Hazine aleyhine açılan kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali ve tescil davasında, mevcut tapu kaydının aidiyet araştırmasının yetersizliği üzerine detaylı keşif, iskan kayıtları ve stereoskopik hava fotoğraflarıyla uzman incelemesi gerekliliği.
Özet: Davalı Hazineye ait taşınmazın tapu iptali ve davacı adına tescili davasında, Yargıtay yerel mahkemenin kararını bozarak, çekişmeli taşınmaza revizyon gören Hazine dayanağı tapu kaydının taşınmaza aidiyetinin belirlenmesi hususunda yapılan araştırma ve incelemenin son derece yetersiz olduğunu belirtmiştir; bu nedenle, dayanak tapunun tüm tedavülleri, kök kaydın oluşumuna esas iskan kayıtları, haritaları ile eski ve yeni tarihli ortofoto ve uydu fotoğraflarının temin edilerek, uzman ve yerel bilirkişiler eşliğinde yeniden keşif yapılması suretiyle kapsamlı bir değerlendirme yapılması gerektiğine hükmetmiştir.
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : ████████ E., ████████ K.Mahkeme kararı davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:-K A R A R-Dava, kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir.Kadastro sonucu, Yozgat ili, Akdağmadeni ilçesi, ... köyü çalışma alanında bulunan 1 01... parsel sayılı 18.128,70 metrekare yüz ölçümündeki taşınmaz, irsen intikal ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle ... mirasçıları ... ve müşterekleri adına tespit edilmiş, bilahare Kadastro Komisyonunca taşınmazın Hazine adına tespitine karar verilmiş, askı ilan süresi içerisinde dava açılmadığında taşınmaz Hazine adına tapuya tescil edilmiştir.Davacı ...; irsen intikal, taksim ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak tapu iptali ve adına tescili istemiyle dava açmıştır.Davalı Hazine; çekişmeli taşınmaza revizyon gören tapu kaydına tutunarak davanın reddini savunmuştur.Mahkemece, taşınmazın tespitine esas tapu kaydının yöntemince uygulanması ve kayıt uygulamasının sonucuna göre davacı yararına zilyetlikle iktisap koşullarının oluşup oluşmadığının belirlenmesi gereğine değinilen bozma kararları uyarınca yapılan yargılama sonucunda, davalı Hazine adına tesis edilmiş ve taşınmaza revizyon gören tapu kaydının, dava konusu taşınmaza aidiyetinin belirlenemediği, öte yandan davacı yararına çekişmeli taşınmaz üzerinde irsen intikalen zilyetlikle iktisap koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulüne, 1 01... parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacı adına tapuya kayıt ve tesciline hükmedilmiştir.Dosya içeriği ve toplanan delillere göre davacı, irsen intikal eden zilyetliğe dayanmış, çekişmeli taşınmaz ise tapu kaydı nedeniyle davalı Hazine adına tespit ve tescil edilmiştir. Şu halde çekişmeli taşınmaza revizyon gören, davalı Hazine dayanağı tapu kaydının taşınmaza aidiyetinin belirlenmesi uyuşmazlığın özü yönünden öncelik teşkil etmektedir. Ne var ki Mahkemece bu hususta yapılan araştırma ve inceleme son derece yetersizdir.Somut olayda; dayanak tapu kaydının iktisap sebebi incelendiğinde, kök kaydının 2510 sayılı İskan Kanunu'nun 19. maddesi uyarınca oluşturulduğu, bilahare iskan sahibinin taşınmazdan istifade etmemesi üzerine taşınmazın yeniden Hazineye döndürüldüğü anlaşılmaktadır. Şu halde tapu kaydının krokisinin ve oluşumuna esas iskan kayıtlarının bulunduğu anlaşılmaktadır. Hal böyle iken dayanak tapunun tüm tedavülleri ile kök kaydın oluşumuna esas iskan kayıtları ve haritasının temin edilmesi suretiyle tüm bu kayıtların mahallinde uygulanması gerekmektedir. Mahkemece bu husus üzerinde durulmamış, davalı dayanağı tapu kaydının oluşum nedeni ve oluşum nedenine göre haritası olup olmadığı araştırılmamıştır. Diğer yandan, tapu kayıt uygulaması sırasında, kayıtta yazılı hudut yerleri hususunda yerel bilirkişilerin son derece soyut beyanlarına itibar edilmiş, tapu kaydının revizyon gördüğü tüm parseller bir arada değerlendirilmek suretiyle kayıt uygulaması yapılmamıştır. Tüm bunlar dışında, kaydın aidiyetine dair incelemenin akıbetine göre nitelikli zilyetlik araştırması yapılmamış, monoskopik inceleme içeren jeodezi raporuna itibar edilmiştir. Hal böyle olunca; doğru sonuca ulaşılabilmesi için taşınmaza revizyon gören tapu kaydının tesisinden itibaren tüm tedavülleri ve oluşumlarına esas iskan kayıtları, Mahkeme ilamları ile ... yahut krokileri getirtilmeli, ardından çekişmeli taşınmaza ait eski ve yeni tarihli ortofoto ve uydu fotoğrafları ile ... Genel Müdürlüğü web sitesinin hava fotoğrafı sorgulama sayfasına girilerek taşınmazın bulunduğu köyü ve mevkiyi kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafları bulunduğu araştırılıp belirlenmek ve (denetimin sağlanması bakımından) ilgili sayfanın çıktısı dosya içerisine konulmak suretiyle buradan elde edilen verilere göre tespit tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ait (bulunmadığı taktirde bu tarihlere en yakın tarihlere ait) stereoskopik hava fotoğraflarının en az üç tanesi tarihleri açıkça yazılmak suretiyle ... Genel Müdürlüğünden temin edilmeli, dosya bu şekilde ikmal edilmelidir.Bundan sonra mahallinde, dava konusu taşınmazların bulunduğu yöreyi iyi bilen, elverdiğince yaşlı, yansız, dava konusu taşınmazın bulunduğu köy ile komşu köylerde ikamet eden yerel bilirkişiler, taraf tanıkları, fen bilirkişi, 3 kişilik ziraat mühendisleri bilirkişi kurulu ve jeodezi mühendisinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalıdır. Keşif sırasında 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 20. maddesi hükmü uyarınca tapu kaydı ve kök geldi kayıt oluşumuna esas iskan kayıtları ve var ise ilamlar da okunmak suretiyle yerel bilirkişi yardımı ve fen bilirkişi eliyle zemine uygulanmalı, uygulamada tapu kaydının haritası yoksa tapu kaydında tarif edilen sınır yerleri esas alınmalı, tapu kaydında tarif edilen sınır yerlerinden yerel bilirkişilerce bilinemeyen hudutlar bulunduğu takdirde bu konuda taraflara tanık dinletme olanağı sağlanmalı, komşu parsellerin önceki malikleri de sorularak geçmişte komşu taşınmazların kimin elinde olduğu tespit edilmeli, böylece tapu kaydının kapsamı kesin olarak belirlenmeli, tapu kaydının kapsamı belirlenirken söz konusu kaydın revizyon durumu da nazara alınmalı; yerel bilirkişi ve tanıklardan dava konusu taşınmazın kime ait olduğu, öncesinde kim tarafından kullanıldığı, kimden kime ne şekilde intikal ettiği hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı; teknik bilirkişiye keşfi takibe elverişli, uygulanan kaydın kapsamını gösteren rapor ve ... düzenlettirilmeli; ziraat mühendisi bilirkişi kurulundan taşınmazın önceki ve mevcut niteliğini, toprak yapısını, eğimini, bitki desenini ve komşu parseller ile nasıl ayrıldığını açıklayıp tarımsal niteliğini belirten, taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişiye dosya arasında bulunan stereoskopik hava fotoğrafları üzerinde stereoskop aletiyle inceleme yaptırılarak taşınmazın hava fotoğrafları üzerinde gösterilmesi istenilmeli, taşınmazın önceki ve şimdiki niteliğinin ne olduğunu ve arazinin ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığını belirten ayrıntılı rapor düzenlettirilmeli; bu suretle toplanmış ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle sonucuna göre bir karar verilmelidir.Yukarıda değinilen hususlar göz ardı edilerek eksik araştırma ve uygulama ile yazılı olduğu üzere karar verilmesi doğru değildir.Davalı Hazine vekilinin temyiz itirazları açıklanan nedenlerden ötürü yerindedir. Kabulü ile, temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Temyiz eden davalı Hazine harçtan muaf bulunduğundan bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, Dosyanın kararı veren Akdağmadeni 1. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine, Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 07.05.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.