İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi, çalınan çekin istirdadı davasının zorunlu arabuluculuk şartına tabi olup olmadığına dair istinaf kararını açıkladı.
Özet: Davacı şirketin çalınan çeklerinden birinin davalı tarafından ibraz edilmesi üzerine açtığı çek istirdadı davasında, ilk derece mahkemesi zorunlu arabuluculuk şartı yerine getirilmediği gerekçesiyle davayı usulden reddetmiş; davacı şirket ise Türk Ticaret Kanununun 792. maddesi kapsamında açılan bu tür davaların zorunlu arabuluculuğa tabi olmadığını iddia ederek ilk derece mahkemesi kararını istinaf etmiştir.
T.C.
İSTANBULBÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ43. HUKUK DAİRESİDOSYA NO: █████████ KARAR NO: █████████T Ü R K M İ L L E T İ A D I N AB Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R IİNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : İSTANBUL 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ: █████/2025NUMARASI: ████████ Esas - ████████ KararDAVA: 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (İstirdat)İSTİNAF KARAR TARİHİ: █████/2026Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİDAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile dava dışı.... Şti. arasında ticari ilişki kapsamında verilen çekler müvekkili şirket uhdesinde iken çalındığını, müvekkili şirkete ait şirket merkezinde, müşteri çeklerinin bulunduğu çek cüzdanında bulunan çeklerin ibraz tarihinin yaklaşması itibari ile çeklerin tahsil amacı ile bankaya vermek üzere kontrol edilmesi üzerine çeklerin bulunmadığı fark edildiğini, buna ilişkin olarak tarafımızca Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ██████████ Soruşturma numaralı dosyasından suç duyurusunda bulunulduğunu, Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığının ██████████ Soruşturma numaralı dosyasından şikâyet konusu çeklere ilişkin olarak ibrazında el koyma kararı verilmesi talep edildiğini ancak savcılık makamının buna ilişkin karar tesis etmemesi üzerine Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ████████ Esas sayılı dosyasından çek iptali davası ikame edilmiş ve ödeme yasağı kararı alındığını, Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ████████ Esas sayılı dosyasından ödeme yasağı kararı alındığını, çeklerden Keşidecisi .... Şti. lehdarı .... Şti. olan ... ...Caddesi ...şubesine ait ... İBAN nolu hesaptan keşide edildiğini ... çek seri no'lu 12.07.2025 keşide tarihli 350.000,00 TL bedelli çekin davalı ... A.Ş. tarafından ibraz edilmesi üzerine, davalı şirket aleyhin çek istirdadı davası ikame etmek üzere Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ████████ Esas sayılı dosyasından 2 haftalık kesin süre verildiğini, tüm bu nedenlerle çekin davalı şirketten istirdadı ile müvekkili şirkete iadesini talep ve dava etmiştir.CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; zorunlu arabuluculuk yoluna başvurulmadan açılan davanın usulden reddini talep ettiklerini, müvekkili şirketin kanuna uygun olarak teslim aldığı çekin, ödeme yasağı sebebiyle müşteriye iade edilmiş olduğunu, yukarıda açıklanan nedenlerle; zorunlu dava şartı arabuluculuk şartının gerçekleşmemiş olması nedeniyle davanın usulden reddini, davanın ... A.Ş.'ye ihbarını, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "Dava █████/2025 tarihinde açılmış olup, arabuluculuk dava şartına ilişkin hüküm █████/2023 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Dolayısıyla eldeki davada arabuluculuk yoluna başvuru dava şartıdır. Mahkememizin █████/2025 tarihli tensip tutanağının 13. maddesi ile davacı tarafa arabuluculuk tutanağını sunması için 1 hafta süre verilmiş, kesin süre içinde davacı tarafça arabuluculuk tutanağı sunulmamıştır. Dosya ve tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde somut olayda; davacı vekilince arabuluculuğa başvurulmadan dava açıldığı verilen kesin sürede de arabuluculuk tutanağının sunulmadığı anlaşıldığından ve çek istirdadı davası zorunlu arabuluculuğa tabii olduğundan, tensip tutanağı ile Mahkememizce duruşma günü verilmiş ise de HMK 320/1 uyarınca dosya üzeri inceleme yapılarak davanın usulden reddine, ..." karar verilmiştir.İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ : Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın çek istirdadı talepli olup, konuya ilişkin tüm içtihatlar itibari ile sabit olduğu üzere çekin istirdadına ilişkin davalara ilişkin olarak arabuluculuk dava şartı olmadığını, TTK'nın 792. maddesi kapsamında açılan çek istirdadı davasında arabuluculuğa başvurmanın dava şartı olmadığını, ortada bir alacak davasının söz konusu olmadığı hususu sabit olmakla yerel mahkeme’nin bu değerlendirmesinin hatalı olduğu gibi, birçok karşı içtihat kararının bulunduğu bir durumda bu şekilde davanın reddi ile birlikte davalı lehine vekâlet ücretine hükmedilmiş olması itibari ile de kararın hatalı olduğunu beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.GEREKÇE : Dava, yetkili hamilin rızası hilafına elden çıkan çekin istirdatı(iade), davasıdır.İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, TTK'nın 818/1-s maddesinin atfı ile TTK'nın 763. maddesi ve TTK'nın 792. maddesine dayanılarak açılan çek istirdatına ilişkin davanın zorunlu arabuluculuğa tabi olup olmadığı noktasındadır.Dava konusu ... nolu çek, dava dışı .... Şti. tarafından █████/2025 tarihinde davacı .... Şti lehine 350.000,00 TL bedelli olarak..., ...Caddesi ... nezdinde tanımlı hesaba bağlı olarak keşide edilmiş ve sırasıyla davacı ..., ..., ... tarafından ciro edilmiştir. Dava konusu çek, █████/2025 tarihinde ibraz edilmiş, çek iptaline ilişkin Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin ████████ esas sayılı dosyasında verilen ödemeden men kararı gereğince çek bedeli ödenmemiştir.Davacı tarafça, çekin çalındığını ve davalının çeki haksız ve kötü niyetli olarak iktisap ettiğinden bahisle ve kendisinin yetkili hamil olduğu iddiasıyla çekin istirdatına karar verilmesi istemiyle eldeki dava açılmıştır.7155 sayılı Kanun'un 20'nci maddesi ile eklenen 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu(TTK)'nun 5/A-1 maddesinde, █████/2023 tarihinde yürürlüğe giren ... sayılı Kanunun 31'inci maddesiyle yapılan değişiklik ile, Türk Ticaret Kanunu'nun 4'üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartı, olarak düzenlenmiştir. ... sayılı Kanun'un 31. maddesi ile TTK 5/A hükmünde değişiklik yapıldıktan sonra verilen Yargıtay kararlarında, davanın mutlak ticari dava niteliğinde çek istirdadı istemine ilişkin olduğu, konusunun da bir miktar parayı içerdiği, kanunda istirdat davalarının dava şartı arabuluculuk kapsamında kabul edildiği, parasal değeri olan bir şeyin aynen iadesi talebini içeren çek istirdadı davasının da 01.09.2023 tarihinden itibaren dava şartı olarak zorunlu arabuluculuk kapsamında kaldığı kabul edilmektedir(Yargıtay 11. HD'nin 02.03.2026 Tarih, █████████ E. -█████████ K.; 30.03.2026 Tarih, █████████ E. - █████████ K.)Somut olayda eldeki dava TTK 763 ve 792. maddesi uyarınca çek istirdatı davası olup, anılan yargıtay kararları gereği arabuluculuk dava şartına tabidir. Çek istirdatı davası, TTK'nın 5/A maddesinde ... sayılı Kanun ile yukarıda anılan değişik yapıldıktan sonra açıldığından dava açmadan önce arabuluculuğa başvuru zorunluluğu bulunmaktadır. 7155 sayılı Kanun'un 23'ncü maddesi ile eklenen 6325 sy m.18/A-2 maddesinde ise, arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verileceği düzenlenmiştir. Buna göre dava açmadan önce arabuluculuğa başvuru yapılmadığının anlaşılması halinde davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerekir.Davacı tarafça, dava açmadan önce arabuluculuğa başvurulmamış olmasına göre ilk derece mahkemesince davanın 6102 sayılı TTK 5/A maddesi gereğince arabuluculuk dava şartına tabi olduğu kabul edilerek dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.KARAR: Yukarıda ayrıntısı ile açıklanan nedenlerle;1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,2-Davacı tarafından başvuru sırasında istinaf karar harcı peşin olarak yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,3-Davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 362(1)a maddesi uyarınca kesin olarak oy birliğiyle karar verildi. █████/2026