Rekabet Hukuku uyarınca beş yılı aşan intifa hakkının geçersiz kılınması neticesinde, oluşan sebepsiz zenginleşmenin denkleştirici adaletle iadesine ilişkin dava.
Özet: Davacı, Rekabet Kurulu kararları uyarınca beş yılı aşan kısmının geçersiz hale geldiği ileri sürülen intifa hakkı bedelinin ve akaryakıt istasyonuna yapılan kalıcı yatırımların güncellenmiş tutarlarının, taşınmazı intifa hakkıyla yüklü olarak sonradan edinen davalı bankadan, sebepsiz zenginleşme ve denkleştirici adalet ilkesi uyarınca tahsilini talep ederken; davalı, intifa bedelinin kendisine ödenmediğini ve pasif husumet ehliyeti bulunmadığını, davanın Rekabet Kurulu duyurusundan itibaren bir yıllık zamanaşımı süresi içinde açılmadığını ve hukuken geçerli beş yıllık intifa hakkı süresinin taşınmazın edinim tarihinde zaten sona erdiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi
SAYISI : █████████ E., █████████ K.İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret MahkemesiSAYISI : ████████ E., ████████ K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.I. DAVADavacı vekili dava dilekçesinde; davacı ile dava dışı ... Petrol arasında bayilik sözleşmesi imzalandığını, buna göre ... petrole ait gayrimenkul üzerinde 985.010,00 TL bedelle 22.05.2021 tarihine kadar süreli intifa hakkı sağladığını; Bayi-Malik/Dağıtım Şirketi arasında bayilik sözleşmesi ile bağlantılı kredi sözleşmeleri, ekipman sözleşmeleri, uzun süreli kira sözleşmeleri ya da uzun süreli intifa hakkı tanınması gibi şahsi ya da ayni hak doğurucu etkili sözleşmelerin de Rekabet Kurulu tarafından 12.03.2009 tarihinde rekabet yasağı kapsamında değerlendirildiğini; bu sebeple, 18.09.2005 tarihinden önce yapılmış olan ve süresi beş yılı aşan sözleşmelerin, Rekabet Kurulu tarafından uygulanan "azami hadde İndirme" ilkesi gereğince 18.09.2010 tarihine kadar tebliğde yer alan muafiyetten yararlanabileceğini; bu tarihten sonra muafiyet koşullarının ortadan kalkacağını; beş yılı aşan süreler bakımından 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamında yasak bîr anlaşma olarak değerlendirileceğinden geçersiz hale geleceğini; bu geçersizlik nedeniyle yerine getirilmiş edimlerin istenmesi halinde tarafların İade borcunun Borçlar Kanunu'nun 63. ve 64. maddelerine tabî olacağını; tarafların beş yılı aşan süreler bakımından münasip bir tazminat ödemek durumunda kalacağını; 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 56. maddesi gereğince aynı Kanun'un 4. maddesine aykırı olduğu gerekçesi ile Rekabet Kurulu tarafından geçersiz sayılan anlaşmalar nedeniyle tarafların birbirlerine verdikleri her şeyin BK'nın 63. ve 64. maddeleri çerçevesinde iadeye tabi olacağını; Rekabet Kurulu'nun 12.03.2009 tarihli duyurusu sonrasında davacı lehine 22.05.20 06... yevmiye numarası ile tesis edilen intifa hakkının, anılan gayrimenkul üzerinde kurulu akaryakıt istasyonunun işletilmesine ilişkin davacı şirketle imzalanan Bayilik Anlaşmasının ve eki Protokollerin 5 yılı aşan kısmının geçersiz kaldığını; davalı bankanın davaya konu taşınmazı 20.10.2011 tarihinde intifa hakkıyla yükümlü olarak satın aldığını; yukarıda anılan geçersizlik nedeniyle de intifa hakkını bilabedel terkin etmek zorunda kaldığını ve bakiye kalan süre dolayısıyla davalı şirketin zenginleştiğini iileri sürerek davalının maliki bulunduğu gayrimenkul üzerinde lehine tesis edilen hukuksal tasarruf hakkı için, ödenen peşin ivaz bedelinin, geçersiz kılınan süresine (işlememiş süre) tekabül eden kısmının, denkleştîricî adalet ilkesine göre hesaplanacak güncelleştirilmiş miktarı olan 928.127,35 TL'nin ve anılan istasyondaki ticari faaliyetin geliştirilmesi için, münhasıran davaya konu akaryakıt istasyonunda müvekkil tarafından gerçekleştirilen kalıcı yatırımların denkleştirici adalet ilkesine göre hesaplanacak güncelleştirilmiş miktarı olan 109.589,76 TL'nin; davalıdan temerrüt (ödeme) tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsil olunarak ödenmesini talep ve dava etmiştir.II. CEVAPDavalı vekili cevap dilekçesinde; dava dışı ... San. ve Tic. Ltd. arasında 26.05.2006 tarihinde Genel Kredi Sözleşmesi akdedildiği ve bu sözleşmeye dayalı olarak davaya konu gayrimenkul üzerinde lehine ipotek tesis edildiğini; dava dışı şirketin kredilerini ödememesine binaen davaya konu taşınmaz hakkında ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile icra takibine geçtiğini ve gayrimenkulun mülkiyetinin davalı şirkete devrolduğunu; sebepsiz zenginleşmeye konu intifa bedelinin kendilerine değil dava dışı ... Petrole ödendiğini dolayısı ile sebepsiz zenginleşmeden ve işbu davanın tarafı olmasından bahsedilemeyeceğini; davanın husumetten reddi gerektiğini; Rekabet Kurulu'nun yaptığı 12.03.2009 tarihli duyurusuyla gerçekleştiğini ve sebepsiz zenginleşmeye istinaden açılacak iade davalarının 12.03.2010 tarihine kadar açılması gerektiğini, aksi takdirde zamanaşımına uğrayacağını ve zamanaşımı defini ileri sürdüğünü; Danıştay 13. Daire Kararı'na göre İntifa Hakkının 5 yıldan uzun süreli yapılamayacağını; 5 yıldan uzun süreli İntifa hakkının tesis edilmesinin 2002/2 sayılı Tebliğe açıkça aykırılık teşkil edeceğini ve cebri icra İhalesinin yapıldığı tarih itibari ile intifa hakkı için geçerli olan 5 yıllık sürenin dolmuş olduğunu, her ne kadar kayden intifa hakkından bahsedilse de hukuken geçerli bir intifa hakkı bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı ile davalı arasında bayilik sözleşmesinin bulunmadığı, davacının bayilik sözleşmesini dava dışı ... San ve Tic. Ltd. Şti. ile yaptığı, intifa bedelini de söz konusu şirkete ödediği, davalının taşınmazı intifa ile yükümlü olarak satın alarak malik sıfatına sahip olduğu, dava dışı şirket ile davacı arasındaki intifa hakkının dayanağı olan bayilik sözleşmesinin 19.06.2006 tarihli olduğu, piyasa teamülü gereği intifa hakkı 22.05.2006 tarihinde kurulmuş ise de bayilik sözleşmesinin yapılması ile dikey ilişkinin başladığı, Rekabet Kurulu'nun kararına göre 18.09.2005 tarihinden sonra yapılan sözleşmeler bakımından sözleşme süresi ne olursa olsun yapıldıkları tarihten itibaren ilk beş yıllık süre boyunca muafiyetten yararlanılacağı, her ne kadar davacı ile dava dışı şirket arasında yapılan fesih protokolünde ilk satışın 06.11.2006 tarihinde başladığından bahisle 06.11.2011 tarihinde intifa hakkının sonlandırılacağı belirtilmiş ve davacı tarafça iddia edilmiş ise de Rekabet Kurulu kararı dikkate alındığında öngörülen 5 yıllık sürenin sözleşme tarihinden itibaren başladığı ve öngörülen 5 yıllık sürenin 19.06.2011 tarihinde sona erdiği, davalının taşınmazı satın aldığı 20.10.2011 tarihi itibari ile intifa hakkının mevcut olmadığı ve davalı için sebepsiz zenginleşme şartlarının oluşmadığı, kalıcı yatırım bedeli talebi bakımından; davacı tarafça yapıldığı bildirilen kalıcı (sabit) yatırımların dava dışı şirket ile yaptığı işletme sözleşmesinin gereği olarak sözleşmenin süresine bakılmaksızın akaryakıt istasyonunun faaliyete geçirilmesi için yapılması gereken yatırımlardan olduğu, bununla birlikte yukarıda da açıklandığı üzere davacı ile davalı arasında sözleşme bulunmadığı, bayilik sözleşmesinin davacı ile dava dışı şirket arasında yapıldığı, davacının davalıdan kalıcı yatırım bedeli talep edemeyeceği belirlenmekle kanıtlanamayan davanın reddine karar verilmiştir.IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZA. Temyiz SebepleriDavacı vekili temyiz dilekçesinde; a. İflas müdürlüğüne başvuru yapıldığı ve müvekkili şirketin alacağının nizalı olarak kabul edildiğini,b. İntifa hakkının süresinden önce sonlanması sebebiyle gerek intifa gerekse sabit yatırımlar yönünden zenginleşen davalı banka olup sebepsiz zenginleşme davasının şartlarının oluştuğunu,c. Dava konusu taşınmazın davalı tarafından intifa hakkıyla yükümlü olarak satın alındığı,ihale şartnamesinde ve mükellefiyetler listesinde intifa hakkının geçersiz olduğuna dair bir kayıt bulunmadığı, taşınmazın intifa hakkıyla yükümlü olarak tapuda davalı adına tescil edildiği,d. İntifa hakkı Rekabet Kurulu kararı ile kendiliğinden ortadan kalkmış olmadığından, davaya konu intifa hakkının bizzat davalı tarafından süresinden önce sonlandırıldığını, davalının mülkiyetine sahip olduğu taşınmaz üzerindeki intifa hakkının davalının talebi üzerine ve onun yararına terkini nedeniyle, davalının davaya konu edildiği şekliyle zenginleştiğinin kabulü gerektiği beyan etmektedir.B. Değerlendirme ve GerekçeUyuşmazlık, intifa hakkından kaynaklanan alacağın iflas masasına kayıt ve kabul istemine ilişkindir.1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, karardan bir suretin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,22.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.