istanbul bölge adliye mahkemesi 16. hukuk dairesi, ünlü oyuncunun "..." karakterine yönelik marka ve eser hakkı ihlali ile haksız rekabetten kaynaklanan tazminat davası istinaf kararını inceledi.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi, ünlü oyuncunun "..." karakterine yönelik marka ve eser hakkı ihlali ile haksız rekabetten kaynaklanan tazminat davası istinaf kararını inceledi.

Özet: Ünlü bir oyuncu olan davacı, Türkiye genelinde tanınan ve kendisine ait tescilli "..." markası ile 5846 sayılı Fikri ve Sınai Haklar Kanunu kapsamında eser sahipliği haklarına sahip olduğu "..." karakterinin dış görünüşünü yansıtan bir oyuncağın davalı şirket tarafından internet sitesi üzerinden satılarak marka ve eser sahipliği haklarını ihlal etmesi nedeniyle tecavüzün tespiti, durdurulması, ürünlerin toplatılması, 150.000 TL maddi ve 2.000 TL manevi tazminat ile ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep ederken; davalı, ürünün taklit olduğunu anlayınca satışını derhal durduğunu, ürünün hiç satılmadığını ve herhangi bir menfaat sağlamadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

16. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

DOSYA NO:█████████ Esas

KARAR NO:████████

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ:İSTANBUL 2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ:█████/2024

NUMARASI:███████ Esas, ███████ Karar

DAVANIN KONUSU:Marka, Eser Sahipliği ve Haksız Rekabetten Kaynaklanan, Tazminat İstemli

KARAR TARİHİ:█████/2026

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİDAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin Türkiye genelinde ün sahibi bir oyuncu olduğunu, müvekkili tarafından vücuda getirilen "..." karakterinin, gerek televizyonlarda yayınlanan skeçler, gerekse ... serisi sinema filmleri ile gişe rekoru kırdığını ve Türkiye genelinde en çok bilinen film karakterlerinden birisi haline geldiğini, ... tescil numaralı "..."markasının 21.08.2009 tarihinde, 21.08.2008 koruma tarihi olmak üzere müvekkili adına tescil edildiğini, müvekkilinin "..." markası üzerinde münhasıran hak sahibi olduğunu, ... karakterinin ayırt edici özellikleri üzerinde FSEK kapsamında hak sahibi olduğunu, ... karakteri olarak bilinen tiplemenin toplam genelinde ayrılmaz bir bütün olduğunu, FSEK 4.mad. uyarınca ayırt ediciliğe sahip ve hususiyeti olan her türlü tipleme, güzel sanat eseri olarak korunduğunu, müvekkilinin kendi ürünü olan ...'in dış görünüşünü yansıtan tipleme üzerinde eser sahibi haklarına haiz olduğunu, ... karakterinin temel özelliklerinin, -Turuncu rek, kahverengi, sarı ve pembe ince çizgileri barındıran yakası açık gömlek - Birleşmiş kaşlar - Sakal - Kumaş pantolon olduğunu, davalı ...'in ... Mağazacılık adı altında, ... ve ... alan adlı internet siteleri üzerinden tüketicilere oyuncak ve hobi malzameleri satışını yaptığını, davalıya ait ... alan adlı internet sitesinde "... ..." ismiyle, müvekkilinin hak sahibi olduğu ... markasını ve ... karakterini kullanmak suretiyle imal edilmiş bir oyuncağın satıldığının tespit edildiğini, satışa sunulan oyuncağın müvekkilinin markası ile iltibasa meydan verecek düzeyde benzer olduğunu, davalının bu surette müvekkilinin FSEK'ten kaynaklanan eser sahipliği haklarını ihlal ederek haksız kazanç sağladığını, bu tecavüz sonucunda müvekkilinin maddi ve manevi açıdan zarara uğradığından bahisle davalının ... alan adlı internet sitesi üzerinden satışının gerçekleştirdiği ... ... adlı ürünün internet sitesinden kaldırılmasını, dava konusu ürünlerin toplatılarak muhafaza edilmesini, davalı tarafın kullanımının tecavüz teşkil ettiğinin tespitini, markaya tecavüzün durdurulmasını, önlenmesini ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasını, ihlalin tazminatı olarak müvekkilinin davalıya izin vermesi halinde isteyebileceği lisans bedelinin tespitini, tespit edilecek bedele ilişkin olarak fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak koşulu ile 1.500,00 TL maddi, 2.000,00 TL manevi tazminatın ticari faizi ile birlikte müvekkiline ödenmesini, ihlalin durdurulmasına ve davalının malvarlığı üzerine haciz konulmasına yönelik ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep ve dava etmiştir.

TALEBİN AÇIKLANMASI:Davacı vekili 01.12.2015 tarihli dilekçesi ile müvekkilinin hem eser hem de marka korunmasından kaynaklanan zararının ayrı ayrı tazminine karar verilmesinin gerektiği kanaatinde olduklarını, bu taleplerinin kabul görülmemesi halinde, müvekkilinin zararının FSEK md.68 uyarınca hesaplanacak rayiç bedelin üç katının davalıdan tahsiline, her iki taleplerinin kabul görülmemesi halinde müvekkilinin zararının Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 64.ve 66/II/(c) maddeleri uyarınca hesaplanarak müvekkiline ödenmesini talep etmiştir.

ISLAH:Davacı vekili 11.12.2018 tarihli dilekçesi ile HMK 107/2 mad.Uyarınca taleplerini arttırarak 150.000 TL maddi tazminat, 2.000 TL manevi tazminat taleplerinin yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

CEVAP:Davalı ... cevap dilekçesinde ; "... ..." isimli oyuncağı internet satışına 17 Haziran 2014 günü koyduğunu, bu ürünün taklit ürünlerden olduğunu fark ettiğini ve aynı gün satışını durdurduğunu, satın almayı engellediğini, satışını iptal ettiğini, oyuncağın internet sitesinden kaldırılmasının unutulduğunu, bu ürünlerin seyyar pazarlamacılar tarafından satılan ürünlerden olduğunu, kendisinin üretici ve ithalatçı olmadığını, üründen herhangi bir menfaat sağlamadığını, "... ..." isimli oyuncağı hiç satmadığından bahisle, davanın reddine karar verilmesini aksi halde firmasına ait tüm ticari defter ve kayıtlar üzerinde inceleme yapılarak dava konusu ürünün satışının olup olmadığının tespit edilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN İLK KARARI:İstanbul 2.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ████████ E- ████████ K sayılı █████/2019 tarihli kararıyla;"... Davacının markaya tecavüz, eser sahipliğine tecavüz ve haksız rekabete dayalı açmış olduğu davanın KABULÜ ile; davalı kullanımlarının davacıya ait ... nolu "..." ibareli markasına ve "..." tiplemesinin eser niteliği dikkate alınarak davacının FSEK kapsamındaki mali ve manevi haklarına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine, markaya tecavüzün, haksız rekabetin ve eser sahipliğine dayalı haklara tecavüzün durdurulmasına, men'ine, bu kapsamda davalıya ait ... sitesinden davaya konu ürünlere ilişkin görsellerin kaldırılmasına, aksi takdirde siteye erişimin engellenmesine,

-Davacının maddi tazminat davasının KISMEN KABULÜ ile; FSEK 68 kapsamında takdiren 5.000,00 TL'nin üç katı olan 15.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,

-Davacının manevi tazminat davasının KABULÜ ile; 2.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

-Dosya kapsamı itibariyle davalı eylemi de göz önünde bulundurularak yerinde görülmeyen ilan talebinin reddine" şeklinde karar vermiştir.

İSTİNAF KARARI:Dairemizin ve █████████ Esas, ████████ karar sayılı, █████/2022 tarihli kararında;"...Dosya kapsamından davacı ...'ın sinema filmlerinin senaristi sıfatıyla, "..." tiplemesinin eser sahibi olduğu, davalının internet sitesinde davacının tiplemesinin oyuncak haline getirilip satışa arz edildiği, davalının FSEK 4/1 f- 8 anlamında tipleme, 4/1 f - 4 anlamında da uygulamalı el sanatı mahiyetindeki oyuncak bebeği izinsiz oluşturmak suretiyle, davacı eser sahibinin FSEK 21.maddesinden kaynaklanan işleme hakkını ihlal ettiği ve bu bebekleri piyasaya sunduğu, eylemin bu haliyle FSEK uyarınca mali haklara tecavüz, hem de başkalarının iş ürünlerinden izinsiz yararlanma anlamında haksız rekabet niteliğinde olduğu, davacının eser sahibi sıfatıyla mali hakları ihlal edildiğinden FSEK 68. Madde gereğince telif tazminatı talep edebileceği anlaşılmaktadır. Mahkemece dosya kapsamında telif bedelinin hesaplanması yönünden alınan 23.07.2018 tarihli bilirkişi heyet raporunda; telif bedeli 50.000 TL olarak tespit edilmiş, ilk derece mahkemesince, TBK 50. Madde gereğince telif bedeli 5.000,00 TL olarak belirlenerek , FSEK 68 çerçevesinde 3 kat arttırılmak suretiyle 15.000,00 TL maddi tazminata hükmolunmuştur. Dosya kapsamında alınan █████/2015 tarihli bilişim bilirkişisi raporundan; davalı tarafça oyuncak bebeğin internet sitesinde 22,00 TL bedelle satışa sunulduğu, fiyatın en son 17 Haziran 2014 tarihinde güncellendiği anlaşılıyorsa da, davalının bilirkişi incelemesi sırasında dosya kapsamına sunduğu alım-satım döküm listesinde "..." oyuncağı ile ilgili alım-satım kaydının bulunmadığı, 2014-2015-2016 yılı defterlerinde de bu oyuncağa ilişkin alış satış faturası kayıtlarına rastlanmadığı anlaşılmıştır. Davanın █████/2015 tarihinde açıldığı, bilişim bilirkişi raporunun düzenlendiği █████/2015 tarihinde de davalı oyuncağının internet sitesinde satışta bulunduğu, tespit edilebilen ihlal süresinin 1 yıl 4 ay olduğu anlaşılmaktadır. Mahkemece alınan 23.07.2018 tarihli bilirkişi heyet raporunda telif bedelinin 50.000 TL olduğu beyan edilmişse de, bu tespitin herhangi bir somut veriye dayanmadığı anlaşılmıştır. Mahkemece oyuncak bebeğin görseli de yazı ekinde ilgili meslek odalarına gönderilerek, ihlalin yapıldığı 2014-2015 yıllarında, 1 yıl 4 ay süreyle, "..." tiplemesinin oyuncak bebek olarak kullanılması halinde talep edilebilecek rayiç lisans bedelinin araştırılması, daha sonra ihlal süresi ile emsal yargı kararlarındaki objektif kriterler ve somut olayın özellikleri de dikkate alınarak, gerekirse bilirkişi heyetinden ek rapor alınarak rayiç bedelin belirlenmesi gerekirken, eksik inceleme ile karar verilmesi yerinde görülmediğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, dosyanın Dairemizin kararında işaret edilen hususlarda yargılamaya devam edilerek hasıl olacak sonuca göre karar verilmek üzere mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

-Davacı vekilinin istinaf isteminin kabulü ile, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince, İSTANBUL 2.FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ'nin █████/2019 tarihli ████████ E. - ████████ K. sayılı kararının KALDIRILMASINA,

-Dosyanın, Dairemizin kararında işaret edilen hususlarda yargılamaya devam edilmek üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE," şeklinde karar vermiştir.

DAİREMİZ KARARINDAN SONRA İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI:İlk derece mahkemesinin istinafa konu ███████, ███████ Karar sayılı, █████/2024 tarihli ilamında; "...Dosyada tazminata ilişkin olarak, İstinaf kaldırma ilamında işaret edildiği şekilde emsal sözleşmeler temin edilmeye çalışılmış... Derneğinin █████/2022 tarihli yazı içeriği ve diğer bilgi ve belgelere göre dosya kapsamında herhangi bir emsal sözleşmenin veya emsal rayiç bedel yazısının bulunmadığı anlaşılmıştır. Kaldırma ilamı sonrasında alınan bilirkişi raporunda da telif bedelinin mevcut deliller ışığında -kök raporda belirtildiği gibi- 50.000 TL olabileceği belirlenmiştir.Bu noktada telif bedeli tespitinin TBK m. 50/2 çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmıştır.TBK Madde 50- "Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır. Uğranılan zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak, zararın miktarını hakkaniyete uygun olarak belirler. " hükümlerine amirdir.Bu çerçevede olayların olağan akışı, zarar görenin aldığı tedbirler, kullanımın mecrası, türü, miktarı ve tiplemenin kitleterce beğeni ölçüsü gibi kriterler birlikte dikkate alındığında davacının davaya konu tiplemenin oyuncak olarak kullanımına ilişkin olarak davalıdan talep edebileceği telif bedeli TBK m. 50/2 dikkate alınarak takdiren 25.000,00 TL olarak belirlenmiş FSEK 68 çerçevesinde 3 kat arttırılmak suretiyle 75.000,00 TL maddi tazminata hükmolunmuştur. ...Tüm dosya kapsamı, sunulan deliller, İstinaf kaldırma ilamı ve bilirkişi raporları bir bütün olarak değerlendirildiğinde; sunulan rapor içeriklerindeki tespitler ve izahı yukarıda yapılan gerekçelerle davalı kullanımlarının davacıya ait ... nolu "..." ibareli markasına ve "..." tiplemesinin eser niteliği dikkate alınarak davacının Fsek kapsamındaki mali ve manevi haklarına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine, markaya tecavüzün, haksız rekabetin ve eser sahipliğine dayalı haklara tecavüzün durdurulmasına, men'ine, bu kapsamda davalıya ait ... sitesinden davaya konu ürünlere ilişkin görsellerin kaldırılmasına, aksi takdirde siteye erişimin engellenmesine, TBK 50 maddesi de gözetilerek maddi tazminat talebinin kısmen ve manevi tazminat taleplerinin tümden kabulüne karar vermek gerekmiş, eylemin kapsam ve niteliği dikkate alındığında yerinde görülmeyen ilan talebinin reddine karar vermek gerekmiş;

-Davacının markaya tecavüz, eser sahipliğine tecavüz ve haksız rekabete dayalı açmış olduğu davanın KABULÜ ile; davalı kullanımlarının davacıya ait ... nolu "..." ibareli markasına ve "..." tiplemesinin eser niteliği dikkate alınarak davacının Fsek kapsamındaki mali ve manevi haklarına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine, markaya tecavüzün, haksız rekabetin ve eser sahipliğine dayalı haklara tecavüzün durdurulmasına, men'ine, bu kapsamda davalıya ait ... sitesinden davaya konu ürünlere ilişkin görsellerin kaldırılmasına, aksi takdirde siteye erişimin engellenmesine,

-Davacının maddi tazminat davasının KISMEN KABULÜ ile; takdiren 25.000,00 TL'nin üç katı olan 75.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,

-Davacının manevi tazminat davasının KABULÜ ile; 2.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

-Dosya kapsamı itibariyle davalı eylemi de göz önünde bulundurularak yerinde görülmeyen ilam talebinin reddine " şeklinde karar vermiştir.

İSTİNAF İSTEMİ:Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle;müvekkilinin davaya konu olan ürünü üretmediğini ve satışa sunmadığını,bilirkişi raporunda da tazminat hesabında esas alınan bilgi ve belgelerin yalnızca internet ortamından paylaşılan ve müvekkil tarafından paylaşıldığı dahi tespit edilmemiş olan bir görsel üzerinden hesaplamalar olduğunu, hükme esas alınamayacağını,█████/2016 tarihli bilirkişi heyeti raporunda; ''FSEK 68 maddeye göre davacının talep edebileceği maddi olarak emsal ve rayiç bedeli hesaplanmasında kullanılabilecek davacıya ait ticari bir ürünün olmadığı,'' ve '' Davacı tarafın eser sahipliğini ihlal edici, ticari kayba uğratıcı ve mağdur edici bir ticari ilişki işlem ve ticari icap durumlarının oluşmadığı'' görüşü belirtildiğini,█████/2017 tarihinde tanzim edilmiş bilirkişi raporunda; "Davacının sözkonusu görsele ait ürün ve fikri mülkiyet hakkı ile ilgili emsal bedel sözleşmesi veya yapılmış emsal bir telif kullanım sözleşmesi olmadığı, Davacı tarafından '' ...+Şekil'' olarak TPE den davacı adına tescil edilmiş görsel, çizim veya andıran bir tescil alınmadığı, emtia alım-satımı ticarete konu edilemediğinden,...karakterine ait ticari işlem gerçekleşmediği" tespitlerinin yer aldığını,Umuma arz edilecek bir eser yokken bu hakkının ihlal edilmesinin de mümkün olmadığını, █████/2018 tarihli aleyhe olan bilirkişi raporunu bu yönden ve belirlenen değer yönünden kabul etmediklerini, FSEK 14, 21 maddesinin dikkate alınmasını,umuma arz edilen, fayda sağlanan, çoğaltılan eser aslı veya kopyası bulunmadığını, ihlal edilen bir hak olmadığı gibi emsal bir sözleşme veya rayiç bedel tespit edilememişken tamamen subjektif ve bilirkişi keyfiyetiyle tayin edilmiş FSEK 14, FSEK21, FSEK 23 tespiti ve 50.000 TL tazminat miktarı kabul edilebilir nitelikte olmadığını belirterek kararın kaldırılmasını ve davanın reddini talep etmiştir.

GEREKÇE:Davacı vekili dava dilekçesinde; ...markasının müvekkili adına tescilli olduğunu, müvekkili tarafından vücuda getirilen ve güzel sanat eseri olduğu ileri sürülen "..." tiplemesinin dış görünüşünü yansıtan ... karakterinin temel özellikleri olan, "Turuncu rek, kahverengi, sarı ve pembe ince çizgileri barındıran yakası açık gömlek - Birleşmiş kaşlar - Sakal - Kumaş pantolon olan" oyuncağın, davalının internet sitelerinde satışının yapıldığını beyanla, eser sahipliğinden ve tescilli markasından kaynaklanan haklarının ihlali nedeniyle, FSEK 68. Madde gereğince üç kat tazminat ile 556 Sayılı KHK 66/II-c maddesi gereğince tazminat talebinde bulunmuştur.İlk derece mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Bu karara karşı davalı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Somut uyuşmazlıkta; ilk derece mahkemesinin ████████ Esas, ████████ Karar sayılı █████/2019 tarihli ilk kararında davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, karara karşı davalı istinaf kanun yoluna başvurmamıştır. Davacının istinaf istemi yönünden Dairemizce yapılan incelemede ise maddi tazminata ilişkin yeniden araştırma yapılması için ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.Dairemizin kaldırma kararı doğrultusunda emsal araştırması yapılmış ise de; emsal bedel tespit edilememiş, bilirkişi heyeti kök rapordaki görüşlerini sürdürmüştür. Bu durumda mahkemece TBK 50.maddesi gereğince değerlendirme yapılarak somut olaya göre FSEK 68.maddesi gereğince takdir olunan maddi tazminat miktarı yerinde görülmüş, ilk karara karşı davalı tarafın istinaf kanun yoluna başvurmadığı da dikkate alındığında davalı vekilinin istinaf isteminin esastan reddine karar vermek gerekmiştir.Açıklanan nedenle ilk derece mahkemesinin kararından usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığından davalının istinaf isteminin HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM:Gerekçesi ayrıntılı kararda açıklandığı üzere;

1-6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince, davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE,

2-Alınması gereken 1844,37-TL harçtan, peşin alınan 615,40 TL harcın mahsubu ile bakiye 1228,97-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,

3-Davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

-Davacının gider avansından kullanıldığı anlaşılan 25TL istinaf masrafının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

4-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

5-Artan gider avanslarının, karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince taraflara iadesine,Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nun 361.maddesi uyarınca tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde Yargıtay ilgili hukuk dairesinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.█████/2026