Danıştay 13. Daire, Kamu İhale Kurulunun araç kiralama ihalelerinde 0,79 sınır değer katsayısı kararının, haksız rekabet ve kalitesiz hizmete yol açtığı iddiasıyla iptali istemini inceliyor.
Özet: Davacı, Kamu İhale Kurumunun personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde, özellikle araç kiralama sektöründe, sınır değer tespitinde kullanılan "r katsayısını" 0,79 olarak belirleyen kararının iptalini talep etmektedir; zira davacı, yüksek enflasyonist ortamda bu düşük katsayının haksız rekabete, kalitesiz hizmete ve piyasada yasal olmayan faaliyetlere yol açtığını iddia ederken, davalı Kurum ise kararın Kamu İhale Kanununun kendisine verdiği yetki ve görevler çerçevesinde, kanunun amaç ve ilkeleri gözetilerek ve objektif metodolojiye uygun olarak alındığını savunmaktadır.
T.C.
D A N I Ş T A YONÜÇÜNCÜ DAİREEsas No : ████████Karar No : █████████ DAVACI : ... Gayrimenkul İnşaat A.Ş. VEKİLİ : Av. ... DAVALI : ... Kurumu (E-Tebligat)VEKİLİ : Av. ...DAVANIN KONUSU : Kamu İhale Kurulunun (Kurul) "Sınır Değer Tespit Katsayısının Belirlenmesi" gündem konulu, █████/2025 tarih ve 2025/DK.D-38 sayılı kararının iptali istenilmektedir. DAVACININ İDDİALARI : Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde sınır değerin tespitinde kullanılacak R katsayısının “araç kiralama ihaleleri” için 0,79 olarak belirlendiği, Türkiye’deki enflasyonist ortamın en yoğun şekilde hissedildiği alanlardan birinin de araç kiralama sektörü olduğu, enflasyonist ekonomik ortam neticesinde en çok araç kiralama sektöründe faaliyet gösteren firmaların zarar gördüğü, ihalelerin haksız rekabet ortamında neticelenmesi nedeniyle kiralama hizmet ihalelerinde hem hizmet kalitesinde hem de rekabet ortamında sorunlar yaşandığı, araç kiralama ihalelerinde sınır değer katsayılarının çok düşük belirlenmesinin, firmaların gerçekte mümkün olmayan fiyatlarla ihale almasına ve kamunun ve hizmet alan vatandaşın zarara uğramasına neden olduğu, araç kiralama hizmet ihalelerinde kamu kurumlarının kalitesiz hizmet aldığı, firmaların ise rekabet ortamı içerisinde kaliteden ödün vermek zorunda kaldığı, hizmet kalitesinin arttırılması için R katsayısının objektif gerekçeler dikkate alınarak belirlenmesi gerekirken subjektif değerlendirmelerle sadece ucuza iş yaptırılması mantığı ile yapılan değerlendirmenin hatalı olduğu, araç kiralama hizmet alımlarında yaklaşık maliyetin çok fazla altında yer alan tutarlara işlerin ihale edildiği, ancak ihaleyi alan firmanın teklif verdiği birim fiyatın geçerliğinin ekonomik olarak değerinin kalmadığı halde aşırı düşük teklif sorgusu dahi yapılmadan ihale sözleşmesi imzalanması neticesinde ihale süresince kalitesiz hizmet alımının ortaya çıktığının bilindiği, piyasa fiyatlarının çok altında işin yapılmasının mümkün olmamasına rağmen firmaların piyasada değeri dahi olmayan hileli davranışlarla haksız rekabet koşulları içerisinde hareket ettiği, firmaların sahte fatura kullanmasını, düşük fiyata iş alarak KDV ödemeyerek kar elde etmesini sağlayan aşırı düşüğü belirleyen katsayıların kısa vadede en avantajlı istekliyi belirlese de uzun vadede sektörde kaliteli bir şekilde iş yapmaya çalışan kurumsal firmalara zarar verdiği, dava konusu sınır değer katsayısının 0,79 olarak belirlenmesinin hatalı olduğu, daha yüksek bir rakam belirlenmesinin objektif değerlere daha uygun olduğu dikkate alınarak dava konusu Kurul kararının iptaline karar verilmesi gerektiği ileri sürülmüştür. DAVALININ SAVUNMASI : 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 53. maddesi uyarınca Kurumlarının bu Kanun ve Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'na ilişkin bütün mevzuatı, standart ihale dokümanlarını ve tip sözleşmeleri hazırlamak, geliştirmek ve uygulamayı yönlendirmekle görevli ve yetkili olduğu, iptal istemine konu mevzuat düzenlemesinin 4734 sayılı Kanun'un 53. maddesi ile Kurumlarına verilen görev ve yetki çerçevesinde gerçekleştirildiği, dava konusu düzenlemenin, 4734 sayılı Kanun'un amacı ve temel ilkeleri de göz önünde bulundurarak ve hakkaniyete uygun bir şekilde yürürlüğe konulduğu, 4734 sayılı Kanun'un 38. maddesinde Kurumlarının ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8. maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkili olduğu, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nin 59. maddesinin beşinci fıkrası gereği Kurumları tarafından aşırı düşük teklif açıklama istenilmeksizin reddedilecek tekliflere ilişkin alımlar listesinin █████/2022 tarih ve 2022/DK.D-29 sayılı Kurul kararı ile belirlendiği, Kamu İhale Genel Tebliği'nin 79. maddesinde hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesiyle ilgili kural ve açıklamaların ayrıntılı şekilde düzenlendiği, sınır değerin tespitinde personel çalıştırılmasına dayalı olan ve olmayan hizmet alımı ihaleleri olmak üzere ikili bir ayrıma gidildiği, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde kar hariç yaklaşık maliyet tutarının sınır değer olarak kabul edileceği, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde ise sınır değerin Tebliğ'in 79.1.2. maddesinde yer alan, SD: Sınır değeri, YM: Yaklaşık maliyeti, n: İhalenin ilk oturumunda teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olduğu anlaşılan ve teklif tutarı yaklaşık maliyetin yüzde 60'ından düşük ve yaklaşık maliyetten yüksek olanlar dışındaki isteklilerin teklif sayısını, T1, T2, T3....Tn: İhalenin ilk oturumunda teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olduğu anlaşılan ve teklif tutarı yaklaşık maliyetin yüzde 60'ından düşük ve yaklaşık maliyetten yüksek olanlar dışındaki isteklilerin teklif bedellerini, R: Sınır Değer Tespit Katsayısını ifade etmek üzere; ¸formülüyle hesaplanacağı; 79.1.3. maddesinde ise 79.1.2. maddede yer alan R değerinin her yıl 1 Şubat tarihinden geçerli olmak üzere Kurum tarafından belirlenerek ilan edileceğinin ve gerekli görülen hallerde güncellenebileceğinin, ihalenin konusu veya işin niteliğine göre Kurum tarafından farklı R değerlerinin belirlenebileceğinin düzenlendiği, maddede düzenlenen formül incelendiğinde R katsayısının, yaklaşık maliyet ve teklifler veri kabul edildiğinde, sınır değerin bu verilerin aritmetik ortalamasından sapmayı ifade ettiğinin anlaşıldığı, bu çerçevede 4734 sayılı Kanun'un 38. maddesinin sağlıklı uygulanmasını sağlamak üzere, her yıl 1 Şubat tarihinden geçerli olmak üzere personel çalıştırılmasına dayalı olmayan “Araç Kiralama Hizmetleri, Bilgisayar Sistemlerine Yönelik Hizmetler, Malzemeli Yemek Hizmetleri, Mühendislik Hizmetleri, Sigorta Hizmetleri, Personel/Öğrenci Taşıma Hizmetleri ve Diğer Hizmetler" hizmet grupları için kamu alımları istatistikleri kullanılarak her bir hizmet grubuna ilişkin geçmiş son iki yılda gerçekleşen hizmet alımlarındaki yaklaşık maliyetler, ihalelere sunulan fiyat teklifleri ve ortalama teklif sayıları kullanılarak ortalama sapma değerlerinin hesaplandığı ve gerekli görülen diğer veriler de kullanılarak R katsayılarının tespit edildiği, dolayısıyla sınır değerin sadece yaklaşık maliyet bilgisine dayalı bir ölçüt olarak tanımlanmaktan çıkarılarak birçok parametre ile birlikte oluşturulduğu ve yıl içinde oluşabilecek olağan dışı durumlar (deprem, pandemi vb.) ve ekonomik koşulların etkisini azaltmak amacıyla son iki yıl içinde ortaya çıkan veriler esas alınarak daha sağlıklı bir şekilde oluşturulmasının amaçlandığı, bu hususların yanı sıra ihalelerin sınır değerin altında olup aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan ya da sınır değerin üzerinde teklif sahibi olan bir istekli üzerine bırakılmasından bağımsız olarak sözleşme sürecinde taahhüdün sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesindeki sorumluluğun idarelerin yönetim ve denetim yükümlülüğünde olduğu, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu savunulmuştur.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI ...'İN DÜŞÜNCESİ : Dava; Sınır Değer Tespit Katsayısının belirlenmesine ilişkin Kamu İhale Kurulu'nun (Kurul) █████/2025 tarih ve 2025/DK.D-38 sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.Dava konusu Kurul kararı, "Personel Çalıştırılmasına Dayalı Olmayan Hizmet Alımı İhalelerinde Sınır Değerlerin Tespitinde Kullanılacak R Katsayıları (2025 Yılı)"nın belirlenmesine ilişkin olup, dava dilekçesinin incelenmesinden; davacı şirketin, "Araç kiralama hizmet alımlarında yaklaşık maliyetin çok altında kalan tutarlara işlerin ihale edildiği, ancak ihaleyi alan firmanın teklif verdiği birim fiyatın geçerliliğinin ekonomik olarak değerinin kalmadığı halde aşırı düşük sorgusu dahi yapılmadan ihale sözleşmesi imzalanması sonucunda ihale süresince kalitesiz hizmet alımının ortaya çıktığı, piyasa fiyatlarının çok altında işin yapılmasının mümkün olmamasına rağmen firmaların hileli davranışlarla haksız rekabet koşulları içerisinde hareket ettiği, aşırı düşük sorgusu dahi yapılmaması gereken rakamlara idarelerin mevzuat zorunluluğu nedeniyle ihaleleri en düşük fiyata vermek zorunda kaldığı, aşırı düşük rakamlarının belirlenmesi için sınır değer katsayısının düşük tutulmasının kamu maliyesine zarar verdiği, kurumsal bir şekilde iş yapmaya çalışan firmalara zarar verdiği dikkate alındığında araç kiralama hizmet alımlarında aşırı düşük sorgusunun gerçek rakamlara uygun bir şekilde yapılabilmesi için sınır değer R katsayısının reel piyasa oranlarıyla uygun olabilecek seviyede belirlenmesi gerekirken, dava konusu kararla sınır değer katsayısının piyasa gerçeklerinin dışında belirlenmesinin hatalı olduğu, daha yüksek bir rakam belirlenmesinin objektif değerlere daha uygun olduğu" ileri sürülerek bakılan davayı açtığı, buna göre davacının iddialarının, "Araç Kiralama Hizmetleri" ihalelerinde sınır değer tespitinde kullanılacak R katsayısının 0,79 olarak belirlenmesine yönelik olduğu anlaşıldığından, iptal istemi söz konusu Kurul kararının "Araç Kiralama Hizmetleri"ne ilişkin kısmı ile sınırlı olarak incelenmiştir.4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 53. maddesinin (a) bendinde, Kamu İhale Kurumunun, bu Kanunda belirtilen esas, usul ve işlemlerin doğru olarak uygulanması konusunda görevli ve yetkili olduğu; bu Kanuna göre yapılacak ihaleler ile ilgili olarak Kurumun görev ve yetkilerinin düzenlendiği (b) bendinin 2 nolu alt bendinde, bu Kanuna ve Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'na ilişkin bütün mevzuatı, standart ihale dokümanlarını ve tip sözleşmeleri hazırlamak, geliştirmek ve uygulamayı yönlendirmenin Kurumun görev ve yetkileri arasında olduğu; aynı bendin son paragrafında ise, Kurumun, Kurul kararıyla bu Kanun'un ve Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun uygulanmasına ilişkin standart ihale dokümanı, tip sözleşme, yönetmelik ve tebliğler çıkarmaya yetkili olduğu, Kurul ve Kurumun, yetkilerini, düzenleyici işlemler tesis ederek ve özel nitelikli kararlar alarak kullanacağı, standart ihale dokümanları, tip sözleşmeler, yönetmelik ve tebliğlerin Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulacağı kurala bağlanmıştır.Kanun'un "Temel İlkeler" başlıklı 5. maddesinde, idarelerin, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu ve aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işlerinin birarada ihale edilemeyeceği hükme bağlanmış olup, düzenleyici ve denetleyici bir Kurum olan Kamu İhale Kurumunun da Kanunda öngörülen bu ilkelerin tesisi amacıyla yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca uygulamayı yönlendirme amacıyla düzenleme yapma yetkisinin olduğu bu çerçeve de bu yetkisini ikincil düzenleme çıkarma ya da Kurul kararı alma şeklinde kullanmasında bir tereddüt bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.Aynı Kanunun "Aşırı düşük teklifler" başlıklı 38. maddesinin son fıkrasında, Kurumun, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8. maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkili olduğu düzenlemesine yer verilmiştir.Bu kural çerçevesinde Kamu İhale Genel Tebliği'nin "Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi" başlıklı 79.1.2. maddesinde,"Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde sınır değerin;SD: Sınır değeri,YM: Yaklaşık maliyeti,n: İhalenin ilk oturumunda teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olduğu anlaşılan isteklilerin teklif sayısını,T1, T2, T3….Tn: İhalenin ilk oturumunda teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olduğu anlaşılan isteklilerin teklif bedellerini,R: Sınır Değer Tespit Katsayısını¸" denildikten sonra, 79.1.3. maddesinde ise, 79.1.2. maddede yer alan R değerinin her yıl 1 Şubat tarihinden geçerli olmak üzere Kurum tarafından belirlenerek ilan edileceği ve gerekli görülen hallerde güncellenebileceği, ihalenin konusu veya işin niteliğine göre Kurum tarafından farklı R değerleri belirlenebileceği ifade edilmiştir.Maddede düzenlenen formül incelendiğinde, R katsayısının yaklaşık maliyet ve teklifler veri kabul edildiğinde, sınır değerin bu verilerin aritmetik ortalamasından sapmayı ifade ettiği anlaşılmaktadır.Dava dosyasının incelenmesinden; kamu alım istatistikleri kullanılarak 2023 ve 2024 yıllarında gerçekleşen personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarındaki yaklaşık maliyet, ihalelere sunulan fiyat teklifleri ve ortalama teklif sayıları kullanılarak dava konusu Kurul kararının ekinde yer alan personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet grupları (Araç Kiralama Hizmetleri, Bilgisayar Sistemlerine Yönelik Hizmetler, Malzemeli Yemek Hizmetleri, Mühendislik Hizmetleri, Sigorta Hizmetleri, Personel/Öğrenci Taşıma Hizmetleri ve Diğer Hizmetler) için ortalama sapma değerlerinin hesaplandığı ve gerekli görülen diğer veriler de kullanılarak R katsayılarının tespit edildiği, söz konusu katsayının da "Araç Kiralama Hizmetleri" için 0,79 olarak belirlendiği görülmektedir.Bu şekilde, sınır değer sadece yaklaşık maliyet bilgisine dayalı bir ölçüt olarak tanımlanmaktan çıkarılarak birçok parametre ile birlikte oluşturulmakta ve yıl içerisinde oluşabilecek olağan dışı durumlar ve ekonomik koşulların etkisini azaltmak amacıyla son iki yıl ortaya çıkan veriler esas alınarak oluşturulması amaçlanmıştır.Yukarıda alıntısına yer verilen 4734 sayılı Kanun'un 38. maddesine göre, bir teklifin aşırı düşük olup olmadığının, diğer teklifler ve idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyet dikkate alınarak belirlenmesi gerekmektedir. Bu duruma göre, 4734 sayılı Kanun'un 38. maddesinin sağlıklı uygulanmasını sağlamak üzere, kamu alım istatistikleri kullanılarak 2023 ve 2024 yıllarında gerçekleşen personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarındaki yaklaşık maliyet, ihalelere sunulan fiyat teklifleri ve ortalama teklif sayıları kullanılarak dava konusu Kurul kararının ekinde yer alan hizmet grupları için ortalama sapma değerlerinin hesaplandığı ve gerekli görülen diğer veriler de kullanılarak R katsayılarının tespit edildiği anlaşıldığından, davaya konu Kurul kararının "Araç Kiralama Hizmetleri" için R katsayısının 0,79 olarak belirlenmesine ilişkin kısmında mevzuata ve hukuka aykırılık görülmemiştir.Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: Dava dilekçesinde, Kurulun "Sınır Değer Tespit Katsayısının Belirlenmesi" gündem konulu, █████/2025 tarih ve 2025/DK.D-38 sayılı kararının iptali istenilmiş ise de, dilekçe içeriği ve öne sürülen hukuka aykırılık sebepleri dikkate alınarak iptal istemi, anılan Kurul kararının "Personel Çalıştırılmasına Dayalı Olmayan Hizmet Alımı İhalelerinde Sınır Değerin Tespitinde Kullanılacak R Katsayısı (2025 Yılı)"nın "Araç Kiralama Hizmetlerine" ilişkin kısmı ile sınırlı olarak incelenmiştir.MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ : █████/2025 tarih ve 2025/DK.D-38 sayılı düzenleyici Kurul kararıyla, "4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 38 inci maddesinin son fıkrasında, Kamu İhale Kurumunun ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama ölçütleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. Bu hüküm çerçevesinde Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.1.2 nci maddesinde personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde sınır değerin; SD: Sınır değeri, YM: Yaklaşık maliyeti, n: İhalenin ilk oturumunda teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olduğu anlaşılan ve teklif tutarı yaklaşık maliyetin yüzde 60’ından düşük ve yaklaşık maliyetten yüksek olanlar dışındaki isteklilerin teklif sayısını, T1, T2, T3….Tn: İhalenin ilk oturumunda teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olduğu anlaşılan ve teklif tutarı yaklaşık maliyetin yüzde 60’ından düşük ve yaklaşık maliyetten yüksek olanlar dışındaki isteklilerin teklif bedellerini, R: Sınır Değer Tespit Katsayısını ifade etmek üzere; ¸ Formülüyle hesaplanacağı; 79.1.3 üncü maddesinde ise 79.1.2 nci maddede yer alan R değerinin her yıl 1 Şubat tarihinden geçerli olmak üzere Kurum tarafından belirlenerek ilan edileceği ve gerekli görülen hallerde güncellenebileceği, ihalenin konusu veya işin niteliğine göre Kurum tarafından farklı R değerlerinin belirlenebileceği düzenlenmiştir. Maddede düzenlenen formül incelendiğinde R katsayısının, yaklaşık maliyet ve teklifler veri kabul edildiğinde, sınır değerin bu verilerin aritmetik ortalamasından sapmayı ifade ettiği anlaşılmaktadır. Bu çerçevede 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinin sağlıklı uygulanmasını sağlamak üzere, kamu alımları istatistikleri kullanılarak 2023 ve 2024 yıllarında gerçekleşen personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarındaki yaklaşık maliyet, ihalelere sunulan fiyat teklifleri ve ortalama teklif sayıları kullanılarak aşağıdaki hizmet grupları için ortalama sapma değerleri hesaplanmış ve gerekli görülen diğer veriler de kullanılarak R katsayıları tespit edilmiştir. Yukarıda yer alan tespit ve değerlendirmeler çerçevesinde; Yukarıda açıklanan gerekçelerle; 1) İlanı veya duyurusu 1/2/2025 ve sonrasında yapılacak olan personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespitinde ekte yer verilen R katsayılarının kullanılmasına; 2) Bu kararın Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.1.3 üncü maddesi gereğince Kurumun resmi internet adresinde ve Elektronik Kamu Alımları Platformunda ilan edilmesine ..." karar verilmiş; anılan Kurul kararı EK:1'de yer alan "Personel Çalıştırılmasına Dayalı Olmayan Hizmet Alımı İhalelerinde Sınır Değerin Tespitinde Kullanılacak R Katsayıları (2025 Yılı)" tablosunda "Araç Kiralama Hizmetleri, Bilgisayar Sistemlerine Yönelik Hizmetler, Malzemeli Yemek Hizmetleri, Mühendislik Hizmetleri, Sigorta Hizmetleri, Personel/Öğrenci Taşıma Hizmetleri, Diğer Hizmetlere" ilişkin ayrı ayrı R katsayılarına yer verilerek "Araç Kiralama Hizmetleri" için R katsayısının 0,79 olduğu belirtilmiş; EK:2'de ise, anılan hizmetlere yönelik ihale istatistiklerine, hizmet türlerine göre ortalama teklif sayıları esas alınarak 2024 ve 2023 yılı ihalelerinin ortalaması üzerinden bulunan R (ort) katsayısı değerlerine ve "Diğer Hesaplamalar" başlığında 2024 yılı ihaleleri esas alınarak bulunan R (ort) ile 2024 ve 2023 yılı ihaleleri ortalamaları esas alınarak bulunan R (ort) sayılarına yer verilmiştir. Bakılan dava, Kurulun "Sınır Değer Tespit Katsayısının Belirlenmesi" gündem konulu, █████/2025 tarih ve 2025/DK.D-38 sayılı kararıyla belirlenen "Personel Çalıştırılmasına Dayalı Olmayan Hizmet Alımı İhalelerinde Sınır Değerin Tespitinde Kullanılacak R Katsayısı (2025 Yılı)"nın "Araç Kiralama Hizmetlerine" ilişkin kısmının iptali istemiyle açılmıştır.İNCELEME VE GEREKÇE: ESAS YÖNÜNDEN: İLGİLİ MEVZUAT: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 38. maddesinde, "... Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8. maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır." kuralına yer verilmiş; 53. maddesinde, Kamu İhale Kurumunun, bu Kanun'a ve Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'na ilişkin bütün mevzuatı, standart ihale dokümanlarını ve tip sözleşmeleri hazırlamak, geliştirmek ve uygulamayı yönlendirmek konusunda görevli ve yetkili olduğu; Kurul kararıyla bu Kanun'un ve Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun uygulanmasına ilişkin standart ihale dokümanı, tip sözleşme, yönetmelik ve tebliğler çıkarmaya yetkili olduğu; Kurulun ve Kurumun yetkilerini, düzenleyici işlemler tesis ederek ve özel nitelikli kararlar alarak kullanacağı kurala bağlanmıştır. Kamu İhale Genel Tebliği'nin "Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi" başlıklı 79. maddesinde, "79.1. Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer aşağıdaki kurallara göre tespit edilir. 79.1.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde kar hariç yaklaşık maliyet tutarı sınır değer olarak kabul edilir. 79.1.2. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde sınır değer; SD: Sınır değeri, YM: Yaklaşık maliyeti, n: İhalenin ilk oturumunda teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olduğu anlaşılan ve teklif tutarı yaklaşık maliyetin yüzde 60’ından düşük ve yaklaşık maliyetten yüksek olanlar dışındaki isteklilerin teklif sayısını, T1, T2, T3….Tn: İhalenin ilk oturumunda teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olduğu anlaşılan (Ek ibare: 29.06.2017-30109 R.G./2. md.) ve teklif tutarı yaklaşık maliyetin yüzde 60’ından düşük ve yaklaşık maliyetten yüksek olanlar dışındaki isteklilerin teklif bedellerini, R: Sınır Değer Tespit Katsayısını ifade etmek üzere; ¸ Formülüyle hesaplanır. 79.1.3. 79.1.2. maddede yer alan R değeri her yıl 1 Şubat tarihinden geçerli olmak üzere Kurum tarafından belirlenerek ilan edilir ve gerekli görülen hallerde güncellenebilir. İhalenin konusu veya işin niteliğine göre Kurum tarafından farklı R değerleri belirlenebilir." kuralı yer almıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Aktarılan mevzuat kurallarından, Kurumun, 4734 ve 4735 sayılı Kanunlara ilişkin bütün mevzuatı, standart ihale dokümanlarını ve tip sözleşmeleri hazırlamak, geliştirmek ve uygulamayı yönlendirmek konusunda görevli ve yetkili olduğu; Kurul kararıyla bu Kanunların uygulanmasına ilişkin standart ihale dokümanı, tip sözleşme, yönetmelik ve tebliğler çıkarabileceği; Kurulun ve Kurumun yetkilerini, düzenleyici işlemler tesis ederek ve özel nitelikli kararlar alarak kullanacağı; Kurumun, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8. maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkili olduğu; personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde sınır değerin Kurum tarafından formülize edildiği, bu formülde yer alan R'nin sınır değer tespit katsayısını ifade ettiği, bu R değerinin her yıl 1 Şubat tarihinden geçerli olmak üzere Kurum tarafından belirlenerek ilan edileceği, gerekli görülmesi halinde güncellenebileceği ve ihale konusuna veya işin niteliğine göre Kurum tarafından farklı R değerleri belirlenebileceği anlaşılmaktadır. Sözlük anlamı ile "düzenli hale koymak, düzen vermek, tanzim ve tertip etmek" olarak tanımlanan "düzenleme", kamu hukukunda kural koyma ile eş anlamlıdır. Kural ise, sürekli, soyut, nesnel, genel (kişilik dışı) durumları belirleyen ve gösteren bir içeriğe sahiptir. İdare, Anayasa ve kanunlardan aldığı yetki ile, kural koyma (düzenleme yapma) yetkisine sahiptir. "Kural işlemler" (ya da diğer adıyla "genel düzenleyici işlemler"), üst hukuk kurallarına uygun olarak hukuk düzenine yeni kural getiren ya da mevcut bir kuralı değiştiren veya kaldıran tek yanlı idari işlemlerdir. Düzenleme yetkisini kullanarak yönetmelik, tebliğ, genelge gibi genel düzenleyici işlemleri yapan idarenin bir işleminin düzenleyici nitelik taşıdığının kabul edilebilmesi için, söz konusu işlemin sürekli, soyut, nesnel, genel durumları belirleyen ve gösteren hükümler içermesi, başka bir anlatımla, belirtilen nitelikte kurallar getirmiş olması gerekmekte olup, bu genel düzenlemelerin üst hukuk kurallarına aykırı hükümler içermemesi zorunludur. Davalı idarece savunma dilekçesi ekinde sunulan belgelerin incelenmesinden, dava konusu düzenleyici Kurul kararı EK:1'de yer alan "Personel Çalıştırılmasına Dayalı Olmayan Hizmet Alımı İhalelerinde Sınır Değerin Tespitinde Kullanılacak R Katsayıları (2025 Yılı)" tablosunda "Araç Kiralama Hizmetleri" için R katsayısının 0,79 olduğunun belirtildiği; EK:2'de ise, bu tespite dayanak 2024 yılı araç kiralama hizmetleri ihale sayısına, bu ihalelere verilen toplam teklif sayılarına ve 2023 ve 2024 yıllarında ihalelere verilen ortalama teklif sayılarına yer verildiği, 2023 ve 2024 yıllarındaki ihalelerde ortalama teklif sayıları sırasıyla 3,79 ve 3,68 olarak hesaplandığından, hizmet türlerine göre ortalama teklif sayıları esas alınarak 2024 ve 2023 yılı ihalelerinin ortalaması üzerinden bulunan R (ort) katsayısı değerlerinin "Araç Kiralama Hizmetleri" için 4 teklif ve üzeri teklif bulunan ihalelerin R ortalamaları esas alınarak hesaplandığının belirtildiği; ayrıca "Diğer Hesaplamalar" başlığında "Araç Kiralama Hizmetleri" için 2024 yılı ihaleleri esas alınarak 4 ve 4'ten fazla teklif bulunan ihaleler için R (ort) sayısının 0,80 olarak, 2024 ve 2023 yılı ihaleleri ortalamaları esas alınarak bulunan R (ort) sayısının ise 0,79 olarak bulunduğu tespitine yer verildiği; bu hesaplamalara dayanak olarak da, 2023 yılında R katsayısı 0,72 olarak belirlenen araç kiralama ihalelerinde, ihale sayısı, sözleşme bedeli (sb), yaklaşık maliyet (ym), sınır değer (sd), sb/ym oranı, sb/sd oranı parametrelerine yer verilerek ihalelerin yaklaşık maliyetin %89,35'i, sınır değerin ise %126,43'ü oranındaki bir tutarda sözleşmeye bağlandığı; 2024 yılında ise, R katsayısı 0,72 olarak belirlenen araç kiralama ihalelerinde, ihale sayısı, sözleşme bedeli (sb), yaklaşık maliyet (ym), sınır değer (sd), sb/ym oranı, sb/sd oranı parametrelerine yer verilerek ihalelerin yaklaşık maliyetin %83,92'si, sınır değerin ise %116,44'ü oranındaki bir tutarda sözleşmeye bağlandığı tespitine yer verildiği; yine 2023 ve 2024 yılındaki araç kiralama ihaleleri sayısı ile bu ihalelere gelen toplam teklif sayılarına yer verilerek 2023 ve 2024 yılı içerisindeki ihalelere verilen ortalama teklif sayılarının ayrı ayrı hesaplandığı; ayrıca 2024 yılındaki araç kiralama ihalelerindeki teklif sayılarına göre ortalama Rj ve medyan Rj hesaplamalarına da yer verildiği görülmüştür. Bu durumda, davalı idare tarafından 2023 ve 2024 yılları araç kiralama hizmetleri ihalelerindeki ihale sayısı, toplam teklif sayısı, ortalama teklif sayısı ile imzalanan sözleşme bedellerinin yaklaşık maliyete ve sınır değere oranlaması gibi birden çok objektif veri esas alınarak geçmiş yıl istatistiksel verileri doğrultusunda hesaplama yapılmak suretiyle R katsayısının tespit edildiği anlaşıldığından, davalı Kuruma 4734 sayılı Kanun'un 53. maddesiyle verilen görev ve yetkiler çerçevesinde, anılan Kanun'un amacına uygun olarak tesis edilen dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Davacı şirket tarafından araç kiralama ihalelerinde sınır değer katsayılarının çok düşük belirlenmesi sonucunda firmaların gerçekte mümkün olmayan fiyatlarla ihale almasına ve kamunun ve hizmet alan vatandaşın zarara uğramasına, kalitesiz hizmet alımına neden olunduğu ileri sürülmüş ise de, ihale konusu işin ihale şartnamesi hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesinin zorunlu olduğu, işin şartnamesine uygun olarak yerine getirilmesinin ihaleyi gerçekleştiren idarenin denetimine bağlı olduğu, ihalelerin yüksek fiyatlar üzerinden sözleşmeye bağlanmasının hizmetin kaliteli olacağı sonucunu doğurmayacağı, ihalelerde yaklaşık maliyet gizli olduğundan, basiretli bir tacir gibi hareket etmesi gereken isteklilerden, işin niteliği, miktarı ve süresi gibi kıstasları esas alarak tekliflerini hazırlayarak makul bir teklif vermelerinin beklendiği, işletmelerinin zararına bir teklif vermelerinin söz konusu olmayacağı, nitekim ihalelere belli bir oranda kar öngörülmek suretiyle teklif verildiği hususları dikkate alındığında, davacının bu iddialarına itibar edilmemiştir. Öte yandan, Kamu İhale Genel Tebliği'nin 79.1., 79.1.2. ve 79.1.3. maddelerinin iptali istemiyle açılan davada, Dairemizin █████/2019 tarih ve E:████████, K:█████████ sayılı kararıyla, Kurum tarafından 4734 sayılı Kanun'la verilen yetkiye istinaden kurum, kuruluş, yerel yönetim ve meslek kuruluşlarından da görüş alınarak tekliflerin ve yaklaşık maliyetin aritmetik ortalamasından belirli bir oranda sapan tekliflerin aşırı düşük teklif olarak kabul edilmesine yönelik olarak formül geliştirilmesine ilişkin Tebliğ maddelerinde hukuka aykırılık bulunmadığından bahisle davanın reddine karar verilmiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. DAVANIN REDDİNE, 2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 3. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, 4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine, 5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, █████/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.