Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin, zorunlu mali sorumluluk sigortası olmayan aracın neden olduğu ölümlü kaza sonrası destekten yoksun kalma tazminatı davası gerekçeli kararı.
Özet: Bu hukuki evrak, 28/12/2020 tarihinde zorunlu mali sorumluluk sigortası bulunmayan bir kamyonun karıştığı ölümlü trafik kazası neticesinde hayatını kaybeden bir yolcunun mirasçıları tarafından, destekten yoksun kalma tazminatı talebiyle Güvence Hesabına karşı açılan maddi tazminat davasının içeriğini özetlemektedir. Davacılar, kazanın tamamen kamyon sürücüsünün kusurundan kaynaklandığını ve sigorta olmaması nedeniyle Güvence Hesabının sorumlu olduğunu iddia ederken, davalı Güvence Hesabı ise talebin poliçe teminatı dışında olduğunu, vefat edenin aracın fiili işleteni sayılabileceğini, müterafik kusur indiriminin gerektiğini ve rücu haklarının bulunduğunu savunmaktadır.

T.C. ANKARA 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Dosya No: ████████ Esas - ████████ Karar

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili
T.C.
ANKARA
7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : ████████
KARAR NO : ████████
...
DAVA : Maddi Tazminat (Ölüm ve Cismani Zarar)
DAVA TARİHİ : █████/2023
KARAR TARİHİ : █████/2025
G.K. YAZIM TARİHİ : █████/2025
1. Mahkememizde görülmekte olan Maddi Tazminat (Ölüm ve Cismani Zarar) davasının yapılan açık yargılaması neticesinde, aşağıda belirtildiği şekilde hüküm tesis edilmiştir.
I) DAVA :
2. Davacılar vekili tarafından sunulan dava dilekçesi kapsamında özetle; █████/2020 tarihinde, sürücü ... idaresindeki Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (...) bulunmayan ... plakalı kamyonun,...otobanında aynı istikamette seyreden ... plakalı tıra bağlı ... plakalı dorseye arkadan çarpması sonucu, kamyonda yolcu olarak bulunan müteveffa...'ın hayatını kaybettiği; kaza neticesinde müteveffanın eşi ... ve çocukları ... ile ...'ın destekten yoksun kaldıkları;... soruşturma sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporlarına göre kazanın, sürücü ...'in %100 kusuru neticesinde meydana geldiği; müteveffa...'ın ise kazada herhangi bir kusurunun bulunmadığı; kazaya karışan ... plakalı aracın işleteninin "...." olduğu ve müteveffanın bu şirketin sahibi olmadığı; aracın ... poliçesi bulunmadığından, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu gereğince davalı Güvence Hesabının sorumluluğunun doğduğu; dava açılmadan önce █████/2023 tarihinde davalı kuruma yazılı başvuruda bulunulduğu; davacıların yargılama giderlerini karşılama gücü olmadığından adli yardım taleplerinin bulunduğu beyan edilmiş olup; öncelikle adli yardım taleplerinin kabulüne karar verilmesine; fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla, HMK 107. maddesi uyarınca belirsiz alacak davasının kabulü ile, davacılar ..., ... ve...için her birine 100,00.-TL olmak üzere toplam 300,00.-TL destekten yoksun kalma tazminatının, 2020 yılı ... poliçe limitleri dahilinde Güvence Hesabı'na başvuru tarihinden itibaren (█████/2023 + 8 iş günü) işleyecek en yüksek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline; yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.
II) CEVAP :
3. Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesi kapsamında özetle; davacıların başvurusunun mevzuat gereği... poliçesi teminatları dışında olduğu tespit edilerek kendilerine bildirildiği; sürücü ... ve müteveffanın kardeşi ...'ın beyanlarına göre, müteveffa...'ın aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu, bu nedenle aracın fiilen işleteni sayılması gerektiği; işleten...'ın, çalışanı ...'ın kusurlu davranışından da sorumlu olduğu; 2918 sayılı KTK'nın 92. maddesi ve ... Genel Şartları A.6(d) maddesi gereği, hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen tazminat taleplerinin ve sigortalının sorumluluk riski kapsamında olmayan tazminat taleplerinin teminat dışında kaldığı, bu nedenle davacıların tazminat talep etme haklarının bulunmadığı; ...işleten olarak kabul edilmemesi halinde ise, kazadaki kusur oranının tespit edilmesi gerektiği, müvekkilin sorumluluğunun sigortasız araç sürücüsünün kusuru, poliçe limiti ve gerçek zarar ile sınırlı olduğu; müteveffanın müterafik kusurunun (kask, dizlik, koruyucu ekipman kullanmaması, alkol) ve hatır taşıması olup olmadığının araştırılarak tazminattan indirim yapılması gerektiği; tazminata hükmedilmesi halinde, ödenecek tutarın araç maliki ... ve sürücüsü ...'a rücu edileceği, bu nedenle davanın adı geçenlere ihbarının talep edildiği; müvekkil nezdinde temerrüt oluşmadığından faiz isteminin reddi gerektiği beyan edilmiş olup; davanın reddine ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.
III) DELİLLER :
... Tarafından Düzenlenen, Tarafların Anlaşamadığına Dair █████/2023 Tarihli Arabuluculuk Son Tutanağı.
... Görevlilerince Düzenlenen █████/2020 Tarihli Ölümlü/Yaralanmalı Trafik Kazası Tespit Tutanağı ve Kaza Yeri Krokisi.
... Soruşturma Numaralı Dosyası Kapsamında Tanzim Edilen █████/2020 Tarihli Fezleke, İfade Tutanakları, █████/2021 Tarihli İddianame Ve █████/2021 Tarihli Ek Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar.
... Karar sayılı dosyasına ait █████/2022 tarihli Gerekçeli Karar.
... Tarafından Düzenlenen, Müteveffa...'a Ait █████/2020 Tarihli Ölü Muayene Zabıt Varakası.
... Tarafından Düzenlenmiş, Müteveffa...'a Ait █████/2020 Tarihli Ölüm Belgesi.
... Yevmiye Numaralı Mirasçılık Belgesi.
Müteveffa ve Hak Sahiplerine Ait Nüfus ve ...Kayıtlarından Alınan Vukuatlı Nüfus Kayıt Örnekleri.
... Tarafından Gönderilen, Kazaya Karışan ... Plakalı Araçlara Ait Geçmiş ve Güncel Tescil Bilgilerini İçerir █████/2023 Tarihli Yazı ve Ekleri.
... Başkanlığı'nın, Müteveffanın Dosyasına İlişkin Rücuya Tabi Ödeme Bulunmadığını Bildiren █████/2023 ve █████/2023 Tarihli Müzekkere Cevapları İle Hak Sahiplerine Bağlanan Ölüm Aylığına İlişkin Ödeme Dökümleri.
Davacılar Vekili ile Davalı Güvence Hesabı Arasında Dava Öncesinde Yapılan Başvuru ve Talebin Reddine İlişkin Yazışmalar.
...Tramer Sisteminden Alınan, Kazaya Karışan... Plakalı Araca Ait, Kaza Tarihini Kapsayan Geçerli Bir Poliçe Bulunmadığını Gösterir Sorgu Dökümleri.
...Sunulan █████/2021 Tarihli Kusur Bilirkişi Raporu.
... Sunulan █████/2021 Tarihli Kusur Bilirkişi Raporu.
Mahkememizce alınan... tarafından Kusur Durumunun ve Oranlarının Tespiti Hususunda Düzenlenen █████/2024 Tarihli Bilirkişi Raporu.
... Genişletilmiş Uzmanlar Kurulu Tarafından Kusur Durumunun ve Oranlarının Tespiti Hususunda Düzenlenen █████/2024 Tarihli Bilirkişi Raporu.
Mahkememizce Alınan, ... Başmüfettişi Bilirkişi ... Tarafından Düzenlenen █████/2025 Tarihli Aktüer Hesaplama Raporu.
IV) DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE :
a) Dava Konusu Uyuşmazlığın Tespiti :
4. Mahkememiz nezdinde ikame olunan davanın; davacılar ..., ... ve ... ("davacılar" olarak veya münferiden isimleriyle anılacaklardır) tarafından, davalı Güvence Hesabı'na yönelik açılan "Haksız Fiilden Kaynaklanan Maddi Tazminat Davası" olduğu anlaşılmıştır.
5. Taraflar arasında; "dava konusu kazaya karışan...plakalı aracın, kaza tarihi itibariyle Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasının bulunmadığı" hususlarında herhangi bir uyuşmazlık bulunmadığı anlaşılmıştır.
6. Bu doğrultuda uyuşmazlığın; █████/2020 tarihinde meydana gelen trafik kazasında kusur durumlarının ve oranlarının tespiti; davacılar lehine münferiden destekten yoksun kalma tazminatı şartlarının oluşup oluşmadığı; destekten yoksun kalma tazminatı şartlarının oluştuğunun tespiti halinde tazmin miktarlarının tespiti; davalının işbu maddi tazminat kaleminden sorumluluğu bulunup bulunmadığı ve temerrüdünün gerçekleşip gerçekleşmediği ile temerrüt tarihinin yanı sıra uygulanacak faizin türü ve oranı hususlarından ibaret olduğu anlaşılmıştır.
b) Dava Şartları ve İlk İtirazların Değerlendirilmesi :
7. Mahkememizce yürütülen yargılama kapsamında; öncelikle "dava şartlarının mevcut bulunup bulunmadığı” hususunda yapılan incelemede; 6102 Sayılı TTK.'nın 5/A maddesi uyarınca taraflar arasındaki arabuluculuk görüşmelerinin, usulüne uygun olarak gerçekleştirilmiş bulunduğu; 6100 Sayılı HMK.'nın 114. maddesi kapsamında belirtilen dava şartlarında eksiklik bulunmadığı tespit edilmiştir.
8. Bunun yanı sıra "ilk itirazlar" hususunda yapılan incelemede; davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesi kapsamında "yetki" veya "tahkim" ilk itirazlarında bulunulmadığı anlaşılmakla, bu hususta Mahkememizce herhangi bir inceleme yapılmamıştır.
c) Haksız Fiilden Doğan Sorumlulukta Mevzuatın İrdelenmesi :
9. Haksız fiillerden doğan borç ilişkileri, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nda düzenlenmiştir.
10. 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesi, aşağıda belirtildiği şekildedir:
"(1) Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür.
(2) Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de, bu zararı gidermekle yükümlüdür."
11. 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun "Zararın ve Kusurun İspatı" başlıklı 50. maddesi, aşağıda belirtildiği şekildedir:
"(1) Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır.
(2) Uğranılan zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak, zararın miktarını hakkaniyete uygun olarak belirler."
12. 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun, Tazminatın Belirlenmesini Düzenleyen 51. maddesi, aşağıda belirtildiği şekildedir:
"(1) Hâkim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler.
(2) Tazminatın irat biçiminde ödenmesine hükmedilirse, borçlu güvence göstermekle yükümlüdür."
13. 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun, Tazminatın İndirilmesini Düzenleyen 52. maddesi, aşağıda belirtildiği şekildedir:
"(1) Zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmış ise hâkim, tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir.
(2) Zarara hafif kusuruyla sebep olan tazminat yükümlüsü, tazminatı ödediğinde yoksulluğa düşecek olur ve hakkaniyet de gerektirirse hâkim, tazminatı indirebilir."
14. 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun, Ölüm Halinde Zararı Düzenleyen 53. maddesi, aşağıda belirtildiği şekildedir:
"(1) Ölüm hâlinde uğranılan zararlar özellikle şunlardır:
1. Cenaze giderleri.
2. Ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ile çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar.
3. Ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplar.
15. 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 55. maddesi, aşağıda belirtildiği şekildedir:
"(1) Destekten yoksun kalma zararları ile bedensel zararlar, bu Kanun hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanır. Kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacını taşımayan ödemeler, bu tür zararların belirlenmesinde gözetilemez; zarar veya tazminattan indirilemez. Hesaplanan tazminat, miktar esas alınarak hakkaniyet düşüncesi ile artırılamaz veya azaltılamaz.
(2) Bu Kanun hükümleri, her türlü idari eylem ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerin yol açtığı vücut bütünlüğünün kısmen veya tamamen yitirilmesine ya da kişinin ölümüne bağlı zararlara ilişkin istem ve davalarda da uygulanır."
16. 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun, Müteselsil Sorumlulukta Dış İlişkiyi Düzenleyen 61. maddesi aşağıda belirtildiği şekildedir:
"Birden çok kişi birlikte bir zarara sebebiyet verdikleri veya aynı zarardan çeşitli sebeplerden dolayı sorumlu oldukları takdirde, haklarında müteselsil sorumluluğa ilişkin hükümler uygulanır."
17. 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun, Müteselsil Sorumlulukta İç İlişkiyi Düzenleyen 62. maddesi aşağıda belirtildiği şekildedir:
"(1) Tazminatın aynı zarardan sorumlu müteselsil borçlular arasında paylaştırılmasında, bütün durum ve koşullar, özellikle onlardan her birine yüklenebilecek kusurun ağırlığı ve yarattıkları tehlikenin yoğunluğu göz önünde tutulur.
(2) Tazminatın kendi payına düşeninden fazlasını ödeyen kişi, bu fazla ödemesi için, diğer müteselsil sorumlulara karşı rücu hakkına sahip ve zarar görenin haklarına halef olur."
18. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun, "Doğrudan Doğruya Talep ve Dava Hakkı" başlıklı 97. maddesi, aşağıda belirtildiği şekildedir:
"Zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir. Sigorta kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması hâlinde, zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir."
19. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun, "Tazminat ve Giderlerin Ödenmesi" başlıklı 99. maddesi, aşağıda belirtildiği şekildedir:
"Sigortacılar, hak sahibinin zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartlarıyla belirlenen belgeleri, sigortacının merkez veya kuruluşlarından birine ilettiği tarihten itibaren sekiz işgünü içinde zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde kalan miktarları hak sahibine ödemek zorundadırlar.
Ödemeyi yapan sigortacı, ödenen miktarın sorumluluk oranlarında paylaşılmasını diğer sigortacılardan yazılı olarak talep eder. Diğer sigortacılar talep tarihinden itibaren sekiz işgünü içinde kendilerine düşen miktarı talepte bulunana öder.
Bu madde hükmüne uymayan sigortacılar 108.000.000.- lira hafif para cezası ile cezalandırılırlar."
d) Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasının Hukuki Nitelendirmesi:
20. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası; trafik kazaları sonucunda üçüncü kişilerin uğrayacağı zararları güvence altına alan temel bir sigorta türüdür. Bu sigortanın hukuki çerçevesi; başta 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (KTK) olmak üzere ilgili mevzuatla detaylı bir şekilde çizilmiştir.
21. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası; hukuki niteliği itibariyle bir sorumluluk sigortasıdır ve sigorta ettirenin, bir haksız fiil sonucu üçüncü kişilere vereceği zararlardan doğan hukuki sorumluluğunu teminat altına alır. Bu sorumluluğun temeli, araç işleteninin kusursuz sorumluluğudur (KTK 85. maddesi); amacı ise, kusurlu sürücünün mali gücünün yetersiz kalması halinde dahi, kazada zarar gören üçüncü kişilerin mağduriyetini önlemektir.
22. İşbu sigortanın yaptırılması zorunluluğu, 2918 Sayılı Kanundan kaynaklanmaktadır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun (KTK) 91/1. maddesinde "İşletenlerin, bu Kanunun 85 inci maddesinin birinci fıkrasına göre olan sorumlulukların karşılanmasını sağlamak üzere malî sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur." amir hükmü düzenlenmiştir.
23. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası, bir kaza durumunda sigortalı aracın sürücüsünün hukuki sorumluluğu çerçevesinde, karşı tarafa ve üçüncü kişilere verilen zararları karşılar. Sigortalı aracın kendi hasarı bu sigortanın kapsamında değildir. Sigortanın kapsamı ve teminat limitleri Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenir ve Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ile detaylandırılır.
24. Bu kapsamda; kaza sonucunda diğer araçlarda veya üçüncü kişilere ait eşyada meydana gelen hasarlar (onarım bedeli, değer kaybı vb.); yaralanan kişilerin, herhangi bir sosyal güvencesi olup olmadığına bakılmaksızın, tedavi masrafları (KTK m. 98 uyarınca Bu teminat, ... sorumluluğunda olan ve Kurum tarafından karşılanan tedavi giderlerini de kapsamaktadır); sürekli sakatlık durumunda kişinin gelecekteki ekonomik kayıplarını karşılamak üzere maluliyet oranına göre belirlenen sürekli iş göremezlik tazminatı; bir kişinin hayatını kaybetmesi durumunda, ölen kişinin desteğinden mahrum kalan yakınlarına (mirasçılarına) destekten yoksun kalma tazminatı ödenmektedir.
25. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası, kural olarak manevi tazminat taleplerini karşılamaz. Sigorta Genel Şartlarında bu durum açıkça belirtilmiştir. Dolayısıyla zarar görenler; manevi tazminat taleplerini doğrudan kusurlu araç sürücüsüne ve işletenine karşı, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 56. Maddesi uyarınca açacakları dava ile ileri sürmek zorundadırlar.
26. Zarar görenler, tazminatlarını sigorta poliçesinde belirtilen limitler dahilinde kalmak şartıyla, doğrudan doğruya sigortacıdan talep edebilirler Sigorta şirketi; hak sahibinin kaza ve zarara ilişkin gerekli tüm belgeleri sigortacıya ilettiği tarihten itibaren 8 iş günü içinde, haklı bir gerekçesi olmaksızın ödemeyi yapmazsa temerrüde düşmüş sayılır.
27. İşbu maddi tazminat talepleri için zamanaşımı süreleri; KTK'nın 109. maddesinde özel olarak düzenlenmiştir. Bu kapsamda, maddi ve bedensel zararlara ilişkin talepler; zarar görenin, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her halde kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Bununla birlikte davanın, cezayı gerektiren bir fiilden doğması ve Ceza Kanunu'nda bu fiil için daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörülmüş olması halinde, işbu zamanaşımı süresi, tazminat talepleri için de geçerlidir. Türk Ceza Kanunu'na göre taksirle yaralama suçlarında ceza zamanaşımı 8 yıl, taksirle ölüme neden olma suçlarında ise 15 yıl olduğundan, yaralanmalı kazalarda sigortaya başvuru süresi 8 yıla, ölümlü kazalarda ise 15 yıla kadar uzayabilmektedir.
28. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası sisteminin en önemli sosyal tamamlayıcı unsurlarından biri Güvence Hesabı'dır. Hesabın görev ve yetkileri KTK m. 108 ve 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.14'te düzenlenmiştir. Güvence Hesabı, aşağıdaki durumlarda devreye girerek yalnızca bedensel zararları (sakatlanma ve ölüm tazminatları ile tedavi giderleri) karşılar:
Kazaya neden olan aracın tespit edilememesi (vurup kaçma).
Kazaya karışan aracın geçerli bir trafik sigortasının bulunmaması.
Sigorta şirketinin mali bünye zafiyeti nedeniyle sürekli olarak bütün branşlarda ruhsatlarının iptal edilmesi ya da iflası.
Çalınmış veya gasp edilmiş bir aracın kazaya karışması ve işletenin sorumlu tutulamaması.
E) Dava Konusu Uyuşmazlık İle İlgili Değerlendirme :
29. Mahkememiz nezdinde açılan maddi tazminat davası kapsamında yapılan incelemede; davacılar murisinin, █████/2020 tarihinde, içinde yolcu olarak bulunduğu ... plakalı kamyonun, kendisiyle aynı yönde ilerleyen... plakalı çekiciye bağlı dorseye arkadan çarpması sonucu vefat etmiş olması nedeniyle; davacı mirasçıların destekten yoksun kalma tazminatlarının, (müteveffanın yolcu olarak bulunduğu ... plakalı kamyonun, ... poliçesinin bulunmaması nedeniyle) davalı güvence hesabından tazminine karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır (bkz. yukarıda par. 2).
30. Davalı tarafından verilen cevap dilekçesi kapsamında ise; sürücü ... ve müteveffanın kardeşi...'ın beyanlarına göre, müteveffa...'ın aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu; hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen tazminat taleplerinin ve sigortalının sorumluluk riski kapsamında olmayan tazminat taleplerinin teminat dışında kaldığı ve bu nedenle davacıların tazminat talep etme haklarının bulunmadığı hususlarını beyanla davanın reddine karar verilmesinin talep edildiği; davanın kabulüne karar verilmesi halinde ise, müteveffanın müterafik kusurunun ve hatır taşıması olup olmadığının araştırılarak tazminattan indirim yapılması gerektiğinin beyan edildiği anlaşılmıştır (bkz. yukarıda par. 3).
Kusur Durumu ve Oranlarının Değerlendirilmesi :
31. Dava konusu trafik kazasının meydana gelmesinde kusur durumunun ve oranlarının tespiti hususunda, öncelikle bilirkişi raporu alınması cihetine gidilmiştir.
i. ... Tarafından Düzenlenen █████/2024 Tarihli Bilirkişi Raporu:
32. Anılan bilirkişi raporu kapsamında; █████/2020 günü saat 06:50 sıralarında sürücü ...'in sevk ve idaresindeki... plakalı kamyon ile önünde seyir eden sürücü ... idaresindeki ... plakalı çekiciye bağlı yarı römorka arkadan çarptığı; sürücü ...'in yola gereken dikkatini vermeyerek ve güvenli takip mesafesine riayet etmeyerek önündeki araca çarpması sonucu meydana gelen kazada asli kusurlu olduğu; sürücü ...'nin ise atfı kabil bir kusurunun bulunmadığı; neticeten olayda sürücü ...'in %100 oranında kusurlu olduğu, sürücü ...'nin ise kusursuz olduğu hususları rapor edilmiştir.
33. █████/2024 tarihli bilirkişi raporuna yönelik davalı vekili tarafından sunulan itiraz beyanlarının da değerlendirilmesi neticesinde Mahkememizce; "...Kurumu tarafından kusur tespiti hususunda düzenlenen bilirkişi raporunun ve ...dosyasında düzenlenmiş bilirkişi raporunun dikkate alınması (ve aralarındaki çelişkinin giderilmesi) ile davalı vekilinin itirazlarının her birinin, ayrıntılı olarak değerlendirilmesi ve cevaplandırılması suretiyle itirazen değerlendirme yapılması" amacıyla; ... Genişletilmiş Uzmanlar Kurulundan rapor alınması cihetine gidilmiştir.
ii. ... Tarafından Düzenlenen █████/2024 Tarihli Bilirkişi Raporu:
... tarafından itirazen düzenlenen rapor kapsamında; dosyadaki tüm beyanlar, kaza tespit tutanağı, ceza dosyası raporları ve önceki ...incelendiğinde; kazanın oluşumunda, geriden gelen sürücü ...'in hızını yol ve trafik şartlarına uydurmayıp, yola gereken dikkatini vermeyerek ve panikleyerek fren yerine gaza basması sonucu kazanın meydana gelmesinde asli kusurlu olduğu; sürücü ...'nin ise nizami şekilde seyrederken arkadan çarpılması nedeniyle atfı kabil kusurunun bulunmadığı; müteveffa yolcu...'ın emniyet kemeri takmamasının müterafik kusur olarak değerlendirilmesinin takdirinin Mahkemeye ait olduğu; neticeten olayda sürücü ...'in %100 oranında kusurlu olduğu, sürücü ...'nin ise atfı kabil kusurunun bulunmadığı hususlarının rapor edildiği anlaşılmıştır.
35. Anılan █████/2024 tarihli bilirkişi raporuna yönelik davacılar vekili tarafından itirazda bulunulmamış; davalı vekili tarafından ise sunulan beyan dilekçesi kapsamında bilirkişi raporuna yönelik olarak; müteveffa...'ın aracın işleteni olduğu ve bu nedenle kendisinin ve mirasçılarının hak talebinde bulunamayacağı hususlarınının ... tarafından verilen rapor kapsamında irdelenmediği ve çelişkinin giderilmemiş olduğu gerekçeleriyle itiraz edilmiştir.
36. Mahkememizce, Genişletilmiş Uzmanlar Kurulundan alınan son raporun, önceki raporlar ve ceza dosyası kapsamındaki raporlarla birlikte değerlendirildiğinde; çelişkileri giderir nitelikte, denetime elverişli ve hüküm kurmaya yeterli olduğu kanaatine varılmış ve bu hususta ek/yeni rapor alınması cihetine gidilmemiştir.
iii. Kusur Durumu ve Oranlarının Tespiti Hususunda Mahkememizce Yapılan Nihai Değerlendirme:
37. Mahkememiz tarafından ... ve Genişletilmiş Uzmanlar Kurulu) raporlar kapsamında; sürücü ...nin atfı kabil kusurunun bulunmadığı ve sürücü ...'in ise %100 oranında kusurlu olduğu hususlarının tespit edildiği anlaşılmıştır.
38. Mahkememizce kusur tespiti ve oranları hususunda aldırılan işbu bilirkişi raporları ile ilgili olarak yapılan nihai değerlendirmede; anılan raporların, temel kusur dağılımı konusunda tam bir tutarlılık içinde olduğu; özellikle ikinci raporun "Genişletilmiş Uzmanlar Kurulu" tarafından hazırlanmış olmasının, raporun yetkinliğine kanaat oluşturduğu; anılan raporlar kapsamında kaza tespit tutanağı ile sınırlı kalınmayıp, sürücü beyanlarının ve diğer delillerin de analiz edildiği ve neticeten kazanın oluş şeklini ve sorumlusunu net bir şekilde ortaya koydukları anlaşılmakla, hükme esas alınabilir nitelikte ayrıntılı ve denetime elverişli oldukları kanaatine varılmıştır (bkz. yukarıda par. 32-36).
39. Kusur durumu ve oranlarının (ve dolayısıyla müterafik kusurun) Mahkememizce resen tetkiki lüzumu bulunan hususlardan olması nedeniyle Mahkememizce öncelikle davacılar murisi...'ın emniyet kemeri kullanımı hususunda yapılan incelemede; her ne kadar █████/2020 olay yerinde polis tarafından düzenlenen ilk tutanakta yolcu... için emniyet kemeri durumunun "Belirsiz" olarak işaretlenmiş olduğu anlaşılmakta ise de; gerek sürücü ...'in █████/2020 tarihinde ... verdiği beyanında, gerek █████/2020 tarihinde ... █████/2020 tarihinde alınan ifadesinde ve gerekse █████/2021 tarihinde... alınan sorgusunda beyan etmiş olduğu "Benim emniyet kemerim bağlıydı. Yanımda yolcu olarak bulunan ... uyuyordu. Koltuğa uzanmış vaziyette yatıyordu. Benim önümdeki araca çarpmam ile... aracın boşluğuna düştü..." şeklindeki beyanları dikkate alındığında; davacılar murisinin, dava konusu kaza esnasında emniyet kemeri takmadığı anlaşılarak; sürücü ...'in tespit edilen kusurunda müterafik kusur indirimi yapılması gerektiği kanaatine varılmıştır.
40. Dava konusu trafik kazasında, hatır taşıması kavramının da münferiden değerlendirilmesi neticesinde; her ne kadar ceza soruşturma ve kovuşturma dosyasında, gerek sürücü ...'in █████/2020 tarihinde Kestel İlçe Jandarma Komutanlığında verdiği beyanında, gerek █████/2020 tarihinde ...█████/2020 tarihinde vermiş olduğu beyanında belirtmiş olduğu "... benim patronum olur. Ben yaklaşık 4 aydır yanında işçi olarak çalışmaktayım." ifadesi ve gerekse müteveffanın kardeşi ...'ın █████/2020 tarihli müşteki ifade tutanağında geçen "kardeşim ... ile birlikte hayvan kesim işiyle uğraşmaktayız." şeklinde beyanı bulunduğu anlaşılmakta ise de; dava konusu kaza tarihi olan █████/2020 tarihi itibarıyla (... tarafından Mahkememize gönderilen araç tescil kayıtlarına göre) ...plakalı kamyonun yasal sahibinin ... isimli şahıs olması ve anılan ifadelerde geçen "patron" ve "işçi" kelimelerinin, üst/ast ifadelerine ikame olarak da kullanılabildiği; anılan hususların tek başlarına, akdedilmiş bir iş sözleşmesini kanıtlar nitelikte olmadığı; bunun yanı sıra müteveffanın kardeşi ...ın ifadesinde geçen "kardeşim ... ile birlikte hayvan kesim işiyle uğraşmaktayız." ifadesinin, dava konusu kazaya karışan aracın, fiilen müteveffa hesabına çalışan bir araç olduğu hususunu ispatlar nitelikte olmadığı kanaatine varılmış; ayrıca müteveffanın dava konusu araçta ücret karşılığı seyahat edip etmediğine dair de bir delil bulunmadığı anlaşıldığından; hatır taşıması hususunda, ...'in kusurundan müterafik kusur indirimi yapılmasına lüzum görülmemiştir.
41. Tüm bu hususlar doğrultusunda; dava konusu trafik kazasında kusur durumunun tespiti hususunda Mahkememizce alınan bilirkişi raporlarında yapılan kusur tespitlerinin ve Mahkememizce (davacılar murisinin emniyet kemeri takmamış olduğunun anlaşılması nedeniyle) müterafik kusur indirimi yapılması gerektiği hususunda varılan kanaatin dikkate alınması suretiyle; %20 oranında müterafik kusur indirimi yapılmasına karar verilerek,...plakalı kamyonun sürücüsü ...'in %80 oranında kusurlu olduğu kanaatine varılmıştır.
Aktüer Hesaplama Hususunda :
42. Mahkememizce; dava konusu trafik kazasının meydana gelmesinde kusur durumunun ve oranlarının tespitine yarar yeterli delil toplanmış olduğu anlaşılmakla; müteakiben gerçek zararın tespiti hususunda aktüer hesaplama yapılması amacıyla bilirkişi raporu alınması cihetine gidilmiştir.
i. ... Başmüfettişi Bilirkişi ... Tarafından Düzenlenen █████/2025 Tarihli Bilirkişi Raporu :
43. Anılan bilirkişi raporu kapsamında; █████/2020 tarihinde vefat eden müteveffa ...'ın desteğinden yoksun kalan davacılar ile dava dışı anne ve babası için tazminat hesaplaması yapıldığı; hesaplamanın, sürücü ...'in %100 kusurlu olduğu kabulüne dayandığı; müteveffanın gelirinin asgari ücret üzerinden dikkate alındığı; hesaplamada TRH 2010 yaşam tablosu kullanılarak, teknik faiz uygulanmaksızın progresif rant yönteminin benimsendiği; davacı eş ... için %17 oranında yeniden evlenme şansı indirimi uygulandığı; ... tarafından rücuya tabi bir ödeme yapılmadığından bu yönde bir indirim yapılmadığı; belirlenen pay esasına göre tüm hak sahipleri lehine toplam 5.698.468,51.-TL destekten yoksun kalma zararının hesaplandığı; kaza tarihi itibariyle geçerli... poliçe limiti olan 410.000,00.-TL'nin, hesaplanan toplam zarardan az olması nedeniyle, bu limitin hak sahiplerine garameten (payları oranında) dağıtıldığı; bu dağıtım sonucunda davacı ...'ın 245.391,96.-TL, davacı ...'ın 22.827,04.-TL ve davacı ...'ın 35.732,84.-TL olmak üzere toplamda 303.951,85.-TL maddi tazminat talep edebileceklerinin hesaplandığı; davalının temerrüt tarihinin, başvuruya ilişkin tebliğ tarihinden 8 iş günü sonrası olan █████/2023 olarak tespit edildiği hususları rapor edilmiştir.
44. █████/2025 tarihli bilirkişi raporuna davacılar vekili tarafından itirazda bulunulmamış olup; rapor doğrultusunda talep artırımında bulunulmuştur. Bununla birlikte; davalı vekili tarafından █████/2025 tarihli dilekçe kapsamında, ... tarafından hak sahiplerine gelir bağlanıp bağlanmadığı hususunun irdelenmediği ve Genel Şartlarda yer alan hesaplamaya ilişkin TRH 2010 tablosu ve kaza tarihine göre 1,8 ya da 1.65 teknik faiz ile hesaplama yapılması gerektiği gerekçeleriyle bilirkişi raporuna itirazda bulunulmuştur.
45. Mahkememizce; davalı vekili tarafından sunulan itiraz beyanlarının incelenmesinde; öncelikle ... tarafından hak sahiplerine gelir bağlanıp bağlanmadığı hususu irdelenmeden rapor alındığı ve bu durumun tespiti sonrasında ... tarafından bağlanılan gelirin hesaplanan tazminattan düşülmesi hususundaki itirazın değerlendirmesinde; ...'nın dosyada mevcut olan █████/2023 tarihli yazısında rücuya tâbi bir ödeme bulunmadığının tespit edilmiş olması nedeniyle itirazın reddi gerektiğine kanaat getirilmiştir.
46. Bunun yanı sıra yine davalı vekili tarafından sunulan, Genel Şartlarda yer alan hesaplamaya ilişkin TRH 2010 tablosu ve kaza tarihine göre 1,8 ya da 1.65 teknik faiz ile hesaplama yapılması gerektiğine dair sunulan itirazın değerlendirmesinde ise; Yargıtay'ın son dönem içtihatları doğrultusunda "TRH 2010 yaşam tablosu kullanılarak ancak teknik faiz kullanılmadan progressif rant yöntemine göre" hesaplama yapılması lüzumu bulunduğu ve bilirkişi tarafından da bu yöntemle hesaplama yapıldığı anlaşıldığından itirazın reddi gerektiği kanaatine varılmış ve aktüer hesaplama hususunda ek/yeni rapor alınması cihetine gidilmemiştir.
ii. Aktüer Hesaplama Hususunda Mahkememizce Yapılan Nihai Değerlendirme:
47. Aktüer hesaplama hususunda Mahkememizce alınan bilirkişi raporu kapsamında yapılan hesaplamanın, sürücü ...'in %100 kusurlu olduğu kabulüne dayandığı; bu doğrultuda belirlenen pay esasına göre tüm hak sahipleri lehine toplam 5.698.468,51.-TL destekten yoksun kalma zararının hesaplandığı; kaza tarihi itibariyle geçerli ... poliçe limiti olan 410.000,00.-TL'nin, hesaplanan toplam zarardan az olması nedeniyle, bu limitin hak sahiplerine garameten (payları oranında) dağıtıldığı ve bu dağıtım sonucunda davacı ...'ın 245.391,96.-TL, davacı ...'ın 22.827,04.-TL ve davacı ...'ın 35.732,84.-TL olmak üzere toplamda 303.951,85.-TL maddi tazminat talep edebileceklerinin hesaplandığı anlaşılmıştır.
48. Mahkememizce aktüer hesaplama hususunda aldırılan işbu bilirkişi raporu ile ilgili olarak yapılan nihai değerlendirmede; raporda uygulanan yöntemin (TRH 2010 yaşam tablosunun kullanılması, hesaplamanın progressif rant yöntemiyle ve teknik faiz uygulanmadan yapılması, Müteveffanın ispatlanmış bir geliri olmadığından hesabın asgari ücret üzerinden yapılması) mevcut hukuki uygulamalarla birebir örtüşmekte olması; dosyada mevcut tüm delillerin, yapılan hesaplamada dikkate alınmış olması (... ödemeleri, dosyada mevcut olan "rücuya tabi bir ödeme yapılmadığına" dair yazı vb) hususlarının, raporun hükme esas alınabilir nitelikte olduğunu; ayrıntılı olmasının da (hak sahipleri yönünden ayrı ayrı hesaplama yapılmış olması; destekten çıkma süreleri, pay oranlarının yıllara göre değişimi ve evlenme şansı indirimi gibi tüm parametrelerin tablolarla gösterilmesi ve yapılan garameten paylaştırmanın ayrı bir tabloda izah edilmesi) raporun denetime elverişli niteliğini gösterdiği kanaatine varılmıştır.
Neticeten :
49. Tüm bu hususlar doğrultusunda; aktüer hesaplama hususunda Mahkememizce alınan bilirkişi raporunda yapılan kusur tespitlerinin, sürücü ...'in %100 kusurlu olduğu kabulüne dayandığı ve Mahkememizce (davacılar murisinin emniyet kemeri takmamış olduğunun anlaşılması nedeniyle) müterafik kusur indirimi yapılması gerektiği hususunda varılan kanaatin dikkate alınması suretiyle; bilirkişi tarafından yapılan hesaplamada belirtilen (davacı ...'ın 245.391,96.-TL, davacı ...'ın 22.827,04.-TL ve davacı ...'ın 35.732,84.-TL olmak üzere toplamda 303.951,85.-TL) miktarlarda, %20 oranında indirim yapılarak; davacı ... yönünden 196.313,57.-TL, davacı ... yönünden 18.261,63.-TL ve davacı...yönünden 28.586,27.-TL miktarlar dikkate alınarak, davanın kısmen kabulüne dair aşağıda belirtildiği şekilde hüküm tesis edilmiştir.
V) HÜKÜM : (Yukarıda Açıklanan Gerekçelerle)
1) Davanın KISMEN KABULÜNE,
Bu doğrultuda █████/2020 tarihinde meydana gelen trafik kazası neticesinde, davacılar murisi...'ın vefatı nedeniyle;
a) Davacı ... ile ilgili olarak;
196.313,57.-TL destekten yoksun kalma tazminatının, █████/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte, davalıdan tahsili ile davacı ...'a ödenmesine,
b) Davacı ... ile ilgili olarak;
18.261,63.-TL. destekten yoksun kalma tazminatının, █████/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte, davalıdan tahsili ile davacı ...'a ödenmesine,
c) Davacı...ile ilgili olarak;
28.586,27.-TL destekten yoksun kalma tazminatının, █████/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte, davalıdan tahsili ile davacı ...'a ödenmesine,
d) Fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,
4) Karar ve İlâm Harcı :
a) Harçlar Kanunu uyarınca alınması gerekli 16.610,36.-TL harcın; davalı taraftan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
b) Davacılar tarafından yatırılmış bulunan 25,60.-TL vekalet harcının; davalı taraftan tahsili ile davacılara ÖDENMESİNE,
5) Yargılama Gideri ve Gider Avansı :
a) Mahkememizin █████/2023 tarihli adli yardım kabul kararı uyarınca; suçüstü ödeneğinden karşılan 5.000,00.-TL bilirkişi ücreti, 4.215,00.-TL adli tıp gideri ve 227,00.-TL posta ve tebligat gideri olmak üzere toplam 9.442,00.-TL yargılama giderinden; kabul/talep oranına göre hesaplanan 1.888,4‬0.-TL yargılama giderinin davacılardan müteselsilen tahsili; 7.553,60.-TL'nin ise davalı taraftan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
b) Davacı tarafından yatırılmış bulunan 150,00.-TL posta masrafından; kabul/talep oranına göre hesaplanan 120,00.-TL'nin, davalı taraftan tahsili ile davacılara ÖDENMESİNE; bakiye kalan 30,00 TL yargılama giderinin ise davacılar üzerinde BIRAKILMASINA,
c) Davalı tarafından yatırılmış bulunan 6.000,00.-TL adli tıp gideri ile 128,00.-TL posta masrafı olmak üzere toplam 6.128,00 TL yargılama giderinden red/talep oranına göre hesaplanan 1.225,60.-TL'nin, davacılardan müteselsilen tahsili ile davalı tarafa ÖDENMESİNE; bakiye kalan 4.902,4‬0.-TL yargılama giderinin ise davalı üzerinde BIRAKILMASINA,
d) Arabuluculuk faaliyeti neticesinde, taraflar arasında anlaşma sağlanamadığı anlaşıldığından; Arabuluculuk Yönetmeliği 26/2. maddesi uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.120,00.-TL arabuluculuk ücretinden; kabul/talep oranına göre hesaplanan 2.496,00.-TL.'nin davalıdan tahsili; 624,00.-TL.'nin ise davacılardan müteselsilen tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
e) Taraflarca yatırılan gider avansından bakiye kalan kısmın; kararın kesinleşmesini müteakiben talep edilmesi halinde, HMK.'nın 333. maddesi uyarınca taraflara İADESİNE,
6) Vekâlet Ücreti :
a) Davacıların, kendilerini vekil ile temsil ettirdiği ve davada ihtiyari dava arkadaşı sıfatını haiz oldukları anlaşıldığından; Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 3. ve 13. maddeleri uyarınca;
- Davacı ... yönünden; (Mahkememizce kabulüne karar verilen miktar olan 196.313,57.-TL. üzerinden) takdir edilen 31.410,17.-TL. vekalet ücretinin, davalı taraftan tahsili ile davacı ...'a ÖDENMESİNE,
- Davacı ... yönünden; (Mahkememizce kabulüne karar verilen miktar olan 18.261,63.-TL. üzerinden) takdir edilen 18.261,63.-TL. vekalet ücretinin, davalı taraftan tahsili ile davacı ...'a ÖDENMESİNE,
- Davacı...yönünden; (Mahkememizce kabulüne karar verilen miktar olan 28.586,27.-TL. üzerinden) takdir edilen 28.586,27.-TL. vekalet ücretinin, davalı taraftan tahsili ile davacı ...'a ÖDENMESİNE,
b) Davalı tarafın, kendisini vekil ile temsil ettirdiği ve davacıların ihtiyari dava arkadaşı sıfatlarının bulunduğu anlaşıldığından; Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 3. ve 13. maddeleri uyarınca;
- Davacı ... yönünden; (Mahkememizce reddine karar verilen miktar olan 49.078,39.-TL. üzerinden) takdir edilen 30.000,00.-TL. vekalet ücretinin, davacı ...'dan tahsili ile davalıya ÖDENMESİNE,
- Davacı ... yönünden; (Mahkememizce reddine karar verilen miktar olan 4.565,41.-TL. üzerinden) takdir edilen 4.565,41.-TL. vekalet ücretinin, davacı ...'dan tahsili ile davalıya ÖDENMESİNE,
- Davacı...yönünden; (Mahkememizce reddine karar verilen miktar olan 7.146,57.-TL. üzerinden) takdir edilen 7.146,57.-TL. vekalet ücretinin, davacı...'dan tahsili ile davalıya ÖDENMESİNE,
Dair; tarafların yokluğunda; gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren (2) hafta içerisinde; (Mahkememiz'e veya istinaf edenin bulunduğu yer İlk Derece Mahkemesine dilekçe sunmak ya da tutanağa geçirilmek koşuluyla Zabıt Katibine sözlü beyanda bulunmak suretiyle) HMK'nın 345. maddesi uyarınca ... kanun yolu açık olmak üzere, yapılan açık yargılamada karar verildi. █████/2025
... ¸
Gerekçeli Karar

Tamamını görebilmek için üye olmanız gerekli :/ Tamamını görebilmek için üye ol!
Üye olmak için tıkla!