Danıştay 4. Daire, İstanbul Boğaziçindeki yeşil alana ruhsatsız yapılan yapının yıkım kararı ile 3194 sayılı İmar Kanunu idari para cezası hesaplama usulüne ilişkin temyiz incelemesi.
Özet: Bu hukuki evrak, Boğaziçi Kanunu kapsamında yeşil alanda ruhsatsız inşa edilen yapılar için verilen yıkım kararının ilk derece mahkemesince hukuka uygun bulunarak onandığı, ancak 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan idari para cezasının, tadilat niteliğindeki aykırılıklar nedeniyle (b) bendi hükümlerine göre değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle iptal edildiği, Bölge İdare Mahkemesince de bu kararın onanması üzerine davalı idarenin, idari para cezasının iptaline ilişkin hükmün bozulması talebiyle temyiz başvurusunda bulunduğunu özetlemektedir.
T.C.
D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI) : ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının iptale ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: İstanbul ili, Beykoz ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, ... ada, ... sayılı parseldeki taşınmaz üzerinde ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağı ile tespit edilen ruhsatsız yapıların 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesinin (a) bendi uyarınca yıkımına ilişkin ... tarih ve ...-... sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Encümeni kararı ile 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a), (c) ve (ç) bentleri uyarınca davacıya hissesi oranında 2.196.973,94-TL idari para cezası verilmesine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Encümeni'nin ... tarih ve ...-... sayılı kararının iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyadaki bilgi, belgeler ve bilirkişi raporunun değerlendirilmesinden, dava konusu işlemlerden yıkıma ilişkin encümen kararı yönünden, "Dava konusu işleme dayanak yapı tatil tutanağında tespit edilen imalatların ruhsat gerektiren inşaî faaliyetler olduğu, dava konusu taşınmazın 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu kapsamında hazırlanan █████/1983 tasdik tarihli 1/1000 ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planında “Yeşil Alan” fonksiyonunda kalması nedeniyle dava konusu yapının yer aldığı parselde herhangi bir yapılaşmanın ruhsata bağlanmasının teknik açıdan mümkün olmadığından bahisle, ruhsatsız olarak yapılan yapıların yıkımına ilişkin dava konusu encümen kararında hukuka aykırılık bulunmadığı",dava konusu işlemlerden para cezası verilmesine ilişkin encümen kararı yönünden, "Dava konusu işleme dayanak yapı tatil tutanağında belirtilen aykırılığın yapı ruhsatı ve onaylı projesi bulunmadan eski bir tarihte inşa edilmiş mevcut bir binanın, kontur ve gabarisi değiştirilmeden kapsamlı tadilat yapılarak; tüm kaplamalarının kaldırılması, tüm tesisatının yenilenmesi, tüm iç ve dış doğramalarının sökülmesi, iç duvarların bazılarının kaldırılması ve bazı yeni iç duvarlar eklenmesi niteliğinde olduğu, tespit edilen tüm aykırılıkların, yapı inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün olmayan, yapının cephelerini ve diğer yapı elemanlarını değiştiren veya yapı malzemesi için öngörülen gereklere aykırı bulunan uygulamalara ilişkin aykırılıklar olduğunun anlaşıldığı, tespit edilen aykırılıkların tamamı hakkında 3194 sayılı İmar Kanunun 42. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temel para cezası hesaplanması yoluna gidilmesi gerekirken, aynı maddenin (a) bendi uyarınca hesaplamaya gidilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı" sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemlerden yıkıma ilişkin encümen kararı yönünden davanın reddine, para cezası verilmesine ilişkin encümen kararı yönünden ise iptaline karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlemlerin usul ve hukuka uygun tesis edildiği ileri sürülerek İdare Dava Dairesi kararının iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ : ...DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE : 3194 sayılı İmar Kanununun 4. maddesinde; bu Kanunun ilgili maddelerine uyulmak kaydı ile 2960 sayılı İstanbul Boğaziçi Kanunu ile belirlenen veya belirlenecek olan yerlerde, bu Kanunun özel kanunlara aykırı olmayan hükümlerinin uygulanacağı, 42. maddesinin 2. fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, bin Türk Lirasından az olmamak üzere, maddede belirtilen şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı düzenlenmiş; (a) bendinde; Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için idari para cezası verileceği, bu miktarların her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298. maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında bir Türk Lirasının küsuru da dikkate alınmak suretiyle artırılaracağı; (b) bendinde; mevzuata aykırılığı yapı inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün olmayan, yapının cephelerini ve diğer yapı elemanlarını değiştiren veya yapı malzemesi için öngörülen gereklere aykırı bulunan uygulamalar için, Bakanlıkça yayımlanan ve aykırılığa konu imalatın tespiti tarihinde yürürlükte bulunan birim fiyat listesine göre ilgili idarece belirlenen bedelin % 20’si kadar idari para cezası verileceği düzenlenmiş, (c) bendinde artırım sebepleri sayılmış, █████/2020 tarih ve 31080 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren █████/2020 tarih ve 7226 sayılı Kanun'un 39. maddesiyle eklenen (ç) bendinde ise bu fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezasının yukarıdaki bentlere göre aykırılıktan sorumlu olan yapı sahibine ve yapı müteahhidine verilen para cezalarına ayrıca ilave edileceği, bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceği, hükme bağlanmıştır. Dosyanın incelenmesinden, İstanbul ili, Beykoz ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, ... ada, ... sayılı parseldeki taşınmazda davalı idare elemanları tarafından yapılan inceleme neticesinde, "Vaki şikayet üzerine mahallen yapılan tetkikte, Belediyemiz coğrafi bilgi sisteminde mevcut olan ekli krokide gösterilen ... ve ... no'lu yapılardan 4 no'lu yapıda herhangi bir yeni inşai faaliyet olmadığı, 2 no'lu yapıda ise komple esaslı tadilat (yeni bölme duvarlar eklendiği ve plan sonrasında değişiklik) yapıldığı tespit edilerek ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağının düzenlendiği, yapı tatil tutanağında ruhsat ve proje bilgileri kısmında, ruhsat ve projesinin olmadığı bilgisine de yer verildiği, davalı idare tarafından anılan yapı tatil tutanağı dayanak yapılarak, "Davaya konu parselin █████/1983 onanlı, 1/1000 ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planında 'Park - Çocuk Bahçesi - Oyun ve Açık Spor Alanları Olarak Düzenlenecek Alan'da, küçük bir kısmının da 'Yol Alanı'nda kalmakta olduğu, bu kullanımlara ayrılan parsellerde hiçbir inşaat yapılamayacağı ve söz konusu yapıların yasallığına ilişkin herhangi bir proje, yapı ruhsatı veya yapı kullanma izni belgesi bulunmadığı" gerekçesiyle, davaya konu parsel üzerindeki yapıların tamamının 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesinin (a) bendi uyarınca yıkımına ilişkin ... tarih ve ...-... sayılı encümen kararının ve aynı yapı tatil tutanağı dayanak alınarak, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi, (c) bendinin 3., 5., 7., 8. alt bentleri ve (ç) bendi uyarınca para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ...-... sayılı encümen kararının alınması üzerine, encümen kararlarının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.Yukarıda yer verilen mevzuatın değerlendirilmesinden, para cezasının yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmasının mümkün olduğu durumlarda, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin (a) bendi uyarınca, yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün olmayan, yapı cephelerini ve diğer yapı elemanlarını değiştiren veya yapı malzemesi için öngörülen gereklere aykırı uygulamalar için ise aynı Kanunun 42. maddesinin (b) bendi uyarınca hesaplanması gerekeceği anlaşılmaktadır.Uyuşmazlıkta, her ne kadar İdare Mahkemesince temel para cezasının 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin (b) bendi uyarınca hesaplanması gerektiği gerekçesiyle para cezasının iptaline karar verilmiş ise de, dava konusu yapıların tamamının ruhsatsız ve yapı alanlarının tamamının ölçülebilir olduğu dikkate alındığında, davalı idare tarafından, 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca, ruhsatsız yapıların ölçümü yapılmak suretiyle metrekarelerinin somut bir şekilde tespit edilmek suretiyle aykırılıktan etkilenen alanın belirlenmesinde ve bu şekilde belirlenen aykırılıktan etkilenen alana göre temel para cezasının hesaplanmasında hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Bu itibarla, İdare Dava Dairesince, gerekli görülürse yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılarak para cezasının tüm unsurları yönünden ayrı ayrı incelenmek suretiyle dava konusu işlemlerden para cezası hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden, temyize konu İdare Dava Dairesi kararının para cezasına ilişkin kısmında hukuki isabet görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;1. Temyiz isteminin kabulüne,2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının iptale ilişkin kısmının BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.