Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi, ticari tazminat davasında tacir/esnaf ayrımı ve görevli mahkeme belirlemesindeki usuli hata nedeniyle ilk derece kararını resen kaldırdı.
Özet: Bölge Adliye Mahkemesi, tarafların tacir ve esnaf nitelikleri ile ticari dava tanımını detaylıca inceleyerek, tazminat davasında ilk derece mahkemesinin görev yönünden verdiği usulden ret kararını ilke olarak doğru bulmuş, ancak mahkemenin görevsizlik kararında kendi yargı çevresi dışındaki bir asliye hukuk mahkemesini görevli göstermesi nedeniyle kararın hatalı olduğuna ve bu yanlışlığın düzeltilmesi amacıyla resen kaldırılması gerektiğine hükmetmiştir.
T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: █████████ - █████████
T.C.ADANABÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 9. HUKUK DAİRESİDOSYA NO : █████████ KARAR NO : █████████KARAR TARİHİ : █████/2026T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IBAŞKAN : ...ÜYE : ...ÜYE : ...KATİP : ...İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : İSKENDERUN ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ : █████/2026NUMARASI : █████████ ESAS ████████ KARARDAVACI : ...VEKİLİ : Av....DAVALI : 1 -...VEKİLİ : Av. ...DAVALI : 2 -...VEKİLLERİ : Av. ... Av. ...DAVANIN KONUSU : Tazminat (Ticari Nitelikteki Haksız Fiilden Kaynaklanan (2918 S.K.Hariç))İSTİNAF KARARININ KARAR TARİHİ : █████/2026YAZIM TARİHİ : █████/2026İskenderun Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████/2026 tarih, █████████ Esas, ████████ Kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :Dava, tazminat istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesi'nce davanın usulden reddine karar verildiği, karara karşı davalılar vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. 6102 sayılı TTK'nın 19/2 maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri içinde ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira, 6102 sayılı TTK, kanun gereği ticari dava sayılan davalar dışında, ticari davayı ticari iş esasına göre değil ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.T.T.K.'nun 14.maddesine göre “bir ticari işletmeyi kısmen dahi olsa kendi adına işleten kimseye tacir denir.” Aynı Yasa'nın 17.maddesi hükmünce de; “iktisadi faaliyeti nakdi sermayesinden ziyade bedeni çalışmasına dayanan ve kazancı ancak geçimini sağlamaya yetecek derecede az olan sanat ve ticaret sahipleri tacir değildir.” düzenlemesi yer almaktadır. 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanun'unun 3’üncü maddesinde, Esnaf ve sanatkâr, ister gezici ister sabit bir mekânda bulunsun, Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunca belirlenen esnaf ve sanatkâr meslek kollarına dahil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedenî çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usulde vergilendirilenler ve işletme hesabı esasına göre deftere tabi olanlar ile vergiden muaf bulunan meslek ve sanat sahibi kimseler olarak ifade edilmiştir. Ayrıca TTK’nun 1463.maddesinde de, önce 17.maddeye gönderme yapılarak, Bakanlar Kurulunun bu konuda kararname çıkarması halinde onlarda gösterilen miktardan aşağı gayrisafi geliri bulunan sanat ve ticaret erbabından başka hiç kimse kanunun 17.maddesinde tarif edilen esnaftan sayılamaz denmek suretiyle tacir veya esnafın hangi kriterlere göre saptanacağı açık bir biçimde gösterilmiştir. Tarafların ticaret siciline kaydı veyahut vergi mükellefiyet kaydı olmaması, tacir olmadığını, esnaf olduğunu göstermediği gibi işletme hesabına göre defter tutuyor olması da esnaf olduğunu göstermemektedir. Tarafların esnaf sayılabilmesi için kazanç unsuru yanında, iktisadi faaliyetlerinin nakdi sermayesinden ziyade bedeni çalışmalarına dayanması, kazançlarının ancak geçimlerini sağlamaya yetecek derecede az olması ve esnaf ve küçük sanatkar kollarına dahil(berber, terzi gibi) olması gerekmektedir. Dolayısıyla bir kişinin esnaf sayılabilmesi için 6102 Sayılı TTK’nın 15. maddesi kapsamında iki koşul aranmaktadır.1-Ekonomik faaliyetin sermayesinden fazla bedeni çalışmasına dayanma,2-Gelirin 6102 sayılı TTK’nın 11. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca çıkarılacak kararnamede gösterilen sınırın aşılmaması"dır. Bu iki koşulun birinin bulunması yeterli olmayıp her iki koşulun da bir arada bulunması gerekmektedir. (Yargıtay 19. HD'nin █████/2018 tarih ve ██████████ Esas, ████████ Kararı da bu yöndedir) Somut olayda; davacının Ticaret Odası kaydının bulunmadığı, Vergi Dairesi Müdürlüğü'nün cevap yazısı kapsamına göre, gelir vergisi mükellefi olduğu ve işletme esasına göre defter tuttuğu, ikinci sınıf tüccar olduğu, 2022 yılına ait gelirinin olmadığı, davalının tüketici vasfında olmadığı gibi ticari şirket olduğu, davada görevli mahkemenin asliye hukuk mahkemesi olduğu dikkate alınarak, davacı vekilinin istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı ancak yerel mahkemece, görevli mahkemenin Hatay Asliye Hukuk mahkemesi olarak gösterildiği de anlaşılmaktadır. Mahkemenin yetkiye dair bir itiraz yokken ve yargı çevresi olarak İskenderun Asliye Hukuk Mahkemesi dışında bir başka mahkemeye görevsizlik kararı da veremeyeceğinden, ilk derece mahkemesinin kararının bu yönden hatalı olduğu, kararın bu nedenle bu konudaki yanlışlığın düzeltilmesi için re'sen kaldırılması gerektiği anlaşılmıştır. Yukarıda belirtilen sebeplerle; davalılar vekilinin istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı, ancak açıklanan nedenlerle kararın re'sen kaldırılması gerektiğinden ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına, yeniden yargılama yapılmasını için dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :1)-Davalar vekili tarafından İskenderun Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████/2026 tarih, █████████ Esas, ████████ Karar sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun KABULÜNE,2)-İskenderun Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████/2026 tarih, █████████ Esas, ████████ Karar sayılı kararının HMK.'nun 353/1-a-6 maddesi gereğince KALDIRILMASINA, 3)-6100 sayılı HMK'nin 353/1-a-3 maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın İskenderun Asliye Ticaret Mahkemesi'ne GÖNDERİLMESİNE,4)-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin alınan 732,00.TL istinaf karar harcının kararın kesinleşmesi ile talep halinde davalılara İADESİNE,5)-Davacı tarafından istinaf için yapılan yargılama giderinin esas hüküm ile birlikte ilk derece mahkemesince karara BAĞLANMASINA, 6)-6100 Sayılı HMK'nun 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan gider avansının İlk Derece Mahkemesine İADESİNE,7)-İnceleme dosya üzerinden yapıldığından lehe vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,8)-6100 sayılı HMK'nın 7035 sayılı yasanın 30. maddesiyle değişik 359/4 maddesi gereğince kararın kesin olması nedeniyle ilk derece mahkemesince taraf vekillerine TEBLİĞİNE, Dair, 6100 sayılı HMK'nun 353/1-a/6 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle kesin olmak üzere █████/2026 tarihinde karar verildi. BaşkanÜyeÜyeKatip