınan █████/2026 tarihli bilirkişi raporunda bu hususlara hiç değinilmeden ürünün ayıplı olmadığına dair yapılan değerlendirmenin hukuki dayanaktan yoksun olduğu, ayrıca bilirkişi raporunda 1 ton peletli ürünün, 1 ton peletsiz ürüne göre %15 daha az hacim kapladığı ve navlun bedelinden %15 oranında indirim yapılabileceği belirtilmiş ise de, ilk derece mahkemesince bu hususta da bir araştırma ve inceleme yapılmadan karar verildiği, yine Dairemizin kaldırma kararında, satış teyidine göre soya küspesinin peletli ve protein değerinin temelde %46, minimum %45 değerlere sahip olması gerektiği, aksi takdirde "ANEC 71(Brezilya Tahıl İhracatçıları Birliği Kuralları) MADDE 3" uyarınca işlem yapılacağının (ortak numune alma, denetçi tayini, analiz metodu ve uygulanacak kurallar açısından) kararlaştırıldığı ve davalı tarafından davacıya yansıtılan kalite farkı(protein değeri) faturası açısından satış bedelinden indirim yapılıp yapılamayacağı, yapılabilecek ise miktarın tespiti hususunda rapor alınması gerektiği halde bilirkişilerce taraflar arasındaki sözleşmede belirtilen işbu hususta her hangi bir değerlendirme yapılmadan ve satın alınan ürünün miktarı(10.000 metrikton) göz ardı edilerek, sadece tespit dosyasında yaptırılan analiz sonuçlarına göre üründeki protein değerinin tolerans dahilinde olduğu gibi yüzeysel bir değerlendirme ile konuya ilişkin detaylı bir inceleme yapılmadığı, yine analiz metodu açısında ...'de protein değerleri açısında belirtilen AOCS(Amerikan Yağ Kimyagerleri Derneği) Ba 4d-90 metoduna ilişkin hiç bir değerlendirme yapılmadığı halde tespit dosyasında yaptırılan analiz sonuçlarının diğer analiz sonuçlarından üstün olduğunun belirtildiği, bu haliyle bilirkişi raporunun denetime ve hüküm kurmaya elverişli olmadığı anlaşılmıştır.Dairemizin kaldırma kararı doğrultusunda mahkemece yapılması gereken işin, dosyanın yeni bir bilirkişi heyetine tevdii ile; davacı tarafından davalıya peletli ürünü teslim edilememesi sebebiyle █████/2020 tarihli ve █████/2020 tarihli e-mail içeriklerinde ayıbın kabul edilerek davalıya dostane çözüm teklifinde bulunulduğu da gözetilmek suretiyle, öncelikle satın alınan üründeki protein değerine ilişkin ihtilafın, taraflar arasındaki satış teyidinde belirtilen Brezilya Tahıl İhracatçıları Birliği-... uyarınca yapılacak ortak numune alma, denetçi tayini ve analiz metodu(AOCS(Amerikan Yağ Kimyagerleri Derneği) Ba 4d-90 metodu) açısından satıcı ve alıcı tarafından yapılması gereken işlemlerin yapılıp yapılmadığı belirlenerek ürünün taşıması gereken protein değerlerini sağlayıp sağlamadığının tespit edilmesi, bu doğrultuda dava dışı ... Global .. Ltd. Şti. firması tarafından davalı tarafa düzenlenen ve davalı tarafından da davacıya yansıtılan 200.000,00.USD tutarlı kalite farkı faturasının yerinde olup olmadığının, davalı tarafından bu tutar üzerinden satış bedelinden indirim talep edilip edilemeyeceğinin değerlendirilmesi, akabinde ürünün satış teyidinde belirtilen protein değerlerini sağladığının anlaşılması halinde, davacının peletli ürünü teslim edememesi nedeniyle davalıya önerdiği, "gemiden çıkarılan 7.000 metrikton ürün için metrikton başına 2 USD ödemeyi, ayrıca bir sonraki gemi olan 15 Haziran-15 Temmuz sevkiyatından teslim edilecek 3.000 metrik ton ürüne ilişkin her hangi bir taşıma ücreti almama" hususundaki teklifin değerlendirilerek ve bu konudaki taşıma ücretine ilişkin belgeler getirtilerek satış bedelinden yapılacak indirim tutarının belirlenmesi gerektiği, bu hususlar nazara alınmadan yapılan incelemenin hüküm kurmak için yeterli olmadığı, davalı vekilinin bu sebeple istinaf talebinde haklı olduğu anlaşılmakla davalı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile istinafa konu kararın kaldırılmasına ve dosyanın yeniden inceleme yapılmak üzere İlk Derece Mahkemesi'ne gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :1)-Davalı vekili tarafından .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ████████ esas ████████ karar sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun KABULÜNE,2)-.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ████████ esas ████████ karar sayılı kararının HMK.'nin 353/1-a-6 maddesi gereğince KALDIRILMASINA, 3)-Dava dosyasının yeniden yargılama yapılmak üzere .... Asliye Ticaret Mahkemesi'ne GÖNDERİLMESİNE,4)-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak alınan 25.082.TL istinaf karar harcının kararın kesinleşmesi ile talep halinde davalıya İADESİNE,5)-Davacı tarafından istinaf için yapılan yargılama giderlerinin esas hüküm ile birlikte İlk Derece Mahkemesi'nce karara BAĞLANMASINA, 6)-6100 Sayılı HMK'nin 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan gider avansının İlk Derece Mahkemesi'ne İADESİNE,7)-İnceleme dosya üzerinden yapıldığından lehe vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,8)-6100 sayılı HMK'nin 7035 sayılı yasanın 30. maddesiyle değişik 359/4 maddesi gereğince kararın kesin olması nedeniyle İlk Derece Mahkemesi'nce taraf vekillerine TEBLİĞİNE, Dair, 6100 sayılı HMK'nin 353/1-a/6 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle kesin olmak üzere █████/2026 tarihinde karar verildi. ...Başkan...¸e-imzalıdır ...Üye...¸e-imzalıdır ...Üye...¸e-imzalıdır ...Katip... ¸e-imzalıdır