alt yüklenicinin ana yükleniciden erzurum-ispir yolu inşaatına ilişkin hakediş alacaklarının tahsili ve icra takiplerine itirazın iptali talepleri üzerine açılan davalar.

Alt yüklenicinin ana yükleniciden Erzurum-İspir yolu inşaatına ilişkin hakediş alacaklarının tahsili ve icra takiplerine itirazın iptali talepleri üzerine açılan davalar.

Özet: Bir alt yüklenicinin, ana yüklenici ile imzaladığı sözleşme kapsamında gerçekleştirdiği yol yapım işlerinden kaynaklanan ve ödenmediğini iddia ettiği hakediş bedellerinin tahsili amacıyla açtığı asıl ve birleşen davaları içeren bir uyuşmazlıktır. Davacı alt yüklenici, 12. hakediş öncesinden 16. hakedişe kadar uzanan çeşitli dönemlere ait hakediş alacaklarının, icra takibi itirazlarının iptali ve faizle birlikte tahsilini talep etmektedir. Davalı ana yüklenici ise, alt yüklenicinin işi eksik bırakarak şantiyeyi terk ettiğini, bazı hakedişlerin henüz kesinleşmediğini ve iddiaların asılsız olduğunu savunarak davaların reddini istemektedir. Olay, Bölge Adliye Mahkemesi kararının temyizi aşamasındadır.

6. Hukuk Dairesi █████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi

SAYISI : ████████ E., █████████ K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 8. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI : ████████ E., ████████ K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl ve birleşen davalarda davalı vekili tarafından duruşmalı, asıl ve birleşen davalarda davacı vekili tarafından duruşmasız olarak temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 28.04.2026 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde asıl ve birleşen davalarda davalı vekili Avukat ... ile asıl ve birleşen davalarda davacı vekilleri Avukat ..., Avukat ...'ın gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı taşeron vekili asıl dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında "Erzurum-İspir Yolu Km.27+360-42756G/49+000 İ-63+880 Kesimi; Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Tünel (Elektrik, Elektronik ve Elektromanyetik İşler Dahil) Üst Yapı İşleri Yapımı İkmal İşi" kapsamında 26.07.2017 tarihli alt yüklenici sözleşmesi imzalandığını, sözleşme uyarınca hakediş bedelinin dava dışı idareden tahsil edildiğinde davalı tarafından müvekkiline 5 gün içerisinde ödenmesi gerektiğini, idare tarafından davalıya toplam 16 hakediş ödemesi yapıldığını, 12. hakediş öncesine ait alacakları için icra takibi başlatıldığını, davalının takibe itiraz ettiğini ve bu alacakları için itirazın iptali davası açıldığını, itirazın iptaline konu alacak dışında sonradan doğmuş 13, 14, 15, 16 nolu hakedişlerden kaynaklı alacakları için işbu davanın açıldığını, müvekkilinin her bir hakediş döneminde sözleşme gereğince alacağına ilişkin fatura düzenleyerek davalıya ibraz ettiğini, davalının bu faturaları kabul ederek kayıt altına aldığını, müvekkili firmanın ödemeleri zamanında alamadığı için kredi kullanmak zorunda kaldığını ve sözleşmeden kaynaklı alacaklarının %70'ini kredilerine teminat olarak bankalara temlik ettiğini, temlik tutarlarının davalı hesabına yatmaksızın doğrudan temlik alacaklılarına ödendiğinden davalı firmanın bu tutarlara müdahale edemediğini, 13, 14, 15, 16 nolu hakediş alacağından %30'luk kısmına denk gelen 159.051,69 TL tutarın ise idare tarafından davalı hesabına yatırıldığını, ancak bu tutarın müvekkiline ödenmediğini belirterek, 159.051,69 TL'nin avans faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili 14.03.2022 tarihli dilekçesi ile asıl davayı tamamen ıslah ederek davanın 13. ve 14. hakediş dönemlerine ilişkin olduğunu ve bu hakedişler bakımından müvekkiline ödenmesi gereken 159.051,69 TL'nin avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı taşeron vekili birleşen ████████ Esas sayılı dava dilekçesinde özetle; aynı sözleşme nedeniyle 12. ve öncesi hakedişlerden ödenmeyen 588.524,36 TL hakediş alacağı ile 33.898,31TL hakedişten kesilen teminat alacağı toplamı 622.422,67 TL üzerinden Ankara 24. İcra Dairesinin █████████ sayılı icra takibini başlattığını, davalının haksız itirazı sonucu takibin durduğunun belirterek itirazın iptaline, takibin devamına ve icra inkâr tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

Davacı taşeron vekili birleşen ████████ Esas sayılı dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin aynı sözleşmeden kaynaklı 15 nolu hakedişten 38.267,99 TL ve 5.165,50 TL faturaya ilişkin faiz, 16 nolu hakedişten 967.390,00 TL ve 41.524,89 TL faturaya ilişkin faiz ile birlikte toplam 1.052.348,48 TL üzerinden Ankara 10 İcra Dairesinin █████████ sayılı dosyasında takip başlattığını, davalının haksız itirazı sonucu takibin durduğunu belirterek itirazın iptaline, takibin devamına ve icra inkâr tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı yüklenici vekili asıl ve birleşen davalara cevap dilekçesinde özetle; davacının kendisi için faydalı olan imalatları yapıp diğer imalatları yapmaksızın şantiye sahasını terk ettiğini, 16 nolu hakediş raporunun henüz taraflar arasında karara bağlanmadığını ve imza edilmediğini, kabulü yapılmayan iş bakımından alacak talebinde bulunulmasının mümkün olmadığını, davacının kredi borçlarını ödemekten imtina ettiği için işbu sözleşmeden ... alacaklarını temlik ettiğini belirterek, davaların reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasında düzenlenen alt yüklenici sözleşmesi kapsamında 16 hakediş düzenlendiği, asıl davada dava dilekçesinde 13, 14, 15, 16 nolu hakedişlerden kaynaklı alacaklar için fazlaya ilişkin haklar saklı tutulmaksızın 159.051,69 TL’nin tahsilinin talep edildiği, davanın tamamen ıslahı ile bu davadaki alacak 13... nolu hakedişlere hasredilmiş ise de, dava konusu değiştirilmeksizin, talep artırımı yapılmaksızın, 13... nolu hakedişlerin talep edilmesinin, talep daraltması niteliğinde olup, bu şekliyle ıslah yapılması mümkün olmadığından ıslahın dikkate alınmadığı, yapılan yargılama sonunda söz konusu dört hakediş alacağından dolayı davacı taşeronun davasının kabulünün gerektiği; birleşen Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ████████ Esas sayılı dava dosyası ile ilgili taraflar arasında düzenlenen sözleşme kapsamında 1 nolu hakedişten 12 nolu hakediş dahil alacağın tahsili için icra takibine geçildiği, dosya kapsamına ve denetime ve hüküm kurmaya elverişli bilirkişi raporu doğrultusunda talep edilebilecek ilk 12 hakedişten dolayı bakiye alacağın 587.928,16 TL olduğu, ayrıca 33.898,31 TL ilk hakedişten yapılan teminat kesintisinin de iadesi gerektiği; birleşen Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ████████ Esas sayılı dava dosyası ile ilgili olarak asıl davada dava dilekçesinde 15... nolu hakedişlerin de dava konusu edildiği, asıl davanın açıldığı tarihte bu hakedişlerin düzenlendiği, davaya konu icra takip tarihinin sonra olmasının alacağın varlığının da sonradan oluştuğunun kanıtı sayılamayacağı, arabuluculuğa da bu icra takibine itiraz üzerine başvurulduğu, bu haliyle birleşen davaya konu 15... nolu hakedişlerin asıl davaya da konu olduğu, davalı tarafça süresinde sunulan dilekçe ile derdestlik itirazında bulunulduğundan birleşen davanın derdestlikten reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Asıl ve birleşen davalarda davacı taşeron vekili temyiz dilekçesinde;

a. Asıl ve birleşen dava yönünden derdestliğin söz konusu olmadığını, asıl davadaki taleplerinin 13... nolu hakedişlere ilişkin olduğunu, asıl dava için arabuluculuk başvurusunun yapılmış olduğu 04.11.2019 tarihinde ve sonuçlandığı 19.11.2019 tarihinde 13... . döneme ilişkin hakediş alacaklarının doğduğunu, 15... nolu hakedişler için henüz iş kabullerinin yapılmadığını, bu hakedişler muaccel olduğunda birleşen davanın açıldığını, tam ıslah dilekçesi dikkate alınmadan karar verildiğini,

b. Sözleşmedeki ödemeye ilişkin düzenlemenin kesin vade olduğundan faize hükmedilmesi ve birleşen ████████ Esas sayılı dosyada icra inkâr tazminatına hükmedilmesi gerektiğini beyan etmektedir.

2. Asıl ve birleşen davalarda davalı yüklenici vekili temyiz dilekçesinde;

a. Davacının 12. hakediş dahil öncesi için bakiye hakediş alacağı olmadığını, sözleşmenin 9.2 maddesi uyarınca teminatın iadesi şartlarının oluşmadığını, 16 nolu hakediş raporunun henüz taraflar arasında karara bağlanmadığını, davacının temlik dışı %30 alacak talebinde bulunmakla mükerrer ödemeye sebebiyet vereceğini, davacının borçları için yapılmış ödemelerin davacıya yapılmış sayılacağını,

b. İşin davacının kusuru nedeniyle idare tarafından tasfiye edilmediğini, kalan kısım için yapılacak harcamalar davacının hakedişinden kesileceğinden davacının hakediş talebinde bulunamayacağını, Erzurum 1. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 2022/7 D. İş sayılı dosyası ile eksik ve kusurlu işlerin tespiti için rapor alındığını, mahkemece dosyanın celp edilmeden karar verildiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Asıl ve birleşen davalarda uyuşmazlık, eser sözleşmesi uyarınca hakedişlerden kaynaklanan alacağın tahsili istemlerine ilişkindir.

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre taraf vekillerinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2. Asıl ve birleşen davalarda davacı taşeronun temyiz itirazlarına gelince;

Tam ıslah, bir davada dava dilekçesinden itibaren yapılan usul işlemlerini tamamen geçersiz kılıp yeni bir dilekçe ile yargılamaya baştan başlama hakkı tanır. HMK m.180’e göre; tamamen ıslah, taraflara dava konusu, talep ve savunmalarını köklü şekilde değiştirme, eksik veya hatalı işlemleri düzeltme imkânı sunar. Somut uyuşmazlıkta davacı taşeron asıl dava dilekçesinde 13, 14, 15, 16 nolu hakedişlerden kaynaklı 159.051,69 TL’nin tahsilini talep etmiş, 14.03.2022 tarihli dilekçesi ile dava konusunun 13... nolu hakedişlere ilişkin olduğunu belirterek davasını tamamen ıslah etmiştir. Mahkemece, davacının dilekçesi, talep daraltması olarak nitelendirilerek ıslah dilekçesi olarak dikkate alınmamış ise de davacı taşeron tarafından asıl dava dilekçesinde 13, 14, 15, 16 nolu hakedişlerden kaynaklanan alacak talep edilmesine rağmen 14.03.2022 tarihli dilekçesi ile 13, 14 nolu hakedişlerden kaynaklanan alacağın tahsili talep edilerek dava konusu değiştirilmiştir. Davada talep daraltması, davacının talep sonucunun (müddeabih) veya dava konusunun miktarının azaltılması olup, somut uyuşmazlıkta davacının asıl davada talep sonucunu azaltması gibi bir durum olmadığından mahkemece asıl davada tam ıslah dilekçesi dikkate alınmadan değerlendirme yapılması doğru olmamıştır.

Davacı taşeron birleşen ████████ Esas sayılı dava dosyasında 15... nolu hakedişlerden kaynaklı alacağının tahsilini talep etmiş, mahkemece asıl davada söz konusu alacakların da talep edilmesi nedeniyle derdestlik nedeniyle davanın reddine karar verilmiş ise de; az yukarıda belirtildiği üzere davacı taşeron verdiği tam ıslah dilekçesi ile asıl davayı 13... nolu hakediş alacaklarına hasretmiş olup, iki davanın dava konusu aynı değildir. Ayrıca davacı taşeronca düzenlenen ve her iki taraf defterlerinde kayıtlı olduğu anlaşılan 15 nolu hakediş fatura tarihinin 25.02.2020 olduğu, sadece davacı tarafın defterlerinde kayıtlı olan 16 nolu hakediş fatura tarihinin ise 05.10.2020 tarihli olduğu, bu faturalara dayalı olarak başlatılan icra takip tarihinin ise 15.02.2021 tarihi olduğu, asıl dava tarihi itibariyle söz konusu hakedişlerin düzenlenmediği, davalı ile dava dışı idare arasında düzenlenen hakedişlerin ve faturaların tarafları bağlamayacağı anlaşıldığından birleşen davanın derdestlik nedeniyle reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.

O halde asıl ve birleşen ████████ Esas sayılı dosyalarda mahkemece yapılacak iş; asıl davada 13... nolu hakediş alacakları, birleşen davada ise 15... nolu hakediş alacakları talep edildiğinden bu hakedişlerin her iki dava bakımından ayrı ayrı değerlendirilerek sonucuna uygun karar vermekten ibaret olmalıdır.

3. Asıl ve birleşen davalarda davalı yüklenicinin temyiz itirazlarına gelince;

Davacı taşeron birleşen ████████ Esas sayılı dava dosyasında, 12 ve öncesi hakedişlerden bakiye 588.524,36 TL ile 33.898,31 TL nakit teminat kesintisi toplamı 622.422,67 TL’nin tahsili için Ankara 24. İcra Dairesi'nin █████████ sayılı dosyası ile 19.06.2019 tarihinde icra takibi başlatmıştır. İtiraz üzerine takip durmuş, davacı taşeron alacağının tahsili için 04.11.2019 tarihinde arabuluculuğa müracaat etmiş, arabulucukta anlaşma sağlanamaması üzerine 11.03.2020 tarihinde itirazın iptali davasını açmıştır. Her iki tarafın ticari defterlerinde 12 ve öncesi hakediş faturaları kayıtlı olup, incelenen ticari defterlere göre davalı yüklenicinin takipten sonra arabuluculuğa müracaattan önce 12 ve öncesi hakediş alacağı için 26.07.2019 tarihinde 616.699,90 TL ödeme yaptığı, dava tarihinden önce davalının takibe konu 12 ve öncesi hakediş borcunu ödediği anlaşıldığından mahkemece birleşen davada hakediş alacağının reddine karar verilmesi gerekirken, kısmen kabulüne karar verilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

1.“Değerlendirme” bölümünün “1 inci” bendi uyarınca taraf vekillerinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2."Değerlendirme" bölümünün "2 nci ve 3 üncü bentleri uyarınca temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

“2 inci” bent uyarınca asıl ve birleşen davalarda davacı taşeron, “3 üncü” bent uyarınca asıl ve birleşen davalarda davalı yüklenici vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının taraflar yararına BOZULMASINA,

Dairemizdeki duruşmada taraflar vekille temsil olunduğundan takdir olunan 40.000,00 TL duruşma vekalet ücretinin taraflardan karşılıklı alınarak birbirlerine verilmesine,

Peşin alınan harçların istek halinde temyiz eden taraflara iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,28.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.