Hizmet sözleşmesinden kaynaklanan, köprü ve otoyol ihlalli geçiş ücreti alacağına itirazın iptali davası kararı.
Özet: Köprü ve otoyol işletmecisi davacı şirket, davalıya ait araçla ücret ödemeksizin yapılan ihlalli geçişler nedeniyle oluşan alacağın tahsili için başlattığı icra takibine davalının haksız itirazı üzerine bu itirazın iptalini ve %20 icra inkar tazminatı ödenmesini talep etmektedir; davalı tarafın davaya cevap vermeyerek davacı iddialarını inkar ettiği kabul edilmiş olup, bilirkişi raporu sürücünün HGS/OGS bakiyesini kontrol etme ve 15 gün içinde ödeme yaparak cezadan kaçınma yükümlülüğünü vurgulamış, işletmecinin bildirim yapma zorunluluğu olmadığını ve geçişlerin davalıya ait araç tarafından yapıldığını tespit etmiştir; davacı, 7144 sayılı Kanun ile değişen gecikme cezası oranlarını dikkate alarak 8.444,99 TLlik alacağının icra inkar tazminatıyla birlikte tahsilini talep etmektedir.
T.C.
İSTANBUL 20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████DAVA : İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : █████/2025KARAR TARİHİ : █████/2026Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:TALEP: Davacı vekili tarafından sunulan █████/2025 tarihli dava dilekçesinde özetle; ...A.Ş.'nin işletmeciliğinde olan Köprü ve otoyollardan Davalıya ait ... plakalı araçla █████/2024 █████/2025 tarihleri arasında ücret ödemeksizin, geçişler yapılmış olduğunu, aracın ihlalli geçişinden dolayı müvekkilinin alacaklı olduğunu, davalıya İcra takibi yapıldığını, davalının borcun tamamına itiraz ettiğini, dolayısıyla alacaklarının tahsili için dava açtıklarını, dava şartı olan zorunlu arabuluculuğa başvurulmuş olduğunu, anlaşamama ile sonuçlandığını, isteklerinde yasa değişikliklerine dikkat edildiğini, bu gerekçe ile Davalı-borçlu şirket aleyhine başlatılan icra takibinde müvekkil şirketin talep ettiği asıl alacağın içinde yer alan gecikme cezaları 7144 Sayılı Kanun'un 18 İnci Maddesi İle 6001 Sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanunun 30.Maddesinin 5. Fıkrasında yapılan değişiklik nedeniyle 10 katından 4 katına indirilmiş olduğunu, bu nedenle harca esas 8.444,99 TL bedelli itirazın iptali davasını açtıklarını belirterek Davalı borçlu tarafından icra takibine haksız bir şekilde itiraz edildiğinden icra takibine konu alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere belirlenecek icra inkâr tazminatının davalıdan tahsil edilmesini, Yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına, peşin olarak ödenen yargılama giderleri ve harçlarla tespit edilecek avukatlık vekâlet ücretinin davalı borçludan tahsil edilerek müvekkiline verilmesini arz ve talep etmiştir.CEVAP: Davalı tarafa çıkarılan tebligatın davalıya Tebligat kanuna göre usul ve yasaya uygun şekilde tebliğ edilmesine rağmen davalı taraf davaya cevap vermeyerek ve duruşmalara katılmayarak HMK 128. maddesi gereğince davacının iddialarının tamamını inkar etmiş sayılmıştır.DELİLLER : .... İcra Müdürlüğünün 2025/... Esas sayılı icra dosyası, geçiş dökümü, provizyon görüntü kayıtları, ihlalli geçiş listesi, PTT kayıtları, UYAP sistemi üzerinden alınan araç sahiplik bilgileri, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı.Bilirkişi ... tarafından hazırlanan bilirkişi raporunda; "...Nihai takdir ve değerlendirme yetkisi Sayın Mahkemeye ait olmak üzere; 6001 sayılı kanunun 30/7 maddesine göre 15 gün içerisinde ihlalli geçişler de gecikme cezası alınmayacağı hükmünün bulunduğu, yanı sıra sürücülerin HGS ve OGS cihazlarını sürekli bakiyesi müsait tutmakta ve kontrol etmekle sorumlu olduğu, 6001 sayılı kanunda ve işletme protokolünde hiçbir şekilde ihlalli gerçekleştiren araç sahiplerine SMS, E-POSTA, İHTARNAME veya herhangi şekilde bildirim yapma yükümlül e ilgili herhangi bir düzenlemenin bulunmadığı, Karayolları Genel Müdürlüğü sitesinde OGS ve HGS ile ilgili açıklamalarda, OGS sistemlerinden geçiş ihlali yapılması durumunda geçiş ihlali yapılan plakala üzerine 15 gün içinde OGS veya HGS abonesi olunması veya mevcut OGS veya HGS hesaplarında geçiş için yeterli bakiyesi olması durumunda cezai geçiş ücreti uygulanmadığının duyurulduğu, 6001 sayılı kanunun 30/7 maddesinde, geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapanlardan ödemesiz geçiş tarihini izleyen 15 gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlere, bu maddenin 1.fıkrası ile 5. fıkrasında belirtilen cezalar uygulanmaz, hükmünün bulunduğu dolayısıyla davalının bu süre zarfında hesabını kontrol ederek ihlalli geçişleri cezasız ödeme imkanının olduğu, davalının hesabını kontrol ederek cihazını sürekli müsait tutma yükümlülüğünde bulunduğu, 3095 sayılı KDV Kanunu'nun 24.Maddesi c bendinde faiz alacağı da KDV matrahları arasında gösterildiğinden ve yaygın Yargıtay kararlarında da aynı yönde içtihatlar olduğundan davacının, davalıdan icra yolu ile tahsil edeceği faiz alacaklarından KDV tahakkuk ettirip talep edebileceği, davacının tüzel kişi tacir olduğu, davalının da, aracını basiretli davranma yükümlülüğü uyarınca ihlalli geçişlerin zamanında ödenmediğinde olası sonuçlarının bilincinde olduğu, davalının uygulanan faiz oranına itirazının nihai takdiri ve değerlendirmesinin sayın mahkemenin takdirinde olduğu, Dosya muhteviyatında aracın sahiplik bilgileri bulunan Davaya konu ... plakalı aracın █████/2024 █████/2025 tarih aralığında yapılan geçiş tarihlerinde davalıya ait olduğu, Dosya muhteviyatındaki Davaya konu ... plakalı aracın █████/2024 █████/2025 tarihleri arasındaki davaya konu geçişlerin meydana geldiği istasyonların isimleri, tarih ve saatlerini gösteren geçiş fotoğrafları, ile yapılan sorgulamaları gösteren bilgilerin bulunduğu, Davacı tarafın Geçiş ücretlerinin süresi içinde ödenmemiş olması üzerine 17.06.2025 tarihinde borçlu aleyhine başlattığı İcra takibinin 6.650,00 TL (geçiş ücreti+4 kat cezası) + 1.495,90 TL Faiz + 299,09 TL KDV = TOPLAM 8.444,99 TL üzerinden ilamsız olarak, ....İcra Dairesi 2025/... E dosyası ile yapıldığı, davalı tarafın davacının başlattığı icra takibine itiraz ettiği ve icranın durdurulmuş olduğu, “İlgi yazı incelenmiştir. 2811012024 - █████/2025 tarihleri arasında ... plakalı araca tanımlı ... ve ... numaralı iki adet HGS ürünü bulunmakta olup, HGS ürünlerinin bakiye ve ücretlendirilen geçiş bilgilerinin yer aldığı banka hesap hareketleri ekte sunulmuştur.” Şeklinde olduğu, Dosya muhteviyatında █████/2024 - █████/2025 tarihleri arasında ... plakalı araca tanımlı ... ve ... numaralı iki adet HGS ürünü bulunduğundan hesaplama bu ekstrelere göre yapıldığında; Dosya muhteviyatında bulunan ... tarafından gelen müzekkere cevabı ekinde gönderilen ... PLAKALI ARACA TANIMLI ... NUMARALI HGS ürünü hesap hareketleri (█████/2024 - █████/2025) incelendiğinde; Davaya konu Geçişlerin 28.10.2024-08.01.2025 tarihleri arasında yapılmış olduğu, HGS Ürünün ise 24.02.2025 tarihinde bahse konu geçişlerden sonra satın alındığı dolayısıyla ödemelerin gerçekleşmediği ve (DİKKATE ALINMAMASI GEREKECEĞİ) davacının işletmeciliğinde olan köprü ve otoyollardan davalı ait ... plakalı araçta █████/2024 █████/2024 ve █████/2025 tarihlerinde ücret ödemeksizin köprü ve otoyol geçişleri yapılmış olduğu bu nedenle ihlalli geçiş oldukları düşünülen takdiri ve değerlendirmesi Sayın Mahkemeye ait olmak üzere 45 güne kadar ödeme yapılmadığından 4 katı kadar ceza uygulandığında, Toplam 1.330,00 TL borcun otoyol geçişinde, ücretinin ödenmemesinden kaynaklandığı, ödenmeyen geçiş ücretlerinin 4 katı olan cezaların Toplamının 5.320,00 TL olduğu, anapara ve ceza ile birlikte 6.650,00-TL olduğu, İcra takip tarihine kadar faiz oranlarındaki tarihlere göre değişiklikler dikkate alınarak yapılan faiz hesaplamasına göre, 1.330,00 TL ödenmeyen geçiş ücreti ) + 5.320,00,00 TL (4 kat ceza) + 1.663,00 Faiz TL 4 332,69 TL KDV - 8.646.11 TL 17.06.2025 icra takip tarihi itibariyle toplam alacağın oluştuğu, Dosya muhteviyatında bulunan ... tarafından gelen müzekkere sevabı ekinde gönder ... PLAKALI ARACA TANIMLI ... NUMARALI HGS ül hesap hareketleri (█████/2024 - █████/2025) incelendiğinde; Davaya konu Geçişlerin 28.10.2024-08.01.2025 tarihleri arasında yapılmış olduğu, geçişler sırasında HGS hesabında yeterli bakiye bulunduğu ancak davaya konu geçişlere ait tahsilatların gerçekleşmediği, Tahsilatları gerçekleşmeyen geçiş ücretle 1.330,00 TL olduğu görülmüş olup, geçiş ücretlerinin tahsil edilmesi gerekeceği, cezalı olarak ve faiz uygulanarak tahsil edilip hususunda takdir ve değerlendirmenin Sayın Mahkemeye ait olduğu dosya muhteviyatında davaya konu tahsilatın yapıldığını gösteren herhangi bir belgenin bulunmadığı..." sonuç ve kanaatini bildirmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava ihlalli geçiş talebiyle başlatılan takibe vaki itirazın iptali davasıdır .Mahkememizce ....İcra Dairesinin 2025/... takip sayılı dosyası getirtilmiş olup incelenmesinde; alacaklısı ... tarafından, borçlu amiral mühendislik dış ticaret ve sanayi anonim Şirketi aleyhine 6.650,00TL asıl alacak, 1.495,90TL faiz, 299,09TL KDV olmak üzere toplam 8444,99TL'nin icra takip tarihinden itibaren asıl alacağa yıllık %44,25 değişen oranlarda faiz işletilmek kaydı ile tahsili talebi ile ilamsız icra takibi başlatıldığı, yasal süresinde borçlu vekilinin borca ve fer'ilerine itiraz ettiği, itiraz sonucunda icra takibinin durduğu, iş bu itirazın iptali davasının mahkememize İİK.m.67 hükmü uyarınca 1 yıllık yasal süresi içerisinde açılmış olduğu anlaşılmıştır.Anayasa Mahkemesinin ... sayılı kararında da açıklandığı gibi, işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar, köprüler veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarında işletici şirketlerce işletme hakkının bir uzantısı olan kontrolsüz geçişlerde takdir edilen para cezalarının geçiş ücreti ile ve işletme gelirleriyle bağlantılı olduğu, bu nedenle klasik anlamda idari para cezası niteliğinde olmadığı, kendine özgü bir yaptırım olup geçiş ücreti ve bununla irtibatlı para cezasının tahsilinin özel hukuk hükümlerine tabi kılındığı, somut olayda da İİK çerçevesinde başlatılan takibe davalı tarafça yapılan itiraz üzerine bu davanın açıldığı anlaşılmakla davaya bakmaya adil yargının görevli olduğu anlaşılmıştır.Davanın dayanağını oluşturan 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanunun 30/5. maddesinde “...(5) 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin on katı tutarında ceza genel hükümlere göre tahsil edilir...” hükmü düzenlenmişken █████/2018 tarih ve 30431 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 16/5/2018 tarih ve 7144 sayılı Kanunun 18. maddesi ile birinci ve beşinci fıkralarında yer alan “on” ibareleri “dört” şeklinde değiştirilmiştir. Aynı Kanunun 19. maddesi ile 6001 sayılı Kanuna geçici 3. madde ilave edilmiştir. 6001 sayılı Kanuna eklenen Geçici 3. madde de ise “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden yapılmış olan geçişlerde araç sahiplerine bu Kanunun 30. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca tahakkuk ettirilen ancak bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla tahsilatı yapılmamış olan para cezaları hakkında bu Kanunun 30. maddesinde yer alan oranlar uygulanır.” düzenlemesi yapılmıştır.Kanunun 30. maddesinin, 27.03.2015 tarihli ve 6639 sayılı Kanunun 33. maddesi ile değişiklik yapılan (7) numaralı fıkrasında, geçiş ücreti ödenmeden geçiş yapılması hâlinde ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlere bu maddenin (1) numaralı ve (5) numaralı fıkralarında belirtilen cezaların uygulanmayacağı öngörülmektedir.6001 sayılı Kanunun 30/7 maddesinin Anayasa aykırılığı iddiası ile açılan davada, Anayasa Mahkemesi 18.01.2018 tarih, ████████ E. 2018/8 Karar sayılı kararında "... İşletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücreti ödenmeden geçiş yapılması hâlinde yaptırım uygulanmasına sebebiyet veren eylem ücret ödemeden geçiş yapılması anında tamamlanmış olacaktır. Bu durumda, kuralda belirtilen ödemesiz geçiş tarihinden itibaren on beş gün içinde geçiş ücretinin ödenmesi hâlinde cezanın uygulanmayacağına ilişkin düzenleme oluşan neticeyi ortadan kaldırılmakta olup ihlalli geçiş eylemini gerçekleştirenler lehine getirilmiş bir düzenlemedir...... kuralda, cezasızlık hâlinin kapsamı, eylemin sonucu olarak öngörülen yaptırımın hangi hâlde uygulanmayacağı, ödemenin hangi süre içinde yapılması gerektiği açık, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olarak belirlenmiştir. Geçiş ücretinin ödenmesi şekil ve yöntemlerinin tümünün önceden öngörülmesi ve kanun koyucu tarafından tek tek belirlenerek kanun metninde ifade edilmesi oldukça güçtür. Geçiş ücretinin tahsili yöntemlerinin zaman içinde değişip gelişebileceği ve otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerinin tahsili yöntemlerinin benzerlik arz ettiği hususları dikkate alındığında kuralda belirlilik ilkesine aykırılık bulunmamaktadır..." yönünde karar vermiştir. Bu durumda ihlal sebebiyle davacının, davalıya ayrıca bir bildirim yapmasına gerek bulunmadığı anlaşılmaktadır.6100 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanun'un 30/5 maddesine göre; geçiş ücretleri ve cezalardan araç maliklerinin sorumlu olduğu anlaşılmaktadır. OGS ve HGS kartlarından para çekilmemesi halinde davalı geçiş ücretini ödemek zorundadır. Geçiş esnasında ödeme olmadığında veya HGS veya OGS sisteminden provizyon alınamadığı takdirde gişe çıkışlarındaki bariyerler açılmadığından, davalı ücret ödemeden geçiş yaptığını bilmektedir. Yani; Kanunu bilmemek mazeret sayılamaz. Bu nedenle tebligata gerek yoktur. ( ... BAM 5 HD ████████ Esas- ████████ Karar) Hal böyle olunca bilirkişi incelemesi ile davacının geçiş anında HGS kayıtlarına göre geçiş ücretinin tahsil edilmediği, 15 gün içersinde de davalı tarafça ücret yatırılmadığı anlaşılmakla davalının borcunu ifa etmediği ve geçişlerin ihlalli geçiş olduğu mahkememizce kabul edilmiştir.Somut olayda, davalıya ait araçlar ile davacı şirketin işlettiği köprü ve otoyollardan ihlalli geçiş gerçekleştirildiği, davacının ihlal sebebi ile davalıya ayrıca bir bildirim yapmasına gerek bulunmadığı, geçiş esnasında ödeme olmadığında ve OGS/HGS kartlarından para çekilmemesi halinde davalı geçiş ücretini ödemek zorunda olduğu gibi ayrıca ihlali izleyen on beş gün içinde geçiş ücretinin usulüne uygun olarak ödenmemesi halinde ceza tutarının da ödenmesi gerektiği, bilirkişi tarafından takibe konu olan ihlalli geçişlerin davalı tarafın sunduğu hesap hareketleri içerisinde yer almadığının tespit edildiği, buna göre ihlalli geçiş ücreti ve ceza tutarının da ödenmediği itibar edilen bilirkişi raporundan davalının davacıya asıl alacak tutarı (geçiş ücreti ceza) : 6650,00 TL, işlenmiş faiz tutarı :1663 TL, kdv :332,69 TL, toplam alacak : 8646,11 TL borcu olduğunun tespit edildiği , davacının ise icra takibinde daha azını davalı borçludan talep ettiği davalının borcu ödediğine dair delil ibraz etmediği, 6001 sayılı Yasa gereğince ihlalli geçişten itibaren 15 gün sonra temerrütün gerçekleştiği, ayrıca bir temerrüt ihtarına gerek bulunmadığı, bu nedenle geçiş ücreti ve para cezası üzerinden işlemiş faiz talebinin yerinde olduğu, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 24. maddesinin (c) bendinde "Vade farkı, fiyat farkı, kur farkı, faiz, prim gibi çeşitli gelirler ile servis ve benzer adlar altında sağlanan her türlü menfaat, hizmet ve değerler" matraha dahil olan unsurlar olarak belirlenmiş olduğundan işlemiş faiz için KDV isteminin de yerinde olduğu anlaşılmakla 6.650,00-TL asıl alacak, 1.495,90-TL işlemiş faiz ve 299,09-TL KDV olmak üzere toplam 8.444,99-TL alacağa yönelik itirazın iptaline karar verilmiştir.İİK'nın 67/II. maddesi uyarınca davacı alacaklı yararına icra inkâr tazminatına hükmedilebilmesi için davalının icra takibine itirazında haksız ve alacağın likid olması gerekmektedir. Diğer taraftan Yargıtay 6. HD'nin █████████ Esas, █████████ Karar ve █████████ Esas, █████████ Karar sayılı kararlarında açıklandığı üzere, icra inkar tazminatının asıl alacak üzerinden hesaplanması gerekir. İcra inkar tazminatının hukuksal niteliği gözetildiğinde asıl alacağın ferisi niteliğinde olan faiz alacağı icra inkar tazminatı hesabında dikkate alınamaz. Ancak geçiş ücretinin dört katı tutarındaki ceza bedeli ile KDV bedeli asıl alacak içerisindedir. Bu durumda mahkemece geçiş ücreti, ceza tutarı ve KDV'nin asıl alacak içerisinde olduğu gözetilerek 6.650,00-TL asıl alacak ve 299,09-TL KDV olmak üzere toplam 6.949,09 TL alacağın taktiren %20'si oranında davacı lehine icra inkar tazminatı ödenmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. (İstanbul BAM 17 HD ████████ Esas- ████████ Karar)KARAR : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davacı tarafça açılan DAVANIN KABULÜ ile;a) Davacı tarafın başlattığı .... İcra Müdürlüğü'nün 2025/... Esas sayılı icra dosyasında borçlu davalı tarafından 6.650,00-TL asıl alacak, 1.495,90-TL işlemiş faiz ve 299,09-TL KDV olmak üzere toplam 8.444,99-TL alacağa yönelik yapılan İTİRAZIN İPTALİNE, takibin takip talebindeki koşullarla devamına, b) Takip tarihindeki belirlenen asıl alacağın (geçiş bedeli + ceza bedeli + KDV) %20'si (1.389,81-TL) oranında icra inkar tazminatının borçlu davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine,2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam 732,00-TL harçtan peşin yatırılan 615,40-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 116,60-TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 3-Tarafların zorunlu arabuluculuk sürecinde anlaşamamaları nedeniyle 6325 Sayılı Kanunun 18/A-13 maddesi uyarınca zorunlu arabuluculuk gideri olan 4.600,00-TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,4-Davacı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince dava değeri üzerinden hesaplanan 8.444,99-TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine, 5-Davacı tarafça yatırılan 615,40-TL başvuru harcı ve 615,40-TL peşin harç olmak üzere toplam 1.230,80-TL'nin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine, 6-Davacı tarafça yapılan 8.000,00-TL Bilirkişi ücreti ve 112,90-TL posta giderinden ibaret toplam 8.112,90-TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine, 7-Davacı tarafça yatırılan ve bakiye kalan gider avansının karar tebliğ işlemleri tamamlandıktan sonra resen iadesine, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda miktar yönünden kesin olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. █████/2026 Katip ...e-imzalı Hakim ...e-imzalı