Danıştay 4. Daire, mimari projesine aykırı yapıda faaliyet gösteren bir bara verilen işyeri açma ruhsatının iptalini onayan karara ilişkin belediyenin temyiz başvurusunu inceliyor.
Özet: Bu hukuki evrak, bir konutun kat malikinin talebi üzerine, aynı taşınmazda yer alan bir bar işletmesine verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali davasının temyiz aşamasını içermektedir; ilk derece mahkemesi ve istinaf mahkemesi, ruhsatın verildiği tarihte dahi işyerinin bulunduğu yapıda imar mevzuatına aykırı ve devam eden imalatlar bulunduğu, dolayısıyla ruhsatın hukuka aykırı düzenlendiği gerekçesiyle iptaline karar vermişken, ruhsatı tanzim eden idare ise, temyiz dilekçesinde bahse konu aykırılıkların işyerinin kendisiyle ilgili olmadığını ve ruhsatın mevzuata uygun verildiğini savunmaktadır.
T.C.
D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI) : ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda bulunan, ... numaralı konutun kat maliki olan davacı tarafından, aynı taşınmazın ... blok, ... numaralı adresinde faaliyet gösteren "..." isimli işyerine verilen █████/2022 tarihli 2. sınıf bar faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; işyerinin bulunduğu taşınmazın █████/2017 tarihli mimari projesine aykırı olarak yapılan imalatların bir kısmı için ... tarih ve ... sayılı yapı kayıt belgesi ile ... tarih ve ... sayılı yapı kayıt belgesinin düzenlendiği, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla söz konusu yapı kayıt belgelerinin iptal edildiği ve ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla istinaf başvurusunun reddi üzerine anılan kararın kesinleştiği; yapı kayıt belgelerinin iptaline ilişkin Ankara Valiliğinin ... tarih ve ... sayılı yazısının davalı idareye bildirildiği; ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağıyla █████/2021 tarihi itibariyle aykırılıkların devam ettiğinin tespit edilmesi üzerine, ... tarih ve ... sayılı Encümen kararıyla aykırılıkların yıkılmasına karar verildiği, davalı idarece Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı Memur Suçları Soruşturma Bürosuna gönderilen ... tarih ve bila sayılı yazıyla davalı idare encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararında yer alan aykırılıkların bir kısmının giderildiği, fakat bir kısım aykırılığın ise █████/2023 tarihi itibariyle devam ettiğinin ifade edildiği, dava dosyasında mübrez olan ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağıyla da söz konusu aykırılıkların bir kısmının halen devam ettiğinin anlaşıldığı; uyuşmazlık konusu ... unvanlı işyerine verilen ve davacı tarafından iptali istenen işyeri açma ve çalışma ruhsatının █████/2022 tarihinde tanzim edildiği, söz konusu ruhsatın tanzim edildiği tarih itibariyle ... unvanlı işyerinin kurulu bulunduğu yapının 3194 sayılı İmar Kanuna uygun olmadığı ve uygunsuzluğun davanın açıldığı █████/2023 tarihi itibariyle de devam ettiği; ruhsat verilmesi aşamasında Yönetmelikteki şartları taşımadan tanzim edilen dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; mahallinde yapılan incelemede; "söz konusu binanın zemin katında "dükkan" olduğu, İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısında bahsi geçen Encümen Kararının bu dükkan ile ilgisinin olmadığı, 1. kat konut yönetimi, kapıcı daireleri ve ... Blok ... kat gezilemeyen teras ileilgili olduğunun anlaşıldığı, işyerinin ruhsat şartlarını" koruduğunun tespit edildiği ve dava konusu işlemin mevzuata uygun olduğuKARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.TETKİK HÂKİMİ : ...DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE : 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun, dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihlerde yürürlükte bulunan haliyle, "Dava Açma Süresi" başlıklı 7. maddesinde; dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gün olduğu; bu sürelerin idari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlayacağı hükmüne; "Sürelerle İlgili Genel Esaslar" başlıklı 8. maddesinde; sürelerin, tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayacağı hükmüne; "İdari makamların sükutu" başlıklı 10. maddesinde; ilgililerin, haklarında, idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabileceği ve 60 gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılarak, bu altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilecekleri; "Üst makamlara başvurma" başlıklı 11. maddesinde; idari dava açmadan önce ilgililerin, idari işlemin kaldırılması, geri alınması değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasını üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde isteyebileceği ve bu başvurunun, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durduracağı, 60 gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı ve isteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde, dava açma süresinin yeniden işlemeye başlayacağı ve başvurma tarihine kadar geçmiş sürenin de hesaba katılacağı; 14. maddesinin 3. fıkrasının (e) bendinde; dilekçelerin süre aşımı yönünden inceleneceği, aynı maddenin 6. fıkrasında; 3. fıkrada belirtilen hususların ilk incelemeden sonra tespit edilmesi halinde de davanın her safhasında 15. madde hükmünün uygulanacağı, 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise; davada, süre aşımı bulunması halinde davanın reddine karar verileceği hükme bağlanmıştır.İdari yargılama usulüne ilişkin aktarılan hükümler uyarınca; idari davalarda dava açma süresinin başlangıç tarihi; idari işlemin tebliğ, yayın veya ilan tarihidir. Ancak Kanunda öngörülen bu durumların söz konusu olmadığı hallerde, ilgililerin dava konusu işlemi öğrenme tarihinin iyiniyet kuralları çerçevesinde, olayın özelliği ve niteliği gözönünde tutulmak suretiyle yargı organınca belirleneceği kuşkusuzdur. İdari işlemin usulüne uygun tebliği ve bütün unsurlarıyla ilgililer tarafından öğrenilmesi; ilgililerin dava açma haklarını kullanmalarını ve açılan davanın da gereği gibi yargı mercileri önüne getirilebilmesini doğrudan etkiler. Bu anlamda; bir idari işlemin iptali istemiyle açılan davada usul ve esas yönünden hukuki denetim yapılabilmesi; işlemin içeriğinin tebliğe veya duyuruya ilişkin olarak düzenlenen belgeden kuşkuya yer vermeyecek şekilde açıkça anlaşılabilmesi halinde mümkündür.Dosyanın, Dairemizde derdest bulunan E:█████████ ve E:█████████ sayılı dosyalar ile birlikte incelenmesinden; Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda bulunan, ... numaralı konutun maliki olan davacı tarafından; █████/2022 tarihli dilekçeyle idareye başvurarak, "binanın İmar Kanunu ve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik uyarınca re'sen denetlenmesine ve yargı kararlarının yerine getirilmesine ilişkin tüm yasal işlemlerin acil olarak" tamamlanmasının istenildiği; █████/2022 tarihinde idarece, dava konusu 2. sınıf bar faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği; █████/2023 tarihinde davacı ve bir kısım bina sakini tarafından imzalı dilekçe ile idareye başvurarak, binadaki meyhane, bar, gece kulübü gibi alkollü eğlence yerlerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının iptal edilmesinin istenildiği; idarece cevap verilmemesi üzerine ise, █████/2023 tarihinde bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.Bu durumda; uyuşmazlık konusu işyerinin, davacıya ait taşınmazla aynı binada olması, davacının aynı yerde ikamet ediyor olması, öte yandan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 11. maddesi gereği işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının işyerinde herkesin görebileceği şekilde asılması zorunluluğu karşısında, hayatın olağan akışı gereği davaya konu işyeri açma ve çalışma ruhsatının verildiği tarih olan █████/2022 tarihinden itibaren 60 gün içerisinde ya doğrudan doğruya dava açılması veya aynı süre içerisinde 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca, ruhsatın iptali istemiyle davalı idareye başvurularak, talebin reddi üzerine de kalan süre içerisinde dava açılması gerekirken, █████/2023 tarihinde açılan iş bu davanın süresinde olmadığı, bu sebeple davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerektiğinden, temyize konu İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.KARAR SONUCU :Açıklanan nedenlerle;1. Temyiz isteminin kabulüne,2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, Üye ... ve Üye ...'ın karşı oyu ve oyçokluğuyla BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.(X) KARŞI OY :2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinde, dava açma süresinin, özel kanunlarda ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu ve bu sürelerin idari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlayacağı; 10. maddesinde, ilgililerin, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabileceği, otuz gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı ve bu halde otuz günün bittiği tarihten itibaren 7. maddede işaret edilen sürede dava açabilecekleri; 11. maddesinde ise, idari dava açılmadan önce, ilgilerin idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurmanın, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, otuz gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, isteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresinin yeniden işlemeye başlayacağı ve başvurma tarihine kadar geçmiş sürenin de hesaba katılacağı hükme bağlanmıştır. 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun'un 4. maddesinde yetkili idarelerin, ruhsat başvurusu üzerine yapacağı beyan ve incelemelerde "a) İnsan sağlığına zarar vermemek, b) Çevre kirliliğine yol açmamak, c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak." genel kriterlerine göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacağı; 6. maddesinde ise; ruhsat verilen işyerlerinin, yetkili idarelerce, ruhsatın veriliş tarihini izleyen bir ay içinde kontrol ettirileceği; ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4. maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde verilmiş olan ruhsatın ilgili mevzuat çerçevesinde yetkili merci veya mülki amirince iptal edilerek işyerinin kapatılacağı kuralına yer verilmiştir.İlgililerin; 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde belirtilen insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak koşullarına ilişkin, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 10. maddesi uyarınca menfaatleriyle ilgili olarak her zaman işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali isteminde bulunabilecekleri ve istemlerinin reddi üzerine dava açma süresi içinde bu istemlerinin reddine ilişkin işlemle birlikte işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istemiyle dava açabilecekleri açıktır.Dosyanın, Dairemizde derdest bulunan E:█████████ ve E:█████████ sayılı dosyalar ile birlikte incelenmesinden; davacının, konutunun bulunduğu binadaki, dava konusu ruhsata esas işyerinin de bulunduğu alanda esaslı tadilat yapıldığı belirtilerek, inceleme ve yasal işlem yapılması istemiyle ilk olarak █████/2019 tarihinde davalı idareye başvuruda bulunduğu; müteakiben, █████/2020 tarihli dilekçeyle yapı kayıt belgelerine yönelik olarak idari başvuru yaptığı; başvurusunun zımnen reddi üzerine; ... tarih ve ... sayılı, ... tarih ve ... sayılı ve ... tarih ve ... sayılı yapı kayıt belgelerinin iptali istemiyle açtığı davada, dava konusu işlemlerin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın, istinaf incelemesinden geçerek kesinleştiği; █████/2021 tarihli idari başvurusuyla imar mevzuatı uyarınca gerekli işlemlerin yapılmasını istediği ve idarenin █████/2021 tarihli cevabi yazısında yapı kayıt belgelerinin iptal edildiğinin bildirildiği ve aralarında davacının da bulunduğu kat malikleri yönünden 3194 sayılı Kanun uyarınca idari para cezaları düzenlendiği; █████/2021 tarihinde bu kez, belirtilen alanlarda ticari faaliyete başlandığı ve engellenmesinin istenildiği; idarece, █████/2021 tarihinde dava konusu işyerinin de bulunduğu alanlara ilişkin yapı tatil zaptı düzenlendiği ve bu durumun davacıya █████/2021 ve █████/2021 tarihli yazılarla bildirildiği; █████/2021 tarihli idari başvuruda, belirtilen alanlarda imar mevzuatı uyarınca işlem yapılmasını talep ettiği ve idarenin █████/2021 tarihli yazısıyla başvurusuna yanıt verildiği; müteakiben dava konusu "..." ünvanlı işyeri için █████/2022 tarihli "bar" faaliyet konulu ruhsatın düzenlendiği; █████/2022 tarihli başvurusuyla, imar mevzuatına ve mimari projesine aykırılığı yargı kararlarıyla ortaya konulan alanlara işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek, ruhsat mevzuatı yönünden işlem yapılmasının istenildiği; davacının █████/2023 tarihli idari başvurusuyla işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının iptali istenildiği; başvurunun zımnen reddi üzerine ise █████/2023 tarihinde, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 10. maddesi kapsamında, davacı tarafından; işyeri açma ve çalışma ruhsatlarına ilişkin mevzuat hükümlerine göre konutunun altında faaliyet gösteren işyerine ilişkin; yapıda mimari projesi ile imar mevzuatına aykırı uygulamalar olduğu ve bu hususta yargı kararları bulunduğu ve ayrıca dava konusu işyerinin bölgenin huzur ve sükununu bozduğundan bahisle işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptalinin istenildiği anlaşılmıştır.Bu durumda; işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesine ilişkin işlemin, öğrenme tarihinden itibaren dava açma süresi içinde dava konusu edilebileceği gibi 10. madde kapsamında yapılan başvuru üzerine verilen ret cevabı üzerine de dava açılabileceği, öte yandan sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşam hakkını doğrudan ilgilendiren konularda, dava açma süresi geçtikten sonra 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 10. maddesi uyarınca idareye yapılacak başvuru üzerine tesis edilecek işlemlere karşı her zaman dava açılabileceğinden, olayda süreklilik arzeden faaliyetin, anılan işyerinin bulunduğu binada ikamet eden davacının, mülkiyet, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşam haklarını doğrudan ilgilendirdiği, davaya konu █████/2022 tarihli "bar" faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istemiyle menfaatinin ihlal edildiğinden bahisle davacı tarafından her zaman dava açılabileceği açık olduğundan; davacının davalı idareye yaptığı █████/2023 tarihli başvurunun zımnen reddi üzerine, anılan ruhsatın iptali istemiyle █████/2023 tarihinde açılan davada süre aşımı bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, davanın esası hakkında inceleme yapılarak karar verilmesi gerektiği oyuyla aksi yöndeki Daire kararına katılmıyoruz.