Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen, ayıplı fidan satışı kaynaklı ticari alacak ve tazminat davası, hileli ifa iddiaları ve detaylı zarar tespitiyle ele alınıyor.
Özet: Davacı, davalıdan karasal iklime uygun olduğu beyan edilerek satın alınan fidanların aslında dayanaksız, yumuşak meyveli farklı bir tür olduğunun ancak ürün verme aşamasında anlaşıldığını, davalının hileli ve ağır kusurlu davrandığını ileri sürerek, işletme kurulum ve gelir kaybı dahil bilirkişi raporuyla tespit edilen zararının tazminini talep etmiş; davalı ise davanın zamanaşımına uğradığını, ayıp ihbarının süresinde yapılmadığını ve yetkisizlik itirazını ileri sürerek reddini istemiştir.
T.C.
ANTALYA1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████DAVA : Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : █████/2024KARAR TARİHİ : █████/2026Burdur ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... tarih ve .../... E - .../... Karar sayılı yetkisizlik kararı ile Mahkememize tevzi edilen Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili ... tarihli dava dilekçesinde özetle; Davacının davalıdan satın aldığı ... fidanlarının ayıplı olduğunu, davacıya ait ... İli ... İlçesi ... Mahallesi ... ada ... parsel ve ... İli ... İlçesi ... Mahallesi ... ada ... parselde kayıtlı tarlalarda yetiştirilmek üzere satın alınmak istenen ... ... türünün halk arasında ... ... olarak tabir edilen ve kış mevsiminin yoğun geçtiği bitki güneşlenme süresine tepkisinin karasal iklim koşullarına uygun olduğu ... ve ... cinsi ... ... olduğunu, ürünlerin davalı tarafından tüplü fidan olarak teslim edildiğini, davacının ürünler ekilerek meyve verme aşamasına gelmeden ve konunun uzmanlarınca meyvenin cinsi incelenmeden hangi cins ürün teslim alındığının anlaşılamadığını, teslim alınan ürünlerin özen ve dikkatle yetiştirildiğini, herhangi bir meyve alınamayan fidanlardan ancak 2023 yılında düşük de olsa kısmen yetişen fidanlardan meyve hasatı yapıldığını, müşterilere ... ve ... cinsi ... ... olduğu varsayımı ile satılmak istendiğini, ... ve ... cinsi ... ... farklı yetiştiği hava ve iklim koşullarına dayanıksız yumuşak meyve veren bir bitki türü olduğunu, davalının sözleşmedeki taahhüdünü ifa ederken hileli olarak hareket ettiğini ve ağır kusurlu olduğunu, Tefenni Noterliğinin ... yevmiye sayılı ... tarihli ihtarnamesinin keşide edildiğini, Burdur ... Asliye Hukuk Mahkemesinin .../... D.iş sayılı delil tespiti dosyasından mahallinde ... tarihinde keşif ve bilirkişi incelemesi icra edildiğini belirtmiş; davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili ... tarihli cevap dilekçesinde özetle; Davacının tüm taleplerinin zamanaşımına uğradığını, davanın hak düşürücü süre dolduktan sonra açıldığını, Antalya Mahkemelerinin yetkili olduğunu, süresinde ayıp ihbarında bulunulmadığını, ispat külfetinin davcıda olduğunu belirtmiş; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Burdur ... ASHM .../... Esas sayılı dosyasından alınan ... tarihli bilirkişi raporu özetle: "Piyasa Şartlarında Üreticilerden Alınan Bilgilere Göre;2022 yılı temmuz ayında 1 euro Değeri= ... TL.2023 yılı temmuz ayında 1 euro Değeri= ... TL. Olduğu tespit edilmiştir. ... bitkisinin ülke çapında yaygın üretimi olmadığından bu ürüne ait üretim masrafları ve net gelir'e ait bilgi olmadığından piyasa şartlarında saksı başına gelir 3 euro masrafın 1 euro olduğu öğrenilmiştir. Buna göre aşağıdaki tablo hazırlanmıştır.... bitkilerinden 2022 ve 2023 yılları için Normal Şartlarda Elde Edilebilecek Net GelirÜrün Adı...Saksı başına alınan ortalama Ürün miktarıKğ/saksıSaksı başına GELİR (TL) Saksı başına ve toplammasraf(TL) Toplam Dikilen ÜrünMiktarı(adet)Toplam Ürün Değeri Kğ/TL Toplam Net ÜrünDeğer(TL)2022......x...x... =... TL......=.........x...=...... -...=...2023......x...x...= ... TL....x...=.........x...=...... -...= ...Net Gelir = ... İşletmenin İlk kurulum Masrafları= ... masrafı + Nakliye Gideri + Fidan dikimi ve işçilik masrafı= ...+...+...= ... TL olabileceği kanaatindeyim.Davacının Toplam Gelir Kaybı=İşletmenin İlk kurulum Masrafları+2022 ve 2023 yılları için Normal Şartlarda Elde Edilebilecek Net Gelir ve masraflarla birlikte meydana gelecek Zarar = ... +... =... TL.dir. Yıllık TÜfe Oranına göre Dava tarihi itibariyle bu zararın Değeri: ... TL.dir. " görüş ve kanaat bildirdiği, Burdur ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... tarih ve .../... E - .../... Karar sayılı kararı; "Dava, tacirler arasındaki alım satım ilişkisinden kaynaklı zararın tazmini istemine ilişkindir.6100 sayılı Kanun'un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir:“Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.” 6100 sayılı Kanun'un “Sözleşmeden doğan davalarda yetki” başlıklı 10 uncu maddesi şöyledir:“Sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir.”6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) “İfa yeri” başlıklı 89 uncu maddesi şöyledir: “Borcun ifa yeri, tarafların açık veya örtülü iradelerine göre belirlenir. Aksine bir anlaşma yoksa, aşağıdaki hükümler uygulanır; 1. Para borçları, alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde, 2. Parça borçları, sözleşmenin kurulduğu sırada borç konusunun bulunduğu yerde, 3. Bunların dışındaki bütün borçlar, doğumları sırasında borçlunun yerleşim yerinde, ifa edilir.”Taraflar arasında yazılı bir sözleşme mevcut değil ise de; fidan satımı konusunda satış sözleşmesinin varlığı yanlar arasında çekişmesizdir. 6100 sayılı HMK'nun 10. maddesinde sözleşmeden doğan davaların, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabileceği belirtilmiştir. Somut olayda; fidanlarının davacıya Burdur adresinde teslim olunduğu savunulmaktadır (Benzer yönde; Yargıtay 13. HD. ██████████ Esas ve ██████████ Karar). Bu itibarla, yetki ilk itirazının varlığı mahkememizce ciddi görülerek HMK madde 117/3 gereği ön sorun olarak incelenmesine karar verilmiştir.Dosyanın incelenmesi sonucu; borcun ifa edileceği yere ilişkin taraflar arasında herhangi bir yazılı anlaşma bulunmadığı, davacı ve davalının yerleşim yerinin ... olduğu, parça borcu niteliğindeki dava konusu fidanların sözleşmenin kurulduğu sırada ...'da bulunduğu, irsaliyeli faturalarda teslim yerinin açıkça belirtilmediği, irsaliyeli faturalarda alıcı adresinin ... olarak gösterildiği, dava konusu fidanların ...'da teslim edildiğinin ispatlanamadığı anlaşıldığından;" gerekçesi ile yetkisizlik kararı verilerek Mahkememize gönderildiği, Mahkememiz işbu dosyasından yargılamaya devam olunduğu, Mahkememizin ... tarihli duruşması ile Davacı tanığı ... ... beyanında: "Ben ... Şirketinde muhasebeci olarak çalışıyordum, bir yıl kadar önce iş yerinden ayrıldım, çalıştığım dönemde ... ... ayında davacı şirketten satın alıp ... ... sattığımız ... meyveleriyle ilgili şikayetler üzerine yaptığımız incelemede meyvenin istenen kalitede olmadığını gördük, aldığımız ürünlerin henüz faturası kesilmemişti, biz de fatura kesilmeksizin iade yaptık, ben böyle hatırlıyorum, bununla birlikte ürün için fatura kesilmese de irsaliye düzenlenmişti, mal giriş çıkışları tespit edilebilir durumdadır, davacı yaptığı incelemelerde bize hak verdiği için ürünü sıkıntısız şekilde iade aldılar, ürün çok yumuşaktı, biz davacıdan ürünü aldıktan bir iki gün içinde marketlere sevkini sağlıyorduk, biz de bekleme olmuyordu, ürünleri soğuk hava depolarında saklıyorduk, bu üründe uygun şekilde saklanmasına rağmen sorun çıkmıştı. Bana göstermiş olduğunuz ... tarihli belge hakkında bilgim vardır, anlattığım ... ... iadeleriyle ilgili hazırlanmıştır, ancak çalıştığım şirket kaşesi üzerindeki imza bana ait değildir. Ürünler bize soğuk zincire uygun şekilde gelirdi, biz getiren aracın içerisinden ölçüm alıp uygun ısıda olup olmadığını rutin olarak bakardık, bu nedenle davacının getirdiği ürünler ile ilgili soğuk zincirin bozulmadığını düşünüyorum, gelen ürünler delikli kasa olarak bildiğim yaban mersinine uygun hava alan ambalaj ile gelmişti, ancak biz bu muayeneyi yazılı olarak yapmıyorduk, buna ilişkin tutanak bulunmamaktadır, Ürün için cinsini gösterir yaptırmış olduğumuz bir analiz yoktur, genel bir muayene ile uygun ısıda taşınıp taşınmadığı yeterli büyüklükte olup olmadığı, yumuşak olup olmadığı kontrol edilirdi," demiştir. Mahkememizin ... tarihli duruşması ile Davacı tanığı ... ... beyanında: "Ben ziraat mühendisiyim, ... meyvesinde 11-12 yıldır sektörde tanınan bilinen bir mühendisim, ... yılı ... ayında davacı ... meyvelerinde sorun olduğu için yardımcı olmamı istedi, ... taraflarında bir bahçe de dikim yapmıştı, benden öncelikle sulama veya bakımla ilgili bir eksiklikleri olup olmadığıyla ilgili yardım istediler, ben bahçeye gittiğimde bakım ve sulamanın olması gerektiği gibi yapıldığını gözlemledim ancak meyveler henüz dalındayken yumuşamıştı, meyvelerin ... cinsi olmayabileceğini düşündüm, ... cins dediğimiz meyvelere benziyordu, ... cinsi ... ... soğukla uyumlu, ... da yetişebilecek türdendir, ancak ... cinsler soğuk istemez bu nedenle meyvelerdeki yumuşamanın farklı cins dikilmesiyle ilgili olduğunu düşündüm. Gözlem olarak bilemem ancak davacı yetkilisi bana ilk hasat olduğunu söylemişti, meyve ilk hasatını bir yıl sonra verir, ilkbaharda dikilen meyve yazın oluşmaya başlar bir sonraki yaz olgunlaşır, Fide ... da saksıda yetiştirilmiş olsa da ... gittiğinde iklim değişikliği nedeniyle o yıl ürün vermez, bir sonraki yıl verim alınır, tek tük meyve olabilir ancak gerçek verim bir sonraki yıl ortaya çıkacaktır, Ben arazide 35-40 litrelik ... saksılar içerisinde bitkileri gördüm, ... halindeydi," demiştir.Mahkememizin ... tarihli duruşması ile Davacı tanığı ... ... beyanında: "Davacı şirket yetkilisi ... ... amcamın oğludur, ben o dönemde ... ... öğrencisiydim, okulum uzamıştı, bitirmek üzereydim, bu nedenle hem işi öğrenmek hem de yardımcı olmak için davacı şirketin ... bahçesinde çalışıyordum, fideleri davalıdan ben ... tarihinde teslim aldım, davalı tarafça ... ... köyünde bulunan işletmeye teslim edilmişti, yol kenarında sabah saat ... sularında fideleri indirdik, buna ilişkin telefon kayıtlarım halen duruyor, o yüzden tarih ve saati çok iyi hatırlıyorum, işçiler hazır bekliyordu, bahçe dikim için hazırlanmıştı, torflar hazır edilmişti, fideler ... dediğimiz ... ve ... içerikli ... ile birlikte toprağa dikildi, aynı gün tüm dikim işlemi tamamlandı, 12.000 kadar fide vardı, otomasyon sistemi olduğu için düzenle olarak sulama yapıldığını biliyorum, yaz dönemlerinde de bizzat bulunuyordum, dikildikten sonraki yaz ürün almadık, ilk yıl ürün vermediğini biliyorduk, bir sonraki yaz ürün oldu, kısım kısım hasatlar başladı, ürünün yumuşak olduğuna dair şikayet ve iadeler yapıldı, bunun üzerine dalından yumuşamış olanları ayıklayarak paketleme yaptık ancak yine yumuşama şikayetiyle ürünler iade edildi. Bana göstermiş olduğunuz irsaliye evrakındaki imza bana aittir, ürünleri teslim aldığım araç kapalı tip bir kamyondu, içerisinde 6-7 raf vardı, aracın giydirilmiş reklam ile kaplı olduğunu ve üzerinde ... ... olduğunu hatırlıyorum, Ürün davalı tarafça küçük saksılarda tüplü olarak gelmişti, biz şirketimize ait 45 litrelik ... saksılara ... karıştırarak ürünü diktik, doğrudan toprağa dikmedik. Ben sigortalı çalışan değildim, şirket yetkilisi ile akraba olmam ve ... öğrencisi olmam sebebiyle yardım amaçlı geliyordum," demiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;Davacının davalıdan ... ve ... cinsi ... ... fidesi satın alıp arazine diktikten sonra yetişen meyvelerin bu cins meyve olup olmadığı, satın alınan cins fide olmamasından kaynaklı satın aldığı ayıplı olduğu iddia edilen mevcut ... ... fidanları ile davacıya ait arazilerde ... bahçesi tesisi kurulmak üzere yapılan tesis dönemi masraflarının, yeniden ... bahçesi kurulumu için yapılması gereken yeni tesis masraflarının, ayıplı olduğu iddia edilen fidan satışı nedeniyle fidanlardan elde edilmesi beklenen gelirden yoksun kalınması nedeniyle fidanların dikildiği 2022 yılından sonra 2023 yılı için ürün kaybından dolayı yoksun kalınan kazanç ve yeni dikilecek fidanların verim dönemine ulaşması için geçecek üç yıllık sürede mahrum kalınacak ürün ve kazanç kaybından doğan zarara ilişkin tazminat talep etme hakkının olup olmadığı, davanın 5553 sayılı Tohumculuk Kanunun 11.maddesi uyarınca 6 aylık hak düşürücü süre içerisinde açılıp açılmadığı, davacı tarafından satın alınan fidelerin davacının ...'daki arazisinde yetiştirilip yetiştirilmediği taraflar arasında ihtilaflı olduğu belirlenmiştir,... tarihli ara kararla;* Tarım ve Orman Bakanlığı Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkezi Müdürlüğü (TTSM)' müzekkere yazılarak, genetik analize esas teşkil etmek üzere ... ve ... cinsi ... ... (...) çeşidi sertifikalı orijinal tohumlarının genetik analiz ile çeşit tespiti yapmak üzere Mahkemece görevlendirilen, keşifte alınan numunelerin gönderildiği resmi kuruluş ... ...'ne gönderilmesinin istenilmesine,*Çeşit Tescilinin Tarım ve Orman Bakanlığı Tohumculuk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğü Tarafından yapıldığı ve Çeşitlerden ... ... çeşidinin davadışı ... ... adlı şirket adına yaptırıldığı, ... ... Çeşidinin Tescilinin de davadışı ... ... adına Tescilli olduğu Mahkememizce yapılan harici araştırma ve Bursa ... ATM'nin .../... Esas sayılı gerekçeli kararından anlaşıldığından; Çeşit Özellik Belgesi sahibi ... Şti.'den (Adresi: ... Mah. ... ... / ...) ... ... çeşidinden ellerinde DNA analizine ... bitki numunesi olup olmadığı, hali hazırda yetişmiş bitki numunesi olmasa dahi yeniden bitki yetiştirmeye elverişli tohum, doku kültürü, aşı vb. olup olmadığı varsa Mahkememize sunulmak üzere ... ... çeşidinden yeni bitki yetiştirilmesinin mümkün olup olmadığı, mümkünse bu işlem ile ilgili yapılacak masrafların ve gerekli sürenin bildirilmesinin istenilmesine, *...'ndan (Adresi: ... ... /...) ... ... çeşidinden ellerinde DNA analizine ... bitki numunesi olup olmadığı, hali hazırda yetişmiş bitki numunesi olmasa dahi yeniden bitki yetiştirmeye elverişli tohum, doku kültürü, aşı vb. olup olmadığı varsa Mahkemeye sunulmak üzere ... ... çeşidinden yeni bitki yetiştirilmesinin mümkün olup olmadığı, mümkünse bu işlem ile ilgili yapılacak masrafların ve gerekli sürenin bildirilmesinin istenilmesine,*Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dekanlığına ve Mersin Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü'ne ayrı ayrı müzekkere yazılarak; ... ve ... cinsi ... ... ... tohumlarından veyahut bitkilerinden yeterli sayıda numune gönderildiği takdirde genetik analizinin yapılıp yapılamayacağının yapılabilecek ise gerekli prosedür ve masrafa ilişkin görüş bildirilmesinin istenilmesine, *Davalı vekilini talebi ile; Burdur ... Asliye Hukuk Mahkemesi .../... Esas sayılı dosyasından ... tarihli müzekkere ile gönderilen ... ve ... cinsi ...-...-... bitki numulerinin halen kurumlarında muhafaza edilip edilmediğinin belirlenmesi için ... ...'ne müzekkere yazılmasına, Karar verilmiş,Gelen müzekkere cevaplarından yetkisizlik kararından önce Burdur ... Asliye Hukuk Mahkemesi .../... Esas sayılı dosyasından alınarak ...'ne gönderilen numunelerin 7 gün süre ile muhafaza edildiği, resmi bir talep olmadığı için süre sonunda örnekler analiz özelliğini kaybettiğinden halihazırda kurum labarotuvarında bulunmadığının (... tarihli cevabi müzekkere) bildirildiği, yine diğer müzekkerelere olumsuz cevap verildiği, Davacı vekili ... tarihli dilekçesi ile Burdur ... Asliye Hukuk Mahkemesinin .../... D.İş sayılı dosyasında keşif sırasında Mahkeme huzurunda bilirkişi tarafından uyuşmazlık konusu bitkilerden kök saksılı bitkiler alındığından bilirkişiden bitkilerin halen muhafaza edilip edilmediğinin sorulmasını talep etmiş ise de; D.İş dosyasının tetkikinden bilirkişinin nihai raporunu dosyaya sunduğu, Mahkemenin ... tarihli ek kararı ile keşif mahallinde alınan numune bitkilerin bilirkişi tarafından muhafaza edilmesine yönelik talebinin reddine karar verildiği görülmüştür.Sonuç olarak sertifikalandırılmış çeşidin orjinal bitkileri ile davaya konu bitkilerin moleküler düzeyde karşılaştırılmasının yapılmasıyla yüksek doğrulukta tespit yapılabileceği, gelinen aşamada DNA analizine müsait orjinal bitki numunesinin bulunamamasının yanı sıra davaya konu bitkilere ait numunenin de ... ...'nce muhafaza edilmediği, bu halde davanın sübuta erme olanağı kalmadığı anlaşılmakla, reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-Davanın REDDİNE,2-Alınması gerekli ... TL harcın, peşin alınan ... TL harçtan mahsubu ile artan ... TL harcın davacının istemi halinde iadesine, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4-A.A.Ü.T 13/4 md uyarınca hesaplanan ... TL vekalet ücretinin, davacıdan alınarak davalıya verilmesine,5-Sarf edilmeyen gider avansının HMK 333.maddesi uyarınca davacıya iadesine Dair, davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde İstinaf yasa yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, anlatıldı. █████/2026 Başkan ...¸e-imzalıdır Üye ...¸e-imzalıdır Üye ...¸e-imzalıdır Katip ...¸e-imzalıdır