izmir bölge adliye mahkemesi, sigorta şirketinin trafik kazası sonrası eksik ödenen araç değer kaybı tazminatına ilişkin mahkeme kararının istinaf incelemesinde poliçe limitinin tükenmesi ve bekletici mesele taleplerini değerlendiriyor.

İzmir Bölge Adliye Mahkemesi, sigorta şirketinin trafik kazası sonrası eksik ödenen araç değer kaybı tazminatına ilişkin mahkeme kararının istinaf incelemesinde poliçe limitinin tükenmesi ve bekletici mesele taleplerini değerlendiriyor.

Özet: Bir trafik kazası sonucu aracında oluşan değer kaybının sigorta şirketi tarafından eksik ödendiğini iddia eden davacının, ilk derece mahkemesince bilirkişi raporu doğrultusunda bakiye değer kaybı talebinin kabul edilmesi üzerine, davalı sigorta şirketinin sorumluluğunun poliçe limitleri ile sınırlı olduğunu ve başka bir dava dosyasının bekletici mesele yapılması gerektiğini savunarak hükme karşı istinaf başvurusunda bulunduğu bir uyuşmazlıktır.

T.C.

İZMİR

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

11. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : ████████

KARAR NO : █████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : MUĞLA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : █████/2023

NUMARASI : █████████ Esas ████████ Karar

DAVANIN KONUSU : Sigorta

KARAR TARİHİ : 03.07.2026

KARAR YAZIM TARİHİ : 03.07.2026

Taraflar arasındaki davadan dolayı Muğla Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 21.12.2023 gün ve █████████ Esas ████████ Karar sayılı hükmün istinaf yoluyla Dairemizce incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için üye.... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :

DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 21.08.2021 tarihinde davalı şirket sigortalısı ... plakalı aracın kusurlu eylemi sebebiyle müvekkiline ait ... plakalı araca çarpması neticesinde maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, kaza nedeniyle müvekkilinin aracında değer kaybı oluştuğunu, hasarın giderilmesi amacıyla davalı şirket bünyesinde 540... numaralı hasar dosyası açıldığını ve davalı sigorta şirketince 4.706,00 TL değer kaybı ödemesi yapıldığını, ancak yapılan ödemenin eksik olduğunu, kazanın meydana gelmesinde kusurlu olan .... plakalı aracın davalı şirket sigortalısı bulunduğunu belirterek, eksik ödenen bakiye değer kaybının kaza tarihi olan 21.08.2021 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında sigorta sözleşmesi bulunduğu ve davaya konu talebin sigorta poliçesine dayandırıldığı hususlarında ihtilaf bulunmadığını, ancak uyuşmazlığın tüketici mahkemelerinde görülmesi gerektiğini, müvekkilinin merkezinin .../....'da bulunması nedeniyle görevli ve yetkili mahkemenin İstanbul Anadolu Tüketici Mahkemeleri olduğunu, davaya konu kaza nedeniyle müvekkili şirketçe davacıya 4.706,00 TL değer kaybı bedelinin ödendiğini ve bu ödeme ile müvekkilinin sorumluluğunun sona erdiğini, müvekkilinin ancak gerçek zarardan sorumlu olduğunu, gerçek zararın davacı aracının daha önce karıştığı kazalar, hasar geçmişi, kilometresi, modeli ve yaşı gibi hususlar gözetilerek bilirkişi marifetiyle tespit edilmesi gerektiğini, müvekkilince aldırılan eksper raporunda davacı aracının daha önce de aynı yerlerden hasar aldığının tespit edildiğini, bu durumda genel şartlar çerçevesinde bir değer kaybı hesaplanamayacağını, başvuruya ilişkin evrakların tamamının müvekkiline iletilmediğini ve usulüne uygun bir başvuru yapılmadığını savunarak, davanın öncelikle görev yönünden usulden, olmadığı takdirde zamanaşımı ve sair nedenlerle esastan reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ : Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamına göre; kaza tarihinde davalı şirkete Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası poliçesi ile sigortalı .... plakalı araç sürücüsü ....'ın, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 57/1-a maddesini ihlal ederek meydana gelen kazada asli ve tam kusurlu olduğunun, davacıya ait ... plakalı araç sürücüsü ....'ın ise kazanın oluşumunda herhangi bir kusurunun bulunmadığının trafik bilirkişisi raporuyla tespit edildiği, makine mühendisi bilirkişi raporunda davacı aracında Yargıtay kriterlerine göre 25.000,00 TL değer kaybı meydana geldiğinin, dava öncesinde davalı sigorta şirketince ödenen 4.706,23 TL'nin mahsubu sonrasında davacının bakiye 20.293,77 TL değer kaybı talep edebileceğinin belirlendiği, davacı vekilince de bu miktar yönünden ıslah dilekçesi ibraz edildiği, bilirkişi raporunun mevzuata ve dosya kapsamına uygun bulunduğu gerekçeleriyle davanın kabulü ile 20.293,77 TL değer kaybının temerrüt tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Karara karşı davalı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ : Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin sorumluluğunun gerçek zarar ile sınırlı olduğunu ve her hâlükârda poliçe teminat limitini aşamayacağını, davaya konu .... plakalı aracın müvekkili şirketçe 27132... numaralı Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası poliçesiyle sigortalı olduğunu, davacı tarafından aynı kaza nedeniyle bakiye hasar bedeli talebiyle İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ████████ Esas sayılı dosyasında da ayrı bir dava açıldığını ve bu dosyada müvekkili şirketin poliçe teminat limitinin tamamından sorumlu tutulduğunu, anılan karara karşı da istinaf yoluna başvurduklarını, bu nedenle ilgili dosyanın akıbetinin ve poliçe teminat limitinin tükenip tükenmediğinin H096 23323aw2345665. maddesi uyarınca bekletici mesele yapılması gerektiğini, ancak ilk derece mahkemesince bu husus araştırılıp gözetilmeksizin poliçe limitini aşacak şekilde hüküm kurulduğunu, ayrıca bilirkişi raporunda değer kaybına ilişkin iki farklı hesaplama yöntemine yer verilmesinin hatalı olduğunu, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ekinde yer alan formüle göre yapılan hesaplamanın esas alınması gerektiğini ve bu yönteme göre davacının ödenenin dışında bir alacağının bulunmadığını, gerçek zararın aracın hasar geçmişi, kilometresi, modeli ve yaşı gibi hususlar gözetilerek bilirkişi marifetiyle yeniden tespit edilmesi gerektiğini, başvuruya ilişkin evrakların tamamının müvekkiline iletilmediğini, faiz başlangıcının da dava ya da ıslah tarihi esas alınarak yeniden belirlenmesi gerektiğini istinaf nedenleri olarak ileri sürmekle, kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE : Dava, trafik kazası nedeniyle araçta meydana gelen bakiye değer kaybının tazmini istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 91/1, 85/1 ve 85/son maddeleri ile Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'na göre, trafik kazası nedeniyle üçüncü kişilerin uğradığı zarardan, işletene düşen hukuki sorumluluk, zorunlu sigorta limitleri ile sınırlı olmak üzere sigortacı tarafından karşılanır; sigortacının sorumluluğu, gerçek zarar ne miktarda olursa olsun, poliçede belirlenen teminat tutarını aşamaz.

Somut olayda, davacıya ait .... plakalı araçta 21.08.2021 tarihinde meydana gelen trafik kazası nedeniyle oluşan değer kaybının tazmini talep edilmiş, davalı sigorta şirketinin sigortalısı .... plakalı araç sürücüsünün kazada asli ve tam kusurlu olduğunun trafik bilirkişisi raporuyla, davacı aracında Yargıtay kriterlerine göre 25.000,00 TL objektif değer kaybı bulunduğunun, dava öncesinde ödenen 4.706,23 TL'nin mahsubu sonrasında bakiye 20.293,77 TL değer kaybının talep edilebileceğinin makine mühendisi bilirkişi raporuyla tespit edildiği, ilk derece mahkemesince de bu rapor doğrultusunda davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmıştır.

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde, müvekkili şirketin davaya konu .... plakalı aracı ZMSS poliçesiyle sigortaladığını, aynı kazadan kaynaklanan bakiye hasar bedeli talebiyle davacı tarafından İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ████████ Esas sayılı dosyasında da ayrı bir dava açıldığını, bu dosyada müvekkili şirketin aynı poliçe kapsamında teminat limitinin tamamından sorumlu tutulduğunu ve anılan karara karşı da istinaf yoluna başvurduklarını belirterek, poliçe limitinden kaynaklanan sorumluluğun sona erdiğini, limiti aşan tutarda tazminata hükmedildiğini ileri sürmüştür.

Davalı sigorta şirketinin sorumluluğu, kural olarak gerçek zarar ile sınırlı olmakla birlikte, bu sorumluluk her hâlükârda poliçede belirlenen teminat tutarını aşamaz, aynı poliçeden kaynaklanan birden fazla talebin ayrı davalarda ileri sürülmesi hâlinde, sigortacının nihai sorumluluğunun ve infazda tereddüt oluşturmayacak bakiye teminat tutarının belirlenebilmesi için, poliçe teminat limitinin bu davalardan önce kısmen veya tamamen tüketilip tüketilmediğinin araştırılması zorunludur, aksi hâlde sigortacı, üstlendiği teminat tutarını aşan bir miktardan sorumlu tutulma riski ile karşı karşıya kalır.

Dosya kapsamında, davalı vekilinin yargılama sırasında 16.05.2023 tarihli dilekçesiyle bildirdiği İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ████████ Esas sayılı dosyasının akıbetinin ilk derece mahkemesince araştırılmadığı, anılan dosyada davalı sigorta şirketinin aynı poliçeden dolayı hangi miktarda sorumlu tutulduğunun, anılan kararın kesinleşip kesinleşmediğinin, kesinleşmiş ise ödeme gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğinin ve dolayısıyla davaya konu poliçe teminat limitinin ilk derece mahkemesinin karar tarihi olan 21.12.2023 tarihinden önce kısmen veya tamamen tükenip tükenmediğinin gözetilmeksizin hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesinde "uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış veya değerlendirilmemiş olması" kararın kaldırılması ve ilk derece mahkemesine iade sebebi olarak düzenlenmiş olup, davaya konu poliçenin teminat limitinin tükenip tükenmediği hususu, davalı sigorta şirketinin sorumluluğunun kapsamını ve hükmün infaz kabiliyetini doğrudan etkileyen, uyuşmazlığın çözümünde etkili önemde bir husustur. Yargılama sırasında davalı vekilinin 16.05.2023 tarihli dilekçesiyle davacının İzmir 3.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ████████ Esas sayılı dava dosyasında hasar bedeli tazminatı talep ettiğini ve poliçe limitinin tükendiğini mahkemeye bildirmiş olup, ilk derece mahkemesince bu hususta gerekli araştırma yapılmadan, İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ████████ Esas sayılı dosyasının akıbeti ve poliçe limitinin tüketilip tüketilmediği belirlenmeden hüküm kurulması nedeniyle, istinaf istemine konu karara yönelik denetim yapılması mümkün değildir. Zira tarafların bu hususta sundukları delillere ilişkin ilk derece mahkemesinin kabul ve değerlendirmesi bulunmaksızın istinaf mahkemesinin doğrudan değerlendirmede bulunması, tarafların üç dereceli yargılanma hakkını ve dolayısıyla Anayasa'nın 36. maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının ihlali sonucunu doğuracağından; öncelikle ilk derece mahkemesince İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ████████ Esas sayılı dosyası getirtilerek akıbetinin, davaya konu Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası poliçesinin teminat limitinin ilk derece mahkemesi karar tarihinden önce tükenip tükenmediğinin araştırılması, bu değerlendirme doğrultusunda kararın verilmesi ve tarafların bu değerlendirme ve karara karşı kanun yolu başvuru hakkını kullanabilmelerine imkân sağlanması gerekmektedir.

Bu durumda, ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli bir delilin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olması nedeniyle istinaf istemine konu karara yönelik denetim yapılması mümkün olmadığından, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-a-6 maddesi uyarınca davalı vekilinin istinaf başvurusunun esasa ilişkin diğer hususlar incelenmeksizin kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve kaldırma kararının sebep ve şekline göre davalı vekilinin sair istinaf itirazlarının incelenmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmiştir.

HÜKÜM :Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca ESASA İLİŞKİN SEBEPLER İNCELENMEKSİZİN KABULÜNE,

2-Muğla Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 21.12.2023 gün ve █████████ Esas ████████ Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,

3-Dairemizin kararına uygun şekilde yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahal mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

4-Kaldırma kararının sebep ve şekline göre sair istinaf itirazlarının incelenmesine yer olmadığına

5-İstinaf yoluna başvuran tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde istinaf yoluna başvurana iadesine,

6-Karar tebliği ve avans iadesi işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,

Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi gereğince kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. █████/2026