Danıştay 13. Daire, açık artırmada ikinci en yüksek teklif sahibinin teminatının irat kaydedilmesi işlemi ve sistemsel hata iddiaları üzerine verilen idare mahkemesi kararının temyizen bozulması istemini inceliyor.
Özet: Bir taşınmaz satış ihalesinde davacının teminatının irat kaydedilmesi işlemi ile ihale şartnamesi maddelerinin iptali talebiyle açılan davada, ilk derece mahkemesi ihale şartnamesi maddelerini hukuka uygun bulurken, davalı idarenin istenen sistem kayıtlarını sunmaması nedeniyle teminatın irat kaydedilmesi işlemini iptal ederek 290.000 TLnin faiziyle davacıya ödenmesine hükmetmiş olup, davalılar bu kararın teminatın iadesine ilişkin kısmının bozulması için temyiz başvurusunda bulunmuştur.
T.C.
D A N I Ş T A YONÜÇÜNCÜ DAİREEsas No:█████████Karar No:█████████TEMYİZ EDENLER (DAVALILAR) : 1) ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ... 2) Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (E-Tebligat) VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ...VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : .... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, teminatın irat kaydedilmesine ilişkin işlemin iptali ile irat kaydedilen 290.000,00-TL'nin davanın açıldığı tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine yönelik kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Kentsel Dönüşüm Başkanlığınca, ... A.Ş. aracılığıyla █████/2025 tarihinde satışı gerçekleştirilen "Diyarbakır ili, Kayapınar ilçesi, ... Mahallesi, ... Blok, Zemin Kat ..." adresinde bulunan Lot-49 numaralı taşınmaz için davacı tarafından verilen teklifin en yüksek ikinci teklif olmasına karşılık süresi içerisinde yükümlülüklerinin yerine getirilmediğinden bahisle teminatının irat kaydedilmesine ilişkin işlem ve Açık Artırma İle Satış Şartnamesi'nin 4.12., 4.13. ve 5. maddelerinin iptali ile irat kaydedilen 290.000,00-TL'nin yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen kararda; Açık Artırma İle Satış Şartnamesi'nin 4.12, 4.13 ve 5. maddelerinin incelenmesinden; Şartname'nin 4.12. maddesinde, en yüksek teklif sahibinin verilen sürede satış sözleşmesini imzalamaması, peşinatı yatırmaması veya satın almaktan vazgeçmesi halinde hakkının iptal edileceği, yatırılan katılım teminatının Başkanlıkça irat kaydedileceği ve Emlak Yönetimin hizmet bedelini almaya hak kazanacağı; 4.13. maddesinde, en yüksek teklif sahibi ile tapu devri/sözleşme imzalanana kadar ikinci en yüksek teklif sahibinin teminatının alıkonulacağı, birinci teklif sahibinin yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde ikinci teklif sahibine satış yapılabileceği, ikinci teklif sahibinin yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde de teminat ve hizmet bedelinin irat kaydedileceği; 5. maddesinde ise, teklif sahibinin taşınmazı yerinde görüp incelemiş sayılacağı, sonradan ayıp, eksiklik vb. nedenlerle hiçbir itirazda bulunamayacağı, şartname ve eklerindeki hükümleri kayıtsız şartsız kabul ettiği ve internet üzerinden katılımda yaşanabilecek teknik sorunlardan dolayı idarenin sorumlu tutulamayacağının düzenlendiği; Söz konusu Şartname maddelerinde en yüksek teklif sahibinin yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde teminat ve hizmet bedelinin irat kaydedileceği, ikinci en yüksek teklif sahibinin de aynı sorumluluklara tabi olacağı ve teklif sahiplerinin taşınmazı yerinde görmüş sayılarak sonradan ayıp veya eksiklik iddiasında bulunamayacaklarının öngörüldüğü, bu düzenlemelerin idarenin düzenlediği açık artırma usulünün doğal bir gereği olup, ihale sürecinde teklif veren katılımcıların hak ve yükümlülüklerinin önceden açıkça düzenlendiği, katılımın serbest irade ile gerçekleştiği, düzenlemelerin Borçlar Kanunu anlamında tek taraflı olarak dayatılmış “genel işlem koşulu” niteliğini taşımadığı, ayrıca rekabetin sağlanması ve ihalenin ciddiyetini temin amacıyla düzenlenen kuralların makul, öngörülebilir ve objektif nitelikte olduğu, dolayısıyla söz konusu maddelerin hukuka uygun bulunduğu; Teminatın irat kaydedilmesi işleminin incelenmesinden; uyuşmazlığın çözümü teknik verilerle doğrudan bağlantılı olduğundan sistem kayıtlarının incelenmesinin zorunluluk arz ettiği, davacının Lot-49 numaralı taşınmaza ilişkin teklif vermediği halde teklif vermiş gibi göründüğü ve bu durumun idarenin sisteminden kaynaklı bir hata olabileceği iddiasına ilişkin olarak Mahkemenin █████/2025, █████/2025 ve █████/2025 tarihli ara kararları ile davalılar ile ... A.Ş.’den, “Davacı ...’a ait kullanıcı hesabı üzerinden █████/2025 tarihli Lot-49 sayılı taşınmaza ilişkin herhangi bir teklif verilmiş olup olmadığı, verilmiş ise teklifin hangi IP adresi, tarih ve saat bilgileri ile sistem log kayıtları üzerinden işlendiği, sisteme giriş, oturum açma, teklif verme, teklif iptali veya benzeri işlemlere ilişkin sunucu tarafı sistem log kayıtları (log dosyaları) ve işlem geçmişinin, söz konusu tarihte ve ilgili taşınmaza ilişkin tüm katılımcıların teklif verme işlemlerine dair eksiksiz teklif listesi ve varsa teklif verme esnasında oluşan hata kayıtlarının (sistemsel hata, kullanıcı hatası, vb.) belgelendirilerek sunulmasının” istenildiği, █████/2025 tarihli ara kararında ise, söz konusu bilgi ve belgelerin lüzumu halinde davalılarca ilgili yerlerden temin edilmesi gerektiği, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/1. maddesine uygun olarak ara kararı gereğinin yerine getirilmesi için tebliğ tarihinden itibaren 15 (onbeş) gün kesin süre verildiği, belirlenen süre içerisinde yerine getirilmemesi halinde dosyadaki bilgi ve belgelere göre karar verileceğinin hatırlatıldığı, ancak ara kararı ile verilen kesin süreye rağmen istenen bilgi ve belgelerin sunulmadığı; 2577 sayılı Kanun’un 20/2. ve 20/3. maddeleri gereğince taraflardan istenen bilgi ve belgelerin sunulmaması halinde, bu belgelerin yokluğuna dayanılarak ileri sürülen savunmaya göre karar verilemeyeceği ve davacı tarafından ileri sürülen, idarenin sisteminde teknik bir arıza olabileceği iddiasının aksini kanıtlayacak herhangi bir bilgi veya belgenin bulunmadığı anlaşıldığından, davacının söz konusu iddiasının yerinde olduğunun kabulü gerektiği, dolayısıyla teminatın irat kaydedilmesi işleminin hukuka aykırı olduğu ve işlem hukuka aykırı bulunduğundan, irat kaydedilen 290.000,00-TL'nin davanın açıldığı █████/2025 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle Açık Artırma Satış Şartnamesi'nin 4.12, 4.13 ve 5. maddelerinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle bu kısım bakımından davanın reddine; teminatın irat kaydedilmesine ilişkin işlemin ise iptaline ve irat kaydedilen 290.000,00-TL'nin davanın açıldığı █████/2025 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiş; karar davalı Bakanlık ve Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca temyiz edilmiştir. TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği tarafından, ... A.Ş.'nin 6306 sayılı Kanun uyarınca ihaleyi teknik olarak yürüten bağımsız hizmet sağlayıcısı konumunda olduğu, 2577 sayılı Kanun'un 20/2. maddesi uyarınca ara kararının muhatabının sadece "davalı idare" değil, bilgiyi elinde bulunduran gerçek/özel tüzel kişi de olabileceği, Mahkemece erişim yetkisi bulunmayan sistem loglarının Emlak Yönetim'den temin edilmemesinin kusur olarak yüklenerek hatalı bir değerlendirme yapıldığı, yetki ve sorumluluk paylaşımının göz ardı edilmesi, ara karar gereğinin teknik imkansızlık nedeniyle yerine getirilememesinin sorumluluğunun kendilerine yüklenmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu, sistemde hata bulunduğu yönündeki iddianın Şartname'nin 5. maddesi uyarınca bertaraf edildiği, davacı tarafından teklif sunmadığı şeklindeki iddiasının ispatlanamadığı, ihaleye katılımın ancak kişiye özel şifre, SMS onayı ve TC Kimlik numarasıyla mümkün olduğu, sistem hatası olduğu iddiasına ilişkin ispat yükü davacıdayken, ispat yükünün tersine çevrilerek kendilerine yüklendiği, her katılımcı için ayrı ayrı teknik inceleme yapılarak teminat iadesi yapılmasının, sürecin güvenilirliğini zedeleyeceği, teminatın irat kaydının, rekabetin ciddiyeti ve ihalenin güvenilirliğini korumak için öngörüldüğü, takdir yetkisinin ortadan kaldırıldığı; Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından, taşınmaz satışının Bakanlıkça gerçekleştirildiği, davacıya ilişkin olarak gerçekleştirilen hiçbir işlemlerinin bulunmadığı, uyuşmazlığın hiçbir şekilde kendilerini ilgilendirmediği, dolayısıyla kendilerine husumet yöneltilmesine hukuken imkan bulunmadığı ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından tesis edilmiş herhangi bir işlemin bakılan davanın konusunu oluşturmadığı, dolayısıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile birlikte Toplu Konut İdaresi Başkanlığına husumet yöneltilmesinde ve leh ve aleyhine yargılama giderleri ile vekalet ücretine hükmedilmesinde usul hükümlerine uygunluk bulunmadığından temyize konu kararın düzeltilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE : 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesinin 3. fıkrasının (f) bendinde, dava dilekçelerinin husumet yönünden ilk incelemeye tabi tutulacağı kuralına yer verilmiş; 49. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, temyiz incelemesi sonunda Danıştayın kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç bulunmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onayacağı kurala bağlanmıştır. Bakılan davada, iptali istenen dava konusu işlem Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Kentsel Dönüşüm Başkanlığınca, ... A.Ş. aracılığıyla █████/2025 tarihinde satışı gerçekleştirilen "Diyarbakır ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... Blok, ... ... 2" adresinde bulunan Lot-49 numaralı taşınmaz için davacı tarafından verilen teklifin en yüksek ikinci teklif olmasına karşılık süresi içerisinde yükümlülüklerinin yerine getirilmediğinden bahisle teminatının irat kaydedilmesine ilişkin işlem ve Açık Artırma İle Satış Şartnamesi'nin 4.12., 4.13. ve 5. maddelerinin iptali ile irat kaydedilen 290.000,00-TL'nin yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemi olmasına karşın .... İdare Mahkemesinin █████/2025 tarihli ara kararı ile Toplu Konut İdaresi Başkanlığının da hasım mevkiine alınarak davanın görüldüğü, ancak Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından tesis edilmiş herhangi bir işlemin bakılan davanın konusunu oluşturmadığı anlaşıldığından, Toplu Konut İdaresi Başkanlığına husumet yöneltilmesinde, leh ve aleyhine yargılama giderleri ile vekalet ücretine hükmedilmesinde usul hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır. Belirtilen yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, temyize konu kararın davalılar kısmından "Toplu Konut İdaresi Başkanlığı"nın çıkartılması ve hüküm fıkrasında yer alan "aşağıda dökümü yapılan ..., diğer kalan 1.206,40-TL'nin davalı idarelerce müştereken davacıya ödenmesine, ... AAÜT uyarınca belirlenen 18.000,00-TL avukatlık ücretinin davacıdan alınarak müştereken davalı idarelere verilmesine, ... AAÜT uyarınca belirlenen 18.000-TL avukatlık ücretinin müştereken davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine," ibarelerinin "aşağıda dökümü yapılan ..., diğer kalan 1.206,40-TL'nin davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca davacıya ödenmesine, ... AAÜT uyarınca belirlenen 18.000,00-TL avukatlık ücretinin davacıdan alınarak davalı Bakanlığa verilmesine, ... AAÜT uyarınca belirlenen 18.000,00-TL avukatlık ücretinin davalı Bakanlıktan alınarak davacıya verilmesine" ibareleri ile değiştirilmesi suretiyle düzeltilmesi gerekmektedir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin reddine, 2. Kısmen davanın reddi, kısmen dava konusu işlemin iptali ile ...-TL'nin davanın açıldığı tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi yolundaki.... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:.., K:... sayılı kararının, hüküm fıkrasının "aşağıda dökümü yapılan ..., diğer kalan 1.206,40-TL'nin davalı idarelerce müştereken davacıya ödenmesine, ... AAÜT uyarınca belirlenen 18.000,00-TL avukatlık ücretinin davacıdan alınarak müştereken davalı idarelere verilmesine, ... AAÜT uyarınca belirlenen 18.000,00-TL avukatlık ücretinin müştereken davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine," ibarelerinin; "aşağıda dökümü yapılan ..., diğer kalan 1.206,40-TL'nin davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca davacıya ödenmesine, ... AAÜT uyarınca belirlenen 18.000,00-TL avukatlık ücretinin davacıdan alınarak davalı Bakanlığa verilmesine, ... AAÜT uyarınca belirlenen 18.000,00-TL avukatlık ücretinin davalı Bakanlıktan alınarak davacıya verilmesine" şeklinde DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına, 4. Posta giderleri avansından artan tutarın taraflara iadesine, 5. Kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi halinde Toplu Konut İdaresi Başkanlığına iadesine, 6. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), █████/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.