Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesinin, meşru hamilin zayi olan çeklerin iptali talebini incelediği ve değerlendirdiği gerekçeli karar.
Özet: Davacının, güven ilişkisiyle arkadaşının zilyetliğindeyken kaybolan iki adet çekin iptali talebiyle açtığı hasımsız davada, mahkeme, Türk Ticaret Kanununun ilgili hükümleri ile emsal yargı kararlarını değerlendirerek, zayi nedeniyle kıymetli evrak iptali davasını açma hakkının yalnızca senedin meşru hamiline ait olduğunu ve keşidecinin bu hakkı olmadığını vurgulamış, bu çerçevede davacının iddialarını ve toplanan delilleri inceleyerek davanın hukuki dayanaklarını değerlendirmiştir.
T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... Esas - ...
T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTÜRK MİLLETİ ADINAGEREKÇELİ KARARESAS NO : ...KARAR NO : ...HAKİM : ...KATİP : ...DAVACI : ...VEKİLİ : ...DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle)DAVA TARİHİ : █████/2026KARAR TARİHİ : █████/2026GEREKÇELİ KARARINYAZILDIĞI TARİH : █████/2026 Mahkememizde görülmekte bulunan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu md. 297/1(c)'ye uygun şekilde, tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, konuyla ilgili mevzuat hükümleri ve yargısal içtihatlar, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri içerir şekilde hüküm verilerek,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:I-) Tarafların İddia ve Savunmalarının ÖzetiDavacı vekili tarafından UYAP üzerinden mahkememize ibraz edilen █████/2026 tarihli dava dilekçesi ile özetle; Davacının, ... , ... Şubesi, 350.000 TL bedelli 20.07.2026 keşide tarihli ... numaralı ve ... , ... Şubesi, 150.000TL bedelli 15.10.2026 keşide tarihli ... numaralı çeklerin meşru hamili ve hak sahibi olduğunu, söz konusu çeklerin, davacının bilgisi ve rızası dahilinde, güven ilişkisi içerisinde arkadaşı ...’ın zilyetliğinde bulunmaktayken; ... ’ın tutuklanması üzerine gerçekleştirilen arama işlemi sırasında kaybolduğunu belirterek, çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. II-) Dava Türü ve Tarafların Anlaştıkları - Anlaşamadıkları HususlarDava, TTK'nun 818/s maddesi yollaması ile çeklerde de uygulanması gereken TTK 757 ve devamı maddeleri uyarınca açılmış zayi nedeniyle çek iptali davasıdır. III-) Çekişmeli Vakıalar Hakkında Toplanan DelillerDava dilekçesi ve ekleri incelendi.IV-) Konuyla İlgili Mevzuat Hükümleri Ve Yargısal İçtihatlar6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 818/1-s. maddesi gereğince; iptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrasının poliçeye ait hükümler çek hakkında da uygulanacaktır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 757. maddesine göre; iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir. TTK'nun 651. maddesi gereğince; kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir. Aynı kanunun 652. maddesine göre de; kıymetli evrakı zayi eden kimse, iptal kararı alarak hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir veya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir. Keşidecinin senet üzerinde ileri sürebileceği bir hakkı mevcut değildir. Kaldı ki, çek iptali davası hasımsız olup, dava sonunda verilecek iptal kararı çek hamili 3. kişileri bağlamaz. Çekin iptal kararından sonra takibe konu olması halinde de, keşidecinin yine menfi tespit davası açarak bu çekten dolayı borçlu olmadığını ispat etmesi gerekir.Çekin zayi olması nedeniyle iptal davasını, çekin zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan meşru hamil açabilir (... , ... ; Çekin Zıyaı ve İptali, Erzurum - 2014, s. 85). ... 'nin █████/2016 T. ██████████ E. █████████ K. Sayılı ilamında "...davacılardan ...'ın çeklerin keşidecisi veya hamili olmadığı, çeklerin keşide edilmediği, dolayısıyla kıymetli evrak niteliğini kazanmadığı, davacılardan ...'ın davaya konu çeklerin keşidecisi olduğu, keşidecinin çek iptal davası açma hakkının bulunmadığı...." denilmiştir.... 'nin █████/2024 T. █████████ E. █████████ K. Sayılı ilamında "...zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkının 6102 sayılı TTK.651/2. maddesi uyarınca çek hamiline ait olduğu, yine TTK nun 651. maddesinde genel hüküm ve özel hüküm niteliğindeki TTK. nun 818-(1)s) maddesi yollamasıyla aynı kanunun 757. maddesi uyarınca ancak hamilin zayi nedeniyle çek iptali davası açabileceği, esasen zayi olmuş çek hakkında keşidecinin, ibraz süresi geçtikten sonra çekten cayabileceği veyahut hamile karşı menfi tespit davası veyahut da lehtara karşı menfi tespit ve/veya istirdat davası açması mümkün olduğu ve dolayısıyla bu halde davacının çek iptali davası açmasında hukuki yararı bulunmadığı dolayısıyla keşidecinin bu davayı açma hakkının bulunmadığı anlaşılmıştır. ( benzer nitelikte ... █████/2018 tarihli ██████████ - █████████ sayılı ilamı ). Açıklanan bu nedenlerle davacının istinaf isteminin esastan reddine karar verilmesi gerektiği değerlendirilmiştir. Ancak davanın aktif husumet yokluğu nedeni ile reddi gerekirken hukuki yarar dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddi doğru olmadığından kararın kaldırılarak düzeltilmiş gerekçe ile reddine karar verilmesi gerekmiştir...." denilmiştir.V-) Sabit Görülen Vakıalar, Bunlardan Çıkarılan Sonuç ve Hukuki SebeplerDavamıza gelince; davacı taraf, davayı hasımsız olarak ikame ettiği, dava konusu çekin kaybolduğunu belirterek çek iptali istemi ile dava açmıştır. Yukarıda açıklanan nedenlerle, çekin iptalini ancak hamilin talep edebilecek olması ve davacının çeklerin hamili ve eldeki davayı açmak yetkisi olmadığından davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur. Hüküm: Gerekçesi Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;1-Davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle REDDİNE,2-Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,4-Artan gider avansının karar kesinleştiğinden yatırana iadesine,5-Gerekçeli kararın HMK 321/2 maddesi gereğince davacı vekiline tebliğine,Dair, dosya üzerinde, davacı vekiline tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde ... nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere tensiben karar verildi.█████/2026Katip ... E-imzalıdır. Hakim ...E-imzalıdır.