İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesinde 6361 Sayılı Kanundan Kaynaklanan Finansal Kiralama İstirdat Davasında Temerrüt, Sözleşme İhlali ve Kiralanan Malların Zilyetliği Tartışması.
Özet: Davacı finansal kiralama şirketi, davalı ile imzalanan finansal kiralama sözleşmesi uyarınca kiralanan menkul malların kira bedellerini ödemeyerek temerrüde düşen davalının sözleşmenin feshedilmesine rağmen malları iade etmemesi üzerine, mülkiyet hakkının tespiti ve kiralananların aynen iadesi veya bedelinin tahsili için istirdat davası açarken; davalı taraf, dava konusu olanı taşınmaz olarak nitelendirerek, bu taşınmazın kendisine hiç teslim edilmediğini, fiili zilyetliğinin hiçbir zaman oluşmadığını ve üçüncü bir şirket tarafından kullanıldığını, bu nedenle geçerli bir finansal kiralama ilişkisinin kurulmadığını ve kendisine atfedilen temerrüdün hukuken mümkün olmadığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.
T.C.
İSTANBUL6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : ████████ KARAR NO : ████████DAVA : 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (İstirdat)DAVA TARİHİ : █████/2025KARAR TARİHİ : █████/2026 Mahkememizde açılan 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring ve Finansman Şirketleri kanunundan Kaynaklanan (İstirdat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinden özetle; müvekkili şirket ile davalı arasında 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman şirketleri kanunu çerçevesinde ...tarih, ... yevmiye numaralı Finansal Kiralama Sözleşmesi ve ... tarih, ... yevmiye numaralı Finansal Kiralama Ek/Tadil Sözleşmesi akdedildiğini malın tüm ekipman ve aksesuarları ile birlikte davalı kiracıya teslim edildiğini, davalı tarafın müvekkili şirket ile arasında Finansal kiralama sözleşmelerinin hükümlerine aykırı hareket ettiğini, kira bedellerini ve borçlarını ödemekle temerrüde düştüğünü ve kendilerine vadesi gelen borçlarını ödemeleri için;... 31. Noterliği' nin... tarih ... yevmiye sayılı ihtarnamesinin borçlulara keşide edildiğini ve FKK'nun ilgili Maddesi gereğince temerrüde düşülen borçlarını 60 gün içerisinde ödemesi aksi takdirde bu sürenin sonunda sözleşmenin fesih olunacağının ve tüm kira bedellerinin muaccel olacağının ihtar edildiğini, davalı tarafın ihtarnamede belirtilen 60 gün süre içerisinde ödemediğini, davalının sözleşmeye uymaması neticesi, sözleşmenin fesih olması, davalı ile müvekkili şirket arasındaki sürekli borç ilişkisini sona erdirdiğini, davalı tarafın kiralama konusu menkul malları rızası ile müvekkili şirkete iade etmediğinden, müvekkili şirketin mülkiyet hakkının tespitiyle, menkul malların müvekkili şirkete aynen iadesi için davanın açılmasının zorunlu hale geldiğini ve haklarının zayi olmaması açısından dava haklarının saklı kalması kaydı ile ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasından ihtiyati tedbir kararının alındığını ve bu kararın ... Banka Alacakları İcra Dairesinin ...Esas sayılı dosyası ile icraya konu edildiğini ifade ederek, sözleşme fesih edildiğinden fazlaya ilişkin haklarının saklı kalması kaydı ile 6361 sayılı finansal kiralama sözleşmesi hükümleri gereğince mülkiyeti müvekkili şirkete ait kiralananın müvekkiline iadesine, aynen iadenin mümkün olmaması halinde, mal bedelinin sözleşmede belirlenmiş temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, tedbir kararının hüküm kesinleşinceye kadar devamına, avukatlık vekâlet ücretinin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının olay kurgusunun gerçek durumla bağdaşmadığını, davacı tarafın dava konusu taşınmazı müvekkili şirkete boş olarak teslim edildiği, akabinde finansal kiralama ilişkisi kurulduğu ve müvekkilinin temerrüdü nedeniyle sözleşmenin feshedildiği iddiasıyla işbu davayı ikame ettiğini, dava konusu taşınmazın 31.05.2021 başlangıç tarihli kira sözleşmesi uyarınca ...A.Ş. tarafından kiralandığını, kira sözleşmesinin 30.07.2021 tarihinde tapuya şerh edildiğini, taşınmazın bu tarihten itibaren kesintisiz şekilde ...A.Ş.’nin fiilî zilyetliğinde olduğu, 6361 sayılı kanun m.24 uyarınca geçerli bir finansal kiralama ilişkisi kurulmadığını, somut olayda dava konusu taşınmazın fiilî zilyedi ...A.Ş. olduğu müvekkili şirketin taşınmaz üzerinde hiçbir zaman zilyetlik tesis etmediğini zilyetliği hiç doğmamış bir ilişki bakımından, 6361 sayılı Kanun anlamında geçerli ve hüküm doğurucu bir finansal kiralama sözleşmesinden söz edilmesi mümkün olmadığını, tapuya şerhli kira sözleşmesi karşısında taşınmazın teslimi talebi hukuken mümkün olmadığını, dava konusu taşınmaz üzerindeki kira sözleşmesinin, Türk Medeni Kanunu m.1009 ve Türk Borçlar Kanunu m.312 hükümleri uyarınca tapuya şerh edildiği şerhin edilmiş kira sözleşmesinin en temel sonucu, taşınmaz üzerinde sonradan hak kazanan kişilere ve 3. Kişilere karşı ileri sürülebilir olduğunu, davacının taleplerinin kanunun dolanılması sonucunu doğuracak nitelikte olduğunu, davacı tarafça dosyaya sunulan finansal kiralama sözleşmesinin Finansal Kurumlar Birliği tescil kaydının, noter ihtarnamesi ve tapu kayıtlarının taşınmazın müvekkili şirkete fiilen teslim edildiğini ve müvekkili şirketin taşınmaz üzerinde zilyetlik tesis ettiğini ortaya koyan hiçbir somut veri içermediğini, davacı delillerinin tamamının tek taraflı, şekli ve varsayıma dayalı belgeler olduğu, fiilî teslim ve kullanım olgusunun ispatlamadan uzak olduğunu, davacının temerrüt ve fesih iddialarının hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davacı tarafın müvekkili şirketin finansal kiralama bedellerini ödemediğini ileri sürerek temerrüt ve buna bağlı fesih iddiasında bulunmadığını, müvekkili şirketin fiilen teslim almadığını zilyetliğini hiç kazanmadığı ve ekonomik fayda elde etmediği bir taşınmaz bakımından finansal kiralama bedelinin ifası hukuken ve fiilen imkânsız olduğunu, Finansal Kurumlar Birliği'nin tescili geçerlilik karinesini teşkil etmediğini, davacı tarafın finansal kiralama sözleşmesinin Finansal Kurumlar Birliği nezdinde tescil edildiği olmasına dayanarak sözleşmenin geçerliliğini ileri sürdüğünü, davacının talebinin gerçekte tapuya şerhli kiracının dolaylı tahliyesi niteliğinde olduğunu, davacının taşınmazın teslimine yönelik talebinin hukuki niteliği itibarıyla tapuya şerhli kiracının tahliyesi sonucunu doğurduğunu, davacının finansal kiralama sözleşmesine dayalı fesih ve taşınmazın teslimine ilişkin taleplerinin reddini, ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasını, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ ve GEREKÇE :Dava, finansal kiralama sözleşmesine konu malın davalı- kiracıdan alınarak davacı- kiralayana verilmesi istemine ilişkindir.Sözleşme tarihi itibari ile yürürlükte bulunan 6361 sayılı Yasanın 23 ve 24. maddeleri uyarınca, finansal kiralama konusu malın mülkiyeti kiralayana aittir. Ancak taraflar sözleşmede, sözleşme süresi sonunda kiracının, malın mülkiyetini satın alma hakkını haiz olacağını kararlaştırabilir. Kiracı, sözleşme süresince finansal kiralama konusu malın zilyedi olup, sözleşmenin amacına uygun olarak her türlü faydayı elde etme hakkına sahiptir. Kiracı, finansal kiralama konusu malı sözleşmede öngörülen şart ve hükümlere göre itinayla kullanmak zorundadır. Sözleşmede aksine hüküm yok ise kiracı, malın her türlü bakımından ve korunmasından sorumlu olup, bakım ve onarım masrafları kiracıya aittir.Aynı Yasanın 30 ve devam maddeleri uyarınca Sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça, sözleşme süresinin dolması, kiracının iflası, ölümü veya fiil ehliyetini kaybetmesi hâllerinde kendiliğinden sona erer. Kiracının tasfiye sürecine girmesi veya tasfiyeye girmeksizin finansal kiralama konusu malın tahsis edildiği işletmesini tasfiye etmesi hâlinde kiracının talebi üzerine sözleşmede aksine hüküm yoksa sözleşme, süresinden önce feshedilebilir. Sözleşmenin taraflarından her biri sürenin bitiminden en az üç ay önce bildirmek kaydıyla, mevcut veya yeni şartlar ile sözleşmenin uzatılmasını talep edebilir. Sözleşmenin uzatılması tarafların anlaşmasına bağlıdır.Kiralayan, finansal kiralama bedelini ödemede temerrüde düşen kiracıya verdiği otuz günlük süre içinde de bu bedelin ödenmemesi hâlinde, sözleşmeyi feshedebilir. Ancak, sözleşmede, süre sonunda mülkiyetin kiracıya geçeceği kararlaştırılmış ise, bu süre altmış günden az olamaz. Bir yıl içinde sözleşmede yer alan kira bedellerinden üçünü veya üst üste ikisini zamanında ödememesi nedeniyle ihtara muhatap olan kiracılarla yapılan sözleşmeler kiralayan tarafından feshedilebilir.Taraflardan birinin sözleşmeye aykırı harekette bulunduğu hâllerde, bu aykırılık nedeniyle diğer tarafın sözleşmeyi devam ettirmesinin beklenemeyeceği durumlarda sözleşme feshedilebilir. Kiracı ve kiralayan arasında finansal kiralama sözleşmesi ile ilgili ihtilaflarda, mahkemece finansal kiralama konusu malın ihtiyati tedbir kararı alınarak kiralayana veya üçüncü bir kişiye bırakılması durumunda kiralayan, mahkemeye malın rayiç değeri kadar teminat yatırmak suretiyle mal üzerinde tasarruf edebilir. Şu kadar ki; sözleşmenin feshinin haksız olduğuna karar verilmesi hâlinde kiralayan, kiracının zararını tazminle yükümlüdür.Sözleşme sona erdiğinde, sözleşmeden doğan satın alma hakkını kullanmayan veya bu hakkı bulunmayan kiracı finansal kiralama konusu malı derhâl geri vermekle mükelleftir. Sözleşmenin kiralayan tarafından feshi ile kiracı tarafından feshi hâllerinde, kiracı malı iade ile yükümlüdür. İade edilen malın üçüncü kişilere satılması hâlinde sözleşmede aksi bir değer kararlaştırılmadıkça satış bedelinin, vadesi gelmemiş finansal kiralama bedelleri ile varsa kiralayanın bunu aşan zararı toplamından düşük olması durumunda aradaki fark kiracı tarafından kiralayana ödenir. Sözleşmede aksi bir değer kararlaştırılmadıkça iade edilen malın satış bedelinin, vadesi gelmemiş finansal kiralama bedelleri ile varsa kiralayanın bunu aşan zararı toplamından yüksek olması durumunda aradaki fark kiralayan tarafından kiracıya ödenir. İade alınan malın üçüncü kişilere finansal kiralama yöntemiyle kiralanması hâlinde de aynı esaslar uygulanır.Kiracının bu Kanunda belirtilen süreler içinde borcunu ödememesinden dolayı kiralayan tarafından noter aracılığıyla kiracıya gönderilen fesih ihtarnameleri hakkında 2004 sayılı Kanunun 68/b maddesi hükümleri uygulanır.Bu yasal çerçevede somut duruma bakıldığında, Finansal Kurumlar Birliğinin ... tarih,...yevmiye numaralı Finansal Kiralama Sözleşmesi ve ...tarih, ...yevmiye numaralı Finansal Kiralama Ek/Tadil Sözleşmesi akdedilmiş, sözleşme kapsamında mal davalı yana teslim edilmiş, davacı tarafından, sözleşme yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi nedeni ile davalı adına keşide edilen ... 31. Noterliği' nin ... tarih ... yevmiye sayılı ihtarname ile borçların 60 gün içinde ödenmesi, aksi halde sözleşmenin feshedilmiş olacağı, sözleşme konusu malın fesih tarihinden itibaren 3 gün içinde iade edilmesi ihtar edilmiştir. Taraflar arasında akdedilen sözleşme uyarınca kiracı ve kefiller yerleşim yerlerinde ve diğer hususlarda meydana gelen bütün değişiklikleri noter kanalı ile kiralayana bildirmeyi, bildirmemesinden veya usulüne uygun şekilde bildirmemesinden doğan tüm sorumluluğun kendilerine ait olduğunu, yapılan işlemlerin kendilerini bağlayacağını kabul ve taahhüt etmiş; kiralayan tarafından kendilerine gerekli tebligatın yapılabilmesi için bu sözleşmede isim ve ünvanları yanında belirtilmiş adresleri kanuni yerleşim yeri ittihat ettiklerini, belirtilen yerde adres yazılmaması halinde Ticaret sicili dosyalarındaki son adreslerinin veya kiralayan tarafından son olarak herhangi bir bildirim gönderilen adreslerinin, muhtarlıkta kayıtları bulunmasa bile yasal yerleşim yerleri olduğunu, ileride diğer bir mahalli kanuni yerleşim yeri ittihat edecek olurlarsa bu yeni adresi derhal noter kanalı ile kiralayana bildirmeyi, bildirmedikleri takdirde bu sözleşmede yazılı ya da yukarıda yer alan adreslerine ya da kayıtlı elektronik posta adreslerine 7201 sayılı Yasanın hükümlerine göre gönderilecek her türlü tebligatın kendilerine tebliğ edilmiş sayılacağını kabul ve taahhüt etmişlerdir. Tüm dosya kapsamı itibariyle; taraflar arasında 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu çerçevesinde, ... tarih, ...alı Finansal Kiralama Sözleşmesi ve... tarih, ... yevmiye numaralı Finansal Kiralama Ek/Tadil Sözleşmesi akdedildiği, Finansal kiralamaya konu olan malın, 6361 Sayılı yasanın 23/1 Maddesi gereğince kiralayan şirketin mülkiyetinde olduğu, Anılan yasanın 24/1-2 maddesi gereğince de, kiracı sözleşmeler süresinde finansal kiralama konusu malların zilyedi olup, malları sözleşmelerde öngörülen şart ve hükümlere göre özenle kullanmak zorunda olup, 6361 sayılı yasanın 30. maddesine göre sözleşme süresinin dolması ve sözleşmenin diğer sebeplerle sona ermesi, 31. Maddesi hükmüne göre de, sözleşmenin ihlali hallerinde, 6361 sayılı yasanın 32. Ve 33. Maddeleri gereğince kiracı finansal Kiralama konusu mal yahut malları, kiralayana derhal geri vermekle mükellef olduğu, her ne kadar davalı tarafça dava konusu taşınmazın fiilî zilyedinin ... A.Ş. olup, malın kendilerine teslim edilmediği iddia edilmişse de, dosya kapsamına ibraz edilen teslim tesellüm belgesi ile zilyetliğin davalı kiracıya geçtiği, sözleşmeye konu ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, 1028 Ada 47 Parsel, Zemin Kat, Bağımsız Bölüm No:1 Asma Katlı Büro nitelikli taşınmazın sat-geri kiralama işlemine konu edilerek davalı- kiracıya kullanımı için teslim edildiği hususunun teslim tesellüm belgesi ile sabit olduğu, taşınmazın tapu kaydına ... tarih ... yevmiye sayılı 6361 s.y. Kanuna göre Finansal Kiralama Sözleşmesi Şerhinin işlendiği, davalı finansal kiracının finansal kiralama sözleşmesi gereği belirlenen ödeme planına aykırı olarak finansal kiralama taksitlerini ödemede gecikmeye düşmesi nedeni ile davalı finansal kiracıya Beyoğlu 31. Noterliği' nin 16.01.2025 tarih 02701 yevmiye sayılı ihtarnamesi keşide edilerek Finansal Kiralama Kanunu’nun 31. maddesi gereğince 60 günlük yasal süre verildiği ve ihtarnamede belirtilen borçlarını 60 günlük yasal sürede ödememiş ve yükümlülüklerini yerine getirmemiş olması halinde finansal kiralama sözleşmesinin feshedilmiş sayılacağının ihtar edildiği, dava konusu Finansal Kiralama Sözleşmesi gereği davalı kiracının kira taksitlerini üst üste 2 kez ve daha çok ödememesi yüzünden, 6361 sayılı FKK. 33/1 madde hükmü uyarınca davacının kiralanan malın iadesini talep edebileceği yönünde yasal tüm koşulların oluştuğundan, davacı şirketin, davalıdan dava konusu malın iadesi talebinde bulanabileceği, taraflar arasındaki sözleşme uyarınca, kiralayanın sözleşmeyi fesih etmesi halinde malın kiracı tarafından kiralayana iade ve teslim etmesi gerektiği ve bu kapsamda malın aynen iade yükümlülüğünün davalıya ait olduğu anlaşılmakla sözleşmenin feshinin geçerli olduğu anlaşılmakla davanın kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.H Ü K Ü M /Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davanın KABULÜ ile, ... yevmiye numaralı ... tarihli ve ... yevmiye numaralı, 21.08.2024 tarihli finansal kiralama sözleşmesinin davacı tarafından haklı nedenle feshedildiğinin TESPİTİNE,2-... ve ... yevmiye numaralı'' sözleşmelere istinaden; ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, 1028 Ada 47 Parsel, Zemin Kat, Bağımsız Bölüm No:1 Asma Katlı Büro''nun davalıdan alınarak davacıya aynen iadesine, 3-... 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Esas sayılı tedbir kararının hüküm kesinleşinceye kadar devamına,4-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 3.731.433,75 TL harçtan peşin alınan 932.858,43 TL harçtan mahsubu ile bakiye 2.798.575,32 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 5-Davacının yaptığı 412,90 TL posta gideri, 933.590,43 TL harç gideri olmak üzere toplam 934.003,33 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereği takdir ve tayin olunan 1.602.250,00 TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,7-Davanın kesinleşmesi için gerekli tebliğ masrafları kullanıldıktan sonra bakiye kalan gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,8-Davalı tarafça yatırılan gider avansı olmadığından bu konuda hüküm kurulmasına yer olmadığına,Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı davalının yokluğunda yüzüne karşı verilen gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde mahkememize veya bulunulan yer asliye ticaret mahkemesine dilekçe ile başvurmak koşuluyla İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.█████/2026 Başkan ¸e-imzalıdır Üye ¸e-imzalıdır Üye ¸e-imzalıdır Katip ¸e-imzalıdır