İstanbul Ticaret Mahkemesi, kaybolan çekin iptali başvurusunu, keşidecinin çekin zilyedi olmaması nedeniyle aktif husumet eksikliğinden usulen reddetti.
Özet: Davacının, kendi uhdesindeyken kaybolduğunu belirttiği çekin iptali talebiyle açtığı davanın incelenmesinde; kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptali davalarında, iptal talebinde bulunabilmek için çekin zayi olduğu anda zilyedi ve yetkili hamili olma şartının arandığı, ancak davacının kendi beyanıyla çekin keşidecisi olduğu ve zayi anında zilyedi olmadığı anlaşıldığından, aktif husumet yokluğu sebebiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir, zira keşideci, kendi elindeyken kaybolan çekin ödenmesini bankaya talimat vererek engelleyebilir.
T.C.
İSTANBUL 22. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO:████████ EsasKARAR NO :████████TALEP:Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))TALEP TARİHİ:█████/2026KARAR TARİHİ:█████/2026Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :Davacı dava dilekçesinde özetle; "Müvekkil ... tarafından keşide edilen ve ekte fotokopisi sunulan dava konusu çek ticari ilişki kapsamında tedavüle çıkarılmıştır. Ancak çek aslı müvekkilin elinde bulunmamaktadır. Yapılan araştırmalara rağmen çek aslının nerede olduğu tespit edilememiş ve çek aslına ulaşılamamıştır.Çek aslının bulunamaması nedeniyle çekin ileride üçüncü kişiler tarafından ibraz edilmesi,edilmesi, takibe konu edilmesi veya kötü niyetli kullanımlara konu edilmesi ihtimali bulunmaktadır.Müvekkil her ne kadar dava konusu çekin keşidecisi ise de; çek aslının bulunamaması, çek nedeniyle hukuki risk altında bulunması ve banka nezdindeki bloke işlemlerinin devam etmesi nedeniyle işbu davayı açmakta güncel, meşru ve korunmaya değer hukuki yarara sahiptir.Dava konusu çek hakkında öncelikle teminatsız olarak ödeme yasağı kararı verilmesine,Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca gerekli ilanların yapılmasına,Yasal prosedür sonunda dava konusu çekin iptaline,Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına, Adli yardım talebimizin kabülüne,karar verilmesini..." talep ve dava etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:Mahkememizce yapılan yargılama, taraf beyanları, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; talep, talep eden tarafından açılan talebe konu çekin zayi nedeniyle iptali isteminden ibarettir.Talebin hukuki dayanağı TTK'nın 818. maddesi yollaması ile TTK'nın 757 ve devamı maddeleridir.Talep konusu çekin iptaline ilişkin olup hasımsız görülen işlerden olması nedeni ile dava şartının her aşamada mahkemece resen araştırılarak yokluğu halinde her aşamada karar verilebilmesi mümkün olduğundan talep eden yokluğunda dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda karar verilmiştir.Hasımsız olarak açılan ve kesin hüküm niteliği de taşımayacak olan bu tür taleplerde, talep eden yetkili hamil olduğu konusunda mahkemeye olumlu bir kanaat verecek kadar delil sunmasını yeterli saymak gerekir. Esasen hasımsız olarak açılan bu davada iptal talebinde bulunan şahsın ispat etmesi gereken husus zilyet bulunduğu çekin rızası hilasına elinden çıkmasıdır. Ancak, iptal davasında kesin ispat aranmayıp çekin kaybolduğunun "kuvvetle muhtemel" olduğunu göstermesi yeterlidir. Dosya içindeki tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; talep eden tarafın talep dilekçesinde açıkça belirttiği üzere talebe konu çekin keşidecisi olduğu ve çekin bu şirketin uhdesindeyken kaybolduğu sabit olup, TTK'nın 759/2. maddesi gereğince iptal isteminde bulunan kişi, çekin elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlü olup, talep konusu olayda, talep edenin talep konusu çekin zayi olma anında zilyedi olmadığı kendi beyanıyla sabit olup, bu durumda talep eden tarafın talep konusu çekin iptali talebi yönünden aktif husumeti bulunmamaktadır. Benzer taleplerde Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin █████/2012 tarih, ██████████ E.-█████████ K. sayılı, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi'nin, █████/2020 tarih, ████████ E. █████████ K. sayılı, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi'nin █████/2019 tarih, ████████ E.-████████ K. sayılı, █████/2018 tarih, █████████ E. ████████ K. Sayılı içtihatlarında da talep edenİN zayi nedeniyle iptal talebinde bulunabilmesi için çekin zilyedi ve yetkili hamil olması gerektiği, çek iptali davasının, çeki elinde bulunduran hak sahibi zilyet tarafından açılabileceği açıkça belirtilmiştir. Bu haliyle talep eden şirketin talep konusu zayi olduğu iddia olunan çekin zayi olma anında zilyedi olmadığı sabit olduğundan aktif husumetinin bulunmaması, çek elindeyken zayi eden keşideci şirketin muhatap bankaya vereceği talimatla çekin ödenmesini engelleyebileceği mümkün olduğundan dolayı talep hakkında HMK 114/1-d maddesi gereğince aktif husumet dava şartı yokluğundan dolayı talebin usulden reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.KARAR : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1- Talep eden tarafın talebinin HMK 114/1-d maddesi uyarınca aktif husumet dava şartı yokluğundan USULDEN REDDİNE, 2- Talep eden tarafça yatırılan harç yeterli olduğundan başkaca harç alınmasına yer olmadığına,3- Talep eden tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4- Talep eden tarafça yatırılan gider avansının harcanmayan kısmının karar kesinleştiğinde talep eden tarafa resen iadesine,Dair, talep edenin yokluğunda dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere karar verildi. █████/2026Katip ... ¸e-imza Hakim ... ¸e-imza