Ankara 7. Ticaret Mahkemesinde görülen menfi tespit davasında, kambiyo senetlerinin teminat amaçlı mı yoksa mevcut borçlara karşılık mı verildiği uyuşmazlığı inceleniyor.
Özet: Bu menfi tespit davası, davacının, davalı tarafından kambiyo senedine dayalı olarak başlatılan icra takibine konu bonoların aslında bir inşaat anlaşması kapsamında teminat amaçlı verildiğini ve taşınmaz devri ile teminat amacının ortadan kalktığını iddia ederek takibin iptalini talep etmesine karşılık, davalının ise bonoların davacıya inşaat projesi için verilen maddi yardımlar ve araç karşılığı gerçek borç nedeniyle düzenlendiğini ve teminat vasfı taşımadığını savunarak davanın reddini talep ettiği bir uyuşmazlıktır.
T.C. ANKARA 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ T.C. ANKARA GEREKÇELİ KARAR 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████....DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : █████/2020KARAR TARİHİ : █████/2025KARAR Y.TARİHİ : █████/2025Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davanın yapılan açık yargılaması sonucunda aşağıdaki hüküm kurulmuştur. I-İDDİALAR Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin kardeşi davalı ... tarafından ....nolu başlatılan takipteki 181.500 TL’lik bonodan 110.000 TL' lik kısmını takibe koymak suretiyle Kambiyo Senedine Mahsus haciz yolu ile takip başlatıldığını, söz konusu takibe konu senedin teminat senedi olduğunu, söz konusu takip müvekkili tarafından ödenmiş olup aslında mahiyetinin teminat senedi olduğunu ve bedelinin ödendiğini, müvekkilinin müteahhitlik yaptığını, 12.01.2018 tarihinde ....ile arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi yapıldığını, müvekkilinin davalı inşa edilecek apartmandan da bir daireyi, bedeli ödenmek üzere davalıya devredeceği hususunda anlaşma sağlandığını, bu anlaşma karşılığında davalı da müvekkiline evin bedelini, ev inşa olana kadar parça parça ödeyeceğini taahhüt ettiğini, davalı tarafından eden ve bankadan toplam 191.500 TL ödeme yapıldığını, davalının, müvekkili olan abisinden şayet ev tamamlanmaz ise kendisini garantiye almak maksadı ile teminat mahiyetinde senet tanzim etmesini istediğini, müvekkilinin, davalı ...'i lehtar göstererek 02.12.2019 keşide tarihli 25.12.2019 vadeli 191.500 TL lik ve 02.12.2019 keşide tarihli 02.01.2019 vadeli 60.000 TL’lik teminat mahiyetinde iki adet senedi tanzim ettiğini akabinde ... parseldeki evin devrini direkt olarak 10.01.2020 de Leyla Köylü'ye eşi ... vekaleti ile devrettiğini, ancak teminat senetlerinin iade edilmediğini, senetlerin kambiyo vasfındaymış gibi takibe konu edildiğini, müvekkilinin davalıya teminat karşılığı verdiği senetlerin ehemmiyeti, evi davalıya devrettirdiğinde hukuki bir mahiyeti kalmadığını belirterek....sas sayılı takibin iptaline, %20 'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. II-SAVUNMALAR Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava açılmadan önce arabuluculuk başvurusu yapılmadığını, bu nedenle öncelikle arabuluculuktan davanın reddi gerektiğini, esasa ilişkin olarak ise; takibe konu senet üzerinde teminat senedi olduğuna ilişkin herhangi bir kayıt bulunmadığını, davacının senedin teminat senedi niteliğinde olduğuna yönelik iddiaların asılsız olduğunu, kambiyo senetleri nitelikleri itibariyle illetten mücerret olup herhangi bir ilişkiden bağımsız olarak değerlendirilmesi gerektiğini, davacı tarafın müteahhitlik yaptığını, davacı tarafın inşaat başladığında ekonomik olarak inşaatı yapmaya bitirmeye gücü yetmediğinden müvekkilinden maddi yardımlar istediğini, müvekkilinin de farklı tarihlerde toplam 181.500,00 TL para ödemesi yaptığını, davacı tarafın müvekkilinden tekrar para istediğini bunun üzerine müvekkilinin davacı tarafa kendi adına kayıtlı olan ... plakalı arabasını verdiğini, davacı taraf aracın bir yıl sonra aynı marka ve 2 model üstü ve daha düşük km. Bir araç alacağı şeklinde anlaşma sağlandığını, davacı tarafın aracı ... sattığını ve aracın bedeli davacı hesabına yatırıldığını, davacı taraf kendisine yapılan bu ödemelere karşılık olarak 181.500,00 TL senet verdiğini ayrıca davacı tarafa verilen paralara karşılık olarak davacı taraftan 60.000 TL bedelli senet verdiğini, senetlerin herhangi bir teminat amacıyla verilmediğinin sabit olduğunu, müvekkili tarafından verilen paralar ve arabalara karşılık verildiğini, taşınmazın devri esnasında davacı tarafın herhangi bir hak ve alacağı bulunmadığını beyan ettiğini ve bunun üzerine taşınmazın devir edildiğini belirterek davacının borcuna karşılık olarak verildiği hususları dikkate alınarak öncelikle davanın dava şartı yokluğundan reddine, mahkeme aksi kanaatte ise davanın esastan reddine, %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir. III-ÇEKİŞMELİ VAKILAR HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER1... Esas sayılı dosyasının dosyaya kazandırılmıştır. İncelenmesinde; Alacaklı ... vekili tarafından borçlu ... aleyhine █████/2019 düzenleme tarihli, █████/2019 vade tarihli 181.500,00 TL bedelli bonoya dayalı olarak 110.000,00 TL bono, 6.455,34 TL işlemiş faiz 220,00 TL bono komisyonu olmak üzere toplam 116.675,34 TL 'nin tahsiline yönelik kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile icra takibi başlattığı anlaşılmıştır. 2. Tapu kayıtları. 3. Araç satış sözleşmesi örneği. 4. Tanık beyanları. 5. Keşif.... nolu, evin adresinde İnşaat Mühendisi bilirkişi eşliğinde yerinde inceleme yapılmıştır. 11. Bilirkişi raporu. a)İnşaat Mühendisi bilirkişi tarafından düzenlenen kök ve ek raporları sonuç kısmında özetle; Davalı satın aldığı taşınmazın, her ne kadar arsa sahiplerinden devralmışsa da davacı ve arsa sahipleri arasındaki sözleşmede davacı yüklenicinin payına düşen taşınmazlardan olduğu anlaşılmaktadır. Arsa sahipleri ile davacı arasındaki sözleşmede, taşınmazda kullanılacak malzemelerin cins ve nevileri belirlenmiş olmasına karşın, davacı ve davalı taraflar arasında dava konusu 4 nolu bağımsız bölüm için bir sözleşme bulunmamaktadır. Sayın Mahkemece verilen görev doğrultusunda eksikliklerin bedelleri, davacı ile arsa malikleri arasında akdedilen sözleşme gözetilerek ve Belediyeden onaylı projedeki belirlenen hususlar temel alınarak rapor tarihindeki piyasa fiyatlar değerlendirme yapıldığı, Uzmanlık alanımdaki eksikliklerin tutarının; Ruhsat ve yapı denetim bedelleri için toplam 37.250,37 TL olduğu, bu tutara; kalan % 5 için Yapı Denetim Bedelinin ve bina elektrik - su bağlantı bedellerinin dâhil olmadığı, bunların bedellerinin ilgili yerlerden öğrenilmesinin gerekeceği, dava konusu 4 nolu bağımsız bölümdeki eksikliklerin tutarının 7.000 TL olduğu, Bina ortak alanlarındaki eksikliklerin toplamının 225.500 TL olduğu, bu tutarlara uzmanlık alanımda bulunmayan eksikliklerin dâhil olmadığı şeklinde görüş bildirilmiştir. b)Mahkememizce rapora karşı itirazlar ve eksik hususlar giderilmek üzere dosya yeni bilirkişi heyetine tevdii edilmiştir. Bilirkişi heyeti █████/2025 tarihli raporlarının sonuç kısmında özetle; Takip konusu senetlerin üzerinde veya arkasında teminat amaçlı verildiğine dair bir şerhin bulunmadığı gibi senetlerin teminat amaçlı verildiğine dair de yazılı bir belge sunulmadığı, takip konusu yapılan ve takibe konu edilmeyen her iki senedin de malen verildiği, taraflar arasında ev satışı ve aracın satışı dışında malen yapılan bir ilişkinin bulunmadığı ve senetlerin bu iki işlem için verildiği, bu iki ilişkiden dolayı davalının tespit edilen alacağının 72.599,96 TL olduğu, bakiye senet alacağı ile ilgili karar vermeye sayın mahkemenin yetkili olduğu şeklinde görüş bildirilmiştir. IV- DELİLLERİN TARTIŞILMASI, YARGILAMA ve GEREKÇE Dava,.... Esas sayılı dosyasına konu senet nedeniyle borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir. Somut olayda; davacı yan 4 nolu taşınmazı inşa ederek, inşaat halinde iken, sattığı davalıya, arsa sahibinin yurtdışında olması sebebiyle, taşınmazın tapudan devrini yapamamasından dolayı teminat olarak 181.500 TL lik senet verdiğini, taşınmazın devrinin yapılması dolayısıyla teminat senedinin 110.000 TL için işleme konulduğunu ve bu bedeli ödediğini beyan edere.... E. sayılı icra takibinin iptaline karar verilmesini istemiştir. Davalı yan ise; senetlerin teminat amacıyla verilmediğini, davacıya verilen para ve arabaya karşılık olduğunu, senetler üzerinde teminat olduğuna dair bir ibare bulunmadığını, verilen aracın yerine bir üst model araç verilmesinin kararlaştırıldığını, aracın parasının ödenmediğini, bir üst modelinin de alınmadığını, aralarındaki araç ticaretinden zararının karşılanmadığını ayrıca binanın iskanının da alınmadığı ve eksiklikler bulunduğu için istediği gibi istifade edemediğini belirtiştir. Dosya içerisinde toplanan deliller, icra dosyası, müzekkere cevapları, bilirkişi raporları ve tüm dosya içeriğine göre; ....esas nolu dosyasında takip konusu yapılan 181.000,-TL tutarlı ve 60.000,-TL tutarlı iki senette malen düzenlenmiş senetler olduğu, davacı taraf bu senetlerin teminat amaçlı verildiğini iddia etmekte ise de senetlerin teminat amaçlı verildiğinin kabul edilebilmesi için, neyin teminatı olarak verildiğinin ya bononun önündeki veya arkasındaki yazılar veya ayrı bir belge (İİK'nun 169/a maddesinde öngörülen) ile teminat senedi olduğunun kanıtlanması gerektiği, takip konusu senette böyle bir ibare bulunmadığı gibi davacı tarafından senetlerin teminat senedi olduğuna dair delil sunulmadığı, ancak her iki senette Malen verilmiş olması nedeni ile heyetimizce konu bedelsizlik yönünden incelenecektir. Kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takipte, menfi tespit davası açılabileceği icra ve iflâs Kanunu’nun 170 maddesinin aynı kanunun 72. maddesine yaptığı yollamadan açıkça anlaşılmaktadır. Bedelsizlik iddiası, Yargıtayın yerleşmiş içtihatlarına göre Türk Ticaret Kanunu’nun 599. maddesi anlamında bir “doğrudan doğruya defi”, kişisel defidir. Bedelsizlik, sadece kişisel defi hakkı verdiği, senedin hükümsüzlüğü sonucunu doğuran mutlak defi niteliği taşımamaktadır. Bu tür soyut (mücerret) alacaklara karşı inceleme konusu sebepsiz zenginleşme olup olmadığıdır. Taraflar arsında ev satışı ve ... tarafından satışı yapılan araç bedelinin ... hesabına yatmasından kaynaklı iki ayrı borç alacak ilişkisi bulunduğu, davalı yanın davacı yana 12.10.2018 tarihinde gönderdiği 33.000,00-TL lik EFT de ev için kalan 9.000,00-TL açıklaması yapıldığı, tapu devir sırasında ise, davacı satış bedelini aldığını beyan ve imza ettiğinden ev satışı ile ilgili davalının bir borcunun olmadığı, davalı ...'ye ait ... plakalı araç satışı bu tarihten sonra 28.2.2019 tarihinde yapılmış ve bu satışa göre, davacının hesabına aracı satın kişi alan 52.500,-TL ödeme yapıldığı, araç satışından davacıya yatan paranın ev için yatan paradan ayrı tutulması gerektiği, takibe konu senet üzerinde teminat senedi olduğu yönünde bir kayıt bulunmadığı gibi teminat senedi olduğunu kabul edebilmek için neyin teminatı olduğunun da açıkça yazılması gerektiği, davacı tarafça senedin teminat senedi olduğuna dair yazılı bir belge ibraz edilmediği anlaşılmıştır.Kambiyo senetlerine dayanan menfi tespit davalarında kural olarak davacı taraf söz konusu senetten dolayı borçlu olmadığını yazılı delilerle kanıtlamalıdır. Somut olayda davacı taraf söz konusu senedin ödemenin teminatı olarak verildiğini iddia etmiştir. Dava dilekçesinde yemin deliline dayanan davacı tarafa, davalı yana yemin teklif edip etmeyeceği, yemin teklif edecek ise yemin metnini hazırlayıp sunması için 2 haftalık kesin süre verilmiş, davacı verilen süre içinde ara karar gereğini yerine getirmemiştir. Anılan nedenlerle; davacı tarafından dava konusu senetlerin teminat olarak verildiğine dair yazılı başkaca bir delil dosyaya sunulmadığı, davacının dava konusu senedi davalı tarafa teminat amaçlı olarak verildiğini kesin delillerle ispatlayamağı anlaşılmakla davanın reddine karar vermek gerekmiştir. Diğer yandan, takibe girişmesinde haksız olan davacının kötüniyetli olduğu ispatlanamadığından davalının kötüniyet tazminat isteminin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. V-HÜKÜM1.Davanın reddine, 2.Kötü niyet tazminat talebinin reddine, Karar ve İlam Harcı3. 492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 615,40 TL harçtan, peşin olarak alınan 54,40-TL ve tamamlatılan 1.938,12 TL harcın toplamı 1.992,52- TL harçtan mahsubu ile arta kalan 1.377,12 -TL harcın karar kesinleştiğinde istek halinde yatırana iadesine, Yargılama Giderleri ve Gider Avansı4. Yargılama sırasında yapılan masrafların davacı üzerinde bırakılmasına, 5. Taraflarca depo edilen varsa gider avansı ile delil avansından bakiye tutarların karar kesinleştiğinde HMK m. 333 ve Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik m. 207 hükümleri uyarınca ilgilisine iadesine,Vekalet Ücreti6. Davalı taraf kendini vekille temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T. 3,13 maddeleri gereğince hesaplanan takdiren 30.000,00- TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı tarafa ödenmesine, Dair davacı asil ve vekilinin ve davalı asilin yüzüne karşı, yapılan inceleme sonucunda HMK 345. maddesi gereğince kararın tebliği tarihinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde kararı veren.... Mahkemesine ya da buraya gönderilmek üzere istinaf edenin bulunduğu yer İlk Derece Mahkemesine verilecek dilekçe ile .... yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.█████/2025Katip ... Hakim ... e-imzalıdır e-imzalıdır