ticari araç satışından kaynaklanan gizli üretim hatası ve ayıp ihbar yükümlülüğü tartışmalı tamir bedeli alacak davasının istinaf incelemesi.

Ticari araç satışından kaynaklanan gizli üretim hatası ve ayıp ihbar yükümlülüğü tartışmalı tamir bedeli alacak davasının istinaf incelemesi.

Özet: Davacının satın aldığı araçta dokuz ay sonra ortaya çıkan ve bilirkişi raporuyla üretim hatası olduğu tespit edilen debriyaj arızası nedeniyle talep ettiği onarım bedeline ilişkin davada, davalıların ayıbın kullanıcı hatasından kaynaklandığı ve ihbarın süresinde yapılmadığı yönündeki savunmalarına karşın, ilk derece mahkemesi, arızanın otomatik araçta hayatın olağan akışına aykırı şekilde 5739 km’de meydana gelmesini üretim hatası olarak değerlendirmiş, ayıbın gizli ayıp niteliğinde olması ve davacının öğrenme sonrası hemen ihbarda bulunması gerekçesiyle onarım bedeli olan 9.517,19 TLnin davacıya ödenmesine karar vermiştir.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

43. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: ████████

KARAR NO: █████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İSTANBUL 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: █████/2022

NUMARASI: ████████ Esas - ████████ Karar

DAVA: Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ: █████/2026

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davalılar vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; .... A.Ş. (...)’nin ... .... A.Ş.’nin ... şubesinden 29.07.2020 tarihinde .... model ...marka araç satın aldığını, aracın dokuz ay arıza yapması üzerine ...’un yetkili servisine götürdüklerini, aracın debriyaj baskı balata sorunu olduğunun tespit edildiğini, olağan gözden geçirme ile anlaşılamayacak bir ayıp olduğunu, TTK m. 23, c gereğince TBK m. 223’ün uygulanacağı ve ihbarın bu kapsamda yapılması gerektiğini, 24.05.2021 tarihinde ihtar gönderildiğini tüm masraflar satıcıya ait olmak üzere onarım istediklerini gösteren bir ihtarname yolladıklarını, ancak ... ayıbın kullanım hatasından kaynaklandığından garanti kapsamı dışında kaldığını ileri sürerek talebi reddettiğini, arızanın üretim hatası olduğunu, onarım bedelinin davacıya ödendiğini, üretilen diğer araçlarda da benzer sorunun olduğunu ileri sürmüştür. Davacı ise onarım bedeli olarak fazlaya ilişkin hakları saklı tutularak 9.517,19 TL’nin temerrüt tarihi olan ödeme gününden -28.05.2021- itibaren ticari faiz ile ödemesini talep ve dava edilmiştir.

CEVAP:

Davalı ... ...Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının ayıp ihbar yükümlülüğünü yerine getirmediğini, 29.07.2020 tarihinde satın alınan araca ilişkin ihtarnamenin 24.05.2021 tarihinde gönderildiğini, yetkili servise başvuru tarihinin de ayıp ihbarı olarak kabul edilemeyeceğini, üretimden kaynaklanan bir gizli ayıbın bulunmadığını, kullanıcı hatası sebebiyle bu arızanın ortaya çıktığını, bu nedenlerle haksız ve yersiz açılan davanın reddine ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... ...Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle: davacının ayıba ilişkin ihbar sürelerini geçirdiğini, TTK m. 23’e göre sekiz gün içinde malı inceleme yükümlülüğünü yerine getirmediğini, aracın servise getirilmesinin ardından aylarca kullanıldığını, hemen ayıp ihbarında bulunmadığını, 29.07.2020 tarihinde satın alınan aracın ayıba yönelik ihtarı 24.05.2021 tarihinde yapıldığını, süresinde yapılan bir ihbarın bulunmadığını, araçtaki arızanın üretim hatası kaynaklı olmadığını, bu nedenlerle haksız ve kötü niyetli olarak açılmış olan davanın reddine, tüm yargılama giderleri ile ücret-i vekâletin davacı karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI :

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, " , ...Mahkememizce alınan bilirkişi raporunda yapılan teknik incelemeden de anlaşıldığı üzere, dava konusu araçtaki arızanın üretim hatası mı yoksa kullanıcı hatası mı olduğu hususunun incelendiği, dava konusu aracın otomatik şanzımana sahip olduğu ve vites geçişlerinin sürücü tarafından yapılmadığı, otomatik araç tarafından yapıldığı, bu nedenle kusurun kullanıcı hatasından kaynaklandığını söylemenin mümkün olmadığı, aracın 5739 km'de baskı balata yanması arızası yaşatmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu, arızanın meydana gelmesinin üretim hatasından kaynaklanmış olacağı kanaatine varıldığı, arızanın aracın kullanılması ile ortaya çıkabilecek bir arıza olması nedeniyle ayıbın gizli ayıp niteliğinde olduğu, bu hususun garanti kapsamında olmamasının üreticinin sorumluluğu bakımından önem taşıdığı, araçta ayıp olduğunun tespitinde önem taşımadığı, üreticinin garanti belgesindeki taahhüdü ile sınırlı olarak sorumluluğunun bulunduğu ve somut olayda garanti belgesinde debriyaj baskı ve balatasının arızasının üretim hatasından kaynaklanması halinde onarımının garanti kapsamında olduğu, garanti bitiş tarihi █████/2023 olduğundan üretici firmanın bu arızadan garanti kapsamında sorumluluğunun bulunduğu anlaşılmış; araçtaki arızanın gizli ayıp niteliğinde olması nedeniyle ihbarın öğrenmeden itibaren hemen bildirilmesi gerektiği, davacının .... Noterliğinin █████/2021 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davalılara ayıp bildiriminde bulunduğu, ihtarnamenin ...'a ve ...'a █████/2021 tarihinde tebliğ edildiği, dava konusu aracın █████/2021 tarihinde servise bırakıldığı ve onarım faturasının █████/2021 tarihinde düzenlendiği hususları dikkate alındığında davacının davalılara hemen ayıp ihbarında bulunduğu, ihbarında onarım talebinin de yer aldığı ve bu nedenle ödediği 9.517,19-TL onarım bedelinin iadesini talep edebileceği kanaatine varılmış, ayrıca bu tutarın ödeme tarihi olan █████/2021 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile tahsilini talep etmiş olup, .... Noterliğinin █████/2021 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesinde onarım için 10.000,00-TL'yi kabul etmediklerini ve ayıbın ücretsiz onarılmasını talep ettiğini bildirdiği, ihtarnamenin █████/2021 tarihinde davalılara tebliğ edildiği ve onarım bedelinin ise davacı tarafça █████/2021 tarihinde ödendiği ve tarafların tacir oldukları dikkate alındığında davacının 9.517,19-TL onarım bedelini ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsilini talep edebileceği kanaatine varılmakla davanın kabulüne," karar verilmiştir.Bu karara karşı davalılar vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :

Davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; Davacının davasını süresinde açmadığını, 1 yıllık hak düşürücü sürenin geçtiğini, alacaklı tarafa borca itiraz dilekçesinin █████/2023 tarihinde tebliğe çıktığını, UETS ile postalandığını, 2023-12-03 tarihinde okundu sayıldığını, ancak davanın bu süreden 1 yıl geçtikten sonra açıldığını, bu haseple davanın usulden reddi gerektiğini, Yerel Mahkemece taleple bağlılık ilkesine uyulmadığını, davacı tarafın talebinden fazlasına hükmettiğini, davacının faiz cinsi ve oranı hususunda talebi bulunmamasına karşı mahkemenin faiz hususunda karar verdiğini, ana paraya uygulanacak faiz oranının yasal faiz olduğunu, davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, dava konusu sözleşmenin genel işlem koşullarına tabi olduğunu ve geçersiz olduğunu, davacı banka tarafından sunulan sözleşme incelendiğinde belgenin 26 sayfadan fazla olduğunu, hayatın olağan akışına göre normal bir vatandaşın okumasının beklenemeyeceği kadar uzun olduğunu, sözleşme imzalanmadan bankanın müşterinin herhangi bir işlemini yapmadığını, dolayısıyla müşterinin bu sözleşmeyi imzalamaya zorlandığını, ifade edilen sözleşmenin Genel işlem koşullarına tabi olduğunu, davalının herhangi bir ticari işletmesi bulunmadığını, tüketicinin Korunması Hakkında kanun uyarınca iş bu sözleşmedeki haksız şartların davalı aleyhine uygulama konusu yapılmasının hukuka aykırı olduğunu, rehin konusu aracın hızla uzaklaştırıldığına dair iddiaların kabul edilmediğini, davacı bankanın ...Plakalı araçtan tahsilat yaptığını, bu hususta davacının iş bu araçtan nema elde edebileceğini, ancak beklenip, davalıya bu haksız davanın ikame edilmesinin hukuka aykırı olduğunu ve hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğunu, böyle bir durumu hukuk düzeninin korumayacağını, bu hususta rehne ve rehin dosyasına itirazlarının bulunduğunu beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE :

Dava; ticari satım sözleşmesi kapsamında ayıplı olarak teslim edildiği iddia olunan otomobilin ücretsiz onarım isteminin yerinine getirilmemesi nedeniyle ödenen onarım bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiş, davalılar istinaf isteminde bulunmuştur.

İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, sözleşmeye konu aracın ayıplı olup olmadığı, süresinde ayıp ihbarının yapılıp yapılmadığı noktalarındadır.

Davacı şirket, davalı ... A.Ş.'den █████/2020 tarihinde ... marka sıfır kilometre aracı satın aldığı, aracın kullanılmaya başlanmasından 9 ay sonra 5.739 kilometrede debriyaj baskı balata sorunu oluştuğu, arızanın giderilmesi için aynı zamanda yetkili servis olduğu anlaşılan satıcıya █████/2021 tarihinde aracın bırakılıp ayıbın ücretsiz onarım ile giderilmesinin talep edildiği, ayrıca aracın ayıplı olduğu ve aracın ayıbının ücretsiz onarım yapılarak giderilmesi için Büyükçekmece noterliği kanalı ile █████/2021 tarihli ihtarı ile her iki davalıya seçimlik hakkının bildirildiği, davalı ... tarafından verilen cevabi ihtarnamede ayıbın bulunmadığı, arızanın kullanıcı hatasından kaynaklı olduğunun savunulduğu, davacı tarafça ... A.Ş.'ye 9.517,19 TL arıza giderim bedeli ödendiği anlaşılmaktadır.

6098 sayılı TBK’nın 227. Maddesi uyarınca satıcının satılanın ayıplarından sorumlu olduğu hallerde alıcı: “1. Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme. 2. Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinde indirim isteme. 3. Aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme. 4. İmkan varsa, satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme” seçimlik haklarından birini kullanabilir. Alıcının genel hükümlere göre uğradığı diğer zararlar için tazminat isteme hakkı saklıdır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu(TTK)'nun 23/1-c maddesi; "Malın ayıplı olduğu teslim sırasında açıkça belli ise alıcı iki gün içinde durumu satıcıya ihbar etmelidir. Açıkça belli değilse alıcı malı teslim aldıktan sonra sekiz gün içinde incelemek veya incelettirmekle ve bu inceleme sonucunda malın ayıplı olduğu ortaya çıkarsa, haklarını korumak için durumu bu süre içinde satıcıya ihbarla yükümlüdür. Diğer durumlarda, Türk Borçlar Kanununun 223 üncü maddesinin ikinci fıkrası uygulanır." şeklinde düzenlenmiştir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu(TBK)'nun 223/2. Maddesine göre ise, alıcı gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse, satılanı kabul etmiş sayılır. Ancak, satılanda olağan bir gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayacak bir ayıp bulunması hâlinde, bu hüküm uygulanmaz. Bu tür bir ayıbın bulunduğu sonradan anlaşılırsa, hemen satıcıya bildirilmelidir; bildirilmezse satılan bu ayıpla birlikte kabul edilmiş sayılır.

Öğretide ayıp satılanda, vaad edilen niteliklerin bir diğer ifade ile bulunması gereken bir özelliğin bulunmaması ya da bulunmaması gereken bir kusurun ya da eksikliğin bulunması ya da dürüstlük kuralı gereğince ondan beklenen lüzumlu vasıfları taşımaması hali olarak tanımlanmakta ve maddi, hukuki ya da ekonomik ayıp şeklinde sınıflandırılmaktadır. Maddi ayıp bir malda madden hata bulunmasıdır (örneğin malın yırtık, kırık, bozuk, lekeli olması gibi). Hukuki ayıp malın kullanımının hukuken sınırlandırılmış olmasıdır (malın üzerinde rehin, haciz, intifa hakkı gibi kısıtlamalar bulunması gibi). Ekonomik ayıp ise malın iktisadi vasıflarında eksiklik olmasıdır(Yargıtay HGK'nın 24.05.2017 tarih, ███████-1633 E.- █████████ K. Sayılı kararı).

Satıcının ayıba karşı tekeffül borcunun doğabilmesi için ayıbın sözleşmenin kurulduğu anda mevcut olması, ayıbın önemli olması, alıcının sözleşmenin kurulduğu anda ayıbın varlığından haberdar olmaması ve en nihayetinden alıcının kendisine düşen muayene ve ihbar yükümlülüklerini yerine getirmiş olması gerekir. Aksi halde satılan, alıcı tarafından mevcut haliyle kabul edilmiş sayılır.

Yargılama aşamasında dosyaya kazandırılan bilirkişi kök raporu ile: dava konusu aracın otomatik şanzımana sahip olduğu ve vites geçişlerinin sürücü tarafından yapılmadığı, otomatik araç tarafından yapıldığı, bu nedenle kusurun kullanıcı hatasından kaynaklandığını söylemenin mümkün olmadığı, aracın 5739 km'de baskı balata yanması arızası yaşatmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu, arızanın meydana gelmesinin üretim hatasından kaynaklanmış olacağı kanaatine varıldığı arızanın aracın kullanılması ile ortaya çıkabilecek bir arıza olması nedeniyle ayıbın gizli ayıp niteliğinde olduğu, bu hususun garanti kapsamında olmamasının üreticinin sorumluluğu bakımından önem taşıdığı, araçta ayıp olduğunun tespitinde önem taşımadığı, üreticinin garanti belgesindeki taahhüdü ile sınırlı olarak sorumluluğunun bulunduğu ve somut olayda garanti belgesinde debriyaj baskı ve balatasının arızasının üretim hatasından kaynaklanması halinde onarımının garanti kapsamında olduğu, garanti bitiş tarihi █████/2023 olduğundan üretici firmanın bu arızadan garanti kapsamında sorumluluğunun bulunduğu yönünde görüş bildirilmiştir.

Davalıların aracın tam otomatik değil yarı otomatik olduğu bu sebeple bilirkişi görüşünün yerinde olmadığına yönelik itirazları üzerine dosyaya sunulan ek raporda bu iddiaya yönelik olarak: ...... (........) tabir edilen vites kutuları hem dabriyajda hem de vites değiştirmede aktüatör (hidrolik veya elektrikli kumanda elemanı) kumandalı, çift debriyajlı, tam otomatik (sürücünün kumandasına ihtiyaç duymayan, yani hem debriyaj kumandasının hem de vites değişimi kumandasının sürücüden bağımsız olarak yapıldığı) vites kutuları olup, yarı otomatik olarak tabir edilen vites kutularında ise ya debriyaj veya vites deyişimi sürücü tarafından gerçekleştirilmektedir. Bu nedenle bu tür vites kutularında, eğer debriyaj kumandası usulüne uygun yapılmazsa ve debriyajın tam kapanması gecikirse uzayan sürtünme safhasında debriyaj plakası aşırı ısınmaktadır. Bunu engellemek için, plakanın sıcaklığı belli değerin üstüne çıktığında, plakanın hasar görmemesi için motor durdurularak aracın hareketi plaka soğuyuncaya kadar önlemektedir. Her ne kadar tasarım sırasında bu kritik durumun ortaya çıkmaması için tedbirler alınmakta ise de, zorlu yol şartlarında bu durum ortaya çıkabilir. Veya eğer sürücü aracının burnunu bir duvara dayadıktan sonra bu şekilde birkaç kere kalkış yapma teşebbüsünde bulunursa (ki bu hayatın olağan akışı içinde beklenmeyen bir davranış olur) araç stop ederek yüksek bir hasar önlenmektedir. • Şurası muhakkaktır ki, eğer bir ayıp veya tasarım hatası sonucu debriyaj sistemi uzun süreler içinde bu şekilde çalışmış ise, sanki sürücü tarafından hatalı kullanılmış gibi aşırı ısınacaktır. Bu değerlendirmeler sonucu kanaatimiz muhafaza edilmiş ve aşağıda tekraren sunulmuştur." şeklinde görüş bildirilmiştir. Dosyaya kazandırılan rapor denetime elverişli ve hüküm kurmaya yeterli bulunmakla davalıların bu yönlere ilişen istinaf istemleri yerinde görülmemiştir.

Bu haliyle dosyaya alınan raporlar ile araçta gizli ayıp niteliğinde baskı balata probleminin bulunduğu sabittir. Davacının aracı satıcı ve aynı zamanda yetkili servise götürmesinin ayıp ihbarı niteliğinde olması nedeniyle davalıların süresi içinde ayıp ihbarı yapılmadığı yönündeki itiraz ve istinafı yerinde görülmemiştir. (Emsal Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin █████████ Esas - █████████ Karar sayılı ilamı)

Davalı ... A.Ş'nin aracın imalatçısı olduğu garanti kapsamında sorumluluğunun bulunduğu, diğer davalı ... A.Ş. nin satıcı olarak davacının ayıp nedeniyle ücretsiz onarım talebini karşılamak zorunda oldukları anlaşılmakla davanın kabulüne dair verilen kararda bir isabetsizlik bulunmayıp davalıların tüm istinaf sebeplerinin reddine karar vermek gerekmiştir.

HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davalıların yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle:

1-Davalılar vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

2-Davalılar tarafından başvuru sırasında peşin olarak yatırılan 383,91 TL harcın, alınması gerekli olan 732,00 TL harçtan mahsubu ile bakiye 348,09 TL istinaf karar harcının davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak hazineye irat kaydına,

3-Davalılar tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerlerinde bırakılmasına,

Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 362(1)a maddesi uyarınca kesin olarak oy birliğiyle karar verildi. █████/2026