Asıl işverenin ödediği işçilik alacakları için hizmet alım sözleşmesi gereği alt işverenlere rücu davası, dönemsel sorumluluk ve yasal dayanaklar.
Özet: Bir işçiye ihtiyari arabuluculukla ödenen işçilik alacakları ve ferilerini alt işverenlerden rücuen tahsil etmek isteyen davacı idarenin talebi üzerine mahkeme, asıl işveren-alt işveren ilişkisi ve hizmet alım sözleşmelerinin rücu hükümleri uyarınca, işçilik alacaklarından yüklenicilerin çalıştırdıkları dönem oranında sorumlu olduğunu, yıllık izin ve ihbar tazminatından son yüklenicinin, kıdem tazminatından ise her yüklenicinin kendi dönemine düşen kısımdan müteselsilen sorumlu olacağını değerlendirerek, davacının ödediği bedelleri ve ferilerini talep hakkı bulunduğuna işaret etmektedir.
T.C. ... 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas - Karar No: ████████ Esas - ████████
T.C....12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████T Ü R K M İ L L E T İ A D I N AK A R A RDAVA : Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : █████/2024KARAR TARİHİ : █████/2025KARAR YAZIM TARİHİ : █████/2025 Mahkememizde görülen yukarıda yazılı davanın yapılan açık yargılaması sonunda;DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde, davalıların alt işveren olduğunu, dava dışı işçi ...'na ihtiyari arabuluculuk anlaşması gereğince işçilik alacağı ve arabuluculuk ücreti olmak üzere 39.204,03 TL'nin ... Büyükşehir Belediyesi tarafından ödeme yapıldığını, Büyükşehir Belediyesi tarafından ...'nın hak edişinden 25.08.2022 tarihinde kesildiğini, alt işverenler arasında yapılan sözleşme gereğince işçilik alacaklarından davalı alt işverenlerin sorumlu olduğunu, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile her bir alt işverenden şimdilik 500,00 TL'nin 25.08.2022 ödeme tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte rücuen tahsiline karar verilmesini istemiştir. CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesinde, arabuluculuk son tutanağınsunulmadığını, zamanaşımı itirazında bulunduğu, arabuluculuk anlaşması gereğince yapılanödeme kalemlerin hiçbirinden sorumlu olmadığını, kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için1 yıllık çalışmasının bulunması gerektiği, ihbar tazminatı ve yıllık izin ücreti alacağından son altişverenin sorumlu olduğunu, 1 günlük çalışması karşılığı tüm alacaklarının ödendiğini, AGİalacağı bulunmadığını, UBGT günlerine denk gelen çalışması olmadığını, 2 günlük UBGT ücretialacağının ödendiğini, fazla çalışma yapmadığından fazla çalışma alacağı bulunmadığını beyanederek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.DELİLLER : Arabuluculuk son tutanağı, dava dışı işçinin hizmet döküm cetveli, esas sayılı takip dosyası, bilirkişi raporu, bilirkişi ek raporu, dava dosyasında bulunan diğer deliller.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava, hizmet alımı sözleşmesinden kaynaklı rücuen tazminat istemine ilişkindir.Davacı ile ihale yolu ile işi üstlenen davalı firmalar arasında 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2/6. maddesinde tanımlanan asıl - alt işveren (yüklenici) ilişkisi bulunduğu, ihale sonucunda taraflar arasında hizmet alımı sözleşmesi imzalandığı görülmektedir.Hizmet alım sözleşmeleri, ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu'na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin, yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü gözönüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır. İşveren tarafından bu ödemelerin feri mahiyetinde yapılan ödemeler de aynı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir (Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin █████/2023 tarih ve █████████ E, █████████ K sayılı ilamı).Tarafların gösterdiği delillerin toplanmasından sonra Nitelikli Hesaplama Uzmanı bilirkişi incelemesine başvurulmuş, █████/2024 tarihli bilirkişi raporunda; dava dosyasında yer alan dilekçeler, dava dışı işçiye ikame edilen Arabuluculuk Tutanağı, Davacı tarafından sunulan SGK Hizmet Dökümünün incelenmesi ve değerlendirilmesi sonucunda, dava dışı işçi Ahmet Sarıalioğlu'na ait hizmet dökümü, işe giriş ve çıkış bildirgeleri ile çalıştığı işyerlerinin unvanlarının SGK tarafından sunulması, arabuluculuk anlaşma belgesinden dava dışı işçiye ödenen tazminat ve alacakların hangi döneme ilişkin anlaşma yapıldığı tespit edilemediğinden, dava dışı işçinin çalışmış olduğu, davalılar ve dava dışı diğer alt işverenler ile yapılan hizmet alım sözleşmesi ve teknik şartnamelerin sunulması halinde, hesaplamalar yapılabileceği belirtilmiştir.Tarafların itirazları ve eksiklikler tamamlandıktan sonra Nitelikli Hesaplama Uzmanı bilirkişiden alınan █████/2025 tarihli bilirkişi ek raporunda, dava dosyasında yer alan dilekçeler, dava dışı işçiye ikame edilen Arabuluculuk Tutanağı, SGK Hizmet Dökümü, taraflar arasındaki Hizmet Alım Sözleşmeleri ve ekleri ile diğer ilgili tüm dokümanların incelenmesi ve değerlendirilmesi sonucunda, Davacının hakedişlerinden kesinti yapıldığının kabulü halinde, ... Peyzaj aksesuar Otomotiv Sanayi Ticaret Limited Şirketi'nden 9.845,61 TL'yi, Sistem2023 Yapı Peyzaj Taşımacılık Araç Kiralama Sanayi Ticaret Limited Şirketi'nden 6.605,30 TL'yi rücuen talep edebileceği; sonucuna ulaşıldığı belirtilmiştir.Davacı vekilince ibraz edilen █████/2025 tarihli dava değeri artırım dilekçesinde davalı Sistem 2023 Yapı Peyzaj Taşımacılık Araç Kiralama Sanayi Ticaret Limited Şirketinden 6.605,30 TL, davalı ... Peyzaj Aksesuar Otomotiv Sanayi Ticaret Limited Şirketinden 9.845,61 TL'nin ödeme tarihi olan █████/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan tahsili talep edilmiştir.Tüm dosya kapsamı incelendiğinde, dava dışı işçinin eldeki davadaki taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesine istinaden davalılar yanında çalıştığı, işçinin bu çalışması nedeniyle işçilik alacaklarından kaynaklı davacı hakkında yukarıda kısaca özetlenen ve açılan dava neticesi başlatılan ilamlı icra takibi sonrası dava dışı ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından icra dosyasında işçiye ödemede bulunulduğu anlaşılmıştır. Taraflar arasında yapılan iş bu Sözleşmelerinin ve eklerinin incelenmesi sonucunda yapılan sözleşmenin “Ödeme Koşulları” başlıklı 5/b. Maddesinde “..... Büyükşehir Belediyesi'nin ...'nın hakedişlerinden her hangi bir şekilde ve aynı miktarda YÜKLENİCİ'ye yapacağı ödemeye yansıtacak, kesilen miktar kadar YÜKLENİCİ'ye eksik ödeme yapacaktır....Bu husus, YÜKLENİCİ tarafından kesin ve dönüşü mümkün olmayacak şekilde kabul edilmiştir” ve “SGK ve Diğer Yükümlülükler” başlıklı 8. maddesinde ”Yüklenicinin çalıştıracağı işçilerin iş yasasından ve sair yasalardan kaynaklanan her türlü hak ve alacaklarından, ücret, fazla mesai, yıllık ücretli izin alacağı, ulusal ve genel tatil günlerinde yapacağı çalışmalarından doğacak her türlü alacağı, şartların oluşması halinde ihbar tazminatı, kıdem tazminatı, kötü niyet tazminatı ücretleriyle iş güvencesi kapsamında hakimin belirleyeceği tespit edeceği tazminat ücretleri, ...ücretler....yüklenici tarafından karşılanacak olup, hiçbir şekilde ...'ya rücu ettirilemez...” şeklinde düzenlendiği, dolayısıyla ... Büyükşehir Belediyesi tarafından yapılacak kesintilerden dolayı alt işverenlerin bu kesinti miktarından sorumlu olacağı, Yargıtay'ın yerleşmiş içtihatları gereğince işçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarına dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacının dava dışı işçiye ödenen tutarı davalılardan sorumluluk oranları uyarınca talep edebileceği, davacının hak edişinden yapılan kesinti tarihi itibarıyla sorumlu olan davalılar hakkında temerrüt olgusunun oluştuğu, taraflar tacir olduğundan ödeme tarihinden itibaren avans faizi yürütülmesi gerektiği anlaşılmış olup davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulması gerekmiştir.HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davanın KABULÜ ile;A. Davalı... .... .... .... .... .... Otomotiv Sanayi Ticaret Limited Şirketinden alınarak davacıya verilmesine,Karar kesinleştiğinde taraflardan alınan avansın harcanmayan kısmının re'sen yatırana iadesine,Dair, miktar itibariyle KESİN olmak davacı vekilinin yüzüne karşı karar verildi. █████/2025 ¸ e-imzalıdır ¸ e-imzalıdır